Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# კივუშ ტობა

კივუშ ტობა, სატელიტიშ ფოტო
**კივუ** (ინგლ. Lake Kivu) — ტობა ნამუთ იდვალუაფჷ ალბერტინიშ რიფტის, კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ დო რუანდაშ სახენწჷფო ხურგის. კივუშ ტობა აფრიკაშ დიდი ტობეფიშე ართ-ართი რე. კივუ წყარმალუ რუზიზით მითმიარსხუაფუ ტანგანიიკაშ ტობას. კივუშ ფართობი 2,700 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგინძა 89 კმ., მაქსიმალური სიგანა 48 კმ., მაქსიმალური სიტომბა 480 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 1,460 მეტრაშ სიმაღალას. ტობაშ წყარპიჯის რე დორსხუაფილი ურბანული ცენტრეფი: გომა, ბუკავუ, კიბუე დო ჩიანგუგუ. კივუშ უდიდაში კოკი იჯვი რე.

## გალერეა

*
*
*
*
* კივუშ ტობა

## ქოძირით თაშნეშე

* აფრიკაშ დიდი ტობეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* კივუშ ტობა ენციკლოპედია ბრიტანიკას
# ოსმალეთიშ იმპერია

|  |
| --- |
| **ოსმალეთიშ იმპერიაოსმ. „دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّهί“ თურქ. Osmanlı İmparatorluğuიმპერია* |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1299 — 1922 |  |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | შილა | გერბი |  |

 |
| **დევიზი** دولت ابد مدت დევლეთ-ი ებედ-მიუდდეთ „იროიანი სახენწჷფო” |
| **ჰიმნი** ოსმალეთიშ იმპერიაშ ჰიმნი |
|  ოსმალეთიშ იმპერია 1683 |
| **ნანანოღა** | სოღუთი (1299-1326) ბურსა (1326-1365) ედირნე (1365-1453) კონსტანტინოპოლი(1453-1922) |
| **ნინა** | ოსმალური, ქორთული, სპარსული, ბოსნიური, ურიული დო შხვა |
| **რელიგია** | ისლამი: სუნიზმი |
| **ფარაშ ართური** | აკჩე, პარა, სულთანი, ქურუში, ლირა |
| **დუდალაშ ფორმა** | აბსოლუტური მონარქია (1299–1876) (1878–1908) (1920–1922) კონსტიტუციური მონარქია (1876–1878) (1908–1920) |
| **სულთანი** |
|  - 1299–1326 | ოსმან I (მაართა) |
|  - 1918–1922 | მეჰმედ VI (ეკონია) |
|  |

**ოსმალეთიშ იმპერია** (ოსმ. „دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّهί“, *Devlet-i Âliye-i Osmâniyye*; თურქ. Osmanlı İmparatorluğu), თაშნეშე ისტორიულო მიშინუაფუდჷ, მუჭოთ **თურქეთიშ იმპერია** ვარდა **თურქეთი** — სუნიტურ-ისლამური სახენწჷფო, დირსხუ ოღუზი თურქეფიშით ოსმან I-აშ დუდალათ ოორუე-ბჟადალ ანატოლიას, 1299 წანას. მურად I-აშით ბალკანეთის წარმაფილი დოჸუნაფონი ლჷმეფიშ დო მეