Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# იაპონიაშ იმპერია

|  |
| --- |
| **იაპონიაშ იმპერია კაბეტი იაპონიაშ იმპერია大日本帝国 (დაი ნიპონ ტეიკოკუ)იმპერია* |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←
  ←
  ←
  ←
  ←
  ←
  ←
  ← | 1868 — 1945 |  →    →    →    →    →    →    → |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | შილა | საიმპერატორო მარწკინდი |  |

 |
|
* ██ დორხველი იაპონია
* ██ კოლონიეფი/სამანდატო ტერიტორიეფი
* ██ მარიონეტული სახენწჷფოეფი/პროტექტორატი/ოკუპირებული ტერიტორიეფი

 |
| **ნანანოღა** | ტოკიო |
| **ნინა** | იაპონური |
| **დუდალაშ ფორმა** | დაიძიოკანი (1868–1885) კონსტიტუციური მონარქია (1890–1947) ართპარტიული სისტემა (1940–1945) |
| **იმპერატორი** |
|  - 1926–1947 | მეიძი |
|  - 1868–1912 | ტაისიო |
|  - 1926–1947 | სიოვა |
| **პრემიერ-მინისტრი** |
|  - 1885–1888 | იტო ჰირობუმი (პირველი) |
|  - 1885–1888 | სიგერუ იოსიდა (ეკონია) |
|  |

**იაპონიაშ იმპერია** (იაპონ. 大日本帝国; ოფიციალურო **კაბეტი იაპონიაშ იმპერია**; თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ **იმპერიული იაპონია** დო **იაპონური იმპერია**) — სახენწჷფო, ნამუთ რდჷ 1868 წანაშე 1945 წანაშახ, მეიძიშ რესტავრაციაშე მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას იაპონიაშ მარცხებაშახ. იმპერიაშ მადუდეეფი რდეს იმპერატორი მუცუჰიტო, იმპერატორი ტაისიო დო იმპერატორი ჰიროჰიტო.

თიმ წანეფს, იაპონიაქ ძალამ დითირჷ. თიქ მოსოფელს გჷნირთუ ართ-ართი უჭყანიერაშ ქიანათ. იაპონიაქ გაჭყჷ ჸონიერი ჯარი დო ოზუღე ფლოტი, გავიტარჷ ოფუტე-ომეურნე დო ოხერეჭე ეკონომიკა. ქიანაქ დიჭყჷ თიწკჷმა არხოს მადვალი ქიანეფიშ (კორეა, ტაივანი დო ჩინეთიშ ნორთი) დოჸუნაფა დო ოკუპირება.

1945 წანაშ 2 ეკენიას, იაპონიაშ იმპერიაქ დენებჷ ანტიჰიტლერული კოალიციას, თიშ უკული, მუთ ჰიროშიმას დო ნაგასაკის ბირთვული ანჯარი გიმირინესჷნ. ალიანსიქ იქჷ ქიანაშ ოკუპაცია დო თიშა თირუეფი გენშიღჷ, კონსტიტუციაშამო. ქიანაშ ოკუპაცია დო რეკონსტრუქცია იგჷნძორებუდუ 1950 წანაშახ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Imperial Japan Archived 2007-04-09 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Death of the Father: Hirohito & Imperial Japan

## სქოლიო
# ინდოჩინეთიშ მაჟირა ლჷმა

| ვიეტნამიშ ლჷმა |
| --- |
| რგილი ლჷმაშ ნორთი |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| თარიღი | 1959 – 30 პირელი, 1975 |
| ორენი | ვიეტნამი, კამბოჯა დო ლაოსი |
| შედეგი | ოორ. ვიეტნამიშ გომორძგუალა
* კომუნიზმიშ გოფაჩუა ვიეტნამს, კამბოჯას დო ლაოსის
 |
| ტერიტორიული თირუეფი | ოორ. ვიეტნამიშ დო ობჟ. ვიეტნამიშ გოართოიანაფა |

 |
| კუნთხუეფი |
| **ანტი-კომუნისტური ნძალეფი:**
 ობჟათე ვიეტნამი
 ააშ
 ობჟათე კორეა
 ავსტრალია
 ახალი ზელანდია
 ტაილანდი
 ქმერეფიშ რესპუბლიკა
 ლაოსიშ ომაფე
*უხუჯანდეს:*
 ფილიპინეფი
 ესპანეთი
 ტაივანი | **კომუნისტური ნძალეფი:**
 ოორუე ვიეტნამი
 ვიეტ კონგი
 ჭითა ქმერეფი
 პატეტ ლაო
*უხუჯანდეს:*
 სხუნუეფიშ რსხუ
 ჩინეთი
 ოორუე კორეა
 ჩეხოსლოვაკია
 კუბა
 ბულგარეთი |
| ნძალეფი |
| ~1,200,000(1968) | 520,00(1968) |

**ინდოჩინეთიშ მაჟირა ლჷმა**, **ვიეტნამიშ ლჷმა** — 1964-1975 წანეფს ინდოჩინეთის მიმალი ლჷმა: ართჸურე ოსქირონე ლჷმა ობჟათე ვიეტნამს დო მოხურგე რეგიონეფს, კამბოჯას დო ლაოსის დო მაჟირაჸურე ოორუე ვიეტნამიშ დობომბუა (ოპერაცია როლინგ სანდერი).

კონფლიქტის ვიეტნამს **ამერიკაშ ლჷმაქ** გიადჷ ჯოხოთ. სინანდულეს ამერიკაშ ვიეტნამშა ინტერვენცია რდჷ 30 წანაშ გოძვენას მიმალი აკოანჯარაფილი კონფლიქტიშ კონკა, ნამუქჷთ 1945-1946 წანეფს საფრანგეთიშ კოლონიალური ჯარეფიშ ქიანას დოსქილადა გჷმიჭანუ.

ართჸურე ლჷმენდჷ ააშ-იშ, ობჟათე ვიეტნამიშ, ავსტრალიაშ დო ობჟათე კორეაშ ოურდუმე რსხუ; მაჟირაჸურე — ვიეტნამიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა დო ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ფრონტი (*ბჟადალიშ ქიანეფს ჩინებული, მუჭოთ ვიეტკონგი*), ნამუთ ობჟათე ვიეტნამიშ კომუნისტურ პარტიზანულ ორგანიზაციას წჷმარინუანდჷ. სსრრ დო ჩინეთი ოორუე ვიეტნამს ოურდუმე მოხვარას მითმიოჭირინუანდეს, მარა კონფლიქტის ღილეთ ვაკათუდეს.

## თაშნეშე ქოძირით

* ომენოღალე ლჷმეფიშ ერკებული
* ინდოჩინეთიშ მაართა ლჷმა

## ლიტერატურა

* Ronald Spector: *After Tet: The Bloodiest Year in Vietnam* . The Free Press, New York 1993, ISBN 0-02-930380-X (ინგლისური)
* Paul Elliott: *Vietnam – Conflict & Controversy.* 1998, ISBN 1-85409-320-7 (ინგლისური)
* Oriana Fallaci: *Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht.* Econ-Verlag, Düsseldorf/Wien 1970, ISBN 3-430-12603-7; zuletzt *Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht aus dem Vietnamkrieg.* dtv, München 1988, ISBN 3-423-10259-4 (გერმანული)
* Gilles Férier: *Les trois guerres d'Indochine.* Presses Universitaires de Lyon, 1994, ISBN 2-7297-0483-3 (ფრანგული)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შეგილებუნა ქოძირათ მედიაფაილეფი თემაშე **„ინდოჩინეთიშ მაჟირა ლჷმა“** ვიკიოწკარუეს.
* Dr. Karl-Reiner Fabig: Neuberechnung über den Einsatz von Agent Orange in Vietnam (გერმანული)
* Vietnam War Bibliography von Edwin E. Moïse (ინგლისური)

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |