Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2026

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | II · **III** · IV |
| **ოშწანურა:**  | XX · **XXI** · XXII |
| **წანეფი:** | 2023 · 2024 · 2025  **2026** 2027 · 2028 · 2029 |

**2026 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 2026 *MMXXVI* |
| იულიანური კალენდარი | 2025—2026 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7534—7535 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5786—5787  |
| ისლამური კალენდარი | 1447—1448 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7629—7630 (*„ჴქკთ“*—*„ჴქლ“*) |
| - *ქირსეშე* | 2026 (*„ცკვ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 182 (*„რპბ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4518—4519 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1475 *ԹՎ* *ՌՆՀԵ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 2018—2019 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2778—2779 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 2082—2083 |
| - *შაკა სამვატი* | 1948—1949 |
| - *კალი-იუგა* | 5127—5128 |
| ირანული კალენდარი | 1404—1405 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2569 |
| იაპონური კალენდარი | 7-ა წანა რეივა |
| ჩინური კალენდარი | 4722—4723 乙巳 — 丙午 წვანე გვერი — ჭითა ცხენი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
20262026 (ჟირ ვითოშ ეჩდოამშვი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ცაშხა. თე წანა რე XXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-6 წანა.

## მოლინეფი

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## დუნაბადი

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## დღახუეფი
# რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმა

| რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმა |
| --- |
|  სიტუაცია 2022 წანაშ 27 მელახიშ დგომარობათ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| თარიღი | 6 პირელი, 2014 — ასე |
| ორენი | დონეცკიშ დო ლუჰანსკიშ ოლქეფი, უკრაინა |
| შედეგი | მიმალი |

 |
| კუნთხუეფი |
|  უკრაინა | \*  რუსეთი
* დონეცკიშ ოაკთე რესპუბლიკა
* ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკა
 |
| ნძალეფი |
| 50,000 ოურდუმე მანინალე | 20,000 მალიმორეფი, თინეფს შქას 3,000–4,000 რუსი მოხალისე (სეპარატისტეფიშ მეჯინათ) ~10,000 მალიმორი (ექსპერტეფიშ მეჯინათ) 7,500+ რუსი ჯარიშკოჩი (ნატოშ წყუეფიშ მეჯინათ) |

**რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმა** (უკრ. російсько-українська війна, რუს. российско-украинская война) — დიჭყჷ 2014 წანაშ 6 პირელს, დონეცკიშ დო ლუჰანსკიშ ოლქეფს, აკანური ხეშუულებაშ დო რუსეთიშ მოხუჯეეფიშ ართულეფს შქას.

ლჷმას წჷმი უწორუანდჷ 2014 წანაშ უკრაინაშ რევოლუცია დო ევრომაიდანიშ ყარაფი, ნამუქჷთ პრორუსი ვიქტორ იანუკოვიჩიშ მართუალა გათუ. საგამეთ, რუს აქტივისტეფქ გეჭოფეს ადმინისტრაციული დგჷმილეფი დო აეროპორტეფი ყირიმიშ ჩქონს, სოდეთ მახორობაშ უმენტაშობას რუსეფი აკმადგინანდეს. 2014 წანაშ მელახის მანჯაფილი რეფერენდუმიშ ოსხირშა რუსეთიშ ფედერაციას ყირიმი ანექსირაფილი აფუ. აკოანჯარაფილ ბირჯაფიქ დუდი ირჩქინ უკრაინაშ ბჟაეიოლ ნორთის ხოლო, სოდეთ რუსეთიშ მოხუჯე აკოანჯარაფილ აქტივისტეფქ პირელს ადმინისტრაციული დგჷმილეფიშ ეჭოფუა ქჷდიჭყეს. საგამეთ, უკრაინაშ ხეშუულებაქ წჷმიჭყჷ კონტრტერორისტული ოპერაცია, ნამუქჷთ მალას ფართომასშტაბიან კონფლიქტო გჷნირთჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შეგილებუნა ქოძირათ მედიაფაილეფი თემაშე **„რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმა“** ვიკიოწკარუეს.

