Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# რამასვამი ვენკატარამანი

|  |
| --- |
| **რამასვამი ვენკატარამანი** |
|  ოფიციალურ პორტრეტი, დოხოლ. 1987 წ. |
| ინდოეთიშ მა-8 პრეზიდენტი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 25 კვირკვე, 1987 – 25 კვირკვე, 1992 |
| ვიცე-პრეზიდენტი   | შანკარ დაიალ შარმა |
| პრემიერ-მინისტრი   | რაჯივ განდი, ვ. პ. სინგჰი, ჩანდრა შეკჰარი, პ. ვ. ნარასიმჰა რაო |
| წიმოხონი | გიანი ზაილ სინგჰი |
| მონძე | შანკარ დაიალ შარმა |
|

---

ინდოეთიშ ვიცე-პრეზიდენტი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 31 მარაშინათუთა, 1984 – 24 კვირკვე, 1987 |
| პრეზიდენტი | გიანი ზაილ სინგჰი |
| წიმოხონი | მოჰამად ჰიდაიატულაჰი |
| მონძე | შანკარ დაიალ შარმა |
|

---

ინდოეთიშ დუდთხილუაშ მინისტრი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 15 იანვარი, 1982 – 2 მარაშინათუთა, 1984 |
| წიმოხონი | ინდირა განდი |
| მონძე | შანკარრაო ჩავანი |
|

---

 |
| დუნაბადი | 4 ქირსეთუთა, 1910
 რაჟამადამი, ტამილნადუ, ბრიტანეთიშ ინდოეთი |  |
| ნაღურა | ღურთუთა 27,, 2009 (98 წანერი)

 ნიუ-დელი, ინდოეთი |
| ღურაშ ბაძაძი | ორგანოეფიშ ანდამუდანობამ უბაღერობა |
| ნთხორუ აბანი | ეკტა სტალი, ნიუ-დელი |
| მენოღალობა | ინდოეთი |
| ერუანობა | ტამილი |
| პოლიტიკური პარტია | ინდოეთიშ ერუანული კონგრესი |
| მუმა | რამასვამი იერი |
| ალმასქუ | ჯანაკი ვენკატარამანი (გ. 1938) |
| სქუალეფი | 3 |
| გონათაფა | ლოიოლაშ კოლეჯი (ჩენაი), მადრასიშ უნივერსიტეტი |
| ომენცარე ხარისხი | იურისტი |
| პროფესია | ადვოკატი, პოლიტიკოსი |
| რელიგია | ინდუიზმი |
| ხეშმოჭარუა |  |
| ხემანჯღვერენდჷ ქიანას ოთხ პრემიერ-მინისტრიშ მოღალობაშ ბორჯის |

**რამასვამი ვენკატარამანი** (ჰინ. रामस्वामी वेंकटरमण, ტამილ. இராமசுவாமி வெங்கட்ராமன்; დ. 4 ქირსეთუთა, 1910 — ღ. 27 ღურთუთა, 2009) — ინდოარ იურისტი, ზოხორინალაშ აქტივისტ დო პოლიტიკოს რდჷ, ნამუთ მოღალენდჷ მუჭოთ რესპუბლიკურ მინისტრი, თეშ ინდოეთიშ ვიცე-პრეზიდენტი დო ინდოეთიშ პრეზიდენტი. ვენკატარამანქ დებადჷ ოფუტე რაჟამადამის, ტანჯორიშ ოლქის, მადრასიშ საპრეზიდენტოს. თიქ მიღჷ იურიდიულ გონათუა დო პრაქტიკას მეჸუნდჷ მადრასიშ უმაღალაშ დო ინდოეთიშ უჟინაშ სასამართოეფს. ახალობას თინა ზოხორინალაშ ყარაფიშ აქტივისტ რდჷ დო ოკათუდჷ ყარაფ „ქჷდიტეთ ინდოეთი“-ს (Quit India). თინა ქჷდარინუეს დჷმარსხუაფალ კათუაშ (Constituent Assembly) დო ობორჯე კაბინეტიშ მაკათურო. ოთხშა გიშაგორილქ იჸუ ლოკ საბჰაშა დო მოღალენდჷ მუჭოთ ფინანსეფიშ დო დუდთხილუაშ მინისტრი. 1984 წანას თინა ინდოეთიშ ვიცე-პრეზიდენტო გეგშაგორეს, 1987 წანას — ინდოეთიშ პრეზიდენტო გინირთჷ დო 1992 წანაშა ნინალენდჷ. თინა თაშნეშე რდჷ შტატიშ მინისტრი კ. კამარაჯიშ დო მ. ბჰაკტავაცალამიშ თარობეფს. თის ტამილნადუშ „ინდუსტრიალიზაციაშ მუმას“ უძახჷნა.

## რესურსეფ ინტერნეტის

* შეგილებუნა ქოძირათ მედიაფაილეფი თემაშე **„რამასვამი ვენკატარამანი“** ვიკიოწკარუეს.
* თარგი:Wikiquote-inline

## სქოლიო
# ვარდჰა

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
{{{1}}} ინგლ. Wardha მარათჰ. वर्धा

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ინდოეთიინდოეთი |
| შტატი | მაჰარაშტრამაჰარაშტრა |
| ოლქი | ვარდჰაშ ოლქი |
| კოორდ. | 20.75,78.61666720°45′00″ ოორ. გ. 78°37′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 286 მ |
| ოფიციალური ნინა | [[მარათჰი]] |
| მახორობა | 105 543 კოჩი (2011) |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+5:30 |
| ტელ. კოდი | 7152 |
| ოფოსტე ინდექსი | 442001 |

|  |
| --- |
|
{{{მარგალური ჯოხო}}} |

|  |
| --- |
|
{{{მარგალური ჯოხო}}} |

**{{{1}}}** ვიკიოწკარუეს |

**ვარდჰა** (ინგლ. Wardha, მარათჰ. वर्धा) — ნოღა ინდოეთის, მაჰარაშტრაშ შტატის, ვარდჰაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
# ათეიზმი

ათეიზმიშ სიმბოლო
**ათეიზმი** (ბერძენ. ἀ — *ვარება* დო θεός — *ღორონთი*) — არძაშე ფართო სმებათ, დგომარობა, მუჟანსჷთ ადამიერს ღორონთიშ ჸოფაშ ვაწანსჷნ. უმოსი ინწრო სმებათ, ათეიზმი რე ვარება თი რწუმაშუ, ნამჷ-და ნამდგაინ ღორონთი ქო რენ. ხოლო უმოსი ინწრო სმებათ, ათეიზმი პოზიცია რე, ნამუშ მეჯინათ ვა რე აკა ღორონთი. ათეიზმიშ აწმარენჯი რე თეიზმი, ნამუთ, არძაშე ზოგადი ფორმათ, რე რწუმა, ნამჷ-და არძაშ უკულაში ართი ღორონთი იშენით რე.

ტერმინ „ათეიზმიშ“ ეტიმოლოგია მოურს ბერძენული ზიტყვაშე ἄθεος (atheos), ნამუქჷთ ჩქინ წანეფიშეჭარუაშახ V ოშწანურაშახ გიჭყჷ დო შანენს „ღორონთ(ეფ)იშ უმუშო“. ანტიკურ ხანს ეშანილი ზიტყვა გიმირინუაფუდჷ, მუჭოთ ეიორდებელი ტერმინი თინეფშო, ნამუთ ვარებულენდჷ თი ღორონთიერობეფიშ პატჷცემას, ნამუეფსჷთ ჯარალუაშ უმენტაშობა პატის ცენდჷნ; ნამუთ დოჭყოლადირი რდჷ ღორონთიშე; ვარ-და მიდგას შურო ვაუღუდჷ ღორონთიშ რწუმა. ტერმინი შანენდჷ სოციალურ ბუნას, ნამუსჷთ რელიგიური ორთოდოქსეფი მიარზენდეს ადამიერეფს, ნამუეფჷთ თინეფიშ რელიგიურ მეჯინეფს ვეშელუანდეს. კჷნე ზიტყვაქ „ათეიზმი“ პირველაშე XVI ოშწანურას იჸუ გიმორინაფილქ. დუდიშული აზრებაშ, სკეპტიკური რკვიებაშ მოდვალაშ დო რელიგიაშ კრიტიკაშ გეჸვენჯი ძინაშ ჭყოლოფუათ, ტერმინიშ გჷმორინაფაქ აკიჭიჭიხჷ. პირველი ინდივიდეფი, ნამუეფქჷთ მუნეფიშ დუდიშ იდენტიფიკაცია ზიტყვა „ათეისტით“ მიშინესჷნ, ოხორანდეს XVIII ოშწანურაშ გონათუობაშ ეპოქას. საფრანგეთიშ რევოლუცია, ნამუთ ჩინებული რე „უპრეცედენტე ათეიზმით“, მაჭიშჷ ისტორიას პირველ კაბეტ პოლიტიკურ ყარაფის, ნამუთ ადამიერიშ ლოგიკური აზრებაშ უმოსობას თხილანდჷ.

