# თურქეთი

| თურქეთიშ რესპუბლიკაTürkiye Cumhuriyeti თურქეთი |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| **დევიზი:Yurtta sulh, Cihanda sulh* „თინჩალა ქიანას, თინჩალა მოსოფელს” |
| **ჰიმნი:İstiklal Marşı* ზოხორინალაშ მარში  |
| თურქეთიშ ორენი  |
| **ნანანოღა** | ანკარა
39.916667,32.83333339°55′ ოორ. გ. 32°50′ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| უკაბეტაშ ნოღა | სტამბოლი |
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | თურქული |
| **რელიგია**  | სეკულარული |
| თარობა | უნიტარული საპრეზიდენტო რესპუბლიკა |
|  -  | პრეზიდენტი | რეჯეფ თაიფ ერდოღანი |
|  -  | ვიცე-პრეზიდენტი | ჯევდეთ ილმაზი |
|  -  | ასამბლეაშ მადუდე | ნუმან ქურთულმუში |
| ფართობი |
|  -  | გვალო | 783 356 კმ2 (37-ა) |
|  -  | წყარი (%) | 2.03 |
| მახორობა |
|  -  | 2024 ფასებათ | 85,664,944 (18-ო) |
|  -  | მეჭედალა | 111.4 ად/კმ2 (83-ა) |
| **ედპ** (ჸუპ) | 2024 ფასებათ |
|  -  | გვალო | $3.457 ტრილიონი (მა-12) |
|  -  | ართ მახორუშე | $40,283 (მა-54) |
| **აგი** (2022) | 0.855 (45-ა) |
| ვალუტა | თურქული ლირა (₺) (`TRY`)  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | FET (UTC+3)  |
| Internet TLD | .tr |
| ოტელეფონე კოდი | +90 |

**თურქეთი**, ოფიციალურო **თურქეთიშ რესპუბლიკა**, — სახენწჷფო, ნამუთ იდვალუაფუ ანატოლიას, ბჟადალი აზიას, თაშნეშე მორჩილი ნორთი იდვალუაფუ ბჟაეიოლი თრაკიას, ევროპაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ოორუეშე ომძღჷ უჩა ზუღა; ბჟაეიოლშე უხურგანს საქორთუო, სომხეთი, აზერბაიჯანი დო ირანი; ობჟათეშე — ერაყი, სირია დო სქირონაშქა ზუღა; ბჟადალშე საბერძნეთი, ბულგარეთი დო ეგეოსიშ ზუღა. თურქეთის ოხორანს 85 მილიონი ადამიერშე უმოსი; თინეფიშ უმენტაშობა ეთნიკურო თურქი რე, მუჟანსჷთ ეთნიკურო ქურთეფი რენა უკაბეტაში ეთნიკური უჭიჭაშობა. ოფიციალურო სეკულარული სახენწჷფო თურქეთის ჸუნს მუსლიმი უმენტაშობაშ მახორობა. ქიანაშ მაჟირა უკაბეტაში ნოღა დო ნანანოღა რე ანკარა. სტამბოლი უკაბეტაში ნოღა დო ეკონომიკური ცენტრი რე. შხვა კაბეტი ნოღეფი რე: იზმირი, ბურსა, დო ანთალია.

თურქეთიშ რუკა
თეხანური თურქეთიშ ტერიტორიას ადამიერეფქ პირველი ხორუა გაჭყეს დიო ხოლო გვიანი პალეოლითის, ასეიანი თურქეთი რდჷ შხვადოშხვა ჯვეში კათეფიშ ოდაბადე. პროტოხეთეფი ასიმილირაფილეფი რდეს ხეთეფიშით დო შხვა ანატოლიაშ კათეფიშით.ალექსანდრე მაკედონარიშით ეჭოფუაშ უკული, კლასიკური ანატოლიური პერიოდი დოთირჷ კულტურული ელინიზაციაქ დო მოგვიანეთ რომანიზაციაქ რომიშ დო ბიზანტიაშ იმპერიეფიშ ბორჯის. XI ოშწანურას, თურქ-სელჩუკეფქ მიგრაცია ქჷდიჭყეს ანატოლიაშა, ნამუშით გიჭყჷ თურქიზაციაშ პროცესიქ. სელჩუკეფიშ რუმიშ სასულთანო განაგენდჷ ანატოლიას 1243 წანაშა, მონღოლეფიშ მინოკათუაშახ, ნამუშ უკულით აკოცუეს თურქული სათაროეფქ. 1299 წანაშე, ოსმალეფქ აკოკათეს სათაროეფი დო ტერიტორიულო გიძინჷ. 1453 წანას, მეჰმედ II-ქ გეჭოფჷ კონსტანტინეპოლი (ასეიანი სტამბოლი). სელიმ I-შ დო სულეიმან I-შ მართუალაშ ბორჯის, ოსმალეთიშ იმპერიაქ გჷნირთუ გლობალურ ნძალათ.

1789 წანაშე მოჸუნაფილი, იმპერიას მოხვადჷ ანდა კაბეტი თირუაქ, რეფორმაქ, ცენტრალიზაციაქ დო ნაციონალიზმიშ ძინაქ, თეწკჷმა ართო თაშნეშე თიში ტერიტორიაშ რკება. ოსლამეთიშ პირველი მოსოფელიშ ლჷმაშა კათაფას მაჸუნჷ მარცხიქ დო დორთუალაქ. ოსმალეთიშ იმპერიაშ დათებუს ალათხოზუდჷ მასობური გინოყარაფი დო ქვერსემი ადამიერული ოკიბირალი. თურქეთიშ ლჷმას ზოხორინალაშო მაჸუნჷ სასულთანოშ გოუქვაფა დო ლოზანოშ ოთინჩალე ხეკულუაშ მოჭარუაქ. თურქეთიშ გჷნირთუ ართგამათ ერუანული სახენწჷფოთ. 1923 წანაშ 20 გჷმათუთას, რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ ქიანაშ პირველი პრეზიდენტი მუსტაფა ქემალ ათათურქიშით ინიცირებული რეფორმეფიშ მეჯინათ. თურქეთი მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ მალობაშის უმოსო ნეიტრალურობას გეთხოზუდჷ, მარა ოკათუდჷ კორეაშ ლჷმას. მუსხირენი ოურდუმე ინტერვენციაქ ხე ვეშუნწყჷ ანდაპარტიული სისტემაშა გინულას.

თურქეთი რე ოშქაშეშე მაღალი მუშნაველამი დო წუმმაძინე ქიანა; თიში ეკონომიკა რე მოსფელიშ 17-ა უკაბეტაში ნომინალიშ დო 12-ა უკაბეტაში ედპ-შ ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტიშ მეჯინათ. ქიანა რე უნიტარული საპრეზიდენტო რესპუბლიკა. თურქეთი რე გეჸვენჯი ორგანიზაციეფიშ წოროდჷმარსხუაფალი ქიანა: OECD, G20 დო თურქული სახენწჷფოეფიშ ორგანიზაცია. ქიანა მუში გეოგრაფიული დვალუაშ ჭყოლოფუათ რე წჷმმაძინე ჟისახენწფო დო NATO-შ ორდოიანი მაკათური. თურქეთი რე ევროპაშ რსხუშა კათაფაშ კანდიდატი, თაშნეშე ოკათჷ ევროპაშ რსხუშ საბაჟო რსხუს, ევროპაშ სხუნუს, ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაციას დო TURKSOY-ს.

თურქეთის უღჷ წყარპიჯიშ რზენეფი, მაღალი ცენტრალური პლატოეფი დო შხვადოშხვა გვალაშ ქჷნდჷრეფი; ქიანაშ კლიმატი რე ზჷმიერი დო დინოხოლენი რაიონეფს უმოსო კონწარი რე. სუმი ბიოანდაკორობამობაშ ჩხე ჭურჭულიშ ორენი, თურქეთის უჩქუ შხირი დიხაშნწალუეფი დო ძალამი უთხილუ რე კლიმატიშ თირუაშოთ. თურქეთის უღჷ უნივერსალური ჭყანთხილუაშ სისტემა, გონათუაშა მაძინუ ჭირინაფა დო მაძინე ინოვაციურობა. თურქეთი სატელევიზიო კონტენტიშ მაჸვენჯი ექსპორტიორი რე. იუნესკოშ ანდამუდანობამი მოსოფელიშ მონძალაშ დო ვამატერიალური კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ჭყოლოფუათ, თაშნეშე დინდარი დო ანადანერი საგექსუოთ, თურქეთი რე მოსოფელიშ მახუთა არძაშე ძირაფონი ქიანა.

## ქიანაშ ჯოხოდვალა

* *ოფიციალური* — თურქეთიშ რესპუბლიკა;
* *ოდაბადური* — Türkiye Cumhuriyeti.

## ისტორია

თურქეთი მილარე ჯვეში ბიზანტიაშ ტერიტორიას. 1299-1923 წანეფს მუშ ტერიტორიას მილარე ოსმალეთიშ იმპერია.

1923 წანაშ უკული თურქეთი რე რესპუბლიკა. მუშ მაართა პრეზიდენტი ორდ **მუსტაფა ქემალ ათათურქი**

## დემოგრაფია

თურქეთის ოხორანს 68,1 მლნ კოჩი (2003 წანაშ მუნაჩემეფი). 80% თურქეფი, 18% ქურთეფი.

## გალერეა

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## რელიგია

თურქეთიშ ოფიციალური რელიგია რე ისლამი.

* **დიდი ნოღეფი**
	+ სტამბოლი
	+ ანკარა
	+ იზმირი
	+ ტრაპიზონი
	+ ზონგულდაკი
	+ სივასი
	+ ბურსა
	+ ადანა
	+ გაზიანთეფი
	+ კონია
	+ ანტალია

## სქოლიო