## სქოლიო
# ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი

|  |
| --- |
| **ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი ინგლ. University of Oxford** |
|

---

 |
| დევიზი | *Dominus illuminatio mea* (ლათ.) |
| დირსხუ | 1096 |
| ტიპი | ოჯარალე |
| ფონდეფი | £ 6.1 მლრდ. (2019) |
| წორომახანდე | 6.995 (2020) |
| კანცლერი | კრის პატენი |
| სტუდენტი | 24,515 (2019) |
| ორენი |  ოქსფორდი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე |
| ფერეფი | Oxford Blue |
| საიტი | ox.ac.uk |
|  |

**ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი** (ინგლ. University of Oxford) — უნივერსიტეტი გოართოიანაფილი ომაფეშ ნოღა ოქსფორდის. ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიქ დირსხუ დოხოლაფირო 1096 წანას დო თინა რე ბრიტანეთიშ უჯვეშაში უნივერსიტეტი დო მოსოფელიშ მაჟირა უჯვეშაში უნივერსიტეტი. 1209 წანას უნივერსიტეტიშ სტუდენტეფიშ დო ოქსფორდიშ მახორობაშ შქას კონფლიქტიქ ქუმოხვადჷ დო ჸათეშ გეშათ უნივერსიტეტიშ ნამთინე პერსონალქ ოქსფორდი ქიდიტუ დო გეგნორთჷ კემბრიჯიშა, სოდეთ თინეფქ დარსხუეს კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი. ჟირხოლო უნივერსიტეტი ასე შინელი რე მუჭოთ *ოქსბრიჯი*. ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი იკათუანს 39 კოლეჯის. ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯეფი ავტონომიური რე დო თინეფი აკონტროლენა მუნეფიშ დინახალენ სტრუქტურას დო ადმინისტრაციას. ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის ვაუღუ თარი კამპუსი დო უნივერსიტეტიშ დგჷმილეფი გოფაჩილი რე ნოღა ოქსფორდიშ ცენტრიშ შხვადოშხვა არდგილეფს. ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის იდვალუაფჷ მოსოფელიშ უჯვეშაში აშმოლიშ მუზეუმი დო ბრიტანეთიშ უდიდაში აკადემიური ბიბლიოთეკა. 2019 წანაშ 31 კვირკვეშ მუნაჩემეფით ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ ფინანსური მუშნალი რდჷ £2.45 მილიარდი, ჸათავრეშე £624.8 მილიონი რდჷ გრანტეფიშე დო კონტრაქტეფიშე.

2020 წანაშ გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: გოართოიანაფილი ომაფეშ 28 პრემიერ-მინისტრი, ნობელიშ პრემიაშ 72 ლაურეატი, ფილდსიშ მენდალიშ 3 ლაურეატი, ტიურინგიშ პრემიაშ 6 ლაურეატი, ოლიმპიადეფიშ 160 მენდალისტი, შხვადოშხვა სახენწჷფოეფიშ ლიდერეფი, გიშარჩქინელი პოლიტიკოსეფი, დიპლომატეფი დო შხვეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებსაიტი

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1893

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XVIII · **XIX** · XX |
| **წანეფი:** | 1890 · 1891 · 1892  **1893** 1894 · 1895 · 1896 |

**1893 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1893 *MDCCCXCIII* |
| იულიანური კალენდარი | 1892—1893 (13 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7401—7402 (13 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5653—5654  |
| ისლამური კალენდარი | 1310—1311 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7496—7497 (*„ჴჳჟვ“*—*„ჴჳჟზ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1893 (*„ჩყჟგ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 49 (*„მთ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4385—4386 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1342 *ԹՎ* *ՌՅԽԲ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1885—1886 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2645—2646 (3 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1949—1950 |
| - *შაკა სამვატი* | 1815—1816 |
| - *კალი-იუგა* | 4994—4995 |
| ირანული კალენდარი | 1271—1272 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2436 |
| იაპონური კალენდარი | 26-ა წანა მენძი |
| ჩინური კალენდარი | 4589—4590 壬辰 — 癸巳 უჩა დრაკონი — უჩა გვერი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
18931893 (ვითოშ ბრუოშ ოთხონეჩდოვითოსუმი) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჟაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ობიშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 12 დღა. თე წანა რე XIX ოშწანურაშ მა-10 დეკადაშ მა-3 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1905

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1902 · 1903 · 1904  **1905** 1906 · 1907 · 1908 |

**1905 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1905 *MCMV* |
| იულიანური კალენდარი | 1904—1905 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7413—7414 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5665—5666  |
| ისლამური კალენდარი | 1323—1324 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7508—7509 (*„ჴფჱ“*—*„ჴფთ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1905 (*„ჩშე“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 61 (*„ჲა“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4397—4398 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1354 *ԹՎ* *ՌՅԾԴ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1897—1898 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2657—2658 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1961—1962 |
| - *შაკა სამვატი* | 1827—1828 |
| - *კალი-იუგა* | 5006—5007 |
| ირანული კალენდარი | 1283—1284 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2448 |
| იაპონური კალენდარი | 38-ა წანა მენძი |
| ჩინური კალენდარი | 4601—4602 甲辰 — 乙巳 წვანე დრაკონი — წვანე გვერი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19051905 (ვითოშ ჩხოროშ ხუთი) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჟაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე შურიშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 13 დღა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-5 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი

* ფიზიკა :
* ქიმია :
* ფიზიოლოგია დო მედიცინა :
* ლიტერატურა :
* თინჩალა :
# ცჷნდჷრი

ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი
       რუსეთიშ ცჷნდჷრი გეოგრაფიულო
       რუსეთიშ აზიური ნორთი
**ცჷნდჷრი** (რუს. Сибирь) — ფართე გეოგრაფიული რეგიონი ევრაზიაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. გჷნოზინდილი რე ურალშე რჩქალ ოკიანეშ მანგას ეპონილ ქჷნდჷრეფშახ დო ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ წყარპიჯიშე ცენტრალური აზიაშ ხურგაშახ. ფართობი დოხოლაფირო 10 მლნ. კმ². რუსეთიშ ფედერაციაშ 73,56 %-ს აკმადგინანს. ცჷნდჷრიშ თარი ორთაშობურ ართულეფი რე ბჟადალი ცჷნდჷრიშ ვე, შქა ცჷნდჷრიშ გაბარი, ობჟათე დო ოორუე-ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ გვალეფი. ოორუე-ბჟაეიოლი ცჷნდჷრიშ გვალეფს ომძღჷ ვერხოიანსკიშ ქჷნდჷრიშ დო კოლიმაშ გვალონაშ ქვერსემი ფარგა, ნამუშ დინოხოლე ეშაკებული რე ქჷნდჷრეფი, გაბარეფი დო ფართე რზენეფი. ცჷნდჷრი იდვალუაფუ ზჷმიერი დო რგილი ჰავაშ ორტყაფუეფს. ტერიტორიაშ უდიდაშ ნორთის ჰავა კონწარი რე, კვათჷრას კონტინენტური. ნოლექეფიშ 80% მოურს წანაშ ტიბუ ბორჯის. გოპატჷნაფილი რე იროიანი მზრალუა (ფართობი 6 მლნ. კმ²-შე უმოსი). ოორუეს ჸინიშ ფაშ სისქა 200-500 მ ონჭუ (წყარმალუ მარხიშ ღანჩოს 1500 მ-შახ). ცჷნდჷრიშ წყარმალუეფიშ უმენტაშობა ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ღანჩოს დორხველუას რე. წყარმალუეფს გჷმირინუანა ჯა-ტყაშ გიშაღალარ-გიმაღალარო, ონოშეთ. ტობეფშე ეიოშინალი რე ბაიკალი, ტაიმირი, ჩანი, ტელეცკოე. წყარმალუეფს დო ტობეფს ორეწუალე ჩხომეფი ხე.

ცჷნდჷრიშ აბორიგენი (აბანური) მახორობა ოხორანს ტაიგაშ დო ტუნდრაშ ქვერსემ ტერიტორიას. უდიდაში ნოღეფი რე: ნოვოსიბირსკი, ომსკი, კრასნოიარსკი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შეგილებუნა ქოძირათ მედიაფაილეფი თემაშე **„ცჷნდჷრი“** ვიკიოწკარუეს.
* ციმბირი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია Archived 2013-05-11 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. (რუს.)
* ცჷნდჷრი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
# 1934

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1931 · 1932 · 1933  **1934** 1935 · 1936 · 1937 |

**1934 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1934 *MCMXXXIV* |
| იულიანური კალენდარი | 1933—1934 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7442—7443 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5694—5695  |
| ისლამური კალენდარი | 1353—1354 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7537—7538 (*„ჴფლზ“*—*„ჴფლჱ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1934 (*„ჩშლდ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 90 (*„ჟ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4426—4427 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1383 *ԹՎ* *ՌՅՁԳ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1926—1927 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2686—2687 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1990—1991 |
| - *შაკა სამვატი* | 1856—1857 |
| - *კალი-იუგა* | 5035—5036 |
| ირანული კალენდარი | 1312—1313 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2477 |
| იაპონური კალენდარი | 9-ა წანა სიოვა |
| ჩინური კალენდარი | 4630—4631 癸酉 — 甲戌 უჩა მუმული — წვანე ჯოღორი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19341934 (ვითოშ ჩხოროშ ეჩდოვითაანთხი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ მა-4 დეკადაშ მა-4 წანა.

## მოლინეფი

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## დუნაბადი

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## დღახუეფი
# კურტ ფონ შლაიხერი

|  |
| --- |
| **კურტ ფონ შლაიხერი Kurt von Schleicher** |
|  შლაიხერი 1932 წანას |
| გერმანიაშ კანცლერი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 3 ქირსეთუთა, 1932 – 30 ღურთუთა, 1933 |
| პრეზიდენტი   | პაულ ფონ ჰინდენბურგი |
| წიმოხონი | ფრანც ფონ პაპენი |
| მონძე | ადოლფ ჰიტლერი |
|

---

პრუსიაშ რაიხსკომისარი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 3 ქირსეთუთა, 1932 – 30 ღურთუთა, 1933 |
| წიმოხონი | ფრანც ფონ პაპენი |
| მონძე | ფრანც ფონ პაპენი |
|

---

დუდთხილუაშ მინისტრი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 1 მანგი, 1932 – 30 ღურთუთა, 1933 |
| კანცლერი   | ფრანც ფონ პაპენი მუ |
| წიმოხონი | ვილჰელმ გრენერი |
| მონძე | ვერნერ ფონ ბლომბერგი |
|

---

 |
| დუნაბადი | 7 პირელი, 1882 ბრანდენბურგი, ბრანდენბურგი, პრუსია, გერმანიაშ იმპერია |  |
| ნაღურა | 30 მანგი, 1934 (52 წანერი) ბაბელსბერგი, ნაცისტური გერმანია |
| ერუანობა | გერმანალი |
| პოლიტიკური პარტია | უპარტიე |
| ალმასქუ | ელისაბედ ფონ შლაიხერი |
| გონათაფა | პრუსიაშ ოურდუმე აკადემია |
| საქვარუა | ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი |

**კურტ ფერდინანდ ფრიდრიხ ჰერმან ფონ შლაიხერი** (გერმ. Kurt Ferdinand Friedrich Hermann von Schleicher; დ. 7 პირელი, 1882 — ღ. 30 მანგი, 1934) — გერმანალი ოურდუმე დო პოლიტიკური მოღალე, გენერალი, გერმანიაშ კანცლერი 1932 წანაშ 3 ქირსეთუთაშე 1933 წანაშ 30 ღურთუთაშახ.

შლაიხერი გურაფულენდჷ პრუსიაშ ოურდუმე აკადემიას. უკულ ნინალენდჷ პრუსიაშ არმიას დო მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. ლჷმაშ თებაშ უკულ, თის შანულამი პოსტეფი უკინებუდჷ ვაიმარიშ რესპუბლიკაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფს დო 1926 წანაშე რდჷ პრეზიდენტი პაულ ფონ ჰინდენბურგიშ კონსულტანტი. 1928 წანას გერმანიაშ დუდთხილუაშ მინისტრო გინირთჷ ვილჰელმ გრენერქ, ნამუთ შლაიხერიშ მენტორი რდჷ. თიქ, 1929 წანას, შლაიხერი ქუდარინუ დუდთხილუაშ სამინისტროშ ომინისტრე საქვარეფიშ ოფისიშ მადუდეთ. 1932 წანაშე შლაიხერს უკინებუდჷ დუდთხილუაშ მინისტრიშ პოსტი, ფრანც ფონ პაპენიშ კაბინეტის. პაპენიშ პოსტიშე გინორინაფაშ უკულ, კანცლერო გინირთჷ შლაიხერქ. კანცლერობაშ ბორჯის თინა ოცადუდჷ ადოლფ ჰიტლერიშ დო ნაცისტური პარტიაშ ამბიციეფიშ დოდაღარაფას, მარა უშედეგეთ. პოლიტიკური პრობლემეფიშ გეშათ, 1933 წანაშ 28 ღურთუთას შლაიხერქ კანცლერიშ პოსტიშე გეგნოდირთჷ. უკულ, ჰინდენბურგიქ კანცლერო ჰიტლერი ქუდარინუ. გჷნძე ხამუეფიშ სერიშ მიმალობას, სს-არეფქ შლაიხერი დოჸვილეს, 1934 წანაშ 30 ივანობას.