ათეიზმიშო ორგებელი არგუმენტეფიშ დიაპაზონი ფილოსოფიური, სოციალური დო ისტორიული მერინეფშე აკმოდირთჷ. დოსაბუთაფილი სხუნუეფი ღორონთეფიშ ჸოფაშ რწუმაშ მერკეობაშ ვარ-და უჸოფობაშო იკათუანს გეჸვენჯი არგუმენტეფს: ღორონთიშ ორგებელო ემპირიული ბეჭედუეფიშ უღვენობა, უბადობაშ პრობლემა, უგეჸვენჯე გჷმოცხადებეფი; თი კონცეფციეფიშ ვარება, ნამუეფიშ ფალსიფიცირაფათ ვეშილებე დო ურწუმობაშ არგუმენტი. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და კანკალე ათეისტიქ ქემუხუჯუ სეკულარულ ფილოსოფიეფსჷნ (სამანგ. ჰუმანიზმი დო სკეპტიციზმი), ვა რე იდეოლოგია ვარ-და რჯეფეფიშ ნაკორობა, ნამუსჷთ არძა ათეისტი გეჸუნსჷნ.

## სქოლიო
# შხუ ქალამი ორინჯი

ჩხოუ
**შხუ ქალამი ორინჯი** — ჸუდეშ ჭკობაჩორქოამი მანკორუ ჩხოლარეფი ხვერექამეფიშ ფანიაშე. თინეფს ორხველჷ კამბეში, იაკი დო რჩქვანელობური ჩხოუშ გვარშა (Bos) მიშმალი შხუ ქალამი ორინჯიიშ არძა ჸუდეშ ჯიში. შხუ ქალამი ორინჯი (Bos taurus) ხვალე საორინჯო ფორმათ მუთმოფხვადჷნა. თიში ნოგორი რე ტური (Bos primigenius), ნამუშ დოჭყანაფაქ დოხოლაფირო 8 ვითოში წანაშ კინოხ დიჭყჷ, თიქ — XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუს გეშალჷ.

შხუ ქალამ ორინჯის გჷმირინუანა ბჟაშ, ხორცის, ტყებიშ, ოჸვილურიშ შხვა პროდუქციაშ, აწმაკინე ჭყანაშ დო წვირეშ მიოღებელო. სპეციალიზაფილი მეხორცე ჯიშეფი მებჟალეწკჷმა ალაზჷმაფათ გერქიულო იგვანუ, ირზენს დიდ ოჸვილურ წონას დო უჯგუში ხარისხიშ ხორცის. 1,5 — 2 წანაშ ნარდუშ წონა ოშქაშეთ 400-500 კგ ანჭუ. საორინჯო წინგის დინოჭარილი მებჟალე ფუჯეფიშ ოშქაშე წანმოწანური ნაჭვალა რე 3500-6000 კგ ბჟა, ნამუშ ციმუანობა 3,6-4%. რეკორდული ნაჭვალა რე: დღალური — 82,2 კგ, წანმოწანური — 20 000 კგ, ედომუშამი თელარაშ გოძვენას — 120 247 კგ. ლაქტაცია იგჷნძორებუ ოშქაშეთ 280-320 დღას, მებჟალე ფუჯის გჷმირინუანა 12-13 წანაშ გოძვენას.

შხვადოშხვა ჯიშიშ ძინათებული ფუჯეფიშ თელი მასა რე 200-600 კგ. უდიდაში რე 1000 კგ-შე უმოსი; კუროეფიშ — 300-900 კგ, უდიდაში რე — 1600 კგ. ჯაკელას დორგილაფაშა უტენა 16-22, კუროს 14-18 თუთერ ბორჯის, მაკება იგჷნძორებუ ოშქაშეთ 285 დღას. ფუჯი ართიშმახალი რე, ნაჟირალი ოშა-გოშათ რე (2%). შხვადოშხვა ქიანაშ კლიმატური ზონაშო გჷშაჸონაფილი რე შხუ ქალამი ორინჯიშ მიარე ჯიში. საქორთუოს უმენტაშო გოფაჩილი რე კავკაციური ჭუბურა, სტეპიშ ჭითა, შვიცური დო უჩაჭარგა, თაშნეშე ენდემური ჯიში: ჭითა მარგალური, აბანური ჯიში — ქორთული გვალაშ ორინჯი დო შხვა.

## ლიტერატურა

* *გოცირიძე ნ.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხს. 182, ქართი, 1984 წანა.
# სიკიმი

**სიკიმინეპალ. सिक्किम
ინგლ. Sikkim**| **გერბი**  |
| ქიანა |  ინდოეთი |
| სტატუსი | შტატი |
| ადმინ. ცენტრი | განგტოკი |
| შხუ ნოღა | განგტოკი |
| მადუდე | **გუბერნატორი**: ბალმიკი პრასად სინგჰი **თარი მინისტრი**: პავან კუმარ ჩამლინგი |
| მახორობა (2011) | 607 688 (31-ა აბანი) |
| მეჭედალა | 85,64 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 7 096 კმ² (28-ო აბანი) |
| განედი | 27,2°, ოორ. ოგ. |
| გრძედი | 88,4°, ბჟაე. ოგ. |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | +5:30 |
| კოდი ISO 3166-2 | IN-SK |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა |
|  | Sikkim |

**სიკიმი** (ნეპალ. सिक्किम, ინგლ. Sikkim) — შტატი ინდოეთის, იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლს, ჰიმალაეფს.

