Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ბეისბოლი

მოიერიშე ბუნაშ გიმაშკუმალარ მალაჸაფე.
**ბეისბოლი** (ინგლ. baseball, სიტყვეფიშე base „ბაზა, ოსხირი“ დო ball „ბურთი“) — ბუნური სპორტული ლაჸაფი ბურთით დო კეტით. ნირზის ინორთუანს ჟირი ბუნა, ირს ჩხორო (ვარა ვითი) მალაჸაფეთ.

ბეისბოლქ ააშ-ს გორჩქინდჷ XIX ოშწანურაშ დაჭყაფუს. იკოროცხუ, ნამუდა ლაჸაფის ოსხირო გიადუ ინგლისური "რაუნდერს"-ი. მაართა ოფიციალური მატჩიქ აკინწყუ ნიუ-იორკის 1820 წანას. 1845 წანას გიჭყჷ მაართა პროფესიულ კლუბიქ. ლაჸაფი გოფაჩილიე ააშ-ს, კანადას, მექსიკას, ლათინურ ამერიკას დო კარიბეფს, ავსტრალიას, იაპონიას, კორეას დო შხვადო. თეჟამიშო ბეისბოლს ლაჸაფენა 120 ქიანას. არძაშე უმოსო პოპულარულიე ააშ-ს, კუბას, იაპონიას, ჩინეთის დო კორეას.

ააშ-ს, იაპონიას, ჩეხეთის დო მუზმანერ შხვა ქიანას გოფაჩილიე თაშნეშე სოფტბოლი — ბეისბოლიშ გამარტივებული ვარიანტი — თიშ ლაჸაფი ფორილ ნოდგჷმს დო მორჩილი ზჷმაშ მოედანსჷთ შილებე. ბეისბოლიშ ოლაჸაფე მოედანს რომბიშ ფორმა უღუ.

ბეისბოლიშ მოჯგირე ლაჸაფეფიე კრიკეტი, პესაპოლო ფინეთის, ოინა რუმინეთისი დო ლაპტა რუსეთის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Major League Baseball
* International Baseball Federation
* Minor League Baseball
* British Baseball Federation
* Baseball Almanac
* Baseball-Reference.com
* Retrosheet Archived 2007-03-02 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* BaseballLibrary.com
* Baseball Prospectus
* Society for American Baseball Research
* *Baseball* PBS documentary directed by Ken Burns
* Mister Baseball European baseball news
# წყარმალუშ ღანჩო

წყარმალუშ ღანჩოშ სქემატური გჷმოსახუა
მოსოფელიშ არძაშე უმოს წყარხვეიანი წყარმალუშ, ამაზონიშ ღანჩო (*ჸვინთელო*)
**წყარმალუშ ღანჩო** — დიხაუჩაშ ჟიდოხი, სოჸურეშეთ წყარი ზოხოიანი წყარმალუშ ვარ და წყარმალუშ რშვილს ენმიკათინუაფუ.
ირი წყარმალუშ ღანჩო იკათუანს ჟიპიჯური დო დიხაშთუდოლენი წყარმაშაყარუეფს. ჟიპიჯური წყარმაშაყარუეფი დიხაუჩაშ ჟიპიჯიშ საგანო რე, ნამუშეთ წყარი წყარმალუშ რშვილს ვარა წყარმალუს ენმიკათინუაფუ.

დიხაშთუდოლენი წყარმაშაყარუ ფატარი ქანეფიშ შჷრეეფიე, ნამუშეთ წყარი წყარმალუშ რშვილს ენმიკათინუაფუ. თიშ გეშა ნამდა დიხაშთუდოლენი წყარმაშაყარუშ ხურგეფიშ დოდგინუა პრაქტიკულო ძნელიენ,წყარმალუშ ღანჩოშ გოხურგუაშ ბორჯის, ხვალე დიხაშთუდოლენი წყარმაშაყარუს გურიშხონარენა. ხურგეფი ზოხოიანი წყარმალუეფიშ ღანჩოეფიშ შქას წყარგჷმართალეფს გჷთმოჸუნა.

არსებენს გჷმმალი და უგჷმმალი ღანჩოეფი.

უგჷმმალს უძახუნა დინახლენკონტინენტური გიმნაველეფიშ არეეფს, ნამუეფით წყარმალუშ გეშა ოკიანეს ვა არცხუაფუნა.
გჷმმალი ღანჩოშ ფორმა დო ზომა შხვადოშხვანერიე, მერცხუაფილიე ელჷ-მოლიშ გეოგრაფიულ პიჯალეფშა, რელეიფიშ დო გეოლოგიურ ეგაფილობაშა.

მოსოფელიშ უდიდაში წყარმაშაყარუ ღანჩო გარჩქუ წყარმალუ ამაზონს (7180 ვითოში კმ²); თის მოჸუნს დიდი წყარმალუეფიშ კონგოშ (3 680 000 კმ²) დო მისისიპიშ (2,981,076 კმ²) ღანჩოეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Science week catchment factsheet
* Catchment Modelling Toolkit
* Water Evaluation And Planning System (WEAP) - modeling hydrologic processes in a drainage basin
* eWater CRC Archived 2019-06-10 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* New Mexico State University - Water Task Force Archived 2006-09-13 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Recommended Watershed Terminology Archived 2009-02-11 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ჯამშედპური

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
ჯამშედპური ჰინ. जमशेदपुर ბენგ. জামশেদপুর

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ინდოეთიინდოეთი |
| შტატი | ჯარხანდიჯარხანდი |
| რაიონი | ბჟაეიოლი სინგჰბჰუმი |
| კოორდ. | 22.8,86.18333322°48′00″ ოორ. გ. 86°11′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ფართობი | 150 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 135 მ |
| მახორობა | 1 337 131 კოჩი (2011) |
| მეჭედალა | 1 404 კოჩი/კმ² |
| აგლომერაცია | 1,339,438 |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+5:30 |
| ტელ. კოდი | +91 657 |
| ოფოსტე ინდექსი | 831001-831020 |
| ოავტომობილე კოდი | JH 05 (ბჟეიოლი სინგბჰუმი)
JH 22 (Saraikela-Kharsawan) |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.jamshedpur.nic.in |

|  |
| --- |
|
ჯამშედპური |

**ჯამშედპური** ვიკიოწკარუეს |

**ჯამშედპური** (ჰინ. जमशेदपुर, ბენგ. জামশেদপুর) — ნოღა ინდოეთის, უდიდაში ურბანული კონგლომერაცია დო არძოშე მიარეკათამი ნოღა ჯარხანდიშ შტატის. ჯამშედპური ინდოეთიშ აწოკინელი ინდუსტრიული ნოღა რე დო თინა ინდუსტრიალისტ ჯამშედჯი ტატაქ დარსხუ. ნოღაშა შხირას ფოლადიშ ნოღა უჯოხონა. ჯამშედპური — ინდოეთიშ მაართა ნოღა რე, ნამუთ აკოგაფილი რე ოწმოხ აკომუშებულ გეგმათ.

ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, 1 337 131 ადამიერს აკმადგინანს დო შეშჸურე ნოღა მასუმა ონოღე აგლომერაცია რე ბჟაეიოლ ინდოეთის კოლკატაშ დო პატნაშ უკული. ინდოეთიშ თი 53 ნოღაშ შქას, ნამუშ მახორობა 1 მლნ-შე მეტი რე, ჯამშედპური 36-ა აბანს რე. ნოღა იდვალუაფუ ჩჰოტა-ნაგპურიშ პლატოს დო ელმოლს გოხურგელი რე პეიზაჟური დალმაშ გეფით. ნოღას ოორუეშე დო ბჟადალშე უხურგანს წყარმალუეფი — სუბარნარეხა დო ხარკაი.

ჯამშედპური ბჟაეიოლ ინდოეთიშ თარი ინდუსტრიული ცენტრი რე. თაქ იდვალუაფუ მიარე ორეწუე საწარმე, თაშნეშე უდიდაში ინდური ორეწუე ზონა ადიტიაპური, ნამუთ 1 200 მოღცილ დო ოშქაშე ზჷმაშ წარმებას იკენს.

ინდოეთიშ თარობაქ, 2010 წანაშ მოშინაუს, ჯამშედპური ქიანაშ მა-7 არძოშე სუფთა ნოღათ მიშინუ. 2007 წანაშ მოშინას, ნოღა ინდოეთიშ მა-7 უდიდარაში ნოღა რდჷ. თაშნეშე, მერჩქინელი რე 2006-2020 წანეფიშ მოსოფელს 84-ა არძოშე მალასიანი მაძინე ნოღათ.

## გალერეა

* *Namda Park წყარხირჩი*, Nildih
* *ჯამშედჯი ტატაშ* ნაჭახნაკუ Jubilee Park-ის
* *Dimna Dam*, ჯამშედპური
* *Dimna Dam*, პუსონურ სეზონიშ პერიოდის.
* *Kadma Sonari* მიკმარსხუაფალი შარა
* *ვარდეფიშ ბაღი*, ჯამშედპური
* ტობა ჯუბლი
* *Ganesh Mela*, Kadma
* ჩხომუა წყარმალუ სუბარნარეხას

## თაშნეშე ქოძირით

* ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Jamshedpur, ტურისტული მანჯღვერე Wikivoyage-ს
* Tatanagar Archived 2009-02-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* MyJamshedpur.com
* Website of the District Administration
* Fact File on Jamshedpur
* -Satellite Images of Jamshedpur

## სქოლიო
# სუდანი

| სუდანიშ რესპუბლიკაარაბ. جمهورية السودان‎‎ ინგლ. Republic of Sudan სუდანი |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **დევიზი:**გომორძგუა ჩქინი რე (an-Nasru la-naa) |
| **ჰიმნი:**نحن جند الله، جند الوطن *ჩქი ღორონთიშ ჯარიშკოჩეფი ვორეთ, ოდაბადეშ ჯარიშკოჩეფი*  |
| სუდანიშ ორენი  |
| **ნანანოღა** | ხარტუმი
15.633333,32.53333315°38′ ოორ. გ. 32°32′ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| უკაბეტაშ ნოღა | ომდურმანი |
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | არაბული, ინგლისური |
| **რელიგია**  | ისლამი, სუნიტური გეჸვენჯობაშ |
| თარობა | დომინანტური-პარტიული ფედერალური საპრეზიდენტო რესპუბლიკა |
|  -  | პრეზიდენტი | ომარ ალ-ბაშირი (NCP) |
|  -  | ვიცე-პრეზიდენტი | ალი ოსმან მუჰამედ ტაჰა |
| ფართობი |
|  -  | გვალო | 1 886 068 კმ2 (16-ა) |
|  -  | წყარი (%) | 0 |
| მახორობა |
|  -  | 2015 ფასებათ | 40 234 882 (34-ა) |
|  -  | მეჭედალა | 16.4 ად/კმ2  |
| **ედპ** (ჸუპ) | 2014 ფასებათ |
|  -  | გვალო | $94 მილიარდი  |
|  -  | ართ მახორუშე | $1 793  |
| **აგი** (2013) | 0.473 (ოშქაშე) (167-ა) |
| ვალუტა | სუდანური გირვანქა (`SDG`)  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | ბჟაეიოლი აფრიკაშ ბორჯი/UTC+3  |
| Internet TLD | .sd, سودان. |
| ოტელეფონე კოდი | +249 |

**სუდანი** (არაბ. السودان‎‎), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — **სუდანიშ რესპუბლიკა** (არაბ. جمهورية السودان‎‎ [ჯუმჰურიატ ას-სუდან]) — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აფრიკას. ქიანას ოორუეშე უხურგანს ეგვიპტე, ოორუე-ბჟადალშე -ლიბია, ბჟადალშე - ჩადი, ობჟათე-ბჟადალშე - ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა, ობჟათეშე - ობჟათე სუდანი, ობჟათე-ბჟაეიოლშე ერიტრეა დო ეთიოპია. ოორუე-ბჟაეიოლშე ომძღჷ ჭითა ზუღა. ქიანაშ ნანანოღა — ხარტუმი.

### ადმინსიტრაციული დორთუალა

ნოღა ხარტუმი
სუდანი ადმინისტრაციულო ირთუ 18 პროვინციათ (არაბ.: *ვილაიეთეფი*), თაშნეშე კანკალეშა იჯოხოდვალუაფუ შტატეფო:

* ჩე ნილოსი
* ბჟაეიოლი დარფური
* გედარეფი
* ლენი ნილოსი
* ბჟადალი დარფური
* ბჟადალი კორდოფანი (კინ აკიქიმინჷ 2013 წანას)
* კასალა
* ჭითა ზუღა
* ნილოსი
* ოორუე პროვინცია
* ოორუე დარფური
* ოორუე კორდოფანი
* სენარი
* ცენტრალური დარფური
* ხარტუმი
* ელ-გეზირა ("კოკეფი")
* ობჟათე დარფური
* ობჟათე კორდოფანი

ნოღა ომდურმანი
## რესურსეფი ინტერნეტის

* სუდანი BBC-ის: კილიშკილშა ცნობარი
* სუდანიშ პოლიტიკური პერსპექტივეფი
* რუკა - სუდანი
* სუდანიშ ადმინისტრაციული რუკა*[ღურელ რსხილი]*
* Archived 2009-06-05 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* მასალეფი სუდანიშ უახალაში ისტორიაშ გეშა*[ღურელ რსხილი]*
* პ. გუსტერინი სუდანშქაფონი კონფლიქტი დო გალენური ქიანეფიშ ინტერესეფი Archived 2017-07-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

## სქოლიო

{{მერკე}
# მაურიეფიშ იმპერია

მაურიეფიშ იმპერია მაფა აშოკაშ ბორჯის
**მაურიეფიშ იმპერია** — სახენწფო ჯვეშ ინდოეთის ჯვ.წ. 317-180 წანეფს ნანანორათ პატალიპუტრას (ასე პატნა)

მაურიეფიშ სახენწჷფოშ ისტორიული შანულამობა იღვენუ ალექსანდრე მაკედონარიშ ლესქერობეფიშ უკული ნანდაშ იმპერიაშ მეფეფწკჷმა ჩანდრაგუპტა მაურიაშ ტროგებაშ შედეგო. ჩანდრაგუპტა ბერძენი ავტორეფიშით მოშინაფილი რე, მუჭოთ *სანდრაკოტი* უმწუძინუეთ ცადენდჷ ალექსანდრე მაკედონეარიშ ხვილაფაშ მუშა მოპყრობას დო საბოლოოთ ბერძენეფიშ უდუხვარებუო შილებუ მუშ ომაფეშ გოფართინაფა.

თიშით აკოქიმინელი მაურიეფიშ იმპერია ირო კონტაქტის რდჷ სელევკიდებიშ სირიაწკჷმა დო ბერძენულ-ბაქტრიულ ომაფეწკჷმა.

მაურიეფიშ იმპერიაქ იმპერატორ აშოკაშ ბორჯის უმაღალაშ გოვითარაფას მიოჭირინუ, მუჟამსჷთ ქჷდიჸუნუ ქვერსემი ტერიტორია დო გობაჩუ ბუდიზმი.

იმპერიაქ ქჷდანთხუ აშოკაშ ღურაშე 50 წანაშ უკული შუნგაშ აჯანყაფაშ შედეგო, მუჟამსთ ქიანას ახალი დინასტიაშ მართუალაქ ქჷდიჭუნ.

## მაურიეფიშ იმპერიაშ მაფეფი

| მართუალაშ წანეფი | მაფეფიშ ერკებული |
| --- | --- |
| 317—298 ჯვ.წ. | ჩანდრაგუპტა მაურია |
| 298—272 ჯვ.წ. | ბინდუსარა |
| 272—232 ჯვ.წ. | აშოკა (აშოკავარდჰანა პიადასი) |
| 232—225 ჯვ.წ. | კუნალა ჯარმავივარდჰანი (ბჟადალს) |
| 232—225 ჯვ.წ. | დაშარათა დევანამპია (ბჟაეიოლს) |
| 225—215 ჯვ.წ. | სამპრატი |
| 212—202 ჯვ.წ. | სალისუკა |
| 202—195 ჯვ.წ. | დევავარმანი |
| 195—187 ჯვ.წ. | შატადჰანი |
| 187—180 ჯვ.წ. | ბრიჰადრათჰა |

## ლიტერატურა

* Лелюхин Д.Н.Структура державы Маурьев по сведениям эдиктов Ашоки // Вестник древней истории. 1998, № 2.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მაურიეფიშ იმპერია — ინდოეთიშ ისტორია
* ბუდიზმი დო მაურიეფიშ სახენწჷფო Archived 2015-05-18 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჰაშიმიდეფი

ჰაშიმიდეფი|  |
| ქიანა | * იორდანია
* ერაყი
 |
| დჷმარსხუაფალი |
ჰუსეინ ბინ ალი |
| ასეიანი მადუდე | * იორდანია: აბდულა II
* ერაყი: რაად ბინ ზეიდი
 |
| დირსხუ |
1916 |
| ერუანობა |
არაბეფი |

**ჰაშიმიდეფი** — ჰაშიმ იბნ აბდ მანაფიშ გამნარყეფი, ოწმოხმორაგადე მუჰამედიშ პაპუში. კონწარი ბურსაფი უღუდეს ომეიადეფწკმა ხეშუულებაშ გეშა. აბასიდეფი ჰაშიმიდეფო იკოროცხუდეს. იორდანიაშ დო მაროკოშ მაფეფიშ თეხანური დინასტიეფი ჰაშიმიდეფო იკოროცხუნა.

## რესურსეფი ინტერნბეტის

* Арабский аноним XI века. М. АН СССР 1960. Восточная литература.  დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2011-08-25-ს. კითხირიშ თარიღი: 11 февраля 2011.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სან-ანტონიო

სან-ანტონიო
**სან-ანტონიო** (ინგლ. San Antonio) — ნოღა ააშ-ს, ტეხასიშ შტატის. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით სან-ანთონიოს ოხორანს 1 296 682 კოჩი. მახორობაშ მუდანობათ მაშქვითა რე ამერიკას დო მაჟირა თექსასის, ჰიუსთონიშ უკული.

## დოჯიმალაფირი ნოღეფი

* ლას-პალმას-გრან-დე-კანარია, ესპანეთი
* სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე, ესპანეთი
* გაოსიუნი, ტაივანი
* კუმამოტო, იაპონია
* გვადალახარა, მექსიკა
* მონტერეი, მექსიკა
* კვანჯუ, ობჟათე კორეა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* City of San Antonio
* San Antonio Convention & Visitors Bureau
* San Antonio Neighborhood information Archived 2009-05-18 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* San Antonio International Airport
* San Antonio area parks Archived 2010-04-14 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* South and West Texas, a National Park Service *Discover Our Shared Heritage* Travel Itinerary
* *San Antonio Missions: Spanish Influence in Texas,* a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan
* Census quickfacts Archived 2009-03-28 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* San Antonio City Data
* San Antonio Housing Statistics
* Port San Antonio
* Downtown San Antonio Archived 2008-09-17 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Greater San Antonio Chamber of Commerce
* The University of Texas at San Antonio houses a collection of papers by John Kight that documents the history of mass transit in San Antonio.
# მედია

**მედია** (მასმედია) — მასობური კომუნიკაციაშ ობეშტალი ვარ-და ელექტრონული მეშქაშაფეფიშ ართობურალა, მუჭოთ რე ჟურნალ-გაზეთები, რადიო, ტელევიზია, კინო, ინტერნეტი, რეკლამა დო. თ.უ მედიაშ მეშქაშალათ მუთმოხვადჷ ჯარალუაშ რეგულარული ინფორმირაფა მიმალი პროცესეფიშ გეშა. დუდმაართაშე მასობური კომუნიკაციაშ მეშქაშაფეფიშ ანალოგო მირჩქინუაფუდჷ ტერმინი „პრესა“, ნამუთ ბეშტურ მედიას შანენდჷ. თენა ორთაშობური რე, თიშ გეშა, ნამჷ-და ბეშტურ პრესაქ გიჭყჷ XIX ოშწანურად, მუჟანსჷთ შხვა ტიპიშ მედია-მეშქაშაფეფი ვარდჷნ. მედიაშ გეჸვენჯი გოვითარაფა მერსხილი რე ომენცარე-ტექნიკურ პროგრესწკჷმა.

მედიაშ სპეციფიკაშა მიშმურს შხვადოშხვანერ აუდიტორიაშა ართბორჯული ჟიგაულა, თაშნეშე, ინფორმაციაშ გინოჩამაშ სიშხირა დო რეგულარულარა. თეხანურ ეტაპის მედია, მასობური კომუნიკაციაშ ტრადიციულ მეშქაშაფეფწკჷმა ართო, იკათუანს უახალაშ ტექნოლოგიაშ ფართო სპექტრის კომპიუტერეფიშ, ვიდეო მეშქაშაფეფიშ, ელჷმაშარულ ტელევიზიაშ დო ინტერნეტიშამო.

## ლიტერატურა

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
# ტექნოლოგია

ნიუკომენიშ ორქიშ მანქანა.
**ტექნოლოგია** (ბერძენულო: τεχνολογια < τεχνη "მოხელეობა" + λογος "ზიტყვა, გურაფა" + სუფიქსი ια) რე მენცარობა თი ანჯარეფიშ, პროცესეფიშ დო მეთოდეფიშ გეშა, ნამუთ გჷმირინუაფუ შხვადოშხვა საგანეფიშ დო ობიექტეფიშ ოზადალო, მუდგაინიშ წარმებაშ ღანკით. შხვანერო, ტექნოლოგია თენა რე ნივთიარობაშ, ენერგიაშ დო ინფორმაციაშ გჷნომუშებაშ ხერხი.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# კოსმოსური აპარატი

**კოსმოსური აპარატი** (ინგლ. Spacecraft) — მანქანა ვარ და მონწყილობა ნამუთ მეფურინუნს უქიანოშა, ადამიერეფით დო ვარ და ადამიერეფიშ უმუშო. კოსმოსური აპარატეფი გიმირინუაფჷ ტელეკომუნიკაციეფიშო, დიხაუჩაშ ორკვიებელო, მეტეოროლოგიაშო, ნავიგაციაშო, უქიანოშ კოლონიზაციაშო, პლანეტეფიშ დო შხვა ასტრონომიული ობიექტეფიშ დაგურაფალო, ადამიერეფიშ ტრანსპორტირებაშო დო შხვა. კოსმოსური აპარატეფი შილებე რდას პილოტირებული დო უპილოტო. კოსმოსურ აპარატეფს ოსაჭირჷ მონწყილობეფიშ სისტემა, ნამუთ გიშეჸონანს თინეფს უქიანოშა. კოსმოსური აპარატეფიშ შხვადოშხვა ტიპეფი არსებენს. სუბ-ორბიტალური აპარატეფი გიშმურს უქიანოშა, მარა ვეთმეჭოფუნს თიზმა ენერგიას დიხაუჩაშ რსული ორბიტაშა გიშელასი. ორბიტალური აპარატეფი დიხაუჩაშ დო ვარ და შხვა ასტრონომიული ობიექტეფიშ ორბიტაშა გიშმურს. თაშნეშე არსებენს რობოტული კოსმოსური აპარატეფი, ნამუეფი ტელე-რობოტეფიშ კონტროლიშ მექანიზმით იმართუ. რობოტული აპარატეფი დიხაუჩაშა ვერთუ დო თინეფი უმოსო ორბიტას დუთმოსკიდუ. ორბიტას დოსკილადირ რობოტულ აპარატეფს ხელუანური ალმაშარეეფს უძახჷნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* NASA: Space Science Spacecraft Missions Archived 2005-11-08 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* NSSDC Master Catalog Spacecraft Query Form Archived 2014-08-01 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Early History of Spacecraft
* Basics of Spaceflight tutorial from JPL/Caltech
* International Spaceflight Museum
# სოციალური რშვილი (ფილმი)

|  |
| --- |
| „სოციალური რშვილი“ |
| რეჟისორი: |
დევიდ ფინჩერი
 |
| პროდიუსერი: |
დევიდ ფინჩერი სკოტ რუდინი დანა ბრუნეტი მაიკლ დე ლუკა სინ ჩეფინი კევინ სპეისი
 |
| სცენარიშ ავტორი: |
აარონ სორკინი
 |
| ნახანდი: | *მოხვამილაფირი მილიარდერეფი*, ბენ მეზრიჩი
 |
| თარ როლეფს: |
ჯესი აიზენბერგი ენდრიუ გარფილდი ჯასტინ ტიმბერლეიკი ბრენდა სონგი ამმი ჰამერი მაქს მინგელა რაშიდა ჯონსი ჯოზეფ მაზელო რუნი მარა
 |
| კომპოზიტორი: |
ტრენტ რეზნორი, ატიკუს როსი
 |
| მონტაჟი: |
კირკ ბაქსტერი, ანგუს ვოლი
 |
| კინოსტუდია: |
Relativity Media Trigger Street Productions
 |
| გჷშულაშ თარიღი: |
გჷმათუთა 1, 2010 (2010-10-01) |
| ხანგჷნძარალა: |
120 წნ
 |
| ქიანა |
ააშ
 |
| ნინა: |
ინგლისური
 |
| მუშნალი: |
208,642,039
 |

**სოციალური რშვილი** — 2010 წანაშ ამერიკული დრამა სოციალურ რშვილ „Facebook“-იშ დორსხუაფაშ დო თინაწკჷმა მერცხუაფილ სასამართლო პროცესეფიშ გეშა. ფილმიშ რეჟისორი რე დევიდ ფინჩერი. აარონ სორკინიშ სცენარი დორსხუაფილი რე ბენ მეზრიჩიშ წინგის *მოხუამილაფირი მილიარდერეფი*. ფილმის მუ სორკინსის, მუჭოთ ართ-ართი შინერი ინვესტორს, უღუ კამეო. Facebook-იშ პერსონალიშე, მარკ ცუკერბერგიშ მეკოროცხუათ, მითინ ვაჸაფე ჩართული პროექტის, ედუარდო სავერინიშ მეტი, ნამუთ რდჷ მეზრიჩიშ კონსულტანტი.

## როლეფს

* ჯესი აიზენბერგი - მარკ ცუკერბერგი
* ენდრიუ გარფილდი - ედუარდო სავერინი
* ჯასტინ ტიმბერლეიკი - შონ პარკერი
* მაქს მინგელა - დივია ნარენდრა
* ამმი ჰამერი - ტაილერ ვინკელვოსი
* ბრენდა სონგი - კრისტი ლი
* რაშიდა ჯონსი - მერილინ დელპი
* ჯოზეფ მაზელო - დასტინ მოსკოვიცი
* რუნი მარა - ერიკა ოლბრაითი

## ჯილდოეფი

ააშ-ს ფილმიშ პრემიერაქ იჸუ 1 გჷმათუთას, მუსით მაჸუნჷ კრიტიკოსეფიშ პოზიტიური ფასებაქ. ორქოშ გლობუსიშ 68-ო დოჯილდაფას ფილმიქ მიღჷ არძაშე უმოსი, სუმი ჯილდო, თინეფ შქას ნომინაციას საუჯგუშო სურათი - დრამა. ხოლო თიქ დეინალჷ 8 ნომინაცია ოსკარს, თინეფ შქას საუჯგუშო სურათიშ კატეგორიას.

**ოსკარი საუჯგუშო ადაპტირებული სცენარი: აარონ სორკინი
* საუჯგუშო მონტაჟი: ანგუს ვალი, კირკ ბაქსტერი
* საუჯგუშო ორიგინალური მუსიკა: ტრენტ რეზონი, ატიკუს როსი

**BAFTA საუჯგუშო რეჟისორი: დევიდ ფინჩერი
* საუჯგუშო მონტაჟი: ანგუს ვალი, კირკ ბაქსტერი

**ოქროს გლობუსი საუჯგუშო რეჟისორი: დევიდ ფინჩერი
* საუჯგუშო სცენარი: აარონ სორკინი

**სეზარი საუჯგუშო აჯამი ფილმი: დევიდ ფინჩერი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური საიტი Archived 2019-10-01 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

## სქოლიო
# ჰერბერტ საიმონი

|  |
| --- |
| ჰერბერტ საიმონი |
| Herbert A. Simon |
|
საიმონი 1981 წანას |
| დაბადებაშ თარიღი: |
15 მანგი, 1916
 |
| დაბადებაშ აბანი: |
მილუოკი, ვისკონსინი, ააშ
 |
| ღურაშ თარიღი: |
ფურთუთა 9,, 2001 (84 წანერი)

 |
| ღურაშ აბანი: |
პიტსბურგი, პენსილვანია, ააშ
 |
| მენოღალობა: |  ააშ
 |
| ომენცარე სფერო: |
ეკონომიკა ხელუანური ინტელექტი ინფორმატიკა პოლიტოლოგია
 |
| სამუშაშ აბანი : |
კარნეგი-მელონიშ უნივერსიტეტი
 |
| ალმა-მატერი: |
ჩიკაგოშ უნივერსიტეტი
 |
| ომენცარე ხემანჯღვერი: |
ჰენრი შულცი
 |
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი: |
ედვარდ ფეიგენბაუმი ალენ ნიუელი ოლივერ უილიამსონი
 |
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი: |
მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური (1967) ტიურინგიშ პრემია (1975) ნობელიშ პრემია ეკონომიკას (1978) მენცარობაშ ერუანული მენდალი (1986) ჰაროლდ პენდერიშ პრემია (1987) ფონ ნოიმანიშ თეორიული პრემია (1988)
 |

**ჰერბერტ ალექსანდერ საიმონი** (ინგლ. Herbert Alexander Simon; დ. 15 მანგი, 1916 — ღ. 9 ფურთუთა, 2001) — ამერიკალი მენცარი, ნამუთ მოღალენდჷ ინფორმატიკას, ეკონომიკას, პოლიტოლოგიას დო კოგნიტური ფსიქოლოგიას, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის 1978 წანას. გურაფულენდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1943 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კარნეგი-მელონიშ უნივერსიტეტის. ნობელიშ პრემიაშ მოხ, რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი.

## ქოძირით თაშნეშე

* ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ეკონომიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* საიმონი Nobelprize.org-ის
# ინგლისარეფი

**ინგლისარეფი** — ინგლისიშ ჯინჯიერი მახორობა, დიდი ბრიტანეთიშ ართ-ართი კათა. ორხველჷ ევროპეიდული რასაშ ატლანტურ-ბალტიურ ჸას. XVII-XIX ოშწანურეფიშ ინგლისური კოლონიზაციაშ ჟამს გინიხორეს ოორუე ამერიკაშა, ავსტრალიაშა, ახალ ზელანდიაშა, ობჟათე აფრიკაშა დო აბორიგენ მახორობაწკჸმა ეკოზგუმონჭუაშით დუდი გეუდვეს ახალ ინგლისურნინამ კათეფს — ამერიკალეფს, ანგლო-კანადარეფს, ანგლო-ახალზელანდიარეფს, ანგლო-აფრიკალეფს, ფოლკლენდარეფს დო შხვა.

## ინგლისარი ერიშ ფორმირაფა

1006 წანას ითუ ბრიტანეთიშ ეჭოფუაშ ხანაქ. მულირ კათაქ - იბერიალეფქ, კელტეფი, რომარეფქ, ანგლო-საქსეფქ, დანიარეფქ, ფრანგ-ნორმანდიარეფქ თექ მუში ეთნიკური დო კულტურული ნოქური დიტეს.
ინგლისარეფი ჯინჯიერო ანგლო-საქსეფიშ, დანიარეფიშ დო ფრანგ-ნორმანდიარეფიშ ოსხირშე გიჭყეს. თინეფიშ ნინათ ანგლო-საქსურიშ, გერმანულიშ დო ნორმანდულ-ფრანგულიშ საინტერესო აკოწყორუაშითიე.
შოტლანდიარეფი ჯინჯიერო ბრიტეფიშ დო ანგლო-საქსეფიშ, უმოს ნორკებო დანიარეფიშ აკნაწყორას წჷმარინუანა.

* **ჯოხოეფი**: მუშითჯოხო - English; ფრანგულო - Anglais.
* **ედომუშამი მუდანობა**: 90 მლნ.
* **ნინა**: ინგლისური.
* **მორწმუნეეფი**: ჯინჯიერო ანგლიკანეფი.
# დჰარმა

|  |
| --- |
| სტატიეფი თემატიკაშე **ინდუიზმი** |
|  |
| ისტორია · პანთეონი |
| მეჸუნალობეფი · მითოლოგია |
| რწუმა დო პრაქტიკა |
| რეინკარნაცია · მოკშა |
| კარმა · პუჯა · მაია |
| სამსარა · დჰარმა |
| ნირვანა · |
| ვედანტა · |
| იოგა · აიურვედა |
| იუგა · ვეგეტარიანელობა |
| ბჰაკტი |
| ჭარუალა |
| უპანიშადეფი · ვედეფი |
| ბრაჰმანეფი |
| რამაიანა · მაჰაბჰარატა (ბჰაგავადგიტა) |
| პურანეფი · არანიაკეფი |
| შიკშაპატრი · ვაჩანამრუტი |
| მიკორსხილი თემეფი |
| დჰარმული რელიგიეფი · |
| ინდუიზმი ქიანფიშ მეჯინათ |
| მარწფალეფი · მანდირი |
| კასტა · მანტრა |
| ტერმინოლოგია |
| კამა სუტრა |
| დღახუეფი |
| მურტი |
|  |
|
ძ • ს • რ |

