Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# דענווער

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **דענווער Denver** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| הימל־ליניע פון דענווער |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  פאַראייניקטע שטאַטן |
| **קאָאָרדינאַטן** | ‏﻿ / ﻿ |
|  ‑ **אין שטאט** |  600,158‏  (שטייענדיג 2010) |

 |

**דענווער** (ענגליש: *Denver*) איז די הויפּט און גרעסטע שטאט פון קאלאראדא, פאראייניגטע שטאטן, זינט 1867. פריער האט ער אפיציעל געהייסן **דענווער סיטי**.

ער געפינט זיך צופיסנס פון די ראקי בערג.

דער קופאל איבער דער צענטראלער רעגירונגס געביידע איז באדעקט מיט גאלד.

זייער אינטערנאציאנאלע לופטפעלד איז דאס גרעסטע אין די פאראייניגטע שטאטן - שטחווייז.

אין דענווער געפֿינט זיך די פּרעסטיזש-פולע נאציאנאלער יידישער צענטער פאר מעדיצין און פארש, געגרינדעט אין 1899.

## היסטאריע

די שטאָט איז געגרינדעט געווארן דעם 22סטן נאוועמבער 1858 דורך זוכער אינעם גאלד געיעג אין דער מערב קענזעס טעריטאריע.

## געאגראפיע

די שטאָט איז ארום 5,280 פיס העכער דעם ים פלאך.

## דעמאָגראַפֿיע

אינעם 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען ביי 600,158 איבער זעכציג פראצענט פון זיי ווייסע.

## עקאָנאָמיע

וויבאלד זי געפינט זיך אין צענטער פון די פאראייניגטע שטאטן וואו עס קומט זיך צאַם צפון-מזרח מיט מערב, איז זי געווארן א צענטער פאר דיסטריביושן.

פילע נאציאנאלע פירמעס פארמאָגן אפּטיילונגען אין דענווער. צום ביישפיל: לאקהיד מארטין, יונייטעד ערליינס און נאך.

## שפּראַכן

אינעם 2010 צענזוס: 72 פראצענט נאר ענגליש, 21 פראצענט שפאניש, 0.85 וויעטנאמעזיש, 0.57 אפריקאנישע שפראכן, 2,845 מענטשן רוסיש, 2,681 כינעזיש, 2,527 פראנצויזיש און 2,465 דייטש.

## צייטונגען

* די צוויבל
* דענווער פאוסט
* מערב ווארט
* ראקי בערג נייעס
* 5280

## פערזענליכקייטן

* גאלדע מאיר
* דזשאו בלעק
* טים אלען
* קאנדאליזא רייס

## צווילינג שטעט

* ברעסט, פראַנקרײך (1948)
* טאקאיאמא, יאפאן (1960)
* נייראבי,  קעניע (1975)
* כרמיאל, ישראל (1977)
* טשעניי, אינדיע (1984)

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 דענווער אפיציעלע וועבזייטל
* דענווער ביבליאטעק
* ציבור'ישע שולע'ס

 שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן

|  |  |
| --- | --- |
|

אהייא  ·
איידעהא  ·
אילינוי  ·
אינדיאנע  ·
אייאווע  ·
אקלעהאמע  ·
ארעגאן  ·
אלאבאמא  ·
אלאסקע  ·
אריזאנע  ·
ארקענסא  ·
דזיארדזיע  ·
דעלאווער  ·
דרום קאראליינע  ·
דרום דעקאטע  ·
האוואי  ·
וויסקאנסין  ·
וויאמינג  ·
ווערמאנט  ·
ווירדזשיניע  ·
וואשינגטאן  ·
וועסט ווירדזשיניע  ·
טענעסי  ·
טעקסאס  ·
יוטא  ·
לואיזיאנע  ·
מאנטענע  ·
מאסאטשוסעטס  ·
מערילאנד  ·
מישיגן  ·
מינעסאטע  ·
מיסיסיפי  ·
מיזורי  ·
מעין  ·
ניו העמפשער  ·
ניו זשערסי  ·
ניו יארק  ·
ניו מעקסיקא  ·
נעבראסקא  ·
נעוואדא  ·
פלארידע  ·
פענסילוועניע  ·
צפון דעקאטע  ·
צפון קאראליינע  ·
קאלאראדא  ·
קאליפארניע  ·
קאנזאס  ·
קאנעטיקעט  ·
קענטאקי  ·
ראוד איילענד

 |  |
# קריסטנטום

**קריסטנטום** איז די גרעסטע רעליגיע אין דער וועלט לויט דער צאל אנהענגער (בערך 2.4 ביליאן, באלד א דריטל פון דער גארער גלאבאלער באפֿעלקערונג). מיטגלידער אין דער רעליגיע ווערן גערופֿן קריסטן. אלגעמיין האלטן קריסטן אז דער אותו האיש איז דער זון פון גאט, דער צווייטער מענטש אין דער טריניטי. קריסטנטום איז א מאנאטעאיסטישע רעליגיע, ד״ה זיי האבן נאר איין גאט. די שרשים פון קריסטנטום ליגן אין יידישקייט. די רעליגיע ווערט שטארק באזירט אויפן לעבן און אויף די דרשות פון אותו האיש, לויט זייער פֿארשטאנד.

## רעפערענצן
# ריא דע זשאנערא

ריא דע זשאנערא
Rio de Janeiro|  |
| riotur.rio/en/welcome/ |

א בליק אויף ריא
**ריא דע זשאנערא** מען רופט זי אויך ריא סתם אזוי. דאס איז א שטאט ביים ברעג ים אין בראזיל וואס איז באקאנט אלס טוריזם ציאונג פונקט.

עס איז אמאל געווען פאר א שטיק צייט די הויפט שטאט פון בראזיל

עס הייסט אז אזוי אלס *טייך פון יאנאוואר*

אירע דראג אינפעסטירטע געגנטן וואס ווערן געטריבן פון ארימקייט און גענגס איז א שם דבר אין די גאנצע וועלט, די פאליצי ציטערט און איז אינטערטעיניגט דארטן די פארברעכער.

טראץ דעם אלעם איז איר הערליכער פאנאראמע פון ריזן גראדע בערג אין הימל אריין אין די געשמאקע ביטשעס און פעסטיוואל א פלאץ ווי טויזנטער קומען אהין יעדן טאג פאר וואקאציע אין אירע גאר טייערע לוקסוסדיגע האטעלן וואס זענען אויסגעשורהט צענדליגע מיילן דורכאויס די פלאזשעס.

 גרעסטע שטעט אין דער וועלט: גרויסשטעט מיט מינדערסטן פינף מיליאן איינוואוינער[באַהאַלטן]

|  |
| --- |
|
אכמעדאבאד • באגאטא • באגדאד • באנגאלאר • באנגקאק • בייזשינג • גוואנגזשו • דאנגואן • דאקא • דזשאקארטא • דעלהי • הא טשי מין שטאט • האנג קאנג • האנוי • היידעראבאד • וואוהאן • טאקיא • טיאנדזשין • טעהראן • טשעניי • יאנגאן • לאגאס • לאהאר • לאנדאן • לואנדע • לימא • מאסקווע • מומביי • מעקסיקע שטאט • ניו יארק סיטי • סאא פאולא • סאנטיאגא • סטאמבול • סינגאפור • סעאל • פאשאן • פייזאלאבאד • פעטערבורג • קאראטשי • קיירא • קינשאזע • ריא דע זשאנערא • ריאד • שאנטו • שאנכיי • שענזשען |
# די סטאר ספענגלד בענער

**The Star-Spangled Banner** איז דער נאציאנאלער הימען פֿון די פֿאַרייניקטע שטאַטן פֿון אמעריקע.

## ווערטער

Oh, say can you see by the dawn's early light

What so proudly we hailed at the twilight's last gleaming?

Whose broad stripes and bright stars through the perilous fight,

O'er the ramparts we watched were so gallantly streaming?

And the rocket's red glare, the bombs bursting in air,

Gave proof through the night that our flag was still there.

**Chorus**

Oh, say does that star-spangled banner yet wave

O'er the land of the free and the home of the brave?

On the shore, dimly seen through the mists of the deep,

Where the foe's haughty host in dread silence reposes,

What is that which the breeze, o'er the towering steep,

As it fitfully blows, half conceals, half discloses?

Now it catches the gleam of the morning's first beam,

In full glory reflected now shines in the stream

**Chorus**

'Tis the star-spangled banner! Oh long may it wave

O'er the land of the free and the home of the brave.

And where is that band who so vauntingly swore

That the havoc of war and the battle's confusion,

A home and a country should leave us no more!

Their blood has washed out of their foul footsteps' pollution.

No refuge could save the hireling and slave

From the terror of flight and the gloom of the grave

**Chorus**

And the star-spangled banner in triumph doth wave

O'er the land of the free and the home of the brave.

Oh! thus be it ever, when freemen shall stand

Between their loved home and the war's desolation!

Bles't with victory and peace, may the heav'n rescued land

Praise the Power that hath made and preserved us a nation.

Then conquer we must, when our cause it is just,

And this be our motto: "In God is our trust."

**Chorus**

And the star-spangled banner in triumph shall wave

O'er the land of the free and the home of the brave.
# קאלומביע אוניווערסיטעט

**קאלומביע אוניווערסיטעט** איז א פריוואטע אוניווערסיטעט אין די פאראייניגטע שטאטן וואס געהערט צו דער פליושטש ליגע. דער הויפט קאמפוס געפֿינט זיך אין מאנהעטן, ניו יארק סיטי. די אוניווערסיטעט איז געגרינדעט אלס *קינגס קאלעגיע* אין 1754. קאלומביע'ס שולע פון זשורנאליסטיק איז געגרינדעט דורך זשאסעף פוליצער, און באלוינט דעם פוליצער פריז.

87 געווינערס פונעם נאבעל פריז האבן געהאט א שייכות מיט קאלומביע, מער ווי נארוואס אן אנדער אינסטיטוציע.

געוועזענע פרעזידענטן פון די פאראייניגטע שטאטן טעאדער רוזעוועלט און פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט האבן געלערנט אין דער געזעצן־שולע. אנדערע פאליטישע פֿיגורן וואס זענען געבילדעט געווארן ביי קאלומביע שליסן איין געוועזענער פֿ״ש פרעזידענט באראק אבאמא, רות בעדער גינזבורג, ריכטער אין דעם פֿ״ש העכסטן געריכט, געוועזענע פֿ״ש שטאַטס־סעקרעטאר מעדעלין אלברייט, געוועזענער פֿארזיצער פון דער פֿ״ש פעדעראלער רעזערוו באנק אלאן גרינשפאן, UU.S. דווייט ד אייזנהויער האט געדינט ווי דער 13טער פרעזידענט פונעם אוניווערסיטעט פון 1948 ביז 1953. אויך האבן געלערנט אינעם אוניווערסיטעט 26 פרעמדע ראש מלוכות, כולל פרעזידענט פון גרויזיע מיכאיל סאקאשווילי, פרעזידענט פון מזרח טימאר חאזע ראַמאס הארטאַ און פרעזידענט פון עסטלאנד טומאס הענדריק אילוועס.

## היסטאריע

## קאמפוס

## רעפערענצן
# פאקן

א מענטש אין אילינוי וואס ליידט פון פאקן אין 1912
**פּאָקן** (אין לאטיין: *variola* „וואַריאָלאַ“ און אין ענגליש: *smallpox* „סמאָלפּאָקס“) איז א שטארק אנשטעקיקע קראנקייט פון מענטשן, וואס קומט פון דעם ווירוס *Variola major*. דער ווירוס גייט אריבער צווישן מענטשן דורך דער לופט, בעיקר אין ווינטער און אין אנהייב פרילינג. אין 2010 האט מען געמאלדן אז פאקן איז די ערשטער קראנקייט וואס מ'האט געדאנזשעט אויסראטן.

די קראנקייט גייט אריבער פון איין מענטש צו אן אנדערן דורך קליינע טראפן אין דעם אטעם. דער ווירוס וואקסט אינעם מענטש צוויי וואכן. דער מענטשן שפירט קאפשמערצן און אנדערע שמערצן, און קליינע רויטע פינטלעך קומען ארויס אויפן קערפער. במשך א וואך וואקסן די פינטלעך און דער קערפער ווערט באדעקט מיט פאקן, וואס ווערן אנגעפילט מיט אייטער. אפטמאל שטערן די פאקן דאס אטעמען און דער מענטש שטארבט. די וואס ווידערהוילן זיך קען דויערן עטלעכע וואכן.

א בריטישער דאקטער, עדווארד דזשענער, האט באמערקט אז פויערים וואס ארבעטן מיט קי האבן נישט געליטן פון פאקן, און טאמער יא, האבן זיי געליטן אין א לייכטן אופן און געווארן געזונט נאכהער. ענדלעך האט ער אנטפלעקט אז זיי פלעגן באקומען אן ענלענכע קרענק, קופאקן, וואס האט זיי געשיצט קעגן פאקן. שוין אין טערקיי און כינע איז מען דערגאנגען אז איינער וואס דערלעבט די פאקן וועט זיי נישט כאפן א צווייט מאל.

פון דעם האט מען ערפינדן די סיסטעם פון וואקצינירונג קעגן פאקן.

אין 1979 האט די װעלט געזונט ארגאניזאציע געמאלדן אז קיינער בלייבט נישט אין דער וועלט מיט פאקן און במילא איז די קראנקייט אוועק פון דער וועלט.
# זשאן קעלווין קולידזש

זשאן קעלווין קולידזש
Calvin Coolidge|  |
|
געבורט |
4 יולי 1872 פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
טויט |
5 יאנואר 1933 (אלט 60) פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
מדינה |
פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
וואוינארט |
מאסאטשוסעטס  |
|
פאך |
פאליטיקער, אדוואקאט, שטאטסמאן, אויטאביאגראף, יוריסט  |
|
אונטערשריפט |   |
|   |

**זשאן קעלווין קולידזש** (4טן יולי, 1872 - 5טן יאנואר, 1933) איז געווען דער 30סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.

ער האט געדינט ווי פרעזידענט פון: 2טן אויגוסט 1923 ביז: 4טן מערץ 1929

קולידזש איז געווען אן אדוואקאט פון ווערמאנט.

אין 1905 האט ער געהייראט גרייס גודהיו; זיי האבן געהאט צוויי קינדער.

ער איז געווען א רעפובליקאנער און ער האט געדינט אלס גובערנאטאר פון מאסאטשוסעטס.

 **פרעזידענטן פון די פאראייניגטע שטאטן**

|  |  |
| --- | --- |
|
דזשארזש וואשינגטאן |
זשאן עדעמס |
טאמעס זשעפערסאן |
זשיימס מעדיסאן |
זשיימס מאנרא |
זשאן קווינסי עדעמס |
ענדרו זשעקסאן |
מארטין וואן ביורען |
וויליאם הענרי העריסאן |
זשאן טיילער |
זשיימס נאקס פאלק |
זאקארי טיילאר |
מילארד פילמאר |
פרענקלין פירס |
זשיימס ביוקענען |
אברהם לינקאלן |
ענדרו זשאנסאן |
יוליסעס סימפסאן גרענט |
ראטערפארד בירטשארד הייז |
זשיימס גארפילד |
טשעסטער עלען ארטור |
בענזשעמין העריסאן |
סטיווען גראווער קליוולאנד |
וויליאם מעקינלי |
טעאדער רוזעוועלט |
וויליאם האווארד טעפט |
וואודרא ווילסאן |
ווארען הארדינג |
זשאן קעלווין קולידזש |
הערבערט קלארק האווער |
פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט |
הערי עס טרומאן |
דווייט דעיוויד אייזנהאוער |
דזשאן פיצזשעראלד קענעדי |
לינדאן זשאנסאן |
ריטשארד ניקסאן |
זשעראלד רודאלף פארד |
זשימי קארטער |
ראנאלד ווילסאן רייגען |
דזשארזש הערבערט וואלקער בוש |
וויליאם זשעפערסאן קלינטאן |
דזשארדזש וואקער בוש |
באראק אבאמא |
דאנאלד טראמפ |
דזשאו ביידן |
דאנאלד טראמפ
  |  |
# באב דאול

באב דאול
Bob Dole|  |
|
געבורט |
22 יולי 1923 פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
טויט |
5 דעצעמבער 2021 (אלט 98) וואשינגטאן די סי, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
מדינה |
פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
פאך |
פאליטיקער, אדוואקאט, יוריסט  |
|
אונטערשריפט |   |
| www.bobdole.org |
|   |

**באב דאול** איז געווען א סענאטאר אין דעם שטאַט קענזעס אין די פאראייניגטע שטאטן. ער איז געווען דער רעפובליקאנער-קאנסערוואטיווער קאנדידאט אין יאר 1996 אבער ער האט פארלוירן צום ביל קלינטאן.

ער איז געווען עטליכע יאר דער פירער פון די רעפובליקאנער סענאטארן אינעם קאנגרעס.

ער איז געווען דער לעצטער פרעזידענט קאנדידאט וואס האט געדינט אלס א זעלנער אין דער צווייטער וועלט מלחמה.

באָב דאָלע איז געשטאָרבן דעם 5טן דעצעמבער 2021 אין עלטער פון 98 יאָר.
# מעמאריעל דיי

פענדעלעך איינגעפלאצט אין ארלינגטאן נעשענעל סעמיטערי אין מעמאריעל דיי
**מעמאריעל דיי** איז דער פעדעראלער מכוח דער רעגירונגס יום הזכרון פון אמעריקע צו געדענקן און ארויסהייבן די העלדישקייט און לאיאלקייט פאר אירע געפאלענע סאלדאטן על מערכת פון פרייהייט צו דער וועלט אויף וואס אמעריקע סימבאליזירט.

עס געפאלט שטענדיג אויס אינעם לעצטן מאנטיג פון מעי וואס די גוים רוה זיך אפ אין א לענגערן וויק ענד צו גיין אויפן לאקאלען מיליטערישע בית הקברות מאכן א פראדע און מארשט דערנאך פייערט מען אין זייער זכות, געוויינליך מיט בארבעקיוס מיט די משפחות אויך ביי די ביטשעס ווייל דער זומער האט זיך שוין דאן אנגערוקט אין אמעריקע.

עס איז א לעגאלע פייערטאג וואס אלע שטאטישע אמטן און דינסטן אדער פינאנציעלע אינסטיטוציעס זענען פארשפארט.
# מייסיס דאנק טאג פאראד

דער מייסיס דאנק טאג פאראד אין 1979
דער **מייסיס דאנק טאג פאראד** (ענגליש: *Macy's Thanksgiving Day Parade*) איז א פאראד וואס ווערט געהאלטן יעדע דאנק טאג. עס ווערט געהאלטן אין ניו יארק סיטי דורך דער געשעפט-נעץ פירמע "מייסיס", און האט זיך אנגעהויבן אין 1924. דער פאראד אפט באווייזט א סך באלאנען, בריטשקעס, סעלעבריטעטן, לידער און מער. ער פארענדיקט זיך מיטן קום פון סאנטא קלויז, וואס באצייכנט אז דעם ניטל און וואקאנס סעזאן הייבט אן. די האסטן פון "דער טודיי שוישפיל" האלטן אויך די דאזיקע געשעעניש דורך פרעזענטירן נייע פערפארמערס אינעם פאראד.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 מייסיס דאנק טאג פאראד אפיציעלע וועבזייטל (אויף ענגליש)
# בילי קריסטאל

בילי קריסטאל
William Edward Crystal|  |
|
געבורט |
14 מערץ 1948 (אלט 78) ניו יארק, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
מדינה |
פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
| קיין%20ווערט |
|   |

**בילי קריסטאַל** (ענגליש: *Billy Crystal*; געבוירן דעם 14טן מערץ 1948) איז א יידישער אמעריקאנער פילם, טעלעוויזיע און שטימע אקטיאר, פראדוצירער, רעזשיסאר שרייבער און קאמיקער.

## ביאגראפיע

קריסטאַל איז געבוירן געווארן אין מאנהעטן און אויפגעוואקסן אין די בראנקס און אין לאנג איילענד, ניו יארק.

## אויסצייכענונגען

* אסקאר
* גרעמי

## פילמאגראפיע

* אלעס אין די פאמיליע
* וועלט פון צויבער
* מיינע זכרונות
* מאנסטערס אינקארפארירט (שטימע)
* אנאליז דאס
* אויטאס (שטימע)
* וועב טעראפי
* מאנסטערס אוניווערסיטעט (שטימע)
* וועלכע מכשיפה

## וועב לינקען

* בילי קריסטאל ביי דער אינטערנעץ פילם דאטעבאזע (אויף ענגליש)
* רעדט מיט ביל מאהער איבער זיינע איבערלעהבענישן ביי די בר מצוה
# דראגאן באל

**דראגאָן באָל** (יאפאניש: ドラゴンボール, ענגליש: *Dragon Ball*) איז א יאַפאַנישע מאַנגאַ און אַנימע פון אַקיראַ טאָריאַמאַ. דער הויפט כאראקטער איז א סאַיאַן יינגל מיטן נאמען גאָקו. גאָקו זוכט די מיסטעריעזע דראגאָן באָלן. ווען זיבן דראגאָן באָלן זענען אלנגעזאמלט, איינער ווונטש וועל ווערן געגעבן דורך שענראָן דער דראקאן. גאָקו איז באגלייט דורך בולמאַ און טרענירט דורך מייסטער ראָשי. די "דראגאָן באָל" סעריע איז צעשיידט צו פילע אנדערע מעדיע אדאפטאציען, וואס שליסן איין צוויי המשכים, "דראגאָן באָל זי" און "דראגאָן באָל דזשי טי".
# שיקאגא

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **שיקאגא Chicago** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  |
|  |  |

 |

שיקאגא
**שיקאַגאָ** (ענגליש: *Chicago*) איז די גרעסטע שטאָט אינעם שטאַט אילינויס פלאצירט אויף די דרום-מערבדיקע ברעגן פון דער מישיגן אזערע, איינע פון די גרויסע אזערעס. מיט מער ווי 2.8 מיליאן מענטשן, איז זי די דריטע גרעסטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

## דעמאגרפיע

רוב איינוואוינער פון דער שטאט זענען ווייסע פראטעסטאנטן אבער, אזוי ווי אין אנדערע גרויסע שטעט, איז דער פראצענט פון שווארצע אין דער שטאט העכער ווי אין דער גארער באפעלקערונג פון די פאראייניגטע שטאטן. זייט די 1990טע יארן האבן אימיגרירט אין שיקאגא סערבן און מענטשן פון האיטי.

**פארגלייכן קוק אויף דער באפעלקערונג פון שיקאגא**| צענזוס 2000 | שיקאגא | אילינוי | פאראייניגטע שטאטן |
| --- | --- | --- | --- |
| באפעלקערונג | 2,896,016 | 12,419,293 | 281,421,906 |
| פראצענט ענדערונג צווישן 1990 און 2000 | +4.0% | +8.6% | +13.1% |
| דורכשניט הויסגעזניט הכנסה (1999) | $38,625 | $46,590 | $41,994 |
| אוניווערסיטעט גראדואנטן | 25.5% | 26.1% | 24.4% |
| געבוירן אין אויסלאנד | 21.7% | 12.3% | 11.1% |
| ווייסע | 41.97% | 73.5% | 75.1% |
| שווארצע | 36.77% | 15.1% | 12.3% |
| היספאניקן (ווייסע און שווארצע) | 26.02% | 12.3% | 12.5% |
| אזיאטן | 4.35% | 3.4% | 3.6% |

## טראנספארט

די אמטראק פירמע אפערירט צווישנשטאטישע באנען וואס שטעלן זיך אפ אין שיקאגא און קומען אן צו פארשידענע צילן אין אילינוי און ווייטער קיין מילוואקי, אינדיאנאפאליס, סאנט לואיס, און דעטרויט. די אמטראק באן סטאנציע אין שיקאגא איז יוניאן סטאנציע.

## רעליגיע

די גרעסטע רעליגיע צווישן דער באפעלקערונג פון שיקאגא איז קריסטנטום. אויך וואוינערן אין דער שטאט אנהענגער פון יידישקייט, איסלאם, בודהיזם, דזשייניזם, סיקהיזם און באהיי.
# הארווארד אוניווערסיטעט

הארווארד אוניווערסיטעט
Harvard University|  |
| www.harvard.edu |

**הארווארד אוניווערסיטעט** איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1636 מיט 9 תלמידים, היינט פארמאגט זי 31,000 תלמידים מיט 14,000 איינגעשטעלטע. הארווארד געפינט זיך אין קײמברידזש, מאסאטשוסעטס. קײמברידזש איז לעבן באָסטאָן. דער אוניװערסיטעט איז זײער רײַך. מען קען לערנען ייִדיש אין האַרװאַרד.
# NASA

איצטיקער NASA עמבלעם
די **נאַציאָנאַלע עראָנויטיק און קאָסמאָס אַדמיניסטראַציע** (ענגליש: *National Aeronautics and Space Administration*; ראשי תיבות: *NASA*) איז דער צווייג פֿון די רעגירונג פֿון די פֿאַראײניקטע שטאַטן וואס באַהאַנדלט קאָסמאָס פֿאָרשונג און עראָנויטיק, די אָפּעראַציע און פֿאָרמירונג פֿון עראָפּלאַנען. NASA האט געפֿירט אַ סאַך מצליחדיקע מיסיעס ווי די אינטערנאַציאָנאַלע קאָסמאָס סטאַנציע (ISS) און אַפאָלאָ 11, וואס האט אַראָפּגעלאָזט דעם ערשטן מענטש אויף דער לבנה אין 1969. NASA איז געגרינדעט געוואָרן דעם 29סטן יולי 1958.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 NASA NASA.gov - אָפֿיציעלע וועבזייטל (אויף ענגליש)
* NASA טעלעוויזיע (אויף ענגליש)
* NASA בילדער (ארכיווירט 12.11.2010 ביי דער Wayback Machine) (אויף ענגליש)
* ווי NASA אַרבעט (אויף ענגליש)
* NASA פֿאַר קינדער (ארכיווירט 17.04.2021 ביי דער Wayback Machine) (אויף ענגליש)
* NASA קאָסמאָספֿלי נייעס וועבזייטל (אויף ענגליש)
# לעך וואלענסא

לעך וואלענסא
**לעך וואַלענסאַ** (פויליש: **Lech Wałęsa**; געבוירן דעם 29סטן סעפטעמבער, 1943) איז אַ פּוילישער פּאָליטיקער און אַ געוועזענער יוניאן הויפט און מענטשן רעכטן אַקטיוויסט. ער האט קאָ-געגרינדעט סאָלידאַרנאשטש, די סאָוועטישער ערשטער בלאַק פון א פרייער האַנדל פאַרבאַנד, ער האט געווינען דעם נאבעל פריז אין 1983, און געדינט אלס פרעזידענט פון פוילן אין די יארן 1990-1995.

## יונגע יארן

וואלענסא איז געבוירן אין פאפאוו, פוילן, דעם 29סטן סעפטעמבער 1943. אין 1966 האט ער אנגעהויבן ארבעטן אין דער לענין שיפבויעריי אין דאנציג אלס עלעקטריקער.
# eBay

​

אי ביי לאגא
**איבײ** eBay ווערט פארעכענט אלס דער מערסטער באנוצטער נוציגער וועב סייט אויף דער אינטערנעט עס איז א ליציטאציע פארקויף וועבזייטל. און א אלוועלטליכן צענטער פאר נאציאנאלע און אינטערנאציאנאלע געשעפטן. די פארקויפער זענען פריוואטע מענטשן וועלכע פארקויפן זייערע אייטעמעס אין מיליאנען דורך דעם פלאטפארמע פאר יעדן איינעם וואס שנודערט דאס גרעסטע פרייז.

איבּעי איז געגרינדעט געווארן אין סעפטעמבער 1995 מיטן ציל צו שאפן א פאראייניגטע אלוועלטיכע געשעפט וואס יעדער וועט קענען האנדלן מיט אלעס. אום דעצעמבער 2005 זענען שוין געווען איינגעשריבן אין איבעי דעם איסטראנאמישע ציפער פון העכער הונדערט מיליאן מענטשן איבער די וועלט!. יעדן טאג ווערט דארט פארקויפט מיליאנען פארשידענע אייטעמס. מען קען דארט געפונען אלע ערליי זאכן און סערוויסעס וואס שטייען גרייט צום פארקויפן. פון זאמלונג ארטיקלען ביז קארן, ספרים, צירונגען, קאמפיוטער, און וואס נישט. אחוץ גאן'ס און פייער קרעקערס און חיות.

דער פראדוקט וועט ארויפגעשטעלט צו פארקויפן אלס א ליציטאציע אדער מיט א פאראויס באשטימטע פרייז. איינע פון די מעכטיגע סערוויסעס פון איביע איז פעיפעל Paypal וועלכע ערלויבט פאר יעדעם צו קויפן און פארקויפן אן אפילו צו וויסן דאס מינדעסטע אינפארמאציע פונעם אנדערען צד.

עס ציילט היינט צוטאגס 168 מיליאן באנוצער.

## דינסטן

### פעיפעל

### איבעי קאמיוענטי וויקי

## פארדינסטן און טראנסאקציע

## קאנטראווערסיעס

## אינטערסאנטע און מערקווירדיגע ליציטאציעס

### אידישע ליציטאציעס

* פסולע מזוזות פארקויפט אויף איביי, מוכר ברעכט זיך נאכדעם וואס הייד פארק שרייבער דעקן אויף די מעשה, און שרייבט ארויס אז עס איז פסולע מזוזות (ארכיווירט 29.09.2007 ביי דער Wayback Machine)
* ליפא שמעלצער
* פארקויפן די חמץ אויף איבעי
* חתן ליציטירט ברכה פון זיין שבע ברכות אויף איבעי

בידס פאר די ערשטע פיצא פיי מוצאי יו"ט

## וועבלינקען

* אי ביי