სიკიმს, ინდოეთიშ შტატეფს შქას, არძოშე ჭიჭე მუდანობაშ მახორობა ჸუნს.

ოფიციალური ნინეფი — ნეპალური, ლეპჩა დო ბჰოტია (1977 წანაშე.), ლიმბუ (1981 წანაშე), ნევარული, რაი, გურუნგი, მანგარი, შერპული დო ტამანგი (1995 წანაშე), სუნვარი (1996 წანაშე). ნეპალური ნინაშ მოხ, დოსქილადირ ნინეფს ოფიციალური სტატუსიქ, აბანობური კულტურაშ დო ტრადიციაშ ოთხილარო მიაჩეს.

შტატიშ თარი რელიგიეფი — ინდუიზმი დო ბუდიზმიშ ვაჯრაიანაშ ნოჸელა.

შტატიშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა - განგტოკი.

1861 წანაშახ, სიკიმი ზოხო სათარო რდჷ ნამგიალიშ დინასტიაშ მართუალაშ თუდო. 1861 წანაშე — ბრიტანეთიშ პროტექტორატი. 1975 წანაშე ინდოეთიშ აკოდგინალუასი რე.

სიკიმშა კანკალეშა ეკონია ჰიმალაიშ შანგრი-ლა უჯოხონა, სიშორეში დო სქვამი მაღალგვალამი პეიზაჟეფიშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* სიკიმი*[ღურელ რსხილი]*
* Official website of the government of Sikkim
* Department of Information and Public Relations, Govt. of Sikkim Archived 2005-11-24 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* A complete reference to Sikkim Archived 2017-05-22 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Envis Centre Sikkim on Ecotourism

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჯარხანდი

**ჯარხანდიჰინ. झारखंड
ინგლ. Jharkhand**| ქიანა |  ინდოეთი |
| სტატუსი | შტატი |
| ადმინ. ცენტრი | რანჩი |
| შხუ ნოღა | ჯამშედპური |
| შხუ ნოღეფი | დჰანბადი, ჯამშედპური |
| მადუდე | **გუბერნატორი**: საიედ აჰმადი **თარი მინისტრი**: ჰემანტ სორენი |
| ოფიც. ნინეფი | ჰინდი, ბიჰარული |
| მახორობა (2011) | 32 966 238 (13-ა აბანი) |
| მეჭედალა | 413,56 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 79 714 კმ² (15-ა აბანი) |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | [UTC+5:30]] |
| აბრევიატურა | IN-JH |
| კოდი ISO 3166-2 | IN-JH |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა |
|  | ჯარხანდი |

**ჯარხანდი** (ჰინ. झारखंड; ინგლ. Jharkhand) — შტატი ინდოეთიშ ბჟაეიოლს. შტატი ბიჰარიშ აკოდგინალუაშე, 2000 წანაშ 15 გერგობათუტას გჷშართჷ./ ჯარხანდი უხურგანს ბიჰარი ოორუეშე, უტარ-პრადეშიშ დო ჩჰატისგარჰიშ შტატეფი ბჟადალშე, ოდიშას ობჟათეშე დო შტატი ბჟადალი ბენგალი ბჟაეიოლშე. შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი 79 710 კვ. კმ.

შტატიშ ნანანოღა - ნოღა რანჩი, უდიდაში ნოღა - ჯამშედპური, სიდიდათ მაჟირა ნოღა - დჰანბადი.

ჯოხოდვალა "ჯარხანდი" გჷნითანგუაფუ მუჭოთ "ტყალეფიშ ქიანა". შტატის, ინდოეთიშ სარგებელი დინოხურიშეფიშ 40%-იშ ოზირუე რე.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Jharkhand State Government Archived 2009-05-13 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Jharkhand eGovernance Portal Archived 2012-05-05 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Jharkhand High Court
* Jharkhand News and clippings related to Ranchi Archived 2018-12-15 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* The Ranchi Express
* The Prabhat Khabar
* Sntv24samachar Archived 2020-09-19 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Jharkhand Mine Areas Coordination Committee Archived 2019-09-05 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Bindrai Institute for Research Study and Action (B.I.R.S.A), Jharkhand Archived 2021-12-19 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Jharkhandi Organisation for Human Rights Archived 2019-11-16 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Website of the Kharia Tribal Community Archived 2014-12-22 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Website of the Jharkhandi Bhasha Sahitya Sanskriti AKHRA Archived 2020-10-29 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# პოლიცია

**პოლიცია** (ფრანგ. Police) — ადმინისტრაციული ორგანოეფი კაპიტალისტურ ქიანეფს.

## პოლიციური საინალოეფიშ ჯოხოდვალეფი ქიანეფიშ მეჯინათ

* ავსტრია: Polizei
* აზერბაიჯანი: Polis
* ალბანეთი: Polici
* არაბული ქიანეფი:شُرْطة [ʃurṭa]/[შურტ.ა]
* სომხეთი: Ոստիկանություն [vostikanutʰjún]/[ვოსტიკანუტʰჲუნ]
* ბელარუსი: Міліцыя
* ბულგარეთი: Полиция
* ბრაზილია: Polícia
* გოართოიანაფილი ომაფე: Police
* უნგრეთი: Rendőrség [რენდიოːრშეːგ]
* ვიეტნამი: Công an
* გალისია: Policía
* გერმანია: Polizei
* საბერძნეთი: Αστυνομία [ასტინომია]
* საქორთუო: პოლიცია
* დანია: Politi
* ისრაელი: משטרת ישראל [miʃtéret Jisraél]/[მიშტერეტ ჲისრაელ]
* ინდოეთი: पुलिस [Pulisa]
* ინდონეზია: Polisi
* ირანი: پلیس [pʰolîs]
* ირლანდია: An Garda Síochána
* ისლანდია: Lögregla
* ესპანეთი: Policía
* იტალია: Polizia
* ყაზახეთი: Полиция
* ჩინეთი: 警察 [ძინჩა]
* კორეა: 경찰 [კიონჩჰალ]
* ლატვია: Policija
* ლიეტუვა: Policija
* ოორუე მაკედონია: Полиција
* მალაიზია: Politsiya
* მალტა: Pulizija
* მოლდოვეთი: Poliţia
* მონღოლეთი: Цагдаа
* ნიდერლანდი: Politie
* ნორვეგია: Politi
* პოლონეთი: Policja
* პორტუგალია: Polícia
* რუმინეთი: Poliţia
* რუსეთი: Полиция
* სერბეთი: Полиција
* სლოვაკეთი: Polícia
* სლოვენია: Policija
* ააშ: Police
* სომალი: Booliis
* ტაილანდი: เจ้าหน้าที่ตำรวจ
* თურქეთი: Polis
* თურქმენეთი: Polisiýa
* უზბეკეთი: militsiya (მილიცია)
* უკრაინა: Мiлiцiя
* ფილიპინეფი: Pulis
* ფინეთი: Poliisi
* საფრანგეთი: Police
* ხორვატია: Policija
* ჩეხეთი: Policie
* შვედეთი: Polisen
* ესტონეთი: Politsei
* ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა: Polisie
* იაპონია: 警察 [კეჲსაცუ]

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი

**ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი** (ინგლ. purchasing power parity (ppp)) რე თეორია, ნამუშ მეჯინათ ნამდგარდია ვალუტაშ ართი ართურით ოკო შემლებუდან საქონელიშ ართიანსხი მუდანობაშ ჸიდირი არძო ქიანას. თე თეორია ირინუანს ჟირი ნამდგარდია ვალუტაშ გინძევადამი ბალანსიშ გინოთირუაშ კურსის თინეფიშ ჸიდირიშ უნარიშ გამანგაფალო. თეორია გავითარჷ გუსტავ კასელქ 1920 წანას, დო თინა გერცხილი რე ართამი ფასიშ კანონიშ პრინციპის. თე იდეაშ ალებათ ეფექტური ბაზარიშ პიჯალეფს საქონელი ირდიხას ართი ფასით ოკო გიმიჩამუდას.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# გვალა

გვალა დემავენდი, ირანი
**გვალა** — შანულამი სიდიდაშ იზოლირაფილი ორთაშობური ემაღალაფა სქირონაშ მეტნორკებო მოდჷკჷებული ჟიდოხის. თიში ელემენტეფიე: *კონკა* - უმაღალაში ჭურჭულიშ გოხოლუაშ ჟიდოხი; *ჯინჯი* - ნერჩი ჟიპიჯიშ არგამათ გჷმოსახილი გინოტახუაშ ღოზი, ნამუთ უმუჭყვადუო აკმოფარგალანს გვალას; *კართეეფი* - კონკაშე გვალაშ ჯინჯიშა დოშქვაფილი ლაბა. გჷშმაგორჷნა *მაღალი (ალპური)*, *ოშქაშე სიმაღალაშ* დო *დაბალ გვალეფს* რელიეფით, ფლორათ დო ფაუნათ. თეშნერი დორთუალა პირობითიე, რახანც სიმაღალეფიშ ართამი, ოირკოჩეთ მეღებული გრადიცია ვა რე ჸოფილი, თინა ითირუ გეოგრაფიული განედიშ კლიმატური პიჯალეფიშ (უთარაშო თირიშ ფარდიშ სიმაღალაშ) ოსქვებურო. თეშნერი დორთუალა მოხუჯურიე ართნერი გეოგრაფიული პიჯალეფს მარენჯი გვალეფიშ ალაზიმაფალო დო გამართებული რე თით, ნამდა თინეფს ართიანშე გინორთელი მორფოლოგიური სახე უღჷნა: მაღალ გვალეფს ახასიათენს ჯვეში დო თეხანური გოჸინუაშ დო ინტენსიური ფიზიკური გიმორციებაშე დოკიბირაფილი კონკეფი, გატარკალებური ფაფალა კართეეფი (მუშ კართეეფს ვერდუ ვართ ჩანარობა დო ვართ ნოტყეფი რენა.), ოდო ოშქაშე დო დაბალ გვალეფს - მოკვარკვალაფირი კონკეფი, სარსალია, ელართელი კართეეფი, დოფორილი გიმორციაშ ქერქით, ნერჩით დო ჩანარობათ.

