Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# VI ოშწანურა

იულიანური კალენდარიშ მეჯინათ, **მაამშხვა (VI) ოშწანურა** იგჷნძორებუდჷ 501 წანაშე 600 წანაშამო.

ვითწანურეფი დო წანეფი

---

|  |
| --- |
| V ოშწანურა - VI ოშწანურა - VII ოშწანურა |
| 500-იანეფი: | 501 | 502 | 503 | 504 | 505 | 506 | 507 | 508 | 509 | 510 |
| 510-იანეფი: | 511 | 512 | 513 | 514 | 515 | 516 | 517 | 518 | 519 | 520 |
| 520-იანეფი: | 521 | 522 | 523 | 524 | 525 | 526 | 527 | 528 | 529 | 530 |
| 530-იანეფი: | 531 | 532 | 533 | 534 | 535 | 536 | 537 | 538 | 539 | 540 |
| 540-იანეფი: | 541 | 542 | 543 | 544 | 545 | 546 | 547 | 548 | 549 | 550 |
| 550-იანეფი: | 551 | 552 | 553 | 554 | 555 | 556 | 557 | 558 | 559 | 560 |
| 560-იანეფი: | 561 | 562 | 563 | 564 | 565 | 566 | 567 | 568 | 569 | 570 |
| 570-იანეფი: | 571 | 572 | 573 | 574 | 575 | 576 | 577 | 578 | 579 | 580 |
| 580-იანეფი: | 581 | 582 | 583 | 584 | 585 | 586 | 587 | 588 | 589 | 590 |
| 590-იანეფი: | 591 | 592 | 593 | 594 | 595 | 596 | 597 | 598 | 599 | 600 |

## ოშწანურაშ შანულამ მოლინეფი

* 525 — დიონისე მორჩილქ ქირსეშ დაბადებაშე წანეფიშეჭარუაშ სისტემა მიშეღჷ.
* 532 — ნიკაშ არყება — კონსტანტინეპოლიშ დო ბიზანტიაშ ისტორიას უშხუაშ არყება.
* 536 — მაართა სუმ ჭყანიერ ვულკანეფიშ ეშაგორგოთუაშე (ჟირ გემაჸვენჯ — 540 დო 547 წანეფი), ნამუქჷთ ორჩანიეთ გიმიჭანუ გვიანანტიკური მორჩილი ჯამარუაშ ბორჯიშ მოულა.
* იუსტინიანეშ ჭირი (541).
* 552 — თურქული კაგანატიშ გოჭყაფა.
* 562/567 — ავარული კაგანატიშ გოჭყაფა (ბაიან I).
* 568 — ლანგობარდეფიშ იტალიაშა მინოკათუაშ დოჭყაფა.
* სუიშ დინასტიაშ გამაგალა (581—618) ჩინეთის.
* VI ოშწანურაშ ოშქაშე — ფრანკეფიშ ტერიტორეიფიშ ობორჯე აკოკათუა ხლოტარ I-შ გამაგალაშ ბორჯის.
* VI ოშწანურაშ ოშქაშე — ავარეფიშ მინოკათუა ბჟადალ პაკიტანიშ სტეპშა დო უკულ — ოორუე უჩაზუღაპიშა.
* VI ოშწანურაშ ოშქაშე — თურქულ ბუნაშ თურეფიშ რსხუშ გოჭყაფა. თურქული კაგანატიშ გოჭყაფა.
* VI ოშწანურა — ბავარიაშ საჰერცოგოშ გოჭყაფა.
* VI ოშწანურა — მაართა კათოლიკურ სააბატოშ გოჭყაფა (ბენედიქტიანურ) მონტეკასინოს (იტალია).
* VI ოშწანურა — ქაშმირიშ მაფა პრავარასენა.
* VI ოშწანურა — სახენწჷფო ალოაშ გოჭყაფა (თეხანურ სუდანიშ ობჟათე ნორთი).
* VI ოშწანურა — სახენწჷფო სროკ-ქმერიშ გოჭყაფა (ჩენლა).
* VI ოშწანურა — ცენტრალურ პოლინეზიაშ კოკეფიშ დოხორაფა.
* VI—VII ოშწანურა — სოლომონიშ კოკეფიშ, ფიჯიშ, ტონგაშ ფო ახალ კალედონიაშ დოხორაფა.
* VI ოშწანურა — ბიზანტიური წყუეფ სლავეფშე რაგადანა, მუჭოთ ილირიაშე თუდოლენ დუნაიშა არძაშე აქტიურ ნძალეფშენ. სლავეფქ მიოჭირინუეს ბალტიაშ დო ოორუე ზუღეფიშ წყარპიჯის, მუთმოხვადჷნა ოორუე იტალიას, ალპეფიშ ლაკადას დო რაინიშ ჟილენ ნორთეფს. წყარმალუ ელბა დახე ედომუშამ მალობას სლავურ ოპატჷნალეთ გჷნირთუ.
* VI—X ოშწანურა — წყარმალუ მოსკოვს ქჷდიხორუ სლავურ ტომ ვიატიქ.

## ოშწანურაშ შანულამ მოღალეეფი

* მაფა არტური — ბრიტეფიშ ლეგენდარულ ლიდერი, ბრიტანულ ეპოსიშ დო მიარემუდანობაშ აიარულ რომანეფიშ გერგეზი.
* ბენედიქტ ნურსიალი — ბერულ ყარაფიშ გჷმაჭყაფალი.
* გრიგოლ I — რომიშ პაპი.
* გრიგოლ ტურალი — ფრანკ ისტორიკოსი.
* იორდნისი — გოთ ისტორიკოსი.
* პროკოფი კესარიალი — ბიზანტიარ ისტორიკოსი.
* იუსტინიანე I — გიშარჩქინელ ბიზანტიაშ იმპერატორი.

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
VI ოშწანურა
# უიღურეფი

**უიღურეფი** (უიღ:ئۇيغۇر; ჩინ. 维) — ცენტრალური დო ბჟაეიოლ აზიას მახორუ თურქული ეთნოსი. ასეშო უიღურეფიშ უმანტაშობა ოხორანს ჩინეთის, სინძიანიშ პროვინციას. უიღურეფიშ დოხოლაფირო 80% ოხორანს სინძიანიშ ობჟათე ნორთის - ტარიმიშ რზენს. უიღურეფი ჩინეთის სიძიანიშ მოხ ტაოიანს, ობჟათე-ცენტრალურ ჰუნანს ოხორანა. ჩინეთიშ მოხ უიღურეფი თაშნეშე ოხორანა: ყაზახეთის, ყირგიზეთის დო უზბეკეთის. თაშნეშე მორჩილი დიასპორეფი რე: ავღანეთის, პაკისტანს, გერმანიას, ნიდერლანდეფს, რუსეთის, ააშ-ს დო თურქეთის.

## ეტიმოლოგია

ჯოხო *უიღურიშ* შანულობა უჩინებუ რე. არძაშე არხოს გერე ზიტყვა *uyushmaq*-წკჷმა, ნამუთ შანენს გოართოიანაფილ კათას. ორხონ-ენისეიშ ძეგლეფს უიღურეფი მოშინაფილი რე მუჭოთ *uyɣur*, ნამუთ ჩინურს ტანიშ დინასტიაშ ანალეფშა გინორთჷ მუჭოთ -*Huí Hé* (回紇). მოგვიანაფათ 788 - 809 წანეფს უიღურეფიშ მოთხირით ჯოხოდვალაქ დითირჷ *Huí Hú* (回鶻)-თი. ხუთი დინასტიაშ ისტორიას ტერმინი გოსხუნილი რე მუჭოთ „არწიშ ადორია“.

## ლიტერატურა

* Hessler, Peter. *Oracle Bones: A Journey Through Time in China*. New York: Harper Perennial, 2006.
* Hierman, Brent. "The Pacification of Xinjiang: Uighur Protest and the Chinese State, 1988-2002." Problems of Post-Communism, May/Jun2007, Vol. 54 Issue 3, pp 48–62
* Human Rights in China: *China, Minority Exclusion, Marginalization and Rising Tensions*, London, Minority Rights Group International, 2007

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Britannica Uighur people
* London Uyghur Ensemble

## სქოლიო
# გჷმათუთა

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **გჷმათუთა** |  >>  |
| ორშ | სამ | ოთხ | ხუთ | პარ | შაბ | კვი |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |

**გჷმათუთა** (ლათ. October) — გრიგორიანული კალენდარიშ მავითა თუთა. გჷმათუთას 31 დღა რე.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1950

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1947 · 1948 · 1949  **1950** 1951 · 1952 · 1953 |

**1950 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1950 *MCML* |
| იულიანური კალენდარი | 1949—1950 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7458—7459 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5710—5711  |
| ისლამური კალენდარი | 1369—1370 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7553—7554 (*„ჴფნგ“*—*„ჴფნდ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1950 (*„ჩშნ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 106 (*„რვ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4442—4443 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1399 *ԹՎ* *ՌՅՂԹ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1942—1943 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2702—2703 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 2006—2007 |
| - *შაკა სამვატი* | 1872—1873 |
| - *კალი-იუგა* | 5051—5052 |
| ირანული კალენდარი | 1328—1329 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2493 |
| იაპონური კალენდარი | 25-ა წანა სიოვა |
| ჩინური კალენდარი | 4646—4647 己丑 — 庚寅 ჸვინთელი ხოჯი — ჩე ჸილო |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19501950 (ვითოშ ჩხოროშ ჟარნეჩდოვითი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ მა-5 დეკადაშ მა-10 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ურსულა ფონ დერ ლიაიენი

|  |
| --- |
| **ურსულა ფონ დერ ლიაიენი გერმ. Ursula von der Leyen** |
|   |
|  დორინაფილი ევროკომისიაშ პრეზიდენტი |
| თეჟამიანი პოსტი |
| დეკინჷ | გერგობათუთა, 2019 |
| წიმოხონი | ჟან-კლოდ იუნკერი |
|

---

 გერმანიაშ 8-ო დუდთხილუაშ მინისტრი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 17 ქირსეთუთა, 2013 – 17 კვირკვე, 2019 |
| პრემიერ-მინისტრი | ანგელა მერკელი |
| წიმოხონი | ტომას დე მეზიერი |
| მონძე | ანეგრეტ კრამპ-კარენბაუერი |
|

---

 გერმანიაშ 4-ა ხანდაშ დო სოციალური ოკითხირეეფიშ მინისტრი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 28 გჷმათუთა, 2009 – 17 კვირკვე, 2013 |
| პრემიერ-მინისტრი | ანგელა მერკელი |
| წიმოხონი | ფრანც იოზეფ იუნგი |
| მონძე | ანდრეა ნალესი |
|

---

 გერმანიაშ 4-ა ფანიაშ, პენსიონერეფიშ, ოსურეფიშ დო ახალნორდობაშ მინისტრი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 22 გერგობათუთა, 2005 – 30 გერგობათუთა, 2009 |
| პრემიერ-მინისტრი | ანგელა მერკელი |
| წიმოხონი | რენატე შმიდტი |
| მონძე | კრისტინა შრიოდერი |
|

---

 |
| დუნაბადი | 8 გჷმათუთა, 1959 (1959-10-08)

 იქსელი, ბელგიაშ ონანანოღე რეგიონი,  ბელგია |  |
| მენოღალობა |  გერმანია |
| ერუანობა | გერმანალი |
| პოლიტიკური პარტია | ქდრ |
| ალმასქუ | ჰაიკო ფონ დერ ლაიენი |
| სქუალეფი | 7 |
| გონათაფა | ჰანოვერიშ ომედიცინე სკოლა **ომენცარე ხარისხი**:1) მედიცინაშ დოქტორი 2) ჯარალობური სინთელუანობაშ მაგისტრი |
| პროფესია | ექიმი |
| რელიგია | ლუთერანი |
| ხეშმოჭარუა |  |
| ვებ-საიტი | www.ursula-von-der-leyen.de |

**ურსულა გერტრუდა ფონ დერ ლაიენი** (გერმ. Ursula Gertrud von der Leyen), ცირასქუალობას **ალბრეხტი** (გერმ. Albrecht; დ. 8 გჷმათუთა, 1958, იქსელი) — გერმანალი პოლიტიკოსი, გერმანიაშ ფანიაშ საქვარეფიშ მინისტრი (2005—2009), ხანდაშ დო სოციალური ოკითხირეეფიშ მინისტრი (2009—2013), დუდთხილუაშ მინისტრი (2013—2019). მაართა ოსური გერმანიაშ დუდთხილუაშ მინისტრიშ პოსტის .
2019 წანაშ 16 კვირკვეშე ევროკომისიაშ პრეზიდენტო რე დორინაფილი. პოსტის დეკინენს 2019 წანაშ გერგობათუთას. ევროპაშ რსხუშ ისტორიას მაართა ოსური რე თე პოსტის.

## ნახანდეფი

* Ursula von der Leyen, *C-reaktives Protein als diagnostischer Parameter zur Erfassung eines Amnioninfektionssyndroms bei vorzeitigem Blasensprung und therapeutischem Entspannungsbad in der Geburtsvorbereitung*, Dissertation, Hanover Medical School, 1990
* Herausgeberin: Füreinander da sein, miteinander handeln. Warum die Generationen sich gegenseitig brauchen. Herder, Freiburg im Breisgau u. a. 2007, ISBN 978-3-451-05874-5.
* Ursula von der Leyen, Maria von Welser, *Wir müssen unser Land für die Frauen verändern.* Bertelsmann, Munich, 2007, ISBN 978-3-570-00959-8
* Ursula von der Leyen, Liz Mohn, *Familie gewinnt.* Bertelsmann Foundation, 2007, ISBN 978-3-89204-927-2
* Herausgeberin mit Vladimir Spidla: *Voneinander lernen — miteinander handeln. Aufgaben und Perspektiven der Europäischen Allianz für Familien*. Nomos, Baden-Baden 2009, ISBN 978-3-8329-3650-1.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ურსულა ფონ დერ ლიაიენიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა Archived 2011-02-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. (გერ.)
* Фото с церемонии назначения Урсулы фон дер Лайен на пост министра обороны
# მიხეილ გორბაჩოვი

მიხეილ გორბაჩოვი (2010)
**მიხეილ გორბაჩოვი** (რუს. Михаи́л Серге́евич Горбачёв; დ. 2 მელახი, 1931 - ღ. 30 მარაშინათუთა, 2022) — სხუნუეფიშ რსხუშ ლიდერი 1985-1991 წანეფც. თიშით მუკოშქუმალირი რეფორმაქ გაათუ რგილი ლჷმა, მორო თეწკჷმა სხუნუეფიშ რსხუშ კომუნისტური პარტიაშ ჰეგემონიათ დო აკოცუ დუდო სხუნუეფიშ რსხუქ. 1990 წანას გინოჩეს ნობელიშ შვიდობაშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Gorby80 Gorbachev 80th Birthday Gala Celebration at the Royal Albert Hall London Archived 2020-07-03 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* The Gorbachev Foundation Archived 2008-01-20 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Green Cross International Archived 2001-07-18 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Column and op-ed archives Archived 2011-11-19 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Column and op-ed archives Archived 2012-01-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Column and op-ed archives
# 1312

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIII · **XIV** · XV |
| **წანეფი:** | 1309 · 1310 · 1311  **1312** 1313 · 1314 · 1315 |

**1312 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1312 *MCCCXII* |
| იულიანური კალენდარი | 1311—1312 (9 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 6820—6821 (9 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5072—5073  |
| ისლამური კალენდარი | 711—712 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 6915—6916 (*„ხშიე“*—*„ხშივ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1312 (*„ჩტიბ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მორთინა დო 0 (*„“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 3804—3805 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 761 *ԹՎ* *ՉԿԱ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1304—1305 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2064—2065 (29 პირელიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1368—1369 |
| - *შაკა სამვატი* | 1234—1235 |
| - *კალი-იუგა* | 4413—4414 |
| ირანული კალენდარი | 690—691 |
| ბუდისტური კალენდარი | 1855 |
| იაპონური კალენდარი |  |
| ჩინური კალენდარი | 4008—4009 辛亥 — 壬子 ჩე ღეჯი — უჩა ვირთხა |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
13121312 (ვითოშ სუმოშ ვითოჟირი) წანა** — იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XIV ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-2 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 268

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | ჯვ. წ. I · **I** · II |
| **ოშწანურა:**  | II · **III** · IV |
| **წანეფი:** | 265 · 266 · 267  **268** 269 · 270 · 271 |

**268 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 268 *CCLXVIII* |
| იულიანური კალენდარი | 268 |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 5776—5777 (1 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 4028—4029  |
| ისლამური კალენდარი | 365 BH — 364 BH |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 5871—5872 (*„ჭყოა“*—*„ჭყობ“*) |
| - *ქირსეშე* | 268 (*„სჲჱ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მორთინა დო 20 (*„კ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 2760—2761 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | *N/A* |
| ეთიოპური კალენდარი | 260—261 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 1020—1021 (21 პირელიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 324—325 |
| - *შაკა სამვატი* | 190—191 |
| - *კალი-იუგა* | 3369—3370 |
| ირანული კალენდარი | 354 BP — 353 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 811 |
| იაპონური კალენდარი |  |
| ჩინური კალენდარი | 2964—2965 丁亥 — 戊子 ჭითა ღეჯი — ჸვინთელი ვირთხა |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
268268 (ჟიროშ სუმენეჩდობრუო) წანა** — იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე III ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-8 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1677

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XVI · **XVII** · XVIII |
| **წანეფი:** | 1674 · 1675 · 1676  **1677** 1678 · 1679 · 1680 |

**1677 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1677 *MDCLXXVII* |
| იულიანური კალენდარი | 1676—1677 (11 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7185—7186 (11 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5437—5438  |
| ისლამური კალენდარი | 1087—1089 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7280—7281 (*„ჴსპ“*—*„ჴსპა“*) |
| - *ქირსეშე* | 1677 (*„ჩქოზ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მორთინა დო 365 (*„ტჲე“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4169—4170 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1126 *ԹՎ* *ՌՃԻԶ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1669—1670 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2429—2430 (1 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1733—1734 |
| - *შაკა სამვატი* | 1599—1600 |
| - *კალი-იუგა* | 4778—4779 |
| ირანული კალენდარი | 1055—1056 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2220 |
| იაპონური კალენდარი |  |
| ჩინური კალენდარი | 4373—4374 丙辰 — 丁巳 ჭითა დრაკონი — ჭითა გვერი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
16771677 (ვითოშ ამშოშ სუმონეჩდოვითოშკვითი) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ობიშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე თუთაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 10 დღა. თე წანა რე XVII ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ მა-7 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1778

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XVII · **XVIII** · XIX |
| **წანეფი:** | 1775 · 1776 · 1777  **1778** 1779 · 1780 · 1781 |

**1778 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1778 *MDCCLXXVIII* |
| იულიანური კალენდარი | 1777—1778 (12 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7286—7287 (12 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5538—5539  |
| ისლამური კალენდარი | 1192—1193 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7381—7382 (*„ჴტპა“*—*„ჴტპბ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1778 (*„ჩღოჱ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მორთინა დო 466 (*„ჳჲვ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4270—4271 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1227 *ԹՎ* *ՌՄԻԷ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1770—1771 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2530—2531 (2 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1834—1835 |
| - *შაკა სამვატი* | 1700—1701 |
| - *კალი-იუგა* | 4879—4880 |
| ირანული კალენდარი | 1156—1157 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2321 |
| იაპონური კალენდარი | 7-ა წანა ანიეი |
| ჩინური კალენდარი | 4474—4475 丁酉 — 戊戌 ჭითა მუმული — ჸვინთელი ჯოღორი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
17781778 (ვითოშ შკვითოშ სუმონეჩდოვითობრუო) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ცაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე თუთაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 11 დღა. თე წანა რე XVIII ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ მა-8 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ფართობი

**ფართობი** რე :

1. სიბირტყაშ ნორთი, ნამუთ გოფარგალერიე ღულათ ვარა ტახილი ღოზით, მაგალითო მანგკუნთხუამიშ, სუმკუნთხუამიშ ფართობი.
2. ოფირჩა, ჟიდოხი, ნამუთ გჷმორთილიე ორთაშურო ვარა სპეციალურო მუდგაინი ღანკეფშო, მაგალთო ოხორინალი ფართობი, ოთასალი ფართობი.
3. მუდანობაშური ზომა თე თუ თი ტერიტორიული ართურიშ (ქიანაშ, რეგიონიშ, ნოღაშე) დაკჷნებული სიბრტყეშ, ნამუთ წჷმმარინუანს დიხაუჩაშ ჟიპიჯიშ გარკვეულ ნორთის.

ფართობიშ ოზჷმალი ართურეფიე: კვადრატული მეტრა (SI-სისტემას), კვადრატული კილომეტრი, ჰექტარი დო შხვა.

## გეომეტრიული ფიგურეფიშ ფართობი

* მანგკუნთხუამიშ ფართობი გჷმიკოროცხუ ფორმულათ **a × b**, სოდეთ **a** რე მანგკუნთხუამიშ სიგირძა, **b** - მანგკუნთხუამიშ სიგანა.
* სუმკუნთხუამიშ ფართობი გჷმიკოროცხუ ფორმულით **(a × h) ÷ 2**, სოდეთ **a** რე სუმკუნთხუამიშ ჯინჯი, **h** - ჯინჯიშა დოშქუმალირი სიმაღალა.
* წირეშ ფართობი გჷმიკოროცხუ ფორმულათ **π × R2**, სოდეთ **π** რე უგუთებუ სიდიდა 3,1412..., **R** - წირეშ რადიუსი.
* ტრაპეციაშ ფართობი გჷმიკოროცხუ ფორმულათ **h x (a+b):2**, სოდეთ **a** დო **b** - ტრაპეციაშ ჯინჯეფიე, **h** რე ტრაპეციაშ სიმაღალე.

## ქიანეფიშ ფართობეფი

* მოსოფელიშ ქიანეფი ფართობიშ მეჯინათ
# 1800-იანეფი

**1800-იანი (ვითოშ ბრუოშიანი) წანეფი**, თაშნეშე ჩინებული, მუჭოთ **1800-იანეფი** ვარ-და უბრალეთ **ბრუოშიანეფი** — გრიგორიანული კალენდარიშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ 1800 წანაშ 1 ღურთუთას დო გეთჷ 1809 წანაშ 31 ქირსეთუთას.

## მოლინეფი
# 20 მარაშინათუთა

**ჩილათა:** ხასჷლაშ სტატუსიშ ინდიკატორი `name` ატრიბუტი ვა რდას ოკო ცაიორი.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **მარაშინათუთა** | >> |
| თუთ | თახ | ჯუმ | ცაშ | ობი | შურ | ჟაშ |
|   |   |   |   |   | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |   |   |   |   |   |   |
| **2026** |

**20 მარაშინათუთა (არგუსო)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 232-ა დღა (ნარკი წანეფს — 233-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე 133 დღა.

## დღაშ მონახვამილეფი

* 636 : იარმუკიშ ბურჯაფი - არაბეფიშ ჯარეფქ, ხალიდ ბილ ვალიდიშ დუდალათ, სირია დო პალესტინა მიდუღჷ ბიზანტიაშ იმპერიას, ნამუქჷთ მუსლიმანეფიშ ეჭოფუეფიშ დო არაბეთიშ გალე ისლამიშ ბიწორი მოდვალაშ პირველი კაბეტი რეღმა რდჷ.
* 917 : ანქიალუსიშ ბურჯაფი - ბულგარეთიშ მაფა სემეონ I-ქ თრაკია გეჭოფჷ დო ბიზანტიალეფი გეგნორაჸუ.
* 1000 : უნგრეთიქ ქჷდირსხუ მუჭოთ ქირსიანული სახენწჷფოქ სტეფენ I-აშით.
* 1900 : იაპონიაშ დაჭყაფური სკოლაშ კანონით მიშაღალირქ იჸუ უციო ოთხწანიანი გურაფაქ.
* 1914 : პირველ მოსოფელიშ ლჷმას გერმანიაშ ჯარქ გეჭოფჷ ნ. ბრიუსელი.
* 1920 : პირველი კომერციურლი რადიოდგჷმილქ 8MK (WWJ) ქჷდიჭყუ მაუჭყაფალა დეტროიტის, მიჩიგანი.
* 1926 : ქჷდირსხუ იაპონიაშ ჯარალობური მაუჭყაფალაშ კომპანიაქ Nippon Hōsō Kyōkai (NHK).
* 1940 : მეხიკოს გინოხორუას მარენჯი რუსი რევოლუციონერი, ლევ ტროცკი, დაქირებულ მაჸვილარქ ჸინიშ ცელით ოღურალო დოჭკირჷ. ტროცკიქ მაჟირა დღას დოღურჷ.
* 1960 : სენეგალქ მალიშ ფედერაციაშე გეგშართჷ დო ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.
* 1968 : ვარშავაშ ხეკულუაშ ორგანიზაციაშ მაკათური ქიანეფიშ ჯარეფქ გენშართეს ჩეხოსლოვაკიაშა, „პრაღაშ აფუნიშ“ პოლიტიკური ლიბერალიზაციაშ ინაშქვიდაფალო.
* 1991 : 50-წანიანი ოკუპაციაშ უკული ესტონეთიქ სსრ რსხუშე ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.
* 1991 : სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა: 100.000-შე უმოს ადამიერქ გიშართჷ სხუნუეფიშ რსხუშ პარლამენტიშ ნოდგჷმიშ წჷმი ხუნტაშ სააწმარენჯოთ.
* 2007 : საქორთუოშ რკინაშარაშ მართუაშ ნება 99 წანათ ბრიტანულ კომპანია „ფარქფილდ ინვესტმენტის“ გეგნაჩჷ.
* 2015 : საბერძნეთიშ პრემიერ-მინისტრი ალექსის ციპრასიქ პოსტიშე გეგნოდირთჷ.
* 2016 : გაზიანთეფის მოხვალამერჷ ტერაქტიშ შედეგო გოჭყორდჷ 54 დო დეღამაკჷ 66 ადამიერქ.
* 2017 : ბორჯომიშ ლეხერს მოხვალამერჷ დაჩხირიშ შედეგო, ტყაშ 100 ჰექტარშე უმოსი ტერიტორიაქ დიჭჷ.
* 2018 : ვენესუელაშა ახალი ვალუტა, სუვერენული ბოლივარი გენშეღეს.

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
20 მარაშინათუთა {{BBC: თე დღას}}
* *The New York Times* – თე დღას ((ინგლ.))
# 1961

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1958 · 1959 · 1960  **1961** 1962 · 1963 · 1964 |

**1961 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1961 *MCMLXI* |
| იულიანური კალენდარი | 1960—1961 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7469—7470 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5721—5722  |
| ისლამური კალენდარი | 1380—1381 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7564—7565 (*„ჴფჲდ“*—*„ჴფჲე“*) |
| - *ქირსეშე* | 1961 (*„ჩშჲა“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 117 (*„რიზ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4453—4454 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1410 *ԹՎ* *ՌՆԺ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1953—1954 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2713—2714 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 2017—2018 |
| - *შაკა სამვატი* | 1883—1884 |
| - *კალი-იუგა* | 5062—5063 |
| ირანული კალენდარი | 1339—1340 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2504 |
| იაპონური კალენდარი | 36-ა წანა სიოვა |
| ჩინური კალენდარი | 4657—4658 庚子 — 辛丑 ჩე ვირთხა — ჩე ხოჯი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19611961 (ვითოშ ჩხოროშ სუმენეჩდოართი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ 1-ა წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# რომანი (პროზა)

**რომანი (პროზა)** (იტალ. novella, ესპ.novela, ფრანგ. nouvelle შანენც „ახალს“, „ახალ ამბეფც“ ვარა „კუნტა თხობელუას მუდგაინ ახალიშ გეშა“) — ამდღა თე ტერმინით მიშინუანა გჷმნაგონიშ, პროზაულ ნარატივს. ათეშნერი ტიპიშ თხზულებას თხობელერიე თარი გერგეზიშ რინა დო მუში პიროვნებაშ გოვითარაფშ გეშა მუში რინაშ კრიზისული პერიოდის. თხობელუაშ ვარიანტეფი, ჯინჯიერო, შილებე გეჸვენჯი სახეშ რდასჷნ:

* პერსონაჟიშ დაბადებაშე ღურაშახ (პატრიკ ზიუსკინდიშ „შურ-ამო“)
* პერსონაჟიშ დაბადებაშე რინაშ კრიზისული პერიოდიშ გერჯგინაშახ (ჩარლზ დიკენსიშ „დევიდ კოპერფილდიშ რინა“)
* პერსონაჟიშ რინაშ კრიზისული დგომარებაშე თე კრიზისიშ დოთებაშახ (ფიოდორ დოსტოევსკიშ „დჷნოშური დო სარჯელი“)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ბეტონი

ბეტონიშ დობუნა
**ბეტონი** (ფრანგ. béton), ხელუანური ქუა, ართ-ართი თარი აკაგაფალი მასალა, ნამუეფით მიღებუაფუ მაჭიჭიხე ნიფთიარობეფიშ, წყარიშ (ვარდა შხვა ინმაფუნალიშ), აკმაფშაფალიშ დო კანკალეშა სპეციალური გიოძინალიშ რაციონალურო გიშაგორილი მიშახოლაფაშ ყალდუათ დო გომანგარაფათ. ყალდუაშახ თე მიშნასვარაშა ბეტონიშ ნახოლებუ უჯოხონა. ოშა-გოშათ ბეტონს აკეთენა ინმაფუნაფალიშ უმუშოთ (სამანგ., ასფალტბეტონი).

## ისტორიული ჩინება

ბეტონს დიო ხოლო ჯვეში რომაალეფი გჷმირინუანდეს მასიური დგჷმილეფიშ ოდ თიჯგურა კონსტრუქციეფიშ აკაგაფალო, მუჭომეფით რე ცარგვალი, ყორში, ტრიუმფული თაღი (მაჭიჭიხე ნიფთიარობათ გჯმირინუანა დიხაჭაბუს, თაბაშირს, კირს, ასფალტის). რომიშ იმპერიაშ დონთხაფაწკჷმა ართო მეჭყორდჷ ბეტონიშ გჷმორინაფაქ. XVIII ოშწანურას ბჟადალი ევროპაშ ქიანეფს კინ ქჷდიჭყეს ბეტონიშ კეთება. თიშ ფაღტას გოფაჩუას ხე უნწყუ XIX ოშწანურაშს რკინაბეტონიშ გჷმორინაფაქ.

## თაშნეშე ქოძირით

* ბეტონიშ სამუშეფი

## ლიტერატურა

* *წიკლაური ზ.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხს. 343—344, ქართი, 1977 წანა.
* Matthias Dupke: *Textilbewehrter Beton als Korrosionsschutz*. Diplomica Verlag, Hamburg 2010, ISBN 978-3-8366-9405-6.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ბეტონი Refractory Concrete
* British Precast Concrete Federation
* Inhomogeneity of concrete strength distribution by volume of vertical monolithic (cast in situ) elements
* The History of Concrete*[ღურელ რსხილი]*