Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# უტარ-პრადეში

**უტარ-პრადეშიჰინ. उत्तर प्रदेश
ურდუ: اتر پردیش‎‎
ინგლ. Uttar Pradesh**| **გერბი**  |
| ქიანა |  ინდოეთი |
| სტატუსი | შტატი |
| ადმინ. ცენტრი | ლაქნაუ |
| შხუ ნოღა | კანპური |
| შხუ ნოღეფი | აგრა, ვარანასი, ალაჰაბადი |
| მადუდე | **გუბერნატორი**: აზიზ ქურეში **თარი მინისტრი**: აქჰილეშ იადავი |
| ოფიც. ნინა | ჰინდი |
| მახორობა (2011) | 199 581 477 (1-ა აბანი) |
| მეჭედალა | 828,14 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 240 928 კმ² (5-ა აბანი) |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+5:30 |
| აბრევიატურა | IN-UP |
| კოდი ISO 3166-2 | IN-UP |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა |
|  | უტარ-პრადეში |

**უტარ-პრადეში** (ჰინ. उत्तर प्रदेश; ურდუ: اتر پردیش‎‎; ინგლ. Uttar Pradesh) — შტატი ინდოეთიშ ოორუეს. შტატიშ ნანანოღა — ლაქნაუ, უკაბეტაში ნოღა — კანპური. შხვა უკაბეტაში ნოღეფი — აგრა, ალიგარჰი, აიოდჰია, ვარანასი (ბენარესი), გორახპური, ალაჰაბადი. მახორობა 199 581 477 ადამიერი (1-ა აბანი შტატეფს შქას; 2011 წ.). "უტარი" ჰინდიშე გჷნოთანგუათ შანენს "ოორუეს"", "პრადეში" — "ოლქი", "ქიანა".

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official Website of the government of Uttar Pradesh
* Railway Map
* a upgovnic site giving complete history Archived 2006-04-27 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ბოლივუდი

ბოლივუდიშ ბირეფი დო სხაპუეფი
**ბოლივუდი** (ინგლ. Bollywood) — ააშ-შ კინემატოგრაფიაშ, ჰოლივუდიშ (Hollywood) ანალოგიაშა აკოქიმინელი ჯოხოდვალა, ნამუქჷთ ინდოეთიშ ნოღა ბომბეიშ (ასე მუმბაი) კომერციულ კინემატოგრაფიას მიაჩჷ.

მაართათ ჰოლივუდიშ დო ბომბეიშ თე აკოსვარილი ჯოხოდვალეფით ბომბეიშ კინომატოგრაფია ართ-ართ ინდოარ კინოკრიტიკოსიქ 1970-იან წანეფს დონათჷ, ნამუთ თიქ ბოლივუდიშ კომერციულ-ბორჯიშ ოღალი პოლიტიკა კალიფორნიულ ჰოლივუდის ცინიკურო ალუზჷმუ, მარა თე ჯოხოდვალაქ ქჷდოსქიდჷ დო ინდური კინოშ სინონიმო გჷნირთჷ. ინდოარი პატრიოტეფი ჯოხოდვალა „ბოლივუდიშ“ აწმარენჯეფი რენა, თიშ გეშა, ნამჷ-და თინეფიშ მოარზებათ ინდურ ფილმეფს ჰოლივუდწკჷმა საართო მუთუნი ვაუღუ.

ირ წანმოწანას ბოლივუდის დოხოლაფირო 250 თარო ბორჯიშოღალი, უხარისხო, ნოჩქარებო გჷნოღალირი კომერციული ფილმი იკეთებუაფუ, ნამუქჷთ ინდურ კინომატოგრაფიას, ნამუთ ვარე ხვალე *ბოლივუდი*, მოსოფელს ჯოხო გუტახჷ.

