Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ნორფოლკი (კოკი)

| ნორფოლკიშ კოკიინგლ. Norfolk Island ნორფოლკი |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **დევიზი:Inasmuch* |
| **ჰიმნი:**Pitcairn Anthem  |
| თარგი:ქიანაშ მუნაჩემეფი ნორფოლკი ორენი  |
| **ნანანოღა** | კინგსტონი (de jure) ბიორნტ-პაინი (de facto)
-29.033333,167.9529°02′ ობჟ. გ. 167°57′ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| უკაბეტაშ ნოღა | ბიორნტ-პაინი |
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | ინგლისური |
| თარობა | კონსტიტუციური მონარქია ავსტრალიაშ გალენური ტერიტორია |
|  -  | დიაფალი | ელისაბედ II |
|  -  | პრემიერი | კევინ რადი |
| ფართობი |
|  -  | გვალო | 34,6 კმ2 (226-ა) |
| მახორობა |
|  -  | 2302 ფასებათ | 2302 (223-ა) |
|  -  | მეჭედალა | 66,5 ად/კმ2  |
| ვალუტა | ავსტრალიური დოლარი (`AUD`)  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+11:30  |
| Internet TLD | .nf |
| ოტელეფონე კოდი | +6723 |
| www.norfolk.gov.nf |

**ნორფოლკი** (ინგლ. Norfolk Island) — მორჩილი კოკი რჩქალ ოკიანეს. კოკი იდვალუაფუ ავსტრალიაშ, ახალ ზელანდიაშ დო ახალ კალედონიაშ შქას. ჟირ მეძობელ კოკწკჷმა ართო, კოკი იკოროცხუ ავსტრალიაშ ართ-ართ გალენურ ტერიტორიათ.

2011 წანაშ ეჭარუათ, კოკიშ მახორობა აკმოდირთუ 2302 ადამიერშე. მეჭედალა — 66,5 ად/კმ², ფართობი — 34,6 კმ².

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ვიქტორიაშ შტატი

**ვიქტორიაშ შტატიVictoria**| **შილა**  |
| ქიანა |  ავსტრალია |
| სტატუსი | შტატი |
| ადმინ. ცენტრი | მელბურნი |
| მახორობა (2011) | 5 354 042 (მა-2 აბანი) |
| მეჭედალა | 23,54 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 237 629 კმ² (მა-6 აბანი) |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+10 |
| კოდი ISO 3166-2 | AU-VIC |
| ოფოსტე ინდექსეფი | VIC |
| [www.vic.gov.au ოფიციალური ვებ-ხასჷლა] |

**ვიქტორიაშ შტატი** (*ინგლ.* Victoria) — ავსტრალიაშ მატერიკულ ნორთის ტერიტორიათ არძაშე მორჩილი შტატი ქიანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ჯოხოქ გიადჷ ინგლისიშ დიაფალიშ, ვიქტორიაშ პატიოცემელო. 1770 — ანექსირაფილქ იჸუ ბრიტანეთიშით (კაპიტანი კუკი). 1851 — ბრიტანეთიშ კოლონია. 1901 — ავსტრალიაშ შტატი.

## ლიტერატურა

* Jan Critchett, (1990), *A distant field of murder: Western district frontiers, 1834-1848*, Melbourne University Press (Carlton, Vic. and Portland, Or.) ISBN 052284389
* Ian D Clark (1990) *Aboriginal languages and clans: An historical atlas of western and central Victoria, 1800-1900*, Dept. of Geography & Environmental Science, Monash University (Melbourne), ISBN 090968541X
* Ian D Clark (1995), *Scars in the landscape: A register of massacre sites in western Victoria, 1803-1859*, Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies (Canberra), ISBN 0855752815
* Ian D Clark (2003) *‘That’s my country belonging to me’ - Aboriginal land tenure and dispossession in nineteenth century Western Victoria*, Ballarat Heritage Services, Ballarat.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ვიქტორიაშ შტატი State Government of Victoria website
* Official Government tourism website
* Tourism Victoria's Online Image Library Archived 2007-07-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# დარვინი (ავსტრალია)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
დარვინი ინგლ. Darwin

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ავსტრალიაავსტრალია |
| ტერიტორია | ოორუე ტერიტორიაოორუე ტერიტორია (ავსტრალია)|ოორუე ტერიტორია |
| კოორდ. | -12.466667,130.83333312°28′00″ ობჟ. გ. 130°50′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| დირსხუ | 1869 |
| ორდოიანი ჯოხოეფი | პალმერსტონი |
| ფართობი | 3,163.8 კმ² |
| ოფიციალური ნინა | ინგლისური |
| მახორობა | 147,255 კოჩი (2019) |
| მეჭედალა | 46.5437 კოჩი/კმ² |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+9:30 |
| ტელ. კოდი | +61 08 |
| ოფოსტე ინდექსი | 0800 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.darwin.nt.gov.au |

|  |
| --- |
|
დარვინი |

**დარვინი** ვიკიოწკარუეს |

**დარვინი**(ინგლ. Darwin) — ნოღა ავსტრალიას, ოორუე ავსტრალიაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ნოღაშ მახორობა 147,255 ადამიერი (2019 წანაშ მუნაჩემეფით), ნამუთ მერკეთ დოხორელი ოორუე ტერიტორიაშ არძაშე უმოსო ხორინელი ნოღა რე, მარა არძაშე მერკეთ დოხორელი რე ავსტრალიაშ ადმინისტრაციულ ცენტრეფს შქას.

## მაჸალე ნოღეფი

* კალიმნოსი, საბერძნეთი
* ჰაიკოუ, ჩინეთი
* დილი, ბჟაეიოლი ტინორი
* ჰონოლულუ, ჰავაი, ააშ
* ანკორიჯი, ალასკა, ააშ
* ამბონი, ინდონეზია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Darwin City Council — ნოღადარვინიშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა(ინგლ.)
* Darwin LNG — თხითხუ ორთაშობური აირიშ მაწარმრ წარხანა, დარვინი(ინგლ.)
* Darwin Airport — დარვინიშ აეროპორტი(ინგლ.)
# კამჩატკაშ დიხაშნწალუა (2025)

კამჩატკაშ დიხაშნწალუა|  |
|
 |
| თარიღი | 2025 წანაშ 30 კვირკვე |
| ბორჯი | 11:24:50 PETT (UTC+12:00) |
| მაგნიტუდა | 8,8 Mw |
| სიტომბე | 20.7 კმ. |
| ეპიცენტრიშ ორენი | ﻿ / ﻿52.473,160.39652°28′22.8″ ოორ. გ. 160°23′45.59″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ტიპი | მეგადიხაშნწალუა |
| დოზარალაფირი ტერიტორია | კამჩატკაშ ჩქონი, რუსეთი |
| ინტენსიურობა | VIII (*ძალამი ჭყანიერი*) |
| ცუნამი | 5–6 მეტრი |
| გოჭყორდჷ | 1 ადამიერი (ცელათ) |

**კამჩატკაშ ჩქონიშ დიხაშნწალუა** – 2025 წანაშ 30 კვირკვეს, რუსეთიშ კამჩატკაშ ჩქონს მოხვალამერი 8,8 მაგნიტუაშ დიხაშნწალუა. თინა რდჷ არძაშე უჸონიერაში დიხაშნწალუა, ნამუთ დაფიქსირებული რე 2011 წანაშ ტოჰოკუშ დიხაშნწალუაშ უკული, თაშნეშე 1906 წანაშ ეკვადორ-კოლუმბიაშ დო 2010 წანაშ ჩილეშ დიხაშნწალუეფწკჷმა ართო სიჭყანიერათ მაამშვა დიხაშნწალუა რე, ნამუთ მუთუნ ბორჯის დარეგისტრირებულჷ აფჷნა სეისმომეტრეფსჷნ. დიხაშნწალუაქ დო თიშ გიმნაჭანეფუ ცუნამქ, ედომუშამი რჩქალი ოკიანეს ზჷმიერი გავალი მიორინუ, კამჩატკაშ აკანს დო სახალინიშ ოლქის — ანდა დაღამაკება.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |

## სქოლიო
# ტარო (ჩანარი)

|
? ტარო
  |
| --- |
|   |
| მენცარული კლასიფიკაცია |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ჟინომაფე: | ევკარიოტეფი |
| ომაფე: | ჩანარეფი |
| გიმენომაფე: | წვანე ჩანარეფი |
| გჷნართი: | პეულამეფი |
| კლასი: | ართლებერამეფი |
| რანწკი: | ონწარეშეშნერეფი |
| ფანია: | ღვინდოღუმუშობურეფი |
| ბუნა: | ტარო |

 |
|  ლათინური ჯოხო |
| Colocasia esculenta (L.) Schott (1832) |
|  თხილუაშ სტატუსი |
| არძოშე ნორკებუ საფრთხეშ თუდო IUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  სისტემატიკა ვიკინერობეფს
 |  სურათეფი ვიკიოწკარუეს
 |

|  |
| --- |
| ITIS **42529** |
| NCBI **4460** |

 |

 |

**ტარო** (ლათ. *Colocasia esculenta*) — ტროპიკული ანდაწანიანი ოდიარე ჩანარი ღვინდოღუმუშობურეფიშ ფანიაშე. ართ-ართი უჯვეშაში კულტურული ჩანარი რე. თიში შხუ კვირკვი, ნამუშ წონა 4 კგ-შახ რენ, ოჭკომალო ირგებე.

მოჸუნა უმენტაშო ბჟაეიოლ გვერდოსფეროშ ტროპიკეფს დო სუბტროპიკეფიშ ლამე რაიონეფს, შილებე თიში კულტივირაფა კავკაციაშ უჩა ზუღაპიჯის. ტყას ჩანს ჰიმალაიშ, მიანმარიშ, ახალი გვინეაშ, ფილიპინიშ კოკეფიშ ტროპიკულ ტყალეფს.

## ლიტერატურა

* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია ტ. 9, ხს. 661, ქარ. 1985

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ტარო
# .to

**.to** — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ტონგაშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჩარლზ III

|  |
| --- |
|  |
| **მაფა ჩარლზ III** |
| *ინგლ. **King Charles III  |
|  |
|  |
| *ჩარლზ III, 2021* |
|  **გოართოიანაფილი ომაფეშ მაფა**  |
| დუდალ. დაჭყაფუ: | 8 ეკენია, 2022 |
| დუდალ. დათებუ: | ასეშა |
| კორონაცია: | 6 მესი, 2023 |
| წიმოხონი: | ელისაბედ II |
| მონძე: | უილიამი |
| დაბ. თარიღი: | 14 გერგობათუთა, 1948 (1948-11-14)

 |
| დაბ. აბანი: | ბუკინგემიშ დოხორე, ლონდონი, გოართოიანაფილი ომაფე |
| ალმასქუ: | კამილა პარკერ ბოულზი |
| სქუალეფი: | 2 |
| ედომუშამი ჯოხო: | ჩარლზ ფილიპ არტურ გეორგ მაუნტბატენ-უინძორი |
| დინასტია: | უიონძორი |
| მუმა: | ფილიპი, ედინბურგიშ ჰერცოგი |
| ნანა: | ელისაბედ II |
| რელიგია: | ანგლიკანი |

**ჩარლზ III** (ინგლ. Charles III, ედომუშამი ჯოხო — **ჩარლზ ფილიპ არტურ ჯორჯი**, ინგლ. Charles Philip Arthur George; დ. 14 გერგობათუთა 1948, ლონდონი) — გოართოიანაფილი ომაფეშ დო წორომაჸალობაშ 14 სახენწჷფოშ მაფა. დიაფალ ელისაბედ II-შ დო თიში ალმასქუ მაფასქირ ფილიპიშ უნჩაში ქომოლსკუა. მაფა ჩარლზ III ქიანაშ ისტორიას ხვისტაშა ეშულირი არძაშე ხანერი მონარქი რე. უელსიშ მაფასქირიშ წოდება უღუდჷ 65 წანაშ გოძვენას (არძაშე უმოს ხანს).

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ჩარლზ III მაფა ომაფე ფანიაშ ვებ-ხასჷლას (ინგლ.)
* კორნუოლიშ ჰერცოგი Archived 2021-11-04 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  საჰერცოგეშ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლას (ინგლ.)
* ჩარლზ III — კინოფილმეფიშ ინტერნეტ მუნაჩემეფიშ ბაზას (ინგლისური)
* მეჯინა C-SPAN-ს (ინგლ.)
# Boeing

**ბოინგი** (The Boeing Company; NYSE: BA, TYO: 7661 ) — ართ-ართი უშხუაში საავიაციო დო დუდოთხილუ ტექნიკაშ მაწარმებელი კორპორაცია; დარცხუ უილიამ ედვარდ ბოინგიქ, მუჭოთ "პასიფიკ აერო პროდაქტს ქომფანი" (The Pacific Aero Products Company). ოერეფოშქაშე შტაბ-ბინა idvaluafu ჩიკაგოს, ილინოისი. ბოინგი უშხუაში გლობალური ფურინჯეფიშ მაწარმებელიე აორთეფიშ მეჯინათ, სიდიდათ მაჟირა წარმებული ტექნიკაშ მუდანობათ დო თაშნეშიშე მაჟირა უშხუაში საჰაერო დო დუდთხილუაშ პროექტეფიშ კონტრაქტორი მოსოფელს.

ბოინგი დიდი ხანიშ გოძვენას მოსოფელიშ უშხუაში სანოღო ავიაფურინჯეფიშ მაწარმებელი კომპანია რდჷ. 2006 წანას თიშ ნორთიშა ქუმორთჷ გლობალური კომერციული ფურინჯეფიშ დოკვათუეფიშ 55%, მაართათ 2000 წანაშ უკული. უშხუაშ ექსპორტიორს ააშ-ს, ბოინგიშ აქციეფი დოუ-ჯონსიშ ინდუსტრიული ოშქაშეშ კომპონენტი რე.

## ფურინჯეფიშ დოკვათუეფი დო მეჭირინდაფეფი

ბოინგიშ 4 მოდელიშ ალაზიმაფათი სქემა
### დაკვეთეფი

**2009 147 Boeing 737
* -1 Boeing 747
* -3 Boeing 767
* 18 Boeing 777
* -70 Boeing 787

**2008 484 Boeing 737
* 4 Boeing 747
* 28 Boeing 767
* 54 Boeing 777
* 93 Boeing 787

**2007 846 Boeing 737
* 21 Boeing 747
* 36 Boeing 767
* 141 Boeing 777
* 369 Boeing 787

### მიწოდებები

**2009 309 Boeing 737
* 6 Boeing 747
* 11 Boeing 767
* 68 Boeing 777

**2008 290 Boeing 737
* 14 Boeing 747
* 10 Boeing 767
* 61 Boeing 777

**2007 330 Boeing 737
* 16 Boeing 747
* 12 Boeing 767
* 83 Boeing 777

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური გერმანული საიტი Archived 2012-10-25 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Boeing Media
* Boeing Satellite Systems
# სალვადორი

| სალვადორიშ რესპუბლიკაRepública de El Salvador სალვადორი |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **დევიზი:**"Dios, Unión, Libertad" „ღორონთი, ართობა, დუდიშულა“ |
| **ჰიმნი:**Himno Nacional de El Salvador  |
| სალვადორიშ ორენი  |
| **ნანანოღა** (დო უკაბეტაშ ნოღა)
  | სან-სალვადორი
13.666667,-89.16666713°40′ ოორ. გ. 89°10′ ბჟად. გ.﻿ / ﻿ |
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | ესპანური |
| თარობა | საპრეზიდენტო რესპუბლიკა |
|  -  | პრეზიდენტი | ნაიიბ ბუკელე |
|  -  | ვიცე–პრეზიდენტი | ოსკარ ორტისი |
| ფართობი |
|  -  | გვალო | 21 040 კმ2 (153-ა) |
|  -  | წყარი (%) | 1.4 |
| მახორობა |
|  -  | 2015 ფასებათ | 6 460 000 (99-ა) |
|  -  |  census | 5 744 113</ref>  |
|  -  | მეჭედალა | 307,5 ად/კმ2 (47-ა) |
| **ედპ** (ჸუპ) | 2011 ფასებათ |
|  -  | გვალო | $44 576 მილიარდი  |
|  -  | ართ მახორუშე | 7,549  |
| **აგი** (2010) | 0,659 (ოშქაშე) (90-ა) |
| ვალუტა | ააშ დოლარი (`USD`)  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC-6:00.  |
| ქიანაშ კოდი | SLV |
| Internet TLD | .sv |
| ოტელეფონე კოდი | +503 |

**სალვადორი** (ესპ. *República de El Salvador*) — სახენწჷფო ცენტრალურ ამერიკას; რეგიონიშ არძოშე მორჩილი დო არძოშე მეჭედას დოხორელი ქიანა. ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა რე - სან-სალვადორი. თაშნეშე ქიანაშ დო ცენტრალური ამერიკაშ მასშტაბით შანულამი კულტურული და კომერციული ნოღეფი რე - სანტა-ანა დო სან-მიგელი. სალვადორს ობჟათეშე უხურგანს რჩქალი ოკიანე, ბჟადალშე — გვატემალა, ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე — ჰონდურასი. უკიდაში ბჟაეიოლი რეგიონი იდვალუაფუ ფონსეკიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის, ნიკარაგუაშ მანგას. 2009 წანაშ მუნაჩემეფით, სალვადორიშ მახორობა დოხოლაფირო 5 744 113 ადამიერს აკმადგინანდჷ, ნამუშ უდიდაში ნორთი მეტისეფი რენა.

1892–2001 წანეფს, სალვადორიშ ერუანული ვალუტა კოლონი რდჷ, სოიშახ თის ააშ დოლარი გოთირანდუნ.

2010 წანას, სალვადორი ლათინური ამერიკაშ ვითი წიმი ულირი ქიანეფიშ რიცხუშა მიშმეშჷ ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსიშ მეჯინათ, ცენტრალური ამერიკაშ რეგიონს - უუჯგუშაში სუმ ქიანაშა. თე ფაქტი უმენტაშო გოთანჯუ მიმალი მალასიანი ინდუსტრიალიზაციაქ. 1992–2010 წანეფს, სალვადორიშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 20% ტროპიკული დო ესვარილი ტყალეფით რდჷ ფორილი დო ორხველუდჷ თი მუსხირენ ქიანეფიშ რიცხუს, ნამუთ ჭვემაშ ტყალეფით რე ფორილი.

## ადმინისტრაციული დორთუალა

სალვადორი ირთუ 14 დეპარტამენტო, ნამუთ მუშჸურე დორთილი რე 262 მუნიციპალიტეტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Embassy of El Salvador in London Archived 2009-07-27 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  – Content rich site about every aspect of Salvadorean life, government, business, and politics.
* Chief of State and Cabinet Members Archived 2008-12-10 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* El Salvador entry at The World Factbook Archived 2018-12-27 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* El Salvador Archived 2008-06-07 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  at *UCB Libraries GovPubs*
* El Salvador profile from the BBC News.

## სქოლიო
# გრენლანდიური ნინა

|  |
| --- |
| **გრენლანდიური ნინა** Kalaallisut |
| გოფაჩილი რე |  გრენლანდია |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | 54,000 |
| ოფიციალური სტატუსი | გრენლანდიაშ ოფიციალური ნინა |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ესკიმოსურ-ალეუტური ნინეფიშ ფანია - ინუიტი |
| ჭარალუაშ სისტემა | ლათინური |
| ნინაშ კოდეფი | ISO 639-1: kl ISO 639-2: kal ISO/FDIS 639-3: kal |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე გრენლანდიური ნინამი ვიკიპედია
 |

**გრენლანდიური ნინა** (გრენლანდიარი ესკიმოსეფიშ ნინა, Kalaallisut) – გრენლანდიარეფიშ ნინა, ნამუთ ორხველჷ ესკიმოსურ-ალეუტური ნინეფიშ ფანიას. ოფიციალური დო თარი ორაგადე ნინა გრენლანდიაშ მახორუეფშო. 2009 წანაშ 1 კვირკვეშახ წჷმარინუანდჷ გრენლანდიაშ მაჟრა ოფიციალურ ნინას დანიურწკჷმა ართო. 1 კვირკვეშე თინა აკა ოფიციალური ნინა რე.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# იუნანი

**იუნანიჩინ. 云南**|  |
| ქიანა |  ჩინეთი |
| სტატუსი | პროვინცია |
| მიშმურს | ბჟადალ ჩინეთიშ რეგიონშა |
| ფორჷნს | 16 მუნიციპალიტეტის |
| ადმინ. ცენტრი | კუნმინი |
| მადუდე | **გუბერნატორი**: რუან ჩენგფა: **ჩკპ-შ პარტკომიშ მელამოსე**: ჩენ ჰაო |
| ედპ (2017) ედპ ართ შურ მახორუშე
  | CNY 1.65 ტრილიონი US $244.84 ტრილიონი  (20-ა) CNY 34,546 US 5,117 (30-ა) |
| მახორობა (2010) | 45,966,239 (12-ა აბანი) |
| მეჭედალა | 120 (24-ა) კოჩი/კმ² |
| ერუან. აკოდგ. | ჩინარეფი — 67% ი — 11% ბაი — 3.6% ხანი — 3.4% ჩჟუანეფი — 2.7% დაი — 2.7% მიაო — 2.5% ჰუეი — 1.5% ტიბეტალეფი — 0.3% პალაუნგი — 0.19% |
| ფართობი | 394,000 კმ² (8-ო აბანი) |
| სიმაღალა ზუღაშ დონეშე  - უმაღალაშ ჭურჭული
  |  6,740 მ |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+8 |
| აბრევიატურა | CN-YN |
| კოდი ISO 3166-2 | CN-53 |
| ოტელეფონე კოდი | +86 (0)871 |
| [ *(ჩინურო)* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა] |
|  | Yunnan |

ტიპიური ლანდშაფტი, იუნანი
**იუნანი** (ჩინ. 云南; პინ-ინი Yúnnán) — პროვინცია ბჟადალ ჩინეთის. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — კუნმინი. მახორობა — 45,966,239 ადამიერი (მა-12 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია

იუნანიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 394 100კმ²-ს.

## ადმინისტრაციული დორთუალა

იუნანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 16 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

| რუკა | № | ჯოხო | ჩინურო | პინ-ინი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |
| 1 | კუნმინი | 昆明市 | Kūnmíng Shì |
| 2 | ციუძინი | 曲靖市 | Qǔjìng Shì |
| 3 | იუისი | 玉溪市 | Yùxī Shì |
| 4 | ბაოშანი | 保山市 | Bǎoshān Shì |
| 5 | ჯაოტუნი | 昭通市 | Zhāotōng Shì |
| 6 | ლიძიანი | 丽江市 | Lìjiāng Shì |
| 7 | პუერი | 普洱市 | Pǔ'ěr Shì |
| 8 | ლინცანი | 临沧市 | Líncāng Shì |
| 9 | დეხუნი-დაი-ძინპოშ ავტონომიური ოლქი | 德宏傣族景颇族自治州 | Déhóng Dǎizú Jǐngpōzú Zìzhìzhōu |
| 10 | ნუძიანი-ლისუშ ავტონომიური ოლქი | 怒江傈僳族自治州 | Nùjiāng Lìsùzú Zìzhìzhōu |
| 11 | დეჩენი-ტიბეტიშ ავტონომიური ოლქი | 迪庆藏族自治州 | Díqìng Zàngzú Zìzhìzhōu |
| 12 | დალი-ბაიშ ავტონომიური ოლქი | 大理白族自治州 | Dàlǐ Báizú Zìzhìzhōu |
| 13 | ჩუსიუნი-იიშ ავტონომიური ოლქი | 楚雄彝族自治州 | Chǔxióng Yízú Zìzhìzhōu |
| 14 | ხუნხე-ხანი-იიშ ავტონომიური ოლქი | 红河哈尼族彝族自治州 | Hónghé Hānízú Yízú Zìzhìzhōu |
| 15 | ვენშანი-მიაო-ჩუაშ ავტონომიური ოლქი | 文山壮族苗族自治州 | Wénshān Zhuàngzú Miáozú Zìzhìzhōu |
| 16 | სიშუანბანა-დაიშ ავტონომიური ოლქი | 西双版纳傣族自治州 | Xīshuāngbǎnnà Dǎizú Zìzhìzhōu |

## თაშნეშე ქოძირით

* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
იუნანი ოფიციალური ბენ-ხასჷლა
# XXI ოშწანურა

**XXI ოშწანურა** - ბორჯიშ შქაფონი, გრიგორიანული კალენდარიშ მეჯინათ 2001 წანაშ 1 ღურთუთაშე 2100 წანაშ 31 ქირსეთუთაშახ.

## ვითწანურეფი დო წანეფი

---

|  |
| --- |
| XX ოშწანურა - XXI ოშწანურა - XXII ოშწანურა |
| 2000-იანი: | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| 2010-იანი: | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 |
| 2020-იანი: | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
| 2030-იანი: | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 | 2036 | 2037 | 2038 | 2039 | 2040 |
| 2040-იანი: | 2041 | 2042 | 2043 | 2044 | 2045 | 2046 | 2047 | 2048 | 2049 | 2050 |
| 2050-იანი: | 2051 | 2052 | 2053 | 2054 | 2055 | 2056 | 2057 | 2058 | 2059 | 2060 |
| 2060-იანი: | 2061 | 2062 | 2063 | 2064 | 2065 | 2066 | 2067 | 2068 | 2069 | 2070 |
| 2070-იანი: | 2071 | 2072 | 2073 | 2074 | 2075 | 2076 | 2077 | 2078 | 2079 | 2080 |
| 2080-იანი: | 2081 | 2082 | 2083 | 2084 | 2085 | 2086 | 2087 | 2088 | 2089 | 2090 |
| 2090-იანი: | 2091 | 2092 | 2093 | 2094 | 2095 | 2096 | 2097 | 2098 | 2099 | 2100 |

## ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი

---

* 2001 -
* 2002 -

...

* 2098 -
* 2099 -

## ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი

---

* 2001 -
* 2002 -

...

* 2098 -
* 2099 -
# ბერტრან რასელი

|  |
| --- |
| ბერტრან რასელი |
| ინგლ. Bertrand Russell |
| დაბადებაშ თარიღი: |
18 მესი, 1872
 |
| დაბადებაშ აბანი: |
ტრელეკი, უელსი
 |
| ღურაშ თარიღი: |
ფურთუთა 2,, 1970 (97 წანერი)

 |
| ღურაშ აბანი: |
პენრინდაიდრაიტი, უელსი
 |
| მენოღალობა: |  გოართოიანაფილი ომაფე
 |
| ომენცარე სფერო: |
ფილოსოფია, ლოგიკა, მათემატიკა
 |
| სამუშაშ აბანი : |
ტრინიტი-კოლეჯი (კემბრიჯი) ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლა ჩიკაგოშ უნივერსიტეტი კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი)
 |
| ალმა-მატერი: |
ტრინიტი-კოლეჯი (კემბრიჯი)
 |
| ომენცარე ხემანჯღვერი: |
ალფრედ ნორთ უაიტჰედი
 |
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი: |
ლუდვიგ ვიტგენშტაინი
 |
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი: |
ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დე მორგანიშ მენდალი (1932) სილვესტრიშ მენდალი (1934) ნობელიშ პრემია ლიტერატურაშ დარგის (1950) კალინგაშ პრემია (1957) იერუსალიმიშ პრემია (1963) Order of Merit
 |
| ხეშმოჭარუა: |  |

**ბერტრან ართურ უილიამ რასელი, მასუმა გრაფი რასელი** (ინგლ. Bertrand Arthur William Russell, 3rd Earl Russell; დ. 18 მესი, 1872, ტრელეკი, უელსი — ღ. 2 ფურთუთა, 1970, პენრინდაიდრაიტი, უელსი) — ბრიტანალი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი დო ლოგიკოსი. რასელიშ ნახანდეფი ორხველუდჷ მათემატიკას, ლოგიკას, ლინგვისტიკას, ხელუანურ ინტელექტის, კოგნიტურ მენცარობას, ინფორმატიკას, ანალიტიკურ ფილოსოფიას, მათემატიკაშ ფილოსოფიას, ნინეფიშ ფილოსოფიას, ეპისტემოლოგიას დო მეტაფიზიკას. რასელი რდჷ ინტელექტუალი, ისტორიკოსი, სოციალური კრიტიკოსი დო პოლიტიკური აქტივისტი.

ბერტრან რასელიქ დებადჷ ბრიტანეთიშ არისტოკრატიულ ფანიას. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ტრინიტი-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რასელი რდჷ XX ოშწანურაშ ართ-ართი უდიდაში ლოგიკოსი, გოტლობ ფრეგე, ჯორჯ ედვარდ მური დო ლუდვიგ ვიტგენშტაინიწკჷმა ართო რდჷ ანალიტიკური ფილოსოფიაშ დუმარსხუაფალი. ბერტრან რასელი, მუში ომენცარე ხემანჯღვერი ალფრედ ნორთ უაიტჰედიწკჷმა ართო რე მონუმენტური ნახანდიშ მათემატიკაშ პრინციპეფიშ ავტორი. ჸათე ნახანდის გიარსხუ კლასიკური ლოგიკაშ გოვითარაფაქ. რასელი რე ავტორი ფილოსოფიური ესსეშ *On Denoting*, ნამუთ მერჩქინელი რე ფილოსოფიაშ პარადიგმათ.

ბერტრან რასელი რდჷ ანტი-იმპერიალისტი დო დუდენდჷ ინდოეთიშ ლიგას. ლიგაქ 1928 წანას დირსხუ დო თინა ინდოეთიშ ზოხორინელობას თხულენდჷ. რასელი რდჷ ატომური ლჷმაშ ოპონენტი. რასელი აკრიტიკენდჷ ნაციზმის დო სტალინური ტოტალიტარიზმის. 1950 წანას ბერტრან რასელის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ლიტერატურაშ დარგის. რასელი რდჷ დე მორგანიშ მენდალიშ (1932), სილვესტრიშ მენდალიშ (1934), კალინგაშ პრემიაშ (1957) დო იერუსალიმიშ პრემიაშ (1963) ლაურეატი.

## ლიტერატურა

* Ronald W. Clark. The Life of Bertrand Russell, London: Jonathan Cape, 1975, ISBN 0-394-49059-2
* Ronald W. Clark. Bertrand Russell and His World, London: Thames & Hudson, 1981, ISBN 0-500-13070-1

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბერტრან რასელი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ბერტრან რასელი Nobelprize.org-ის
# აკოანჯარაფილი ძალეფი

**აკოანჯარაფილი ძალეფი** სახენწჷფოშ აკოანჯარაფილი ორგანიზაცია, ნამუთ აკმოდირთუ აკოანჯარაფილი ძალეფიშ შხვადოშხვა ბუნეფშე, ჯარეფიშ გვაროვნებეფშე, დუდალაშ ორგანოეფშე დო ოჭიშიშ ოინალუეფშე. აკოანჯარაფილი ძალეფიშ უთარაშ მეშანილობას წჷმარინუანს სახენწჷფო ინტერესეფიშ თხილუა ოურდუმე ნძალებაშ შარათ. უმენტაშ ქიანეფს აკოანჯარაფილ ძალეფშა მიშმურს გეჸვენჯი ბუნეფი: ოსქირონე ჯარეფი, ოურდუმე-ოჰაერე ძალეფი დო ოურდუმე-ოზუღე ძალეფი. აკოანჯარაფილი ძალეფი იკოროცხუ კანონიერ აკოანჯარაფილ ფორმირაფათ, ნამუთ იფინანსებუ ქიანაშ ბიუჯეტშე. სახენწჷფოშ ტერიტორიას რინელ (მოქიმინჯეთ დო უმოქიმინჯეთ) ნამუდგარდია სახეშ აკოანჯარაფილ პიჯეფიშ ორგანიზაფილ ართონობა მირჩქინუაფუ უკანონე აკოანჯარაფილ ფორმირაფათ.
# ვალუტა

|  |
| --- |
| **ფინანსეფი** |
|  |

---

 |
| **ფინანსური სამართალიფინანსური სისტემა**

---

 |
| **ოჯარალე ფინანსეფი:**
საირქიანო ფინანსეფი
სახენწჷფო ბიუჯეტი
აბანური ბიუჯეტი

---

 |
| **პიჯული ფინანსეფი:**
კორპორატიული ფინანსეფი
**პიჯული ფინანსეფი**

---

 |
| **ფინანსური ბაზარეფი:**
ფარაშ ბირჟა
სავალუტო ბირჟა
საფონდო ბირჟა
სადერივაციო ბაზარი

---

 |
| **ფინანსური ინსტრუმენტები:**
ბიუჯეტი
საბიუჯეტო ეშანუა
გინაგაფალი
ფინანსირაფა
ფინანსური დოგეგმარაფა
ფინანსური აქტივეფი
ავუარეფივალუტაფარა
ფასიანი ქაღარდეფი
ფინანსური კოეფიციენტეფი
ფინანსური მენეჯმენტი
ფინანსური კონტროლი

---

 |
| **ფინანსური საქვარუა:**
საბანკო საქმე
დოზღვიაფა
ინვესტირაფა
ლიზინგი

---

 |
| **ფინანსური ინსტიტუტეფი:**
ბანკი
ვასაბანკო საკრედიტო ორგანიზაცია
საკრედიტო კოოპერატივი
ოდაზღვიე კომლანია
ოინვესტიციე კომპანია
ოინვესტიციე ფონდი
ჰეჯ-ფონდი
ურთიართფონი ფონდი
ოპენსიე ფონდი
ოტრასტე კომპანია
ფედერალური ხაზინა
ორგანიზაციაშ ხაზინა

---

 |
| დაფა: ქძ. • სხუნ. • რედ. |

**ვალუტა** რე ფარაშ ერუანული ართული (ევროშ მოხ, ნამუთ სუპრანაციონალური გოართოიანაფაშ, ევროპაშ რსხუშ ფარაშ ართული რე). ირი ვალუტა იხასიათებუ გოთანჯილი ელემენტეფით:

* ჯოხო
* ნომინალური სტრუქტურა
* გოთანჯილი ოგინაფაგალე საშუალება გოთანჯილ ტერიტორიას
* ვალუტაშ ემისიაშ დო თხილუაშ კანონიერი წესეფი
* სავალუტო კურსიშ გოთანჯუაშ მეთოდი

დო შხვა ელემენტეფი.

## თაშნეშე ქოძირით

ერეფოშქაშე ფინანსურ ურთიართობეფს კანკალე ვალუტა ერეფოშქაშე ხასიათის ღებულენს. სამანგათ ააშ დოლარი კანკალე ქიანას წჷმარინუანს ოგინაგაფალე საშუალებას. ერეფოშქაშე სტანდარტით ISO 4217 გოთანჯილი რე ვალუტეფიშ სუმშანამი კოდეფი.

* მოსოფელიშ ვალუტეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Foreign Currency Trading Archived 2005-12-10 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# კოკი (გეოგრაფია)

კოკი ფერნანდუ-დი-ნორონია
**კოკი** (ქორთ. კუნძული) — სქირონაშ მუნაკვათა, ნამუთ ირი ჸურე გოხურგელიე ოკიანეშ, ზუღაშ, ტობაშ ვარა წყარმალუშ წყარით. კონტინენტწკჷმა მეზიმაფილო მორჩილი ზჷმაშიე. აფხვადუნა მუჭოთ ზოხოამი კოკეფი, თეშ კოკეფიშ ბუნეფი — არქიპელაგეფი.

ოკიანეეეფი დო ზუღეფს შქას გჷშმაგორუნა *კონტინენტურ*, *გინმალი ზონაშ*  დო *ოკიანურ* კოკეფს.

**კონტინენტური კოკეფი** რე სამანგათ, გრენლანდია, კალიმანტანი, მადაგასკარი, ნამუეფით კონტინენტიშ წყართუდონი ძგაშ ფარგალეფს ოკიანეშ ჟიპიჯიშა ეშმულა დო კვირდი ქანეფით რენა კიდილი. კანკალე ჭიჭე კოკი პოპორნთხაფაშ აკუმულაციური ქიმინუაშ მოღალუთ ხოლო გითმიჭყაფუ.

**გინმალი ზონაშ** კოკეფი ჯინჯიერო ვულკანური გოჭყაფაშ რე, მინ ჸურე მარჯანიშ კოკეფი რე.

**ოკიანური კოკეფი** გოფაჩილიე ოკიანეშ ქვინჯიშ ფარგალეფს დო შქაოკიანური ქჷნდჷრეფს. წყარმალუს დო ტობას გჷშმაგორუნა ეკნაჸათემით დო ეროზიაშ გეშა გოჭყაფილი კოკეფს.

## ქოძირით თაშნეშე

* კოკეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინათ

## რესურსეფი ინტერნეტის

## ლიტერატურა

* ქსე, ტ. 6, ხს. 76, ქთ., 1983.