Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორია

გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორია
**გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორია** (ინგლ. Royal Observatory, Greenwich) — სახენწჷფოშ ოფინანსებელი თარი ასტრონომიული ორგანიზაცია დიდ ბრიტანეთის. რე გრინვიჩის. თიში ეგაფა დიჭყეს 1675 წანაშ 4 მესის ჩარლზ II-შ ზოჯაფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ობსერვატორიაშ ტელესკოპეფიშ ეჭარუა
* ობსერვატორიაშ ეჭარუა
* ობსერვატორიაშ ოფიციალური საიტი
* გრინვიჩიშ ობსერვატორიაშ არქივეფიშ ონლაინ-კატალოგი, თხილერი რე კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის Archived 2015-07-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ტაიბეი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
ტაიბეი 臺北市

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ტაივანიტაივანი |
| კოორდ. | 25.033333,121.63333325°02′00″ ოორ. გ. 121°38′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ნოღაშ მერი | ჰაუ ლუნგ-ბინი |
| ფართობი | 271,799 კმ² |
| მახორობა | 2 618 772 კოჩი (2010) |
| მეჭედალა | 9 634,9 კოჩი/კმ² |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+8 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | english.taipei.gov.tw |

|  |
| --- |
|
ტაიბეი |

**ტაიბეი** ვიკიოწკარუეს |

**ტაიბეი** (ჩინ. 臺北市) — ტაივანიშ ნანანოღა დო ქიანაშ პოლიტიკური, კულტურული დო ეკონომიკური ცენტრი. თეწკჷმა ართო, წჷმარინუანს ტაიბეი–კეელუნგიშ მეტროპოლიური არეალიშ ცენტრის. ნოღა იდვალუაფუ კოკიშ ოორუე კირდეს, წყარმალუ დანშუის, ნოღა კეელუნგიშე 25 კმ–ით ობჟათე-ბჟადალშე. თაშნეშე ნოღა რჩქალი ოკიანეშ ართ-ართი ონიშოლი რე. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, ტაიბეიშ მახორობა 2 618 772 ადამიერს აკმადგინანდჷ, მეტროპოლიაშ, ნამუსჷთ ტაიპეიწკჷმა ართო წჷმორინელი რე ნოღეფი ახალი ტაიბეი დო კეელუნგი – 6 900 273 ადამიაერი.

ტაიბეიქ XVIII ოშწანურას დირსხუ დო უკვე XIX ოშწანურას ოზუღე ვაჭარუაშ შანულამ ცენტრო გჷნირთჷ. 1886 წანას, ჩინეთიშ ცინიშ იმპერიაშ მამართვალ დინასტიაქ, ნოღას პროვინციული ნანანოღაშ სტატუსი მეჩჷ. მუჟამსჷთ მაართა ჩინურ–იაპონური ლჷმაშ ბორჯის, ტაივანი იაპონარეფქ გეჭოფეს, ტაიბეი კოკიშ ნანანორათ გნართინეს დო თიში მასიური ურბანული დოგეგმარება ქჷდიჭყეს. 1945 წანას, კოკი კინ ჩინეთიქ გეჭოფუ.

მუჟამსთ ჩინეთიშ ომენოღალი ლჷმაშ ბორჯის კომუნისტეფშე რტებული გომინდანიშ თარობაქ დუდი ტაივანს ქაფორუ დო 1949 წანას, ტაიბეიქ ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღათ გეგმიცხადჷ.

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# Google Maps

Google Maps-იშ ლოგო
**Google Maps** — გუგლი-შ ქიმინელი რუკეფიშ ვებ-აპლიკაცია, ნამუშ მოხვარათ შილებე მოსოფელიშ მიარე ქიანაშ გოჯინა ალმაჸვენჯური სურათეფიშ სახეთ. უბრალე გოჯინაშ მეტი, შილებე სქანი რუკეფი ღოლუენ ჩხაპელია, ღოზამი დო პოლიგონალური ფაეფით დო შხვეფიშო სქილადაფა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Google Maps
	+ Mobile phone version
	+ Google Sky
	+ Google Moon
	+ Google Mars
* Google Maps Help Center
# აზია

| **აზია** |
| --- |
|  |
| ფართობი | 44 579 000 კმ² |
| მახორობა | 4 300 000 000 (2013) |
| მახორობაშ მეჭედალა | 96,46/კმ2 |
| ქიანეფი | 48 (ქიანეფიშ ერკებული) |
| ნინეფი | აზიაშ ნინეფიშ ერკებული |
| ოსაათე ორტყაფუ | UTC-2 დო UTC+12 |
|  |