**დჰარმა** (სანსკ. धर्म dharma ”კანონი”) — ცენტრალური ჩინება ინდუიზის დო ინდოეთიშ შხვა რელიგიეფს, ღორონთიერი კანონი, ორთაშ კანონზჷმიერაფა, წეს-წყობილობა, მოსოფელიშ არზი.
 *დჰარმა* იროიანი რე დო თიშ აკორღვაფა გაჭყაფური ღორონთიშ სიუჯგუშეშ დოდაღარაფას იწუენს. თიშ კინე დუდშე აკადგინალო დო ოთხილარო ვიშნუ ”ოშწანურაშე ოშწანურაშა მელინებუ მოსოფელს”, ქძ. კრიშნა, ბჰაგავადგიტა.

## თაშნეშე ქოძირით

* კარმა
* მაატი
* მისტიციზმი
* თემიდა

## ლიტერატურა

1966, pp. 84–87.

* Radhakrishnan, S. (1923): "*Indian Philosophy Vol.1*" (*2nd Edition*). New Delhi: Oxford India Paperbacks (Oxford University Press).
* Hume, R.E.: (1921): "*The Thirteen Principal Upanishads*" (*2nd Edition, Revised*). Oxford: Oxford University Press.
* Easwaran, E. (1987): "*The Upanishads*" (Seventh Printing). Tomales, CA: Nilgiri Press.
* Sri Chandrasekharendra Saraswathi : "*Hindu Dharma: The Universal Way of Life*". Bharatiya Vidya Bhavan Press.
* Sâdhus, going beyond the dreadlocks, by Patrick Levy, published by Prakash Books, Delhi, 2010.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* India Glossary – Dharma Archived 2010-02-28 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Buddhism A-Z: "D" Entries Archived 2012-12-28 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ბანგალორი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
ბანგალორი კანად. ಬೆಂಗಳೂರು, ინგლ. Bangalore

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ინდოეთიინდოეთი |
| შტატი | კარნატაკაკარნატაკა |
| ონოღე ოლქი | ბანგალორი |
| კოორდ. | 12.966667,77.56666712°58′00″ ოორ. გ. 77°34′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| მერი (მოღალობა) | ს.კ. ნატარაჯი |
| დირსხუ | 890 |
| მაართა შინუა | XII ოშწანურა |
| ფართობი | 741 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 920 მ |
| კლიმატიშ ტიპი | ტროპიკული |
| ოფიციალური ნინა | კანადა (ნინა) |
| მახორობა | 8 425 970 კოჩი (2011) |
| მეჭედალა | 7126 კოჩი/კმ² |
| აგლომერაცია | 10 178 146 |
| ერუანული აკოდგინალუა | კანარა, თამილეფი, ტელუგუ (კათა) დო შხვ. |
| ეთნოქორონიმი | ბანგალორალი; ბანგალორალეფი |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+5:30 |
| ტელ. კოდი | +91 80 |
| ოფოსტე ინდექსი | 5600xx |
| ოავტომობილე კოდი | KA-01 — KA-05, KA 41, KA 50, KA 51, KA 53 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.bbmp.gov.in/ |

|  |
| --- |
|
ბანგალორი |

|  |
| --- |
|
ბანგალორი |

**ბანგალორი** ვიკიოწკარუეს |

**ბანგალორი**, თაშნეშე **ბენგალურუ** (კანად. ಬೆಂಗಳೂರು: ಬೆಂಗಳೂರು) — შხუ ნოღა დო ადმინისტრაციული ცენტრი ინდოეთიშ ობჟათეს, იდვალუაფუ დეკანიშ გაბარს, ინდოეთიშ შტატი კარნატაკაშ ნანანოღა. დოხორელი პუნქტეფიშ მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ ინდოეთის მასუმა აბანსიე დო მახუთა აგლომერაცია რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Bangalore Development Authority Archived 2022-07-05 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  ინგლ.
* Bangalore Mahanagara Palike
* Bangalore cyber police
* Links to various departments
* My Own Private Bangalore: A photo essay by Krishnanand Kamat
* Worlding the City: The Futures of Bangalore*[ღურელ რსხილი]*
* Bangalore.org Photos and General Information Archived 2015-04-26 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ბანგალორიშ ისტორია

## სქოლიო