Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1873

|  |
| --- |
| 1873 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1873 *MDCCCLXXIII* |
| יידישער לוח | ה'תרל"ג - ה'תרל"ד |
| כינעזישער קאלענדאר | 4569 – 4570 壬申 – 癸酉 4570 איז דאס יאר פֿון דער הון |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1865 – 1866 |
| פערסישער קאלענדאר | 1251 – 1252 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1289 – 1290 |

‏**1873** איז דאס 73סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1873 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 16טן פעברואר - שפאניע ווערט א רעפובליק

## געבוירן

* 9טן יאנואר - חיים נחמן ביאליק, דיכטער (געש' 1934)
* 25סטן פעברואר - ענריקא קארוזא, איטאליענישער זינגער און טענאר (געש' 1921)
* 1טן אפריל - סערגיי רחמאנינאוו, רוסישער קאמפאזיטאר (געש' 1943)

## געשטארבן

* 1טן מיי - דייוויד ליווינגסטאן, סקאטישער אויספארשער (געב' 1813)

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1873

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1873יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
18טער י"ה  • **19טער י"ה**  • 20סטער י"ה
1868  •
1869  •
1870  •
1871  •
1872  •
**1873**  •
1874  •
1875  •
1876  •
1877  •
1878
  |
# פלאנדערן

פאן פון פלאנדערן
**פלאנדערן** (פלעמיש: Vlaanderen, פראנצויזיש: Flandre, דייטשיש: Flandern). איז איינע פון דריי פעדעראלישע איינהייטן וואס שטעלט צאם בעלגיע.
אין פלאנדערן, וואס געפינט זיך אין דעם צפון חלק פון לאנד, וואוינען בעיקר די פלעמערס, די וואס רעדן פלעמיש. די הויפטשטאט פארן פלאץ איז בריסעל, די הויפטשטאט פון בעלגיע, וואס דינט אויך אלס א באזונדערע פעדעראלישע איינהייט. בריסעל אליינס איז אין פלאנדערן. דער בעלגישע פארלאמענט און אלע רעגירונג אינסיטיטוציעס געפונען זיך אין בריסעל.

לויט דעם שטח (13,522 קק"מ) באזיצט פלאנדערן 44% פון בעלגישען ערד-פלאך.
# דזשעקי טשען

דזשעקי טשען
**טשען קאָנג-סאַנג** (בינע נאמען: **דזשעקי טשען**; ענגליש: *Jackie Chan*; געבוירן דעם 7טן אפריל 1954) איז אן אמעריקאנער-כינעזער פילם אקטיאר וועלכער האט געווינען צוויי גאלדן כינעזיש.

## וועבלינקען

* אפיציעלע וועבזייטל
* דזשעקי טשען ביי דער אינטערנעץ פילם דאטעבאזע (אויף ענגליש)
# אנטיסעמיטיזם

|  |
| --- |
| **יידן און יידישקייט** |
|  |
| **עיקרי האמונה** |
| אמונה · שלושה עשר עיקרים עשרת הדיברות · תורה · מצוות · משיח |
| **הייליגע ספרים** | **אידישע שטרעמונגען** |
| תנ"ך · תורה משנה · גמרא זוהר · מדרש שלחן ערוך | חרדים · חסידים ארטאדאקסן קאנסערוואטיווער רעפארמער |
| **הויפט פערזענלעכקייטן** |
| אבות ואמהות · משה · דוד נביאים · עזרא · הלל · תנאים · ריב"ז ר' עקיבא · אמוראים · סבוראים · גאונים ראשונים · רמב"ם · יוסף קארו · אחרונים |
| **עבודת ה' און ימים טובים** |
| שחרית · מוסף · מנחה · ערבית שמע ישראל · שמונה עשרה · קריאת התורה קידוש · ברכה · תפילות און ברכות ראש השנה · יום כיפור · סוכות פסח · שבועות · תשעה באב |
| **אידיש קהילה לעבן** |
| **אויפגאבעס:** רב · דיין · חזן גבאי · מוהל שוחט · חברה קדישא | **מוסדות:** שול · מקווה חדר · ישיבה כולל · בית מדרש |
| **מקומות הקדושים** |
| דער משכן · בית המקדש · הר הבית כותל המערבי · מערת המכפלה קבר רחל · קבר יוסף · קברי צדיקים ירושלים · חברון · טבריה · צפת |
| **מצוות און מנהגים** |
| הלכה · תרי"ג מצוות · בית דין · תפילה לימוד תורה · צדקה · גמילות חסדים שמע ישראל · ברית מילה פדיון הבן · בר מצווה · נישואין טהרת המשפחה · לוויה · קבורה שבעה · קדיש · חברה קדישא |
| **זעט אויך** |
| גיור · שומרונים · קראים · מינים יידן · אנטיסעמיטיזם
זען • רעדן • ענדערן |