აზია — მოსოფელიშ არძაშე უმოსი კაბეტი ნორთი. ევროპაწკჷმა ართო აკმადგინანს ევრაზიაშ კონტინენტის.

## ორთა

აზიაშ ელმოლს გოძჷ ოორუე ჸინუამი ოკიანე, რჩქალი ოკიანე დო ინდოეთიშ ოკიანე მუშ გალენი ზუღეფით, დო ხოლო ატლანტიშ ოკიანეშ დინოხოლენი ნორთიშ ზუღეფი. ოორუე ამერიკაშე აზიაშ ნორთი გჷშართილი რე ბერინგიშ საროტით, აფრიკაშე - სუეციშ არხით. კოკეფიშ საართო ფართობი 2 მლნ კვ.კმ-ს აკმადგინანს.

## რელიეფი

აზიაშ ოშქაშე სიმაღალა რე 950 მ. ჯინჯიერი გვალამი სისტემეფი რე: ჰიმალაი (უმაღალაში კონკა ჯომოლუნგმა, 8848 მ), კავკაციონი, ჰინდუქუში, ყარაყორუმი, პამირი, ტიან-შანი, კუნ-ლუნი, ჩინეთ-ტიბეტიშ ლაკადა, ალტაი, საიანები, ურალი, მორჩილი აზიაშ ლაკადა, ტიბეტიშ ნარაზენი. აზიაშ არძაშე უმოსი შანულამი რზენ-ტერიტორიეფი რე: ბჟადალ ციმბირი, თურანი, ჯუნგარი, ჩინეთიშ კაბეტი, ინდო-განგი, მესოპოტამია. აზიაშ ოორუე დო გვალამ რეგიონეფიშ რელიფის კაბეტი გაულა იღვენუ უჯვეშაში აკოჸინალუაქ - დოხოლაფირო 11 მლნ კვ.კმ (ჯინჯიერაშო ციმბირი) მიარეწანამ ჸინეფს უკინებუ.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ნორვეგიაშ ზუღა

ნორვეგიაშ ზუღა ოორუეშევროპაშ რუკას
**ნორვეგიაშ ზუღა** — ოორუეშ ჸინუამი ოკეანეშ მოთანჯე ზუღა, ნამუთ იდვალუ სკანდინავიაშ ჩქონიშ, ისლანდიაშ დო კოკი იან-მაიენიშ შქას.

ფართობი 1,4 მლნ კმ², სიტომბა 3970 მ-შახ (ოშქაშე სიტომბეფი — 1600—1750 მ), მორთაფეფიშ სიმაღალა 3,3 მ-შახ, სიწყჷთა - მეხოლაფირო 35 ‰.
ნორვეგიაშ ზუღაშო დიდი შანულობა ნორვეგიაშ ტიბუ კათინს უღუ, ნამუთ, გოლფსტრიმიშ გოგინძორაფა რე; თეშ მეშქაშალათ, ზოთონჯობათ ნორვეგიაშ ზუღა ვეჸინუ. ნორვეგიაშ ოძგაშეეფწკჷმა ზუღა ტომბა ვა რე, ფშხირიე მეჩეჩეფი.

გოვითარაფილიე ჩხომჭოფუა დო ნავთობიშ მოპალაფა.
შანულამი პორტეფიე ნორვეგიული ნოღეფი ტრონჰეიმი, ტრომსე დო ნარვიკი.