ბოლივუდიშ ფილმეფს მუსხირენ დჷმახასიათაფალი მუშობურობეფი უღუნა: თინეფიშ უმენტაშობა მიუზიკლი რე — ფილმიშ სიუჟეტის ინმიხუნუაფუ მუსიკალური კლიპეფი (კანკალეშა თინეფიშ მუდანობა ვითშახ რე), ჟირ სერიათ გორთილი ფილმი დოხოლაფირო ოთხი სათი იგჷნძორებუ. მარა ფილმეფიშ სიუჟეტეფი შხვადოშხავნერი რე, თინეფს გჷმირინუაფუ ინდური კლასიკური თეატრიშო დჷმახასიათაფალი თემეფი - სიჯგირეშ სიგლახეწკჷმა ლჷმა, ავი დიანთილი დო დოდარელი ნოსა, დაღარი დო დიდარი, მუსლიმან დო ინდუისტ გერგეზეფს შქას ჸოროფაშ გომორძგუალა, ადამიერიშ ღირსებაშ ამარდებელი ტრადიცეფიშ გჷნოღალა დო კასტური სისტემაშ ბორკილეფიშ ვადიჸუნაფა დო შხვა.

ბოლივუდიშ პროდიუსერეფი ხანდენა მუჭოთ ინდოეთის, თაშენშე ედომუშამ აზიაშ დო აფრიკაშ ფართო მასეფშო დო აკმოქიმინუნა თ.გ. „კინოს ედომუშამი ოჯახიშო დიდშე ჭიჭეშახ“, თეშ გეშა ეროტიული მომენტეფი, გიშაკერზაფილო ოსურიშ დო ქომოლკოჩიშ პიჯიშ ჯუნა ფილმს ტაბუ რე. თეჸურე ონდეთ გებენი ფილმეფი აზია-აფრიკაშ მუსლიმანი, ინდუისტი დო თ.უ. მაჯინუშ კონწარ კრიტიკას უხვადუ.

*ბოლივუდი* გოვითარაფონ ინდოეთის, ნამუშ მახორობაშ უმენტაშობა სიდაღარაშ ხურგას არსებენსჷნ, სქვამი, ჩეკანამი, წჷმოძინელი ადამიერიშ კულტის ონინალჷ, თაშნეშე ჩე დო უჩაკანამ მახორობას, შილებე — უნებური, ართიანშოთ უწამებუობას თასჷნს, ნამუთ თინა იროთ ბჟადალიშ კინოკრიტიკაშ ნოტას იინალუანს.

ეიოშანალი რე, ნამჷ-და მიარე ნარჯიშ უმკუჯინალო, ბომბეიშ კინომატოგრაფიაშ წჷმოძინელი მინუშეფი (სამანგ. „დევდასი“) დუბლირაფილი რე ევროპაშ მიარე ნინაშა დო რეგულარულო გჷნმიჩამუაფუ ბჟადალიშ ეთერს.

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ბოლივუდი

|  |  |
| --- | --- |
|  | **კინოშ პორტალი** – ქოძირით ვიკიპედიაშ შხვა სტატიეფი კინოშ გეშა. |
# ინფორმატიკა

**ინფორმატიკა**, **კომპიუტერული მენცარობა** — მენცარობა, ნამუთ გურაფულენს გჷმმათვალარი მანქანეფიშ (კომპიუტერი) გჷმორინაფათ ინფორმაციაშ დამუშებას, თაშნეშე ავტომატიზაციაშ პროცესეფს. ინფორმატიკა იკათუანს შხვადოშხვა თეორიულ დო პრაქტიკულ დისციპლინეფს: ალგორითმის, ალგორითმეფიშ თეორიას, ინფორმაციაშ თეორიას, კომპიუტერულ არქიტექტურას დო პროგრამირაფას. ინფორმატიკა მერჩქინელი რე მუჭოთ აკადემიური რკვიებეფიშ დარგი. ინფორმატიკაშო დიდი შანულობა უღჷ ალგორითმეფს დო მუნაჩემეფიშ სტრუქტურას, მუნაჩემეფიშ ბაზას, ოპერაციულ სისტემეფს, პროგრამირაფაშ ნინეფს დო შხვა. ინფორმატიკას რე მერსხილი ხელუანური ინტელექტი. არძაშე უმოსო პოპულარული დო პრესტიჟული ჯილდო ნამუთ ინფორმატიკაშ დარგის მოხანდე მენცარეფს გინმაჩამუ რე ტიურინგიშ პრემია.