## ლიტერატურა

* ენციკლოპედია ბრიტანიკა
# 29 მანგი

**ჩილათა:** ხასჷლაშ სტატუსიშ ინდიკატორი `name` ატრიბუტი ვა რდას ოკო ცაიორი.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **მანგი** | >> |
| თუთ | თახ | ჯუმ | ცაშ | ობი | შურ | ჟაშ |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| **2026** |

**29 მანგი (ივანობა)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 180-ა დღა (ნარკი წანეფს — 181-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე 185 დღა.

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
29 მანგი {{BBC: თე დღას}}
* *The New York Times* – თე დღას ((ინგლ.))
# 1 კვირკვე

**ჩილათა:** ხასჷლაშ სტატუსიშ ინდიკატორი `name` ატრიბუტი ვა რდას ოკო ცაიორი.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **კვირკვე** | >> |
| თუთ | თახ | ჯუმ | ცაშ | ობი | შურ | ჟაშ |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| **2026** |

**1 კვირკვე** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 182-ა დღა (ნარკი წანეფს — 183-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე 183 დღა.

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
1 კვირკვე {{BBC: თე დღას}}
* *The New York Times* – თე დღას ((ინგლ.))
# ფონდი ვიკიმედია

ფონდი ვიკიმედიაშ ლოგო
ფონდ ვიკიმედიაშ შტაბ-ბინა სან-ფრანცისკოს
**ფონდი ვიკიმედია** (ინგლ. Wikimedia Foundation) — ვაკომერციული ორგანიზაცია, ნამუთ მატერიალურო უნარღელჸონს ედომუშამი რანწკი ინტერნეტ-ჯარალუეფს (ნამუეფით ქიმინჷნა დუდიშული გოფაჩუაშ ლიტერატურას) დო თინეფ შქას ეიჸონანა მამართვალიშ ფუნქციეფს. თე ჯარალუეფი მუშენა ვიკი-ტექნოლოგიას, თაჸურეშე მოურს ფონდიშ ჯოხოდვალათ (Wiki დო Media — მულტიმედიაშ კუნტარაფა). ფონდიშ საქვარუა იხორციელებჷ აჭიშაფურეფიშ ოსხირშა დო „დუდიშული“ ლიტერატურაშ აკოდგინაშ საქვარს მუშ დუდშა ეთმოჭოფუნა მოხალისეეფი ედომუშამი მოსოფელშე.

## პროექტეფი

ვიკიპედიაშ წჷმოძინათ წახალისებული ფონდიშ ადმინისტრაციაქ მუშ მაკათურეფს მიარზუ დურცხუაფუდესკო ახალი ვებ-საიტეფი კინ თე პრინციპშა ეგაფილი შხვა საგანმანათლებელო დო საცნობარო გჷშაშკუმალეფიშ გოვითარაფაშო. ფონდი ვიკიმედია თეჟამს ახორციელენს ინტერნეტის პუბლიკაციაშ შხვა დუდიშულ პროექტეფსჷთ:

* *Wikisource* — დუდიშული ბიბლიოთეკა.
* *Wikibooks* — უფასო ოხემანჯღვერეეფი.
* *Wiktionary* — ლერსიკონი.
* *Wikiquote* — ციტატეფიშ ნაკორობა.
* *Wikinews* — ახალი ამბეფი.
* *Wikiversity* — ვიკივერსიტეტი.
* *Wikispecies* — ვიკისახეობეფი.
* *Wikimedia Commons* — მედიაფაილეფიშ ოართე არქივი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ვიკიმედიაშ ბლოგი.
* ვიკიმედია freenode-ს, irc.freenode.net
# სერბული ნინა

|  |
| --- |
| **სერბული ნინა** српски / srpski [სრპსკი] |
| გოფაჩილი რე | ბოსნია დო ჰერცეგოვინა, სერბეთი, მონტენეგრო, ხორვატია |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | უჩინებუ |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ინდოევროპული ნინეფი:
ობჟათესლავური ნინეფი |
| ჭარალუაშ სისტემა | კირილური ჭარალუა, ლათინური ჭარალუა |
| ნინაშ კოდეფი | sh, sr |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე სერბული ნინამი ვიკიპედია
 |

Serbian language map.PNG

**სერბული ნინა**, კინ **სერბულ-ხორვატული** ვარდა ხორვატულ-სერბული ნინა — სერბეფიშ, ხორვატეფიშ, მონტენეგრალეფიშ დო ბოსნიარეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ობჟათესლავურ ბუნას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Learn Serbian Language Phrases Archived 2009-02-13 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  (ინგლ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ალბანური ნინა

|  |
| --- |
| **ალბანური ნინა** Shqip /ʃcip/ |
| გოფაჩილი რე |  ალბანეთი  კოსოვო (ნორთობურო აღიარაფილი)
**რეგიონალური ვარდა ლოკალური ოფიციალური ნინა:**
 იტალია  რუმინეთი  მონტენეგრო  ოორუე მაკედონია
**სერბეთი: კოსოვო დო მეტოხიაშ ავტონომიური აკანი

 დვცეა |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | 7 600 000 |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ინდოევროპული ფანია
პალეობალკანური ნინეფი |
| ჭარალუაშ სისტემა | ლათინური (ალბანური ვარიანტი) |
| ნინაშ კოდეფი | sq |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე ალბანური ნინამი ვიკიპედია
 |

ალბანური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი არეალი
ალბანური ნინა (ალბანურო: *shqip* ვარდა *gjuha shqipe*; ითანგუ მუჭოთ *ალბანური ნინა*) – ალბანარეფიშ ნინა, რე ინდოევროპული ფანიაშ ზოხო ბუნაშ ნინა. ვარაუდენა, ნამჷ-და ალბანური ნინა დინაფილი პალეობალკანური ნინეფიშ წჷმმარინაფალი რე. თინა გენეტიკურო არძაშე არხოს რე ილირიულწკჷმა, მესაპურწკჷმა დო თრაკიულწკჷმა. ალბანურო დოხოლაფირო 5 მილიონი ადამიერი რაგადანს, თარო ალბანეთის, კოსოვოს, ოორუე მაკედონიას დო საბერძნეთის.

ალბანური მაართათ მოშინაფილი რე დუბროვნიკის კილერ XIII ოშწანურაშ ბოლობორჯიშიან დჷნაშებუშ გეშა კეთებულ რეპორტის. ალბანურიშ მაართა აუდიო დინნაჭარა კეთებული რე ნორბერტ იოკლიშით 1914 წანაშ 4 პირელს ნოღა ვენას.

## თაშნეშე ქოძირით

* ილირიული ნინა

## ლიტერატურა

* Banfi, Emanuele. Storia linguistica del sud-est europeo. Milano 1991
* Bopp, Franz. Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen. Berlin (1855)
* Buchholz, Oda / Fiedler, Wilfried: Albanische Grammatik ; Leipzig : VEB Verlag Enzyklopädie, (1987)
* Camaj, Martin. *Albanian Grammar*. Wiesbaden, Germany: Otto Harrassowitz.
* Çabej, Eqrem. Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe. BUSHT,SSHSH 1962/4 (In German SA 1964/1)

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ალბანური ნინა Albanian phrasebook, ტურისტული მანჯღვერე Wikivoyage-ს
* Drejtshkrimi i gjuhës shqipe (Orthography of the Albanian Language) Archived 2018-06-01 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Albanian Translation Archived 2013-05-04 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Albanian Language and Literature Portal Archived 2014-08-12 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Albanian Dictionary
* Albanian Swadesh list of basic vocabulary words

## სქოლიო
# ოორუე მაკედონია

| ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკამაკედ. Република Северна Македонија ალბ. Republika e Maqedonisë së Veriut ოორუე მაკედონია |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **დევიზი:**„Слобода или смрт за Македонија“ |
| **ჰიმნი:**მაკედ. Денес над Македонија „ამდღა მაკედონიას“?  |
| ოორუე მაკედონიაშ ორენი  |
| **ნანანოღა** (დო უკაბეტაშ ნოღა)
  | სკოპიე
42,21.43333342°00′ ოორ. გ. 21°26′ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | მაკედონური ალბანური |
| **რელიგია**  | 60.4% ქირსიანობა
—46.1% მართმადიდებელეფი
—14.3% შხვა ქირსიანეფი
32.2% ისლამი
0.1% ურელიგიე
0.1% შხვეფი
7.2% მუნაჩემეფი ეჭოფილი რე ადმინისტრაციული წყუეფშე |
| თარობა | საპარლამენტო რესპუბლიკა |
|  -  | პრეზიდენტი | გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა |
|  -  | პრემიერ-მინისტრი | ტალატ ჯაფერი |
|  -  | პარლამენტიშ მადუდე | იოვან მიტრესკი |
| ფართობი |
|  -  | გვალო | 25,436 კმ2 (145-ა) |
|  -  | წყარი (%) | 1.9 |
| მახორობა |
|  -  | 2021 ფასებათ | 1,836,713  |
|  -  | მეჭედალა | 80.1 ად/კმ2 (122-1) |
| **ედპ** (ჸუპ) | 2023 ფასებათ |
|  -  | გვალო | $44.055 მილიარდი (143-ა) |
|  -  | ართ მახორუშე | $7,672 (90-ა) |
| **აგი** (2022) | 0.765 (83-ა) |
| ვალუტა | მაკედონური დენარი (`MKD`)  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+1  |
|  -  | ზარხულიშ (DST) | +2 (UTC) |
| ქიანაშ კოდი | MK |
| Internet TLD | .mk .мкд |
| ოტელეფონე კოდი | +389 |

**ოორუე მაკედონია** (მაკედონ. Северна Македонија, ოფიციალურო **ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკა** მაკედონ. Република Северна Македонија) — სახენწჷფო ბალკანეთიშ ჩქონიშ ცენტრალურ ნორთის, ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას.

## ჯოხოდვალა

* **ოფიციალური**: ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკა.
* **ოდაბადური**: Северна Македонија; Република Северна Македонија.
* **ეტიმოლოგია** მოურს ბალკანეთიშ ჩქონიშ უჯვეშაშ ისტორიულ-გეოგრაფიულ რეგიონიშ ჯოხოშე.

## გეოგრაფია

ქიანა იდვალუაფუ ბალკანეთიშ ჩქონს. ომძღჷ ქიანეფი: ბულგარეთი, საბერძემო, ალბანეთი, სერბეთი დო მონტენეგრო. ფართობი - 25.713 კვ.კმ.

## სახენწჷფო

* **სახენწჷფო სისტემა**: დემოკრატიული რესპუბლიკა.
* **სახენწჷფოშ მადუდური**: პრეზიდენტი გეორგე ივანოვი.
* **თარობაშ დუდმახვენჯი**: პრემიერ-მინისტრი ნიკოლა გრუევსკი.
* **კანონიშდუმადვალუ ორგანო**: ართპალატამი პარლამენტი - სობრანიე (120 მაკათური).
* **ადმინისტრაციული გორთუალა**: 123 მუნიციპალიტეტი (opstina).

## დემოგრაფია

* **მახორობა**: 2.063 ვითოში (2003), თენეფშე - მაკედონარეფი 67%, ალბანარეფი 23%, თურქეფი 4%, ჩაჩანეფი 2%, სერბეფი 2%.
* **ოფიციალური ნინა:** მაკედონური (66.5%). გოფაჩილი ნინეფი: ალბანური (25%), თურქული (3.5%), სერბული (1.2%).
* **რელიგია**: ქირსიანობა.
* **ნანანოღა**: სკოპიე (452 ვითოში).
* **ნოღეფი**: ბიტოლა (84), კუმანოვო (79), ტეტოვო (61), პრილეპი (57).

## ეკონომიკა

* **რესურსეფი** - ქრომი, ტყვია, თუთა (ელემენტი), მანგანუმი, ვოლფრამი, ნიკელი, დაბალი ხარისხიშ რკინაშ მადანი, აზბესტი, წურწუფა, ოკიდალი ჯა-ტყა, ოფუტეშ მეურნობაშ დიხეფი.
* **ვალუტა** - მაკედონური დენარი (MKD).

## მონძეობა

* ჯვეშბერძენული ნოღაშ, ჰერაკლეიშ აკნაცჷმეფი.
* მაფა სამუილიშ ჯიხაზურგა (XI ოშწ.).
* სტრუმნიციშ ჯიხა (XI ოშწ.)
* წმ. სოფიაშ ბაზილიკა ოხრიდის (XI ოშწ.)
* წმ. მიხეილიშ ოხვამე ლესნოვო
* ოჰრიდი დო მუში ტობეფი