# ტირანა

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნანანოღა
ტირანა

|  |
| --- |
| ტირანაშ მიოჯინიტირანაშ მიოჯინი |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ალბანეთიალბანეთი |
| ოლქი | ტირანატირანაშ ოლქი|ტირანა |
| კოორდ. | 41.33,19.8241°19′48″ ოორ. გ. 19°49′12″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| მერი | ერიონ ველიაი |
| დირსხუ | 1614 |
| ნანანოღა | 1920
წანაშე |
| ფართობი | 1,110.03 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 110 მ |
| ოფიციალური ნინა | ალბანური |
| მახორობა | 557,422 კოჩი (2011) |
| მეჭედალა | 502 კოჩი/კმ² |
| ეთნოქორონიმი | ტირანალი, ტირანალეფი |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+1, ზარხულს UTC+2 |
| ტელ. კოდი | +355 040 |
| ოფოსტე ინდექსი | 1001-1028 |
| ოავტომობილე კოდი | TR |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.tirana.gov.al |

|  |
| --- |
|
ტირანა |

**ტირანა** ვიკიოწკარუეს |

**ტირანა** (ალბ. Tiranë) — ალბანეთიშ ნანანოღა დო ქიანაშ თარი პოლიტიკური, ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი.

მუჭოთ არქეოლოგეფი ანტკიცენა, თეხანური ტირანაშ ტერიტორია დიო ხოლო 10,000 წანაშ კინოხ დოხორელი რდჷ. მორო თიში, მუჭოთ ნოღათ გჷმოქიმინუაქ 1614 წანას მოხვადჷ დო ოსმალეთიშ იმპერიაშ გენერალ სულეიმან ბარჯინიშ (იგივე სულეიმან ფაშაშ) ჯოხოს არსხუაფუ.

ასე თიში ძეგლი ტირანაშ თარი მოედანს გედგჷ, თიშ ჯოხო უღჷ ართ-ართი ცენტრალური შოშესჷთ.
ტირანას ნანანოღაშ სტატუსი 1920 წანაშ 8 ფურთუთაშე უღჷ.

## მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა დო კომუნიზმი

1939 წანაშე ტირანა ფაშისტეფიშით დორინაფილი ალბანეთიშ მარიონეტული თარობაშ ორენს წჷმარინუანდჷ.
1941 წანაშ გერგობათუთას ენვერ ხოჯაქ გჷმაქიმინჷ ალბანეთიშ ხანდაშ პარტია, ნამუთ აქტიურო ოწიუდ კომუნისტურ პროპაგანდას.
ზუსტას სუმი წანაშ უკული, 1944 წანაშ 17 გერგობათუთას ტირანას სხუნუეფიშ არმიაქ გათუ ნაცისტური რეჟიმი დო ქჷდიჭყჷ მუში, ნამუთ 1992 წანაშახ იგჷნძორებუდჷ.

## მახორობა

ტირანა — ალბანეთიშ არძაშე დიდი ნოღა დო მა-6 ბალკანეთის.

### ეთნიკური ბუნეფი

ალბანარეფი წჷმარინუანა მახორობაშ 84,1%-ის, ბერძენეფი - 0.35%-ის, არომუნეფი - 0.11%-ის, მაკედონარეფი - 0.07%-ის, 0.03% — იტალიარი რე.

### რელიგია

ისლამი — თარი რელიგია რე ნოღას (65%). ქირსიანობა — მაჟირა არძაშე დიდი რელიგია რე დო გორთილი რე კათოლიკეეფს დო მართლმადიდებელეეფს შქას.

## რელიგია

ტირანაშ მახორობაშ 52.9 % ისლამიშ გემაჸვენჯი რე. დოსქილადირი — ათეისტი დო ქირსიანული უმორჩილაშობები ართო ეჭოფილი, 47.1%-ის აკმადგინანა.

## კულტურა

ტირანას იდვალუაფუ ალბანეთიშ ერუანული თეატრი, ალბანეთიშ ოპერაშ დო ბალეტიშ ერუანული ცენტრი, ალბანეთიშ ერუანული ოხანტურე გალერეა. ირწანას ნოღას იმანჯებუ ტირანაშ ჯაზ ფესტივალი, ნამუთ ადრიატიკაშ დო ბალკანეთიშ ქიანეფშე მოჭანაფილ ჯაზ მარსულებერეფს მენძელენს.

## სპორტი

ტირანა რე თარი სპორტული ცენტრი ალბანეთის. ნოღას სუმი ოკუჩხბურთე ბუნა რე, თენეფი რე ფ.კ. ტირანა, პარტიზანი დო დინამო

## ლიტერატურა

* Abitz, Julie. *Post-Socialist Development in Tirana.* Roskilde: Roskilde Universitetscenter, 2006. Archived 2012-04-25 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Agorastakis, Michalis and Giorgos Sidiropoulos. 2007. Population change due to geographic mobility in Albania, 1989–2001, and the repercussions of internal migration for the enlargement of Tirana. *Population, Space and Place* 13, no. 6, pp. 471–481
* Aliaj, Besnik; Keida Lulo and Genc Myftiu. *Tirana: the Challenge of Urban Development*, Tirana: Cetis, 2003 ISBN 99927-880-0-3
* Aliaj, Besnik. *A Short History of Housing and Urban Development Models during 1945-1990*, Tirana 2003.
* Bertaud, Alain. *Urban Development in Albania: the Success Story of the Informal Sector*, 2006. Archived 2011-10-11 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Bleta, Indrit. *Influences of Political Regime Shifts on the Urban Scene of a Capital City, Case Study: Tirana.* Turkey, 2010.
* Capolino, Patrizia. 2011. Tirana: A Capital City Transformed by the Italians. *Planning Perspectives* 26, no. 4, pp. 591–615
* Felstehausen, Herman. *Urban Growth and Land Use Changes in Tirana, Albania: With Cases Describing Urban Land Claims.* University of Wisconsin-Madison, 1999
* Galeteanu, Emira. *Tirana: the Spectacle of the Urban Theatre*. MA Dissertation. Carleton University: Ottawa, 2006.
* Guaralda, Mirko (2009). Urban Identity and Colour : the Case of Tirana, Albania. *Spectrum e-news*, 2009(Dec), pp. 13-14.
* Jasa, Skënder. *Tirana në shekuj: Terona, Theranda, Tirkan, Tirannea, Tirana: monografi, disa artikuj e materiale arkivore kushtuar historisë së Tiranës*, Tirana 1997.
* Kera, Gentiana. *Aspects of the Urban Development of Tirana: 1820-1939*, Seventh International Conference of Urban History. Athens, 2004. Archived 2012-03-25 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Tirana, ტურისტული მანჯღვერე Wikivoyage-ს

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ტირანა Municipality of Tirana Archived 2010-07-08 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  (ალბანური)
* In Your Pocket City Guide
* Travel guide by Metrolic Archived 2013-07-22 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Minibus departure times Archived 2013-05-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Tirana Nightlife Guide Archived 2013-01-20 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Tirana Nightlife at Tilllate Archived 2014-12-20 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Tirana Cultural/Natural Guide Archived 2012-07-19 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Historical maps Archived 2015-09-26 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Travel guide Archived 2019-11-28 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.