ართიანშა გინობუნაფილი ქჷნდჷრეფი დო გვალეფიშ მასივეფი ოშშახ დო ვითოშ კმ-შახ გოფაჩილი გვალამ ჸურეეფს (გვალეფს) ოჭყანა (მაგ., კავკაციონი, ურალიშ გვალეფი). გოჭყაფაშ მეჯინათ გჷშმაგორუნა ტექტონიკურ, ეროზიულ დო ვულკანურ გვალეფს. ტექტონიკური გვალეფი ჯინჯიერაშო გითმიჭყაფუ გეოსინკლინს შჷრეეფიშ ინტენსიური დოჭირაკუაშ დო დიხაუჩაშ ქერქიშ ეულაშ გეშა. ტექტონიკური სტრუქტურეფიშ ოსქვებურო გჷშმაგორჷნა ჭირაკილი დო ლოდა გვალეფს. ეროზიული გვალეფი დიხაუჩაშ ქერქიშ ჟი ეზინდილ ჰორიზონტულ სტრუქტურეფიშ პლასტოშური ჟიპიჯიშ დორთუალაშ მოღალუ რე. ვულკანური გვალეფი - ვულკანური კონუსეფიშ, ლავური ღვარეფიშ, ტუფური საფარიშ ართამობა რე.

## ქოძირით თაშნეშე

* გვალონა
* ქჷნდჷრი
* კონკა

## ლიტერატურა

* ტინტილოზოვი ზ., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 6, ხს. 662, ქართი, 1983 წანა.
# მეზოლითი

**მეზოლითი** (მეზო... დო ...ლითი) — შქა ქუაშ ხანა, პალეოლითიშე ნეოლოთშა გჷნამლჷ ეპოქა. თე ბორჯის პლეისტოცენქ დითირჷ ჰოლოცენით. მეზოლითიშ დოჭყაფა უხვადუ გოჸინუაშ ბოლო სტადიაშ თებას. დჷმახასიათაფალი რე ალმახანური ჰავა, ჩანარობა დო ჩხოლარეფიშ ორენი. ევროპას მეზოლითი რდჷ 10-7 ვითოში წანაშ უწმოხ (დოდგინილი რე რადიოკარბონული მეთოდით), ოორუე რაიონეფს იგჷნძორებუდჷ 6-5 ვითოშ წანაშ უწმოხ ხოლო, არხო ბჟაეიოლს — 12-9 ვთშ. წანაშ უწმოხ.

საქორთუოს მუშობური მეზოლითური თარიღეფი მუთმოფხვადჷნა: მიკროწვანჯარეფი, ხასჷლალაგვირი მიკროლამელეფი, დუდორცარეტუშიანი ლამელეფი, სახერეტეფი. თაშნეშე დუდეშაცქაცქილი, ხასჷლაეშაცქაცქილი დო დოკიბირელი ანჯარი. დიდი მუდანობათი რე ასიმეტრიული ანჯარი. საქორთუოშ მეზოლითური ხანაშ ძეგლეფი რე ეძანი, ზურტაკეთი, საგვარჯილე, ახათი, წონა, კუდარი, უჩა ფოთქვა, ქვაჭარა, იაშთხვა, ჯამპალი, რგილი ფოთქვა დო შხვა.

## ფულუაშ საქორთუოშ Théviec - მუზეუმი ტულუზა

*
*
*
*

## ლიტერატურა

* *გაბუნია მ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 546, თბ., 1983

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტი

ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ მარწკინდი
**ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტი** (ინგლ. *The United States Department of State*) — ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ ემაჸონაფალი ხეშუულებაშ დეპარტამენტი, ნამუთ გალენურ საქვარეფიშ სამინისტროშ ფუნქციეფს არსულენს. ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიქ 1789 წანაშ 27 კვირკვეს დირსხუ. დეპარტამენტის დუდენს ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსე. დეპარტამენტიშ მაართა სახენწჷფო მელამოსე რდჷ თომას ჯეფერსონი. 2017 წანაშ 24 მესიშე დეპარტამენტის დუდენს ჯონ სალივანი, ნამუქჷთ რექს ტილერსონი დოთირუ.

## იხილეთ აგრეთვე

* ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსე
* ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსეეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* **ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ ოფიციალური საიტი**
# სიერა-ლეონე

| სიერა-ლეონეშ რესპუბლიკაRepublic of Sierra Leone სიერა-ლეონე |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **ჰიმნი:**High We Exalt Thee, Realm of the Free  |
| სიერა-ლეონეშ ორენი  |
| **ნანანოღა** (დო უკაბეტაშ ნოღა)
  | ფრიტაუნი
8.516667,-13.258°31′ ოორ. გ. 13°15′ ბჟად. გ.﻿ / ﻿ |
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | ინგლისური ნინა |
| თარობა | რესპუბლიკა |
|  -  | პრეზიდენტი | ერნესტ ბაი კორომა |
| ფართობი |
|  -  | გვალო | 71,740 კმ2 (119-ა) |
|  -  | წყარი (%) | 1,0 |
| მახორობა |
|  -  | 2005 ფასებათ | 5,525,000 (207-ა) |
|  -  |  census | 5,426,618  |
|  -  | მეჭედალა | 77 ად/კმ2 (112-ა) |
| **ედპ** (ჸუპ) | 2005 ფასებათ |
|  -  | გვალო | $4.921 მილიარდი (151-ა) |
|  -  | ართ მახორუშე | $903 (172-ა) |
| **აგი** (2007) | 0.336 (დაბალი) (177-ა) |
| ვალუტა | ლეონი (`SLL`)  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+0  |
| ქიანაშ კოდი | SLE |
| Internet TLD | .sl |
| ოტელეფონე კოდი | +232 |

**სიერა-ლეონე** (ინგლ. Sierra Leone), **ოფიციალურო სიერა-ლეონეშ რესპუბლიკა** (ინგლ. Republic of Sierra Leone) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას, ატლანტიშ ოკაინეშ წყარპიჯის. ქიანას უხურგანს ჟირი სახენწჷფო გვინეა დო ლიბერია. ქიანაშ ფართობი — 72 ვთშ. კმ². ნანანოღა — ფრიტაუნი.

## ლიტერატურა

* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 9, ხს. 327-328, ქართი, 1985 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
სიერა-ლეონე
# იმრან ხანი (ინდოარი არტისტი)

|  |
| --- |
| **იმრან ხანი ინგლ. Imran Khan** |
|   |
| **დაბადებაშ ჯოხო** | იმრან პალი |
| **დაბადებაშ აბანი** | მედისონი, ვისკონსინი,  ააშ |
| **დებადჷ** | 13 ღურთუთა, 1983 (1983-01-13)

 |
| **საქვარუა** | არტისტი |
| **აკოქიმინჯალაშ წანეფი** | 2008 — ასე |
| **შხვა ჯილდოეფი** |
|  |
| Filmfare Awards |

**იმრან ხანი** (ინგლ. Imran Khan, დაბადებაშ ჯოხო **იმრან პალი**; დ. 13 ღურთუთა, 1983, მედისონი, ვისკონსინი, ააშ) — ინდოარი არტისტი, ნამუთ როლეფს არსულენს ჰინდინინამ ფილმეფს. Filmfare Awards-იშ ჯილდოშ მაპალური რე საუჯგუშო დებიუტანტი ქომოლკოჩიშ როლიშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* იმრან ხანი — კინოფილმეფიშ ინტერნეტ მუნაჩემეფიშ ბაზას (ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ვარანასი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
ვარანასი ინგლ. Varanasi სანს. वरणासी ჰინ. बनारस

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ინდოეთიინდოეთი |
| შტატი | უტარ-პრადეშიუტარ-პრადეში |
| ოლქი | ვარანასიშ ოლქი |
| კოორდ. | 25.306944,83.00611125°18′25″ ოორ. გ. 83°00′22″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ფართობი | 1550 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 81 მ |
| მახორობა | 1 435 113 კოჩი (2011) |
| მეჭედალა | 925,88 კოჩი/კმ² |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+5:30 |
| ტელ. კოდი | +0542 |
| ოფოსტე ინდექსი | 221 0хх |
| ოავტომობილე კოდი | UP-65 |

|  |
| --- |
|
ვარანასი |

|  |
| --- |
|
ვარანასი |

**ვარანასი** ვიკიოწკარუეს |

ვარანასი
**ვარანასი** (ინგლ. Varanasi, სანს. वरणासी, varaṇāsī IAST ვარდა სანს. वाराणसी, vārāṇasī IAST [ʋaːɾaːɳəsiː]) — ზიტყვაზიტყვათ „ჟირ წყარმალუშ შქას“; **ბენარესი** (ინგლ. Benares [bə.naː.rəs]) ვარდა **ბანარასი** (ინგლ. Banaras, ჰინ. बनारस, ურდუ: بنارس‎‎, *Banāras* [bənɑːɾəs]) ვარდა **კაში** (ინგლ. Kashi, ჰინ. काशी, ურდუ: کاشی‎‎, *Kāśī* [kaː.ʃiː]) — ვარანასიშ ოლქიშ თარი ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე (უტარ-პრადეშიშ შტატი), ნოღა, ნამუსჷთ ინდუსეფშო თიჯგურა შანულობა უღუ მუჭოთ, ვატიკანს კათოლიკეფშო.

