Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# კონსტიტუცია

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ კონსტიტუცია
**კონსტიტუცია** (ლათ. *constitutio* — „დოდგინა“, „გოჭყაფა“) — გიშაკერზაფილი წესით მეღებული უმაღალაში იურიდიული ჭყანაშ მაღვენი სახენწჷფოშ თარი კანონი. კონსტიტუცია არეგულირენს ჯარალუას პიჯიშ სამართალებურ დგომარობას, საჯარო ხეშეუულებაშ ორგანიზაცია დო ფუნქციონირაფაწკჷმა მერსხილ ურთიართობეფს. კონსტიტუცია რთული მიარეფუნქციური ჯარალობური ინსტიტუტი რე. შხირას მირჩქინანა, მუჭოთ სახენწჷფოშ უჟინაშ კანონს, წესეფიშ კატალოგის, ინდივიდიშ გარანტის სახენწჷფოწკჷმა ურთიართობას დო შხვა.

ლიბერალურ-დემოკრატიული სკოლაშ გემაჸვენჯეეფი, კონსტიტუციას თარო მეკონეფიშ ორთათ გოპიჯაფილ ჯარალობური ხეკულუაშ არსის (ორთაში სამართალიშ ომენცარე სკოლა), სამართალებური იდეაშ უმაღალაშ გჷმოხანტუალას (ნორმატივისტეფი), სახენწჷფოშ დო ნაციაშ სტატუსიშ გჷმათანჯალი წესეფიშ ართობურობას (ინსტიტუციონალისტეფი) ორწყენა.

მარქსისტულ-ლენინური მონძღვარუა კონსტიტუციას გჷთმოსხუნჷნს, მუჭოთ ინსტრუმენტის, ნამუშ მეშქაშობათ შხვადოშხვა სოციალური კლასი გამეკენჯენს დორხველურ პოლიტიკურ პატჷნალას

კონსტიტუციაშ ონდეთ გინორთელ სოციალურ დოშანილობას ეშანჷნა თეხანური მარკვიალეფი, ნამუეფით მარქსიზმშე შორს რენა. პროფესორ ანდრაშ შაიოშ არზით, კონსტიტუციეფიშ უმენტაშობაქ თიშო აკიქიმინჷ, ნამჷ-და მუქუჩუჩუდუკო დო გუთებუდუკო სოციალური რევოლუცია; შხვა კონსტიტუციეფიშ აკოქიმინუაშ ღანკი, თიში არზით, რევოლუციაშ დუდშე ეჩილითაფაშ წჷმირევოლუციური დგომარობაშ აკოდგინუას წჷმარინუანს.

დახე არძა თეხანური მარკვიალი კონსტიტუციაშ საარზიშ გოთანჯუაშ გოჯინას ოხვილუანს თიშ დჷმარსხუაფალონ ხასიათის დო მარეგულირებელ ფუნქციას. კონსტიტუციაშ ნორმეფით მუთმოხვადუ საჯარო ინსტიტუტეფიშ ლეგიტიმაცია, თინეფიშ ნძალანებაშ ფარგალეფიშ დო მენოღალეეფიშ თარი ნებეფიშ გოთანჯუა, სახენწჷფოს დო ადამიერეფს შქას ურთიართობეფიშ კვანწუა.

## თაშნეშე ქოძირით

* საქორთუოშ კონსტიტუცია
* ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ კონსტიტუცია
* იაპონიაშ კონსტიტუცია

## ლიტერატურა

* დემეტრაშვილი ა., კობახიძე დ. (2010). *კონსტიტუციური სამართალი*. თბილისი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
კონსტიტუცია კონტიტუციონალიზმიშ ისტორიაშ ლექსიკონი Archived 2006-06-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* *საკონსტიტუციე კანონო*
* *საირქიანო საკონსტიტუციე კანონო* Archived 2005-02-06 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* *ევროპაშ რსხუშ ქიანეფიშ კონსტიტუცია* Archived 2018-05-03 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# საკე

უგუფილტრუ საკე
საკეშ ოშუმეეფი
**საკე** (იაპონ. 酒) — იაპონური ზიტყვა, შანენს „ალკოჰოლურ ოშუმალს“. იაპონიაშ ფარგალეფს გალე ბრინჯიშე მორთაფილი სპეციფიური ალკოჰოლური ოშუმალიშ შანულობა მიღჷ. იაპონურო თე ოშუმალს ჯოხო **ნიჰონსიუ** (日本酒 „იაპონური ალკოჰოლური ოშუმალი“).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* საკე — იაპონარეფიშ სახე (სტატია vinoge.com-ს) Archived 2016-08-09 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1871

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XVIII · **XIX** · XX |
| **წანეფი:** | 1868 · 1869 · 1870  **1871** 1872 · 1873 · 1874 |

**1871 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1871 *MDCCCLXXI* |
| იულიანური კალენდარი | 1870—1871 (13 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7379—7380 (13 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5631—5632  |
| ისლამური კალენდარი | 1288—1289 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7474—7475 (*„ჴჳოდ“*—*„ჴჳოე“*) |
| - *ქირსეშე* | 1871 (*„ჩყოა“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 27 (*„კზ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4363—4364 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1320 *ԹՎ* *ՌՅԻ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1863—1864 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2623—2624 (3 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1927—1928 |
| - *შაკა სამვატი* | 1793—1794 |
| - *კალი-იუგა* | 4972—4973 |
| ირანული კალენდარი | 1249—1250 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2414 |
| იაპონური კალენდარი | 4-ა წანა მენძი |
| ჩინური კალენდარი | 4567—4568 庚午 — 辛未 ჩე ცხენი — ჩე შხური |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
18711871 (ვითოშ ბრუოშ სუმონეჩდოვითაართი) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჟაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ობიშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 12 დღა. თე წანა რე XIX ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ 1-ა წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სპარსეთიშ ჸუჯი

სპარსეთიშ ჸუჯიშ ელმაშარეშ გინნაღელი
**სპარსეთიშ ჸუჯი** (სპარს. خلیج پارس, არაბ. الخليج الفارسی‎‎ — *არაბეთიშ ჸუჯი*) — ჸუჯი ბჟადალ აზიას. იდვალუაფუ ირანს დო არაბეთიშ ჩქონს შქას. ორმუზიშ ჸუჯით მერსხილიე ომანიშ ჸუჯწკჷმა, არაბეთიშ ზუღათ დო ინდოეთიშ ოკიანეთ. ჰიდროლოგიური რეჟიმით, სპარსეთიშ ჸუჯი - ზუღა რე.

სპარსეთიშ ჸუჯიშ წყარპიჯიშ ქიანეფი რე - ომანი, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი, საუდიშ არაბეთი, კატარი, ბაჰრეინი, ქუვეითი, ერაყი დო ირანი. სპარსეთიშ ჸუჯიშა დინმახჷრჩანს წყარმალუ შატ-ელ-არაბი, ნამუთ აკმიქიმინუაფუ წყარმალუეფიშ ტიგროსიშ დო ევფრატიშ აკოკათაფათ.

თე წყაროჩუაშეშ ჯოხოდვალაშენი ართიანს ოდაუ მუსხირენ არაბული ქიანა, ნამუეფსჷთ ოკონა გიოდვანი „არაბეთიშ ჸუჯი“.

სპარსეთიშ ჸუჯი, დიდარი ნავთობიშ საბადოეფიშ გეშა, შანულამი გეოპოლიტიკური რეგიონი რე.

ჰიდროლოგიური, ჰიდროქიმიური დო შხვა პარამეტრეფით სპარსეთიშ ჸუჯი ორხველჷ ზუღეფს.

სპარსეთიშ ჸუჯიშ ფართობი — 239 000 კმ², სიგჷრძა — 926 კმ, სიფართა — 180—320 კმ, ოშქაშე სიტომბარე — 50 მეტრაშე მერკე, მაქსიმალური — 102 მ.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის

* სპარსეთიშ ჸუჯი Archived 2017-10-19 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ინდური საგესქუო

ინდური საგესქუოშ ოჭკომალი კარით (სუნელიშ გვარობა)
**ინდური საგესქუო** — ინდოეთიშ კათეფიშ საგესქუო.

## კულინარია

ინდურ საგესქუოს თარი აქცენტი უკებჷ ლებერამ დო ხილიშ საბჯიშ ვეგეტარიანულ ოჭკომალობას, ნამუეფით ზადილი რე ტრადიციული სუნელეფით, ნამუეფს შქას ართ-ართ მაართა აბანს იკენს სუნელეფშე ნაზადა კარი. ინდური საგესქუოშ ოსხირს თაშენშე შანულამ აბანს კებულენს ორზა, ნამუთ ლავაშ დო სუნელეფწკჷმა აკმოქიმინუნს ოჭკომალს — თალი, თაშნეშე მიკმიღალუ ოჭკომალ კარიწკჷმა ართო. მაართა ოჭკომალო წჷმორინაფილი რე, ლებერამეფიშ სუპით დალი. თარი ინდური დესერტი რე ვატილაპამი.

## ისტორია დო გაულა

ინდური ბაზარიშ სურათი, სოდე გჷმიჩამუაფუ ერუანული საგესქუოშ ტიპიური ვეგეტარიანული პროდუქტეფი
იუდაიზმიშ რელიგიაშ გაულათ, ორინჯიშ ხორცის ვაჭკომჷნა, თიშ გეშა, ნამჷ-და ჩხოუ წიმინდე ჩხოლარო იკოროცხუ. ბუდისტი მაფა აშოკაშ მართუალაშე დოჭყაფილი, ინდურ საგესქუოშო ხორცამ ოჭკომალეფქ ვადჷმახასიათაფალო გინირთჷ. მორო ისლამიშ გაულათ ხორცამი საგესქუოქ, ნამუთ წჷმორინაფილი რე ტანდურიშ წიწილათ, ინდუსეფიშ რაციონშა კინ დორთა ქჷდიჭყუ. გიშაკერძაფილ კულინარიულ რეგიონს წჷმარინუანს ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალი რეგიონი, ნამუშ საგესქუოს ჯოხო *მუგლაი* დო მოურს მუსლიმური კაბეტი მოგოლეფიშ იმპერიაშ ბორჯიშე.

## თაშნეშე ქოძირით

* მაში
* ბჰანგი
* ვინდალუ
* გჰი
* დალი
* კარი (ოჭკომალი)
* კარი (სუნელი)
* ხიჩდი
* ლასი (ოშუმალი)
* მოგოლური საგესქუო
* ნაანი
* საბჯი
* ტანდურიშ წიწილა
* ჩაპატი
* ჩატნი
* პენჯაბური საგესქუო
* ქაშმირული საგესქუო
* გულაბ ჯამუნი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ინდური საგესქუო (ინდოეთიშ რეგიონული საგესქუოეფი)
* ინდური საგესქუო (რეცეპტეფი, ფაქტეფი, სტატიეფი)
* ვებ-ხასჷლა ინდური საგესქუოშ რეცეპტეფიშ გეშა
* ვედური კულინარია, სუნელეფი, ჭკუდეფი, ლექსიკონი, რეცეპტეფი

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ფარაონი

ჯვეში ეგვიპტარი ფარაონი

|  |
| --- |
| **ჯვ. ეგვ. *pr ꜥꜣ* — „კაბეტი ჸუდე“ იეროგლიფეფს** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |

**ფარაონი** — ჯვეში ეგვიპტარი მაფეფიშ ტიტული. ფარაონეფი უკაბეტაშ როლს არსულენდეს ეგვიპტარეფიშ რინას. თინეფი ართ ბორჯულო ქიანაშ მამართალეფთ რდეს დო უმაღალაში ქურუმეფჷთ. ფარაონი ხორციელ ჸოფუ ღორონთი დიხაუჩას დო ღორონთი ღურაშ უკული. კჷნ ტერმინი „ფარაონი“ ჟირი ზიტყვაშ მენასვარებუ რე: „პერ-აა“, ნამუთ „კაბეტ ჸუდეს“ შანენდჷ. ფარაონს ქარაგმულო მიშინუანდეს, თიშ გეშა, ნამჷ-და ტაბუგედვალირი ჸოფედუკონ. თე ჯოხოშ ხონარმარალო წჷმორაგადი ვეშილებედჷ.

გინოჩამაშ მეჯინათ, პირველი ფარაონი კჷნე ღორონთი „რა“ რდჷ. უკული ეკოჸუნდეს შხვა ღორონთეფი. მოგვიანაფათ ხვისტაშა ოსირისიშ დო ისიდაშ ქომოლსქუა ჰოროსის ეშულებჷ. ჰოროსი ეგვიპტეშ ჸოფირი დინასტიაშ ფარაონიშ პირველსახე დო პორტრეტი რე. ირი ფარაონი რაშ დო ხორიშ გამნარყო იკოროცხუდჷ დო თიში თ.ჯ ტიტულატურა ხუთი ჯოხოშე აკმოდირთუდჷ: ხორიშ, ორქოშ ხორიშ, ჟირი ოსურღორონთიშ (ჟიმოლენი დო თუდოლენი ეგვიპტეშ მაფენი+ჯოხო) დო რაშ ქომოლსქუაშ ჯოხოეფშე. ფარაონს შხვადოშხვა ვითარაფას შხვადოსხვა ჯოხოეფით მიშინუანდეს. „პერ-აა“-ს დუდშე ფარაონიშ ჯოხოს უძახუდეს, მეხოლაფირო შქა ომაფეშ დათებუშე — კჷნე მუ ფარაონსთ თაშ მიშინუანდეს.

ნოღა დაპურიშ ეჭოფუა რამსეს II-შით, ახალი ომაფე

|  |
| --- |
| **nswt-bjtj — ჟილენი დო თუდოლენი ეგვიპტეშ ფარაონი იეროგლიფეფს** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |

ეგვიპტარეფს წანდეს, ნამჷ-და ფარაონეფი დიაფალიშ დო რაშ ჰიეროგამიური რსხუშ უკული გჷთმორჩქინდუდეს. ფარაონს ანდა ალმასქუ ჸუნდჷ, მარა თარი ართი რდჷ დო ქიანაშ დიაფალიშ ტიტულჷთ უღჷდეს. ხვალე ფარაონიშ დო დიაფალიშ საკრალური რსხუშ შედეგო ბადებული ბაღანა შილებე გჷნორთედუკო ეგვიპტეშ ფარაონი. ეგვიპტეს ფარაონი ოსურეფჷთ დუდენდეს (ნიტოკრისი — VI დინასტია; ნეფრუსებეკი — XII დინასტია, ჯვ. წ. 1789-1785; ჰატშეფსუტი — XVIII დინასტია, ჯვ. წ. 1490-1468). არძა ეგვიპტურ ოხიდას ვარადენდეს ფარაონს, მუჭოთ ღორონთს. კჷნე მუ ფარაონით ღორონთს უხვიენდჷ. თინა ღორონთკოჩო იკოროცხუდჷ დო ჯერდეს, ნამჷ-და ფარაონს დო ღორონთს შქას უკურცუაფუ რსხუ რდჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ეგვიპტეშ მამართალეფი Archived 2009-03-26 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  - Archaeowiki.org
* ეგვიპტეშ მაფეფიშ გენეალოგია Archived 2009-04-07 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ეგვიპტეშ ფარაონეფი
* Digital ეგვიპტე უნივერსიტეტეფშო Archived 2009-04-14 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ფარაონეფიშ მუმიეფი Archived 2009-04-28 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  at James M. Deem's *Mummy Tombs* site.
* ფარაონეფიშ კორონაცია Archived 2009-03-18 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# სინანი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მაზრა
სინანი კორ. 신안군

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ობჟათე კორეაობჟათე კორეა |
| პროვინცია | ობჟათე ჩოლა |
| კოორდ. | 34.989722,126.47138934°59′23″ ოორ. გ. 126°28′17″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ფართობი | 436,4 კმ² |
| კლიმატიშ ტიპი | მუსონური |
| ოფიციალური ნინა | კორეული |
| მახორობა | 75,718 კოჩი (2011) |
| მეჭედალა | 173.50 კოჩი/კმ² |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+9 |
| ტელ. კოდი | +82-61-2xx,450~459 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.shinan.go.kr/ |

|  |
| --- |
|
სინანი |

**სინანი** ვიკიოწკარუეს |

**სინანი** (კორ. 신안군?, 新安郡? *სინან-გუნ*) — მაზრა დო ოორუე ჩოლაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი ობჟათე კორეას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მაზრაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა(ინგლ.)
# პაპუასეფი

პაპუასი
პაპუასეფიშ გოფაჩუაშ რეგიონეფი
**პაპუასეფი** — პაპუა-ახალი გვინეაშ დო ინდონეზიაშ მუზმარენ რაიონიშ უჯვეშაში მახორობა. ანთროპოლოგიური ტიპიშ მეჯინათ მელანეზიარეფწკჷმა არხოს რენა, მარა ნინათ გიშმეკერძუაფჷნა.

ართ-ართი რკუალაშ მეჯინათ პაპუასეფი, თეშ, მუჭოთ მელანეზიარეფი, წმარინუანა ალმახანური კათაშ აკა ტიპის, ნამუშ უჯვეშაში წიმოხონეფიშ ზისხირი აკისვარჷ დენისოვურ ადამიერეფწკჷმა.

არძა პაპუასური ნინეფი ართიანს ვანათესჷნა. საართო ერუანულ ნინათ იკოროცხუ კრეოლური ტოკ-პისინი, ნამუთ ინგლისურ ნინას რე გერსხილი. მახორობაშ უმენტაშობა ერუანული რწუმაშ მაღელი რე, მარა გოფაჩილი რე ქირსიანობა ხოლო, არძა ოფუტეს რე ოხვამე.

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჯაია

|
ჯაია ინდო. Puncak Jaya |
| --- |
|  |
| კოორდინატეფი:
4.19,137.1583334°11′24″ ოორ. გ. 137°09′30″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ორენი  |  ინდონეზია |
| სიმაღალა | 4884 |
| ქჷნდჷრი | მაოკე |
| მაართა ეშულა | 1962 |
|
 |

**ჯაია** (ინდო. Jaya; ვარ-და **პუნჩაკ-ჯაია**) — ჯიშთი ინდონეზიას, კოკი ახალი გვინეაშ ბჟადალ ნორთის, სუდირმანიშ ქჷნდჷრს. ოკიანეთიშ უმაღალაში ჭურჭკ. სიმაღალა - 4884 მ. აკოგაფილი რე ულტრანერჩი მაგმური ქანეფით. 4500 მეტრიშ ჟილე ფორილი რე იროიანი თირით დო ჯიშთეფით, ნამუშეფიშ ედომუშამი ფართობი რე მეხოლაფირო 15 კმ². გეოლოგიური თოლწონუათ, იდვალუაფჷ ავსტრალიაშ ფინაქანიშ ფარგანეფს.

მიოჰორჷ ნიდერლანდალ მეზუღე იან კარსტენიქ ნიშიშ ბორტიშე 1623 წანას. მოგვიანაფათ ჯიშთის თიში ჯოხოქ გიადჷ — კარსტენს-ტოპენი ანუ კარსტენსიშ გვალა. 1965 წანას ინდონეზიაშ პრეზიდენტიშ — აჰმედ სუკარნოშ პატიოჩამალო გიადვეს სუკარნო. 1969 წანაშე გიადჷ ასეიან ჯოხოქ - ჯაია, ნამუთ ქორთულ ნათანგას დოხოლადირო „გომორძგუაშ“ შანენს. კანკალეშა ჯიშთიშა თაშნეშე „კარსტენსიშ პირამიდა“ უჯოხონა.

ჯიშთიშ გოხოლუას იდვალუაფჷ მაღალგვალამი კარიერი გრასბერგი, სოიშა ეშმეღანა ორქოს, ვარჩხილს დო ლინჯკს. ჯაია მიშმურს ლორენციშ ერუანული პარკიშ აკოდგინალუაშა. კონკასშა მაართა ეშართეს 1962 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Peakware.com
* Summitpost.org
# ინდონეზიური ნინა

|  |
| --- |
| **ინდონეზიური ნინა** Bahasa Indonesia |
| გოფაჩილი რე | ინდონეზია |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | 17–30 მლნ.
გვალო: 140 მლნ. |
| ოფიციალური სტატუსი | ოფიციალური ნინა: ინდონეზია |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ავსტრონეზიული
მალაიურ-პოლინეზიური
მალაიური ნინა
**ინდონეზიური** |
| ჭარალუაშ სისტემა | ლათინური |
| ნინაშ კოდეფი | ISO 639-1: id ISO 639-2: ind SIL: INZ |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე ინდონეზიური ნინამი ვიკიპედია
 |

ინდონეზიური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი
**ინდონეზიური ნინა** — მალაიური ნინაშ სტანდარტიზაფილი დიალექტი, ნამუთ 1945 წანაშე ინდონეზიაშ ოფიციალური ნინა რე ბაჰასა ინდონესიაშ ჯოხოთ. ორხველჷ ავსტრონეზიული ფანიაშ ინდონეზიურ ჸას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Learning Indonesian
* Indonesian Swadesh list of basic vocabulary words
# სპირიტიზმი

**სპირიტიზმი** (ლათ. *spiritus*-შე „შური/ შური”) — რელიგიურ-ფილოსოფიური დოქტრინა, ნამუთ XIX ოშწანურაშ შქა წანეფს, საფრანგეთის შიმუშჷ ალან კარდეკიქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
სპირიტიზმი

ალან კარდეკიშ ნაჭარეფიშ ერკებულიშ ოძირაფალო ქოძირით თიში ბიოგრაფიული სტატია.

* U.S. Spiritist Council
* British Union of Spiritist Societies Archived 2014-12-10 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ჟეტულიუ ვარგასი

|  |
| --- |
| **ჟეტულიუ ვარგასი Getúlio Vargas** |
|  ოფიციალური პორტრეტი, 1930 წ. |
| ბრაზილიაშ მა-14 & მა-17 პრეზიდენტი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 31 ღურთუთა, 1951 – 24 მარაშინათუთა, 1954 |
| წიმოხონი | ეურიკუ გასპარ დუტრა |
| მონძე | ჟუან კაფე ფილიუ |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 3 გერგობათუთა, 1930 – 29 გჷმათუთა, 1945 |
| წიმოხონი | ოურდუმე ხუნტა |
| მონძე | ჟოზე ლინარესი |
|

---

 |
| დუნაბადი | 19 პირელი, 1882
 სან-ბორჟა, ბრაზილია |  |
| ნაღურა | მარაშინათუთა 24,, 1954 (72 წანერი)

 რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია |
| ღურაშ ბაძაძი | დუდიშ ჸვილუა |
| მენოღალობა |  ბრაზილია |
| პოლიტიკური პარტია | ბრაზილიაშ ხანდაშ პარტია |
| მუმა | მანუელ დუ ნასიმენტუ ვარგასი |
| ნანა | კანდიდა დორნელის ვარგასი |
| ალმასქუ | დარსი სარმანიუ |
| სქუალეფი | 5 |
| საქვარუა | იურისტი, პოლიტიკოსი |
| ხეშმოჭარუა |  |

**ჟეტულიუ დორნელის ვარგასი** (პორტ. Getúlio Dornelles Vargas; დ. 19 პირელი, 1882 — ღ. 24 მარაშინათუთა, 1954) — ბრაზილიარი იურისტი დო პოლიტიკოსი, ბრაზილიაშ პრეზიდენტი 1930-1945 დო 1951-1954 წანეფს. მერჩქინელი რე XX ოშწანურაშ ბრაზილიაშ არძაშე უმოს გოლინიანი პოლიტიკოსო.
# გაბრიელ რამანანცუა

|  |
| --- |
| **გაბრიელ რამანანცუა Gabriel Ramanantsoa** |
|  რამანანცუა 1961 წანას |
| მადაგასკარიშ მა-2 პრეზიდენტი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 11 გჷმათუთა, 1972 – 5 ფურთუთა, 1975 |
| წიმოხონი | ფილიბერ ცირანანა |
| მონძე | რიშარ რაციმანდრავა |
|

---

მადაგასკარიშ მა-8 პრემიერ-მინისტრი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 18 მესი, 1972 – 5 ფურთუთა, 1975 |
| წიმოხონი | პოსტიქ ახალშო გიჭყჷ |
| მონძე | ჟოელ რაკუტუმალალა |
|

---

 |
| დუნაბადი | 13 პირელი, 1906
 ანტანანარივუ, ფრანგული მადაგასკარი |  |
| ნაღურა | მესი 9,, 1979 (73 წანერი)

 პარიზი, საფრანგეთი |
| მენოღალობა |  საფრანგეთი  მადაგასკარი |
| გონათაფა | სენ-სირი |
| საქვარუა | ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი |
| რელიგია | კათოლიციზმი |

**გაბრიელ რამანანცუა** (დ. 13 პირელი, 1906 — ღ. 9 მესი, 1979) — მადაგასკარალი ოურდუმე მოღალე დო პოლიტიკოსი, მადაგასკარიშ პრეზიდენტი დო პრემიერ-მინისტრი 1972-1975 წანეფს.

ორხველუდჷ მერინაშ ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ საფრანგეთის (სენ-სირი). გურაფაშ თებაშ უკულ ნინალენდჷ საფრანგეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს. მადაგასკარიშ ზოხორინელობაშ უკულ ქაკათჷ მადაგასკარიშ ოურდუმე ნძალეფს დო გინირთჷ გენერალო. 1972 წანას, სტუდენტეფიშ დო ფერმერეფიშ პროტესტიშ (როტაკა) მიმალობას, ქიდეკინჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიშ დო დუდთხილუაშ მინისტრი პოსტი. პრეზიდენტ ფილიბერ ცირანანაშ გინორინაშ უკულ, რამანანცუაქ გინირთჷ მადაგასკარიშ რანწკით მაჟირა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თინა ოცადუდჷ ფრანგულ პოსტ-კოლონიურ ჸოფირალაშე მადაგასკარიშ გადუდიშულაფას დო მადაგასკარული იდენტობაშ განძალიერაფას. ჸათე ღანკით რამანანცუაქ მადაგასკარი გეგშეჸონჷ ფრანკულ ზონაშე დო საფრანგეთიშ ჯარეფს ქუდატებაფუ მადაგასკარიშ ტერიტორია. რამანანცუაშ ინიციატივათ ნაციონალიზაფილქ იჸუ ფრანგულ კორპორაციეფქ, მიშაღალირქ იჸუ გონათაფაქ მალაგასიურ ნინაშა.

რამანანცუას დო თიშ ფანიას ფშხირას აბრალუაფუდეს კორუფციას, რთამიშ ეჭოფუას. ჸათეშ გეშა ძალამს დედაღარჷ თიშ პოლიტიკურ შანულობაქ. 1974 წანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთას რამანანცუაშ თარობაშ მეხჷ, მარა რამანანცუაქ პოსტის იშენ ქიგესკიდჷ. გინორთაშ უკულ, ოცადუდჷ ახალ თარობაშ ფორმირაფას, მარა მიოდინუ მუშ მოხუჯე, გოლინიან პოლიტიკოსეფიშ ალარნა, ჸათეშ გეშათ 1975 წანაშ 5 ფურთუთას, რამანანცუაქ პრეზიდენტიშ პოსტშე გეგნოდირთჷ. რამანანცუაქ ღურუ 1979 წანაშ 9 მესის, პარიზის, 73 წანერქ.

## ქოძირით თაშნეშე

* მადაგასკარიშ პრეზიდენტი

## სქოლიო
# ანცირაბე

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
ანცირაბე მალაგ. Antsirabe

|  |
| --- |
| ადამიერიშ ზინდაფით მაყარუ რიქშა ანცირაბეშ ცენტრალური შოშესადამიერიშ ზინდაფით მაყარუ რიქშა ანცირაბეშ ცენტრალური შოშეს |

|  |
| --- |
| გერბი |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  მადაგასკარიმადაგასკარი |
| სტატუსი | პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი |
| რეგიონი | ვაკინანკარატრავაკინანკარატრა |
| რაიონი | ანცირაბე I |
| კოორდ. | -19.866667,47.03333319°52′00″ ობჟ. გ. 47°02′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| დირსხუ | 1872 |
| ფართობი | 180 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 1,500 მ |
| მახორობა | 265,018 კოჩი (2018) |
| მეჭედალა | 1,500 კოჩი/კმ² |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+3 |
| ტელ. კოდი | +261 |

|  |
| --- |
|
ანცირაბე |

**ანცირაბე** ვიკიოწკარუეს |

**ანცირაბე** (მალაგ. Antsirabe) — მასუმა უკაბეტაში ნოღა მადაგასკარს, ვაკინანკარატრაშ რეგიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს 265,018 ადამიერი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ანცირაბე, ტურისტული მანჯღვერე Wikivoyage-ს

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# აბდელაზიზ ბუტეფლიკა

|  |
| --- |
| **აბდელაზიზ ბუტეფლიკა არაბ. عبد العزيز بوتفليقة‎‎** |
|  აბდელაზიზ ბუტეფლიკა 2021 წანას |
|  ალჟირიშ 5-ა პრეზიდენტი  |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 28 პირელი, 1999 – 2 პირელი, 2019 |
| წიმოხონი | ლამინ ზერუალი |
| მონძე | აბდელქადერ ბენსალაჰი (ს/მ) |
|

---

 გოეროშ გენერალური ასამბლეაშ 31-ა მადუდე |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 17 ეკენია, 1974 – 16 ეკენია, 1975 |
| წიმოხონი | ლეოპოლდო ბენიტეს ვენუესა |
| მონძე | გასტონ თორნი |
|

---

ალჟირიშ გალენური საქვარეფიშ 5-ა მინისტრი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 5 ეკენია, 1963 – 8 მელახი, 1979 |
| წიმოხონი | აჰმედ ბენ ბელა |
| მონძე | მუჰამედ ბენ იაჰია |
|

---

 |
| დუნაბადი | 2 მელახი, 1937
 უჯდა, საფრანგეთიშ მაროკო |  |
| ნაღურა | ეკენია 17,, 2021 (84 წანერი)

 ზერალდა, ალჟირი, ალჟირი |
| ნთხორუ აბანი | ელ-ალიაშ საფულა |
| პოლიტიკური პარტია | ერუანული გოდუდიშულაფაშ ფრონტი |
| მუმა | აჰმედ ბუტეფლიკა |
| ნანა | გეზლაუი მანსურია |
| ალმასქუ | ამალ თრიკი |
| სქუალეფი | ვა ჸუნდჷ |
| გონათაფა | ალჟირიშ უნივერსიტეტი |
| რელიგია | ისლამი (სუფიტური გემაჸვენჯობაში) |

**აბდელაზიზ ბუტეფლიკა** (არაბ. عبد العزيز بوتفليقة‎‎; დ. 2 მელახი, 1937, უჯდა, მაროკო — ღ. 17 ეკენია, 2021, ზერალდა, ალჟირი) — ალჟირიშ პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე. ალჟირიშ პრეზიდენტი 1999-2019 წანეფს. რდჷ სუფიზმიშ გემაჸვენჯი.

## ქოძირით თაშნეშე

* ალჟირიშ პრეზიდენტი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შეგილებუნა ქოძირათ მედიაფაილეფი თემაშე **„აბდელაზიზ ბუტეფლიკა“** ვიკიოწკარუეს.
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
# ბეირუთი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
ბეირუთი არაბ. بيروت‎‎

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ლიბანილიბანი |
| სტატუსი | ნანანოღა |
| მუჰაფაზა | ბეირუთიბეირუთიშ მუჰაფაზა|ბეირუთი |
| კოორდ. | 33.898056,35.50583333°53′53″ ოორ. გ. 35°30′21″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ფართობი | 67 კმ² |
| მახორობა | მეხ. 433,249 კოჩი (2017) |
| აგლომერაცია | მეხ. 2,145,527 |
| ორწუმობური აკოდგინალუა | მუსულმანეფი, ქირსიანეფი |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+2, ზარხულს UTC+3 |
| ტელ. კოდი | +961 (01) |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.beirut.gov.lb/ |

|  |
| --- |
|
ბეირუთი |

**ბეირუთი** ვიკიოწკარუეს |

**ბეირუთი** (არაბ. بيروت‎‎; Bayrūt) — ლიბანიშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა, ბეირუთიშ მუჰაფაზაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2017 წანაშ მუნაჩემეფით ნანანოღას ოხორანს 2,145,527 ადამიერი (აგლომერაციას).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-საიტი Archived 2011-02-26 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# განაშ პრეზიდენტი

განაშ შილა
**განაშ პრეზიდენტი** — განაშ სახენწჷფოშ მანჯღვერი, ნამუსჷთ მახორობა გჷშმაგორუნსჷ 4 წანაშ ვადათ.

## განაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

|  | სურათი | სახელი | უფლებამოსილების დაწყება | უფლებამოსილების დამთავრება |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | კვამე ნკრუმა | 1 კვირკვე 1960 | 24 ფურთუთა 1966 |
| 2. |  | ჯოზეფ ანკრა | 24 ფურთუთა 1966 | 2 პირელი 1969 |
| 3. |  | აკვასი აფრიფა | 2 პირელი 1969 | 7 მარაშინათუთა 1970 |
| 4. |  | ნიი ამაა ოლენუ | 7 აგვისტო 1970 | 31 აგვისტო 1970 |
| 5. |  | ედუარდ აკუფო-ადო | 31 მარაშინათუთა 1970 | 13 ღურთუთა 1972 |
| 6. |  | იგნატიუს აჩეამპონგი | 13 ღურთუთა 1972 | 5 კვირკვე 1978 |
| 7. |  | ფრედერიკ აკუფო | 5 კვირკვე 1978 | 5 კვირკვე 1979 |
| 8. |  | ჯერი როლინგსი | 5 კვირკვე 1979 | 24 ეკენია 1979 |
| 9. |  | ჰილა ლიმანი | 24 ეკენია 1979 | 31 ქირსეთუთა 1981 |
| 10. |  | ჯერი როლინგსი | 31 ქირსეთუთა 1981 | 7 ღურთუთა 2001 |
| 11. |  | ჯონ კუფუორი | 7 ღურთუთა 2001 | 7 ღურთუთა 2009 |
| 12. |  | ჯონ ატა მილსი | 7 ღურთუთა 2009 | 24 კვირკვე 2012 |
| 13. |  | ჯონ დრამანი მაჰამა | 24 კვირკვე 2012 | 2017 |
| 14. |  | ნანა აკუფო-ადო | 2017 | ამდღარშა |

# რესურსეფი ინტერნეტის

* განის პრეზიდენტების სია