არძაშ უდიდაშ კოკეფიე: სიორეია, სეილანი, არნეია, რინგვასეია, კვალეია, სენია, ვესტეროლენიშ კოკეფი, ლოფოტენიშ კოკეფი, დიონა, ვეგა, ფრეია, ჰიტრა დო სმიოლა ნორვეგიაშ ოძგაშეეფწკჷმა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* LoveToKnow Free Online Encyclopedia
* American Geophysical Union – Norwegian Sea Proposed as Storage Site for Carbon Dioxide Archived 2006-12-25 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Goliat – New oil field off Northern Norway discovered
* NASA: Smoke Over Norwegian Sea Archived 2007-08-23 ვებ-ხასჷლას Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* Coral reefs in the Norwegian Sea Archived 2009-08-31 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ბერინგიშ საროტი

ბერინგიშ საროტიშ ელმაშარული ფოტო
საროტის აშადვალირი ჭიჭე დიომიდიშ (*ააშ, კვარჩხანშე*) დო დიდი დიომიდიშ (*რუსეთი, მარძგვანშე*) კოკეფი
**ბერინგიშ საროტი** (რუს. *Берингов пролив*) — საროტი აზიაშ კონტინენტიშ ბჟაეიოლიშ, დეჟნევიშ კოდმეშ დო ოორუე ამერიკაშ ბჟადალი — ალასკაშ კოკიშ უელსიშ პრინციშ კოდმეეფიშ ძგოპეფს შქას. საროტი პოლარული ქართაშე ონდეთ ობჟათეშე იდვალუაფჷ.

ბერინგიშ საროტი ანდაშა ჸოფე მენცარეფიშ გოჯინაშ ობიექტი, თიშენ, ნამჷ-და აზიაშე ოორუე ამერიკაშა ადამიერეფი კონდაკო საროტიშ მიკულათ, თ. ჯ. „დიხაშ ბოგათ“ გინორთეს, მუჟამსჷთ თაქიანობაქ ჸინით გიჩიხჷ დო ოკიანეშ ოკუჩხალექ მანგარო დანთხჷნ.

საროტიშ სიგანა სოდგარენ 85 კმ. რე, ოშქაშე სიტომბა 30-49 მეტრი. ართიანს მეთმურსხუანს ჩუკოტკაშ ზუღას (*ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ნორთი*) დო ბერინგიშ ზუღას (*რჩქალი ოკიანეშ ნორთი*). თიშ უმკუჯინუო, ნამჷ-და საროტის მაართათ სიმონ დეჟნიოვქ მიკორთჷ 1648 წანასჷნ, თიში ჯოხო იშენით დანიარი მარკვიაფალიშ, ვიტუს ბერინგიშ პატჷოცემელო გიოდვეს, ნამუქჷთ თაქ 1728 წანას მიკორთჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ალასკის შტატის ოფიციალური საიტი
# ბალტიაშ ზუღა

ფიტოპლანქტონიშ პეულუა ბალტიაშ ზუღაშ ობჟათე ნორთის, 3 მანგი, 2001 (სატელ. ფოტო).
**ბალტიაშ ზუღა** — იდვალუაფუ ოორუე ევროპას, ოორუე გჷნძარიშ 53-66 გრადუსეფიშ დო ელახიშ განარიშ 20-26 გრადუსეფიშ შქას. თის ომძღჷ სკანდინავიაშ ჩქონი, ოორუე ევროპაშ კონტინენტური ნორთი, ბჟაეიოლ ევროპა, ცენტრალური ევროპა დო დანიაშ კოკეფი. ბალტიაშ ზუღა, ორესუნდიშ, დიდი დო მორჩილი ბელტეფიშ გოულათ არცხუაფუ კატეგატიშ არეალს.

კატეგატი იგინძორებუ სკაგერაკით ოორუეშ ზუღას დო უკული ატლანტიშ ოკეანეს. ბალტიაშ ზუღა არცხუაფუ ჩე ზუღას ჩე ზუღაშ არხით, დო ოორუეშ ზუღას კიელიშ არხით.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბალტიაშ ზუღაშ რუკეფი Archived 2007-10-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ბალტიაშ ზუღაშ პორტალი Archived 2007-06-30 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ბალტიაშ ზუღაშ არეალიშ გეოგრაფია