## სქოლიო
# ალი იბნ აბუ ტალიბი

|  |
| --- |
| **ალი იბნ აბუ ტალიბი علي بن أبو طلب** |
|   |
| მა-4 მართალმორწუმე ხალიფა |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 19 მანგი, 656 – 6 ფურთუთა, 661 |
| წიმოხონი | უსმან იბნ აფანი |
| მონძე | მუავია I |
|

---

 |
| დუნაბადი | 22 გჷმათუთა, 599
 მექა |  |
| ნაღურა | ფურთუთა 6,, 661 (61 წანერი)

 ქუფა |
| ალმასქუ | ფატიმა ბინთ მუჰამადი ფატიმა ბინთ ჰიზამი |
| რელიგია | ისლამი |

ალი იბნ აბი ტალიბიშ წამება. ხანტუ: იუსეფ აბდინეჯადი
**ალი იბნ აბუ ტალიბი** (არაბ. عَليْ بِنْ أَبُو طَالِبْ بِنْ عَبْدْ اَلْمُطَّلِبْ بِنْ هَاشِمْ بِنْ مَنَافْ مِنْ قُرَيشيِ‎‎; ალი იბნ აბუ ტალიბ იბნ აბდ ლ-მუტალიბ იბნ ჰაშიმ იბნ მანაფ მინ ყურაიში; დ. 22 გჷმათუთა, 598, მექა — ღ. 6 ფურთუთა, 661, ქუფა) — შიიტეფიშ მაართა იმამი დო სუნიტეფიშ მაანთხა მართალმორწუმე ხალიფა (656–661). ოწმოხმორაგადე მუჰამადიშ ბიძისქუა, სინჯა დო მონძე. თინა პირველი ბაღანა რდჷ, ნამუქჷთ მიღჷ ისლამი.

## თაშნნეშე ქოძირით

* ოთხი მართალმორწუმე ხალიფა
* ალავიტეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მართალმორწუმე ხალიფეფი
# დისპური

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
დისპური ასამ. দিসপুর

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ინდოეთიინდოეთი |
| შტატი | ასამიშ შტატიასამიშ შტატი|ასამი |
| კოორდ. | 26.140833,91.79083326°08′27″ ოორ. გ. 91°47′27″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 53 მ |
| ოფიციალური ნინა | ასამური |
| მახორობა | 10 812 კოჩი (2012) |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+5:30 |
| ტელ. კოდი | 91 - (0) 361 - XX XX XXX |
| ოფოსტე ინდექსი | 781005 |
| ოავტომობილე კოდი | AS - 25 |

|  |
| --- |
|
დისპური |

 |

**დისპური** (ასამ. দিসপুর) — ნოღა ოორუე-ბჟაეიოლ ინდოეთის, ინდოეთიშ შტატი ასამიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

დისპურს, მაართა ოხორუეფქ ჩქ. წ. ეკ-შახ II ვითოშწანურას გიჭყჷ. XIX ოშწანურაშ ოშქაშეწანეფშახ დისპური ოფუტე რდჷ დო თაქ მახორობაშ ძინაქ ბრიტანალეფიშ კოლონიზაციაშ ბორჯის დიჭყჷ — ნოღას გინწყჸ სკოლაქ, აკიგჷ ჩაიშ, ორზაშ, რკინაშ დო ნავთობიშ გჷნმამუშაფალი საწარმეეფქ.

1973 წანას, ნოღა შილონგიშე ასამიშ შტატიშ ნანანოღაქ დისპურშა იჸუ გინოღალირქ. თიმ ბორჯიშო ნოღაშ მახორობაშ მუდანობა 1700 ადამიერს აკმადგინანდჷ, ასე (2012) დისპურს ოხორანს 10 812 ადამიერი. დისპური უხურგანს გეჸვენჯი დიდი ნოღეფს: გუვაჰატი, ჯატია, კამუპი.

ნოღას მოჸუნა ჩაი, ორზა, ჯუთი, ჭაშანქარი, ბამბე, ციტრუსი. ნოღას ფართოთი რე გოფაჩილი მონტყორიშ დო ოტყალე წარმება. ნავთობიშ დო ნოშქერიშ შება. მახორობაშ 68 % ოფუტეშ მეურნობას მეთხოზჷ.

## სქოლიო

## რსხუეფი ინტერნეტის

* ინფორმაცია დისპურიშე Archived 2014-12-16 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  ინგლ.