א סלאָוואַקיש אַנטיסעמיטישער פּראָפּאַגאַנדע אַפיש פון דער צווייטער וועלט קריג
**אנטיסעמיטיזם** איז האַס אנטקעגן אידן אלץ א רעליגיעזע גרופע, עטניציטעט, אדער ראסע. אנטיסעמיטיזם ווערט אנגעטייטלט אלץ דער גורם פאר מאסן מערדער און אויסערגעווענליכע אונטערדריקונגען פון אידן במשך פון די אידישע היסטאריע אין גלות.

## מקור פון דער טערמין

דער טערמין שטאמט פון די ווערטער אנטי-שם. עס איז גענוצט געווארן צום ערשטן מאל אין 1879 דורך ווילהעלם מאַר, א דייטשער אידן פיינט, אין זיין בוך **דער וועג צו זיג פון גערמאנטום איבער דאס אידנטום**. מאַר האט גענוצט דעם טערמין אלץ א שענערע לשון פאר אידן-האס, אין פאַרהאַנג צו זיין מיינונג אז אידן, מיט'ן עקזיטירן אליין, באשטייען א סכנה פאר'ן דייטשן פאלק און זייער לעבנסגאנג און עטיק.

טראץ דעם וואס אראבער האלטן זיך אויך פאר אפשטאמיגע פון שם, ווערט דער טערמין נאר גענוצט לגבי פיינטשאפט פון אידן.

## הינטערגרונט פון נאציזם

די דייטשן האבן געטענה'ט אז א יידישע מינאריטעט ווילן איבערנעמען די הערשאפט און אויסהרגענען מענטשן אזוי ווי די יידישע קאמוניסטן האבן געפירט אינעם סאוועטן פארבאנד. אלס ראיה דערצו האבן זיי געברענגט די יידישע פירער פון די לינקע אין דייטשלאנד, ראזא לוקסעמבורג מיט קורט אייזנער. אין דער זעלבער צייט האבן זיי אויך געטענה'ט אז יידן זענען קאפיטאליסטן וואס פארדרייען די וועלט כדי זיי זאלן פארדינען.

נאך א "טענה" וואס זיי האבן געניצט איז געווען די (געפעלשטע) פראטאקאלן פון זקני-ציון.

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 אנטיסעמיטיזם
# 6טן יוני

| ►►
◀◀ יוני |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |
| לוח פאר 2026 |

**דעם 6טן יוני** איז דער 157סטער טאג פון יאר (158סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 208 טעג .

## היסטארישע געשעענישן

* 1513 – שווייצער טרופן באווייזן צו פארטרייבן די פראנצויזן פון איטאליע.
* 1644 - מאנטשו ארמיי נעמט איין ביידזשינג, כינע; אנהייב פון טשינג דינאסטיע.
* 1752 - שריפה פארברענט א דריטל פון מאסקווע.
* 1912 - וואולקאן אויסבראך אין אלאסקע (דער צווייטער גרעסטער אויסבראך אין היסטאריע).
* 1944 - צווייטער וועלט קריג: D-Day - די אליאירטע כוחות אינוואדירן נארמאנדי (אפעראציע אווערלארד)
* 1956 - אויסגערופן די אויפשטעלונג פונעם תל אביב אוניווערסיטעט
* 1974 - שוועדן ווערט א געזעצלעכע מאנארכיע.
* 1993 - ערשטע וואלן פאר פרעזידענט אין מאנגאליי