## ქოძირით თაშნეშე

* კომპიუტერული ინჟინერია
* კომპიუტერული პროგრამირაფა
* ციფრული რევოლუცია
* ინფორმაციული ტექნოლოგია

## ლიტერატურა

* Tedre, Matti (2014). The Science of Computing: Shaping a Discipline. CRC Press, Taylor & Francis.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Scholarly Societies in Computer Science Archived June 23, 2011, ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* What is Computer Science?
* Best Papers Awards in Computer Science since 1996
* Photographs of computer scientists by Bertrand Meyer

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# მუმბაი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
მუმბაი მარათჰ. मुंबई

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ინდოეთიინდოეთი |
| შტატი | მაჰარაშტრამაჰარაშტრა |
| კოორდ. | 18.966667,72.83333318°58′00″ ოორ. გ. 72°50′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| მერი | დატტა დალვი |
| დირსხუ | 1507 |
| ფართობი | 437,71 კმ² |
| ზუღაშ დონე | 11 მ |
| კლიმატიშ ტიპი | სუბეკვატორული |
| ოფიციალური ნინა | მარათული |
| მახორობა | 13.662.885 კოჩი (2011) |
| მეჭედალა | 29.869 ად./კმ² კოჩი/კმ² |
| აგლომერაცია | 4.690 ად./კმ² |
| ორწუმობური აკოდგინალუა | ინდუიზმი (68 %), მუსულმანობა (17 %), ქირსიანობა (4 %) დო ბუდიზმი (4 %) |
| ეთნოქორონიმი | მუმბაარი |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+5:30 |
| ტელ. კოდი | +91 022 |
| ოფოსტე ინდექსი | 400 001 to 400 107 |
| ოავტომობილე კოდი | H-01 (ცენტრი), MH-02 u. MH-03 (მახურგე უბანეფი) |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.mcgm.gov.in რცხუ |

|  |
| --- |
|
მუმბაი |

|  |
| --- |
|
მუმბაი |

 |

**მუმბაი** (მარათჰ.: मुंबई Muṃbaī, IPA: /'mumbəi/) — ნოღა ინდოეთის, შტატი მაჰარაშტრაშ ნანანოღა. 2008 წანაშ მუნაჩემეფით მუმბაის ოხორანს 13.662.885 კოჩი. მუმბაიშ აგლომერაცია 20 მილიონშე უმოსი მახორუს იკათუანს. მუმბაი რე ინდოეთიშ ართ-ართი უდიდაში ფინანსური დო კომერციული ცენტრი. ნოღას რე დორსხუაფილი ინდოეთიშ კინო დო ტელე ინდუსტრიაშ ცენტრი ბოლივუდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official site of the Municipal Corporation of Greater Mumbai Archived 2017-10-28 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Official City Report Archived 2009-03-10 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ამიტაბჰ ბაჩანი

|  |
| --- |
| ამიტაბჰ ბაჩანი |
| ჰინ. अमिताभ बच्चन |
|  |
| ჯოხო დაბადება შვანს |
ამიტაბჰ შრივასტავი
 |
| მოღალობა |
არტისტი, კინოპროდიუსერი
 |
|
ბიოგრაფიული ჩინებეფი
 |
| დაბადებაშ თარიღი |
11 გჷმათუთა, 1942 (1942-10-11)

 |
| დაბადებაშ აბანი |
ალაჰაბადი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი
 |
| მენოღალობა |  ინდოეთი
 |
| ერუანობა |
ინდოარი
 |
| მუმა |
ჰარიივანშ რაი ბაჩანი
 |
| ნანა |
ტეჟი ბაჩანი
 |
| ალმასქუ |
ჯაია ბჰადური
 |
| სქუალეფი |
ცირასქუა: შვეტა დო ქომოლსქუა: აბჰიშეკი (არტისტი)
 |
| ჯილდოეფი: |
პადმა შრი, პადმა ბჰუშანი, საპატიო ლეგიონიშ ორდენიშ კავალერი, პადმა ვიბჰუშანი
 |
|  |

