Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# מגילה

פינף מגילות בבית הכנסת ביקיר
פינף **מגילות** זיינען דא אין דעם תנ"ך. הייסן: מגילת איכה, מגילת קהלת, מגילה שיר השירים, מגילת רות און מגילת אסתר. מגילת אסתר ליינט מען פורים. זיינען געווען מנהג צו ליינען אויך די אנדערע מגילות: שיר השירים פסח, קהלת אום סוכות, איכה אין תשעה באב, און רות - אין שבועות.
# טוויטער

טוויטער
X|  |
| x.com |

**טוויטער** (אין ענגליש: **Twitter**) איז א פרייער סאציאלער נעטווארק און מיקרא-בלאגן סערוויס וואס ערמעגליכט אירע באנוצער צו שיקן און ליינען מעסעזשעס באקאנט אלס טוויטס ("tweets").

פאר אפריל 2020, האט מען געקענט ניצן טוויטער דורך SMS. אריגינעל פלעגט נישט מעגליך זיין צו שיקן טוויטס גרעסער פון 140 כאראקטערן אויף איינמאל, אבער אין נאוועמבער 2017 האבן זיי אנגעהויבן ערלויבן צו שיקן 280 כאראקטערן אויף איינמאל, חוץ אין יאפאנעזיש, כינעזיש, און קארעיש, וואס קענען ווייטער נאר שיקן 140 אויף איינמאל.

דער טוויטער קאמפאני איז באזירט אין סאַן פראַנסיסקאָ, קאַליפאָרניע און האט מער ווי 25 אָפיסעס אַרום די וועלט.

עס ווערט ארויפגעשטעלט אויף א באנוצערס פראפייל אלע זיינע 'דערהיינטיקן' און אויב סיי וועלכע באנוצער וויילט אויס צו "נאכגיין" עמיצנס דערהייטונגען ווערט עס 'דעליווערט' צו זיין 'טוויטער פיעד'. מ'קען זיך פארשפארן פונעם ברייטן פובליק די 'אפדעיטס' אזוי אז קיינער בלויז חברים און נאנטע זאלן דאס קענען ליינען, און מ'קען אויך בלאקירן ספעציפישע באנוצער זאלן דאס נישט קענען באקומען אין זייער פיד אבער זיין אפען פארן ברייטן פובליק.

טוויטער איז געגרינדעט געווארן דורך א גרופע אונטערנעמער.

אויף אפריל 25, 2022, די טוויטטער באָרד פון דירעקטאָרס מסכים צו אַ $44 ביליאָן אפקויף דורך אילאן מאסק, דער CEO פון ספּייסעקס און טעסלאַ, פּאטענציאַל מאכנדיג עס איינער פון די גרעסטע דיעלס צו מאַכן אַ פירמע פּריוואַט. מאסק האָט געזאָגט דעם 8טן יולי 2022, אז ער ענדיגט דעם אפמאך, טענה'נדיג אז די סאציאלע מעדיע פירמע האט נישט איבערגעגעבן אינפארמאציע איבער פאלשע אקאונטס אויף דער פלאטפארמע.

## געשיכטע

### 2007-2010

די באַניץ פון טוויטטער הייבט זיך ביי באַוואוסטע געשעענישן. צום ביישפּיל, ווען דער אמעריקאנער זינגער מייקל זשעקסאן איז געשטאָרבן דעם 25סטן יוני 2009, זענען טוויטער סערווערס געפאלן נאכדעם וואס באנוצערס האבן געאפדעיטירט זייער סטאטוס צו ארייננעמען די ווערטער "מייקל זשעקסאן" מיט א ראטע פון 100,000 טוויטס פּער שעה.

דער ערשטער טוויטער מעסעדזש אן הילף פון דער ערד איז ארויסגעשיקט געווארן פון די אינטערנאציאנאלע קאסמאס סטאנציע דורכן NASA אסטראנויט טי. דזשיי. קרימער דעם 22סטן יאנואר 2010.

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 טוויטער

## וועבלינקען

* טוויטער היים בלאט
# פארשטעלונג

א **פארשטעלונג** איז פאפולערע ליטעראטורע אויסדרוק וואס ווערט געשפילט ביים טעאטער.

# ארטאדאקס יודישער בינע

אין די לעצט צענדליגע יארן, איז געווארן א ערשיינונג פון א **יודיש-פרומער בינע**, און מיט פול-לאנגע פילמען, וואס ערפילט די היימישער וועלט מיטן געברויך פון ערליכע פארגעניגן.

אט דאס ערשיינונג, איז א ברייטערע שילדערונג וויאזוי עס איז געווארן און פארוואס, אבער עס איז א פאקט, וואס ווערט מער און מער.

אויף צום באמערקן, אז כאטש עס זענען פארהאנען פילמען וואס זענען באזירט וועגן יודען, און צומאל אויך דירעקטירט, פראדוצירט, געשפילט דורך פרומע יודען, איז דארט אויך דא א צווישנ'שייד, פאר וועמען עס איז געאייגענט, וואס צומאל איז עס געאייגענט בלויז פאר די סעקולערע וועלט. ווי א שטייגער אנפילן די הוילקייט, אושפיזין (פילם) א.ד.ג.
# דריטע וועלט-מלחמה

די **דריטע וועלט-מלחמה** איז וואס מען רופט א מעגלעכע דריטע וועלט-מלחמה. דאס באדייט א וועלט-מלחמה וואס קען אפשר פאסירן און וואלט זיין דער נאכפאלגער פון דער צווייטער וועלט-מלחמה (1939-‏1945).

א וועלט-מלחמה קען זיין איינער אין וואס א צאל מדינות אינעם וועלט קעמפן צווישן זיך, א מאל איבער פארשידענע קאנטינענטן, אבער אפשר נישט. א געוואלטיקער מלחמה צווישן צוויי אדער דריי גרויסע מאכטן וואלט זיין א וועלט-מלחמה.

ווייל טעכנאלאגיע און געווער זענען געווארן אזוי אוואנסירט מיינען רוב מענטשן אז אויב אזא מלחמה וועט א מאל געשעען וועט מען אפשר ניצן קערן, ביאלאגישע און כעמישע געווער. ביאלאגישע געווער זענען לעבעדיקע זאכן, געוויינטלעך באקטעריע אדער ווירוסן. כעמישע געווער וועלן אפשר נישט טייטן שנעל, נאר פארגיפטיקן מענטשן אדער זייערע אייגנטומס. קערן, ביאלאגישע און כעמישע געווער צוזאמען רופט מען מאסן פארניכטונג געווער. דערקעגן, קאנווענציאנעלע געווער זענען "נארמאלע" סארטן ווי ביקסן אדער נישט-קערנדיקע באמבעס.

מאסן פארניכטונג קען באשעדיקן רוב דעם ערד פלאנעט און טייטן א סך מענטשן און אנדערע ארגאניזמען. א שפריכווארט וואס ווערט אפט מיוחס צו אלבערט איינשטיין זאגט: "איך קען נישט וועלכע געווער וועט מען קעמפן דערמיט אין דער דריטער וועלט-מלחמה, נאר אינעם פערטן וועלט-מלחמה וועט מען קעמפן מיט שטעקנס און שטיינער". איינשטיין האט אפשר נישט טאקע דאס געזאגט, אבער לויט אנדערע זאכן וואס ער האט געזאגט האט ער געמיינט אז די געווער אין דער דריטער וועלט-מלחמה וואלט זיין אזוי צעשטערעריש אז זיי וואלט ענדיקן די ציוויליזאציע ווי באקאנט היינט.

## אמתע געשעענישן מיט דער ביינאמען "דריטער וועלט-מלחמה"

טייל געשעענישן ווי דער קאַלטער קריג האט מען גערופן די "דריטע וועלט-מלחמה". געוועזענער פאראייניקטע שטאטן פרעזידענט דזשארדזש וו. בוש האט פארגלייכט די מלחמה קעגן טעראר צו דער דריטער וועלט-מלחמה.

די דאזיקע געשעענישן זענען ביידע געווען נישט אפילו ענלעך מיט וואס א וועלט-מלחמה וואלט זיין. דער קאלטער קריג איז נישט געווען קיין קריג, און דער איראקער מלחמה איז געווען מערסטנס קאנווענציאנאל און געשלאסן אום איין געגנט אין גענעראל. טעראריזם איז טאקע א סארט געפעכט, אבער נישט קיין וועלט-מלחמה.
# 23סטן אקטאבער

| ►►
◀◀ אקטאבער |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| לוח פאר 2026 |

דעם **23טן אקטאבער** איז דער 296סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (297סטער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 69 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

* 1942 - אויסגעבראכן דער על-אלאמיין קאמף אין עגיפטן
* 1956 - אויסגעבראכן די אונגארישע רעוואלוציע קעגן סאוועטישער הערשאפט

## געבוירן

* 1935 - הרב אריה קאפלאן, אמעריקאנער רב און שרייבער (נפטר 1983)

## געשטארבן

## פייערטעג

---

* 22סטן אקטאבער - 24סטן אקטאבער
* אקטאבער
# 1976

|  |
| --- |
| 1976 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1976 *MCMLXXVI* |
| יידישער לוח | ה'תשל"ו - ה'תשל"ז |
| כינעזישער קאלענדאר | 4672 – 4673 乙卯 – 丙辰 4673 איז דאס יאר פֿונעם דראַקאן |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1968 – 1969 |
| פערסישער קאלענדאר | 1354 – 1355 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1395 – 1397 |

‏**1976** איז דאס 76סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1976 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
**1976** איז געווען אן עיבור יאר וואס האט אנגעהויבן דאנערשטאג.

## געשעענישן

* 5טן אפריל - האראלד ווילסאן רעזיגנירט אלס מתפקידו פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
* 15טן אפריל - דוד אלעזר, דער ניינטער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל (געב' 1925)
* 2טן יולי - צפון וויעטנאם און דרום וויעטנאם ווערן פאראייניקט.
* 28סטן יולי - ערדציטערניש מיט שטארקייט 7.8–8.2 פלאכט אויס טאנגשאן, כינע. 242,769 מענטשן אומגעקומען און 64,851 פארוואונדעט.
* 15טן דעצעמבער - סאמאא ווערט אנגענומען אלס מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער.

## געבוירן

* 6טן מיי - איתמר בן גביר
* 23סטן יולי - יהודית פאלגאר, יידישע־אונגארישע שאך גרויסמייסטער
* 5טן אקטאבער - ראמזאן קאדיראוו, דריטער פרעזידענט פון טשעטשניע

## געשטארבן

* 24סטן מערץ - מארשל בערנארד מאנטגאמערי, קאמאנדיר פון די אליאירטע קראפטן אין צפון אפריקע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה (געב' 1887)
* 19טן סעפטעמבער - הרב יחזקאל אבראמסקי, ראב"ד אין לאנדאן און מחבר פון **חזון יחזקאל** אויף דער תוספתא (געב' 1886)

## נאבעל פריזן

* עקאנאמיק - מילטאן פרידמאן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1976יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
19טער י"ה  • **20סטער י"ה**  • 21סטער י"ה
1971  •
1972  •
1973  •
1974  •
1975  •
**1976**  •
1977  •
1978  •
1979  •
1980  •
1981
  |
# 13טן סעפטעמבער

| ►►
◀◀ סעפטעמבער |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |
| לוח פאר 2026 |

**13 סעפטעמבער** איז דער 256סטער טאג פון יאר (257סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 109 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

## געבוירן

* 1929 - יצחק אלפסי, היסטאריקער פון חסידות

## געשטארבן

* 1598 - פיליפ דער צווייטער פון שפאניע (געב' 1526)
* 1991 - רבי ברוך שלום אשלג, מקובל (געב' 1929)

---

* 12טן סעפטעמבער - 14טן סעפטעמבער
* סעפטעמבער
# די ביטלס

| די ביטלס The Beatles |
| --- |
|  די ביטלס אין 1964. זייגערדיק פון אויבער רעכטס: פאל מאקארטני, רינגא סטאר, דזשארדזש האריסאן און דזשאן לענאן |
| **אנהייב** | ליווערפול, ענגלאנד |
| **טעטיקייט יארן** | 1960 - 1970 |
| **זשאנער** | ראָק, פּאָפּ |
|  |

**די ביטלס** (ענגליש: *The Beatles*) זענען געווען אן ענגלישער ראק טרופע פון ליווערפול וואס אירע מיטגלידער זענען געווען דזשאן לענאן, פאל מאקארטני, דזשארדזש האריסאן, און רינגא סטאר. זיי זענען צווישן די מערסטע קאמערציאנאלע הצלחה'דיגסטע און באקאנטסטע טרופעס אין די היסטאריע פון פאפולער מוזיק.

די ביטלס זענען די בעסט סעלינג מוזיקאלישער אקט פון אלע צייטן אין אמעריקע זינט איר גרינדונג, לויט דער רעקארדינג אינדוסטריע אסאסיאציע פון אמעריקע, וואס סערטעפירט זיי אלס דאס העכסטע אויספארקויף'טער בענד פון אלע צייטן, באזירט אויף אמעריקאנע סעילס פון סינגלס און אלבאמען.

אין בריטאניע האבן די ביטלס ארויסגעגעבן מער פון 40 סארטן סינגלס, אלבאמען וואס האבן דערגרייכט נומער 1 אויפן מארק טאפ רעליסעס.

די קאמערציאלע הצלחה האט זיך איבערגעחאזערט דורכאויס און איבער די גארער וועלט און פיל לענדער און פעלקער: זייער רעקארד קאמפאני אי.עם.איי., האבן אפגעשאצט אז אין 1985 האבן זיי שוין אויספארקויפט איבער א ביליאן דיסק און טעיפ קאפיס פון זייערע ניגונים איבער די וועלט.

אום 2004, האט ראלינג סטאן מאגאזין זיי געלייגט אין ראנג אלס #1 אויפן שפיץ פון זייער ליסטע פון די 100 גרעסטע ארטיסטן פון אלע צייטן. לויט דעם זעלבן מאגאזין, האט זייער אייגענארטיגער שאפענדער מוזיק און קולטור'ליכער אימפאקט געהאלפן דעפענירן די 1960'ער יארן, און איר איינפלוס אויף פאפ קולטור קען זיך נאכאלטס שפירן היינט צוטאגס.
# ניו ליניע סינעמאַ

**ניו ליניע סינעמאַ** ('ענגליש: *New Line Cinema*) אַן אמעריקאנער פילם פּראָדוקציע סטודיאָ און אַ פירמע פון ​​די וואַרנער בראָס בילדער גרופע אָפּטייל פון וואַרנער ברידער. עס איז געגרינדעט אין 1967 דורך ראבערט שיי ווי אַן אומאָפּהענגיק פילם פאַרשפּרייטונג פירמע, און שפּעטער געווארן אַ פילם סטודיאָ. עס איז קונה דורך טורנער בראָאַדקאַסטינג סיסטעם אין 1994; טורנער איז שפּעטער צונויפגיסן מיט צייַט וואַרנער (איצט וואַרנערמעדיע) אין 1996, און ניו ליניע איז צונויפגיסן מיט וואַרנער בראָס בילדער אין 2008.

## רעפערענצן
# דיזנילאנד

דער ארטיקל דיסקוטירט דעם אָריגינעלעם פּאַרק אין אַנאַהיים, קאַליפֿאָרניע. טאמער זוכט איר אן אנדער באדייטונג, זעט דיזנילאנד (באדייטן).

דער שלאָפֿנדיגע שיינהייט שלאָס, דער סימבאָל פֿון דיזנילאַנד
**דיזנילאַנד פּאַרק** (ענגליש: *Disneyland Park*) איז אַ טעמאַטישער שפּילפּאַרק אין אַנאַהיים, קאַליפֿאָרניע, די פֿאַראײניקטע שטאַטן. ער איז דער ערשטער און אָריגינעלער דיזנילאַנד, און איז געגרינדעט געווארן דעם 17טן יולי 1955 דורך וואָלט דיזני, דער שאַפֿער פֿון מיקי מויז. ער איז איינער פֿון די מערסט פּאָפּולערע שפּילפּאַרקן אין דער וועלט, און האט געפֿייערט זיין זעכציקסטע יאָר דעם 17טן יולי 2015.

אין 2001 איז דער אומגעגנט ארום דער פּאַרק אױסגעשטופּערט געווארן צו מאַכן אַ רעזאָרט מיט דריי האָטעלן, אַן אָנקויף און רעסטאָראַן אומגעגנט מיטן נאָמען דאַונטאַון דיזני (*Downtown Disney*) און אַ צווייטער פּאַרק, דיזני קאַליפֿאָרניע אַוואַנטורע (*Disney California Adventure*). היינט ווערט דער אומגעגנט גערופֿן דער דיזנילאַנד רעזאָרט (*Disneyland Resort*).

דער פּאַרק אויפֿבעט אַ סך פֿאַרשידענע וועגן פֿאַר זיינע געסט צו האָבן הנאה. צום ביישפיל קענען די געסט געפֿינען "באַהאַלטענע מיקיס" (*Hidden Mickeys*) אויף יעדן אַפּאַראַט און ביי דער גאַנצער רעזאָרט. "באַהאַלטענע מיקיס" זענען דער פֿאָרעם פֿון די קאָפ און אויערן פֿון מיקי מויז, און באַווייַזן זיך אין פֿאַרשידענע וועגן אזוי ווי אין דער בעטאָן-פּאָדלאָגע אויפֿן דייזי שטאָק פֿון דער "מיקי און פֿריינט" אָפּלאָגאָרט, אדער דריי קיילעכדיגע הילכערס אויף דעם "קאסמאס באַרג" (*Space Mountain*) אַפּאַראַט ביי מאָרגנלאַנד (*Tomorrowland*). "באַהאַלטענע מיקיס" געבן די געסט אַ דערהױבענער וועג צו געפֿינען צויבער ארום דער פּאַרק.

## זעט אויך

* וואלט דיזני ווארלד
* דיזנילאנד פאריז

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 דיזנילאַנד אפיציעלער וועבזייטל (אויף ענגליש)
# שטאקהאלם

﻿ / ﻿

שטאקהאלם
**שטאקהאלם** איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון שוועדן. דארט געפינט זיך דאס אפיציעלע וואוינארט פון דעם שוועדישן מאנארך. שטאקהאלם איז דער פאליטישער און עקאנאמישער צענטער פון שוועדן זייט דעם 13טן יארהונדערט. איר באפעלקערונג איז 792,593 (סעפטעמבער 2007).

## היסטאריע

שטאָקהאָלם איז געגרינדעט אין דעם 13טן יאָרהונדערט. דאָס ערשטע מאָל מען האָט געשריבן פֿון שטאָקהאָלם איז יאָר 1252. אָבער שטאָקהאָלם איז גאָרניט די עלטסטע שטאָט אין שװעדן. די בײדע עלטסע שטעט זײַנען לונד און סיגטונאַ.

## געאגראפיע

## פאליטיק

דער בירגערמייסטער פון שטאקהאלם איז קאַרין װאַנגאָרד (2017)

## טראנספארט

 הויפטשטעט פון די מיטגליד לענדער פונעם אייראפעישן פארבאנד

|  |
| --- |
|  **אטען**, גריכנלאנד ·  **אמסטערדאם**, האָלאַנד ·  **בודאפעשט**, אונגאַרן ·  **בוקארעשט**, רומעניע ·  **בערלין**, דייטשלאנד ·  **בריסל**, בעלגיע ·  **דובלין**, אירלאנד ·  **העלסינקי**, פינלאנד ·   **וואלעטא**, מאלטא ·  **ווארשע**, פּוילן ·  **ווילנע**, ליטע ·  **ווין**, עסטרייך ·  **זאגרעב**, קראאטיע ·  **טאלין**, עסטלאַנד ·  **לוקסעמבורג**, לוקסעמבורג ·   **ליובליאנא**, סלאָװעניע ·  **ליסבאן**, פארטוגאל ·  **מאדריד**, שפּאַניע ·  **ניקאסיע**, ציפּערן ·  **סאפיע**, בולגאריע ·  **פאריז**, פראַנקרײך ·  **פראג**, טשעכיי ·   **פרעשבורג**, סלאוואקיי ·  **רוים**, איטאַליע ·  **ריגע**, לעטלאַנד ·  **קאפנהאגן**, דענמאַרק ·  **שטאקהאלם**, שוועדן |