## געבוירן

* 1599 - דיעגא וועלאזקעז, שפאנישער מאלער ( געש' 1660)
* 1799 - אלעקסאנדער פושקין, רוסישער שרייבער (געש' 1837)
* 1901 - סוקארנו, ערשטער פרעזידענט פון אינדאנעזיע (געש' 1970)
* 1906 - מאקס צארן, דייטשער-אמעריקאנער מאטעמאטיקער (געש' 1993)
* 1909 - ישעיה בערלין, פאליטישער פילאסאף (געש' 1997)
* 1934 - אלבערט דער צווייטער, מלך פון בעלגיע
* 1958 - מארואן בארגוטי, פאלעסטינער פירער

## געשטארבן

* 1832 - דזשערעמי בענטהאם, בריטישער פילאסאף (געב' 1748)
* 1891 - דזשאן אלעקסאנדער מאקדאנאלד, ערשטער פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע (געב' 1815)
* 1941 - לואי שעווראלע, גרינדער פון "שעווראלע" (געב' 1878)
* 1968 - ראבערט קענעדי, רעגירונגס פראקוראר פון די פאראייניגטע שטאטן און סענאטאר (געב' 1925)
* 1994 - יוחאי בן-נון, גרינדער פון שייטת 13 און קאמענדאנט פונעם ישראלדיקן ים־פלאט (געב' 1924)

## פייערטעג

* שוועדן - אומאפהענגיקייט טאג
* אויסטראליע - קווינסלאנד טאג

---

* 5טן יוני - 7טן יוני
* יוני
# טראנספארט

פארשידענע טראנספארט מיטלען אין מאַנטשעסטער, ענגלאַנד
**טראנספארט** איז אלע מיטלען וואס מען רוקט מענטשן אדער זאגן פון איין פלאץ צום אנדערן. *טראנס* אין לאטייניש איז *אריבער* צוויי פלעצער, און *פארט* איז טראגן.

טראנספארט דארף האבן אן אינפֿראַסטרוקטור ווי למשל גאסן, טראקטן, באן רעלסן, וואסערוועגן, קאנאלן און רערן-ליניעס; דערצו קומען אויך די טערמינאלן ווי וואקזאלן, באן סטאנציעס, אויטאבוס סטאנציעס און פארטן.

די פארשידענע פארמיטלען שליסן איין אויטאס, באנען, בוסן, לופטמאשינען, וואסער-פארמיטלען, לאסטאויטאס, קאסמאסשיפן און ראווערס.

## זעט אויך

* פארמיטל
# אייפעד

אייפעד
## אריינפיר

דער **איי-פּעד** iPad איז אן עלעקטראנישער טאַבלעט ערפינדן דורך עפל אין יאר 2010 למספרם, פרעזענטירט דורך עפל׳ס דעמאלטסדיגן הויפט־פארוואלטער סטיוו דזשאבס.

דער אייפעד איז איינס פון די אומצאליגע קאלאסאלע סוקסעסן פון עפל, פארקויפנדיג איין מיליאן שטיק אין בלויז זיבן און צוואנציג טעג נאכן ערשיינען!

לויט א שטודיע פון סטאטיסטיקא דאמינירט דער אייפעד אין דער טאבלעטן אינדוסטריע, האבנדיג קרוב צו צוויי הונדערט מיליאן אייפעדס פארקויפט ביי דער ענדע פון 2020