**ამიტაბჰ ბაჩანი** (ინგლ. Amitabh Bachchan, ჰინ. अमिताभ बच्चन, დ. 11 გერგობათუთა 1942) — ინდოარი კინოარტისტი, პოლიტიკოსი, პროდიუსერი დო ტელემაჸვენჯი. სუმი ერუანული კინოპრემიაშ დო 11 Filmfare Awards ჯილდოშ მაღვენი. დაჯილდაფირი რე ინდოეთიშ უმაღალაში ომენოღალე ჯილდოეფით: პადმა შრი - 1984 წანას, პადმა ბჰუშანი \_ 2001 წანას დო პადმა ვიბჰუშანი - 2015 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Амитабх Баччан — კინოფილმეფიშ ინტერნეტ მუნაჩემეფიშ ბაზას (ინგლისური)
* ამიტაბჰ ბაჩანი ვებხასჷლას „Кинопоиск“
* მიტაბჰ ბაჩანიშ რუსული ფანკლუბი
* Описания фильмов, скринкапсы, фотографии, переводы блога Амитабха Баччана Archived 2013-05-04 ვებ-ხასჷლას Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# მალაიალამური ნინა

|  |
| --- |
| **მალაიალამური ნინა** മലയാളം, malayāḷaṁ |
| გოფაჩილი რე | ინდოეთი |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | 35,7 მლნ. |
| ოფიციალური სტატუსი | ინდოეთი (კერალა, ლაქშადვიპი) |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | დრავიდული ფანია
ობჟათედრავიდული ნოელა
**ტამილურ-კანადური ბუნა** |
| ჭარალუაშ სისტემა | მალაიალამი |
| ნინაშ კოდეფი | ISO1: ml ISO2: mal ISO3: mal |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე მალაიალამური ნინამი ვიკიპედია
 |

ინდოეთს მალაიალამიშ გოფაჩუაშ არეალი
მალაიალამი
**მალაიალამი** (მუშ ჯოხოდვალა മലയാളം) — ინდოეთის მახორუ კათა მალაიალიშ ნინა, ორხველჷ დრავიდულ ნინეფს. ნინაქ საეგებიოთ გჷმიქიმინჷ ჯვეში ტამილური დიალექტეფიშ ევოლუციაშ უკული. გჷშმერთუ დიალექტეფი მუჭოთ ტერიტორიული პრინციპით (ობჟათეშ, ცენტრიშ, ოორუეშ), თაშნეშე სოციალურ-ეთნიკური პრინციპით (ბრაჰმანული, მუსულმანური დო შხვა ბუნეფიშ).

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: >35,7 მლნ.
* **ნინაშ კოდი**: ml
* **ჯოხოდვალა**: ml, en - Malayalam; eo - Malajalama
* **ჭარალუა**: მალაიამლამური

მალაიალამიშ მაართა წყუეფი რჩქინელიე IX-X ოო-შე.თე ნინაშ ჭარალუა მოურს ბრაჰმიშე. ალმახანური მალაიალამიშ ჭარალუაშ აკმამუშებელო იკოროცხუ XV ო-შ ჭარუ ტ. ეჟუტაჩანი.

## სტატუსი

**ოფიციალური ნინა: ინდოეთი - შხვა 15 ნინაწკჷმა ართო.
	+ კერალა
	+ ლაქშადვიპი

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დo zიტყვეფი გომორძგუა - Namaskaram
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Swagatam
* მარდი - Nandi; Valarey nanhi
* ქო / ვარი - -
* ქორთხინთ - Dayewu cide; Dayavayi
* ჯგირო ორდათ/ჯგირო/ძირაფაშა - Pottei; Namaskaram

## რიცხუეფი

* 1 - onnu, 2 - randu, 3 - moonu, 4 - nalu, 5 - anchu, 6 - aaru, 7 - aazhu, 8 - yettu, 9 - ompathu, 10 - pathu

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 100 | 1000 | ¼ | ½ | ¾ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ൧ | ൨ | ൩ | ൪ | ൫ | ൬ | ൭ | ൮ | ൯ | ൰ | ൱ | ൲ | ൳ | ൴ | ൵ |

## თაშნეშე ქოძირით

* მალაიალამური ლიტერატურა

## ლიტერატურა

* Pillai, Anitha Devi (2010). *Singaporean Malayalam*. Saarbrücken:  VDM Verlag Dr. Müller. ISBN 3-639-21333-5.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
მალაიალამური ნინა Ethnologue report for Malayalam Archived 2012-03-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Unicode Code Chart for Malayalam (PDF Format)
* Malayalam Grammar Archived 2016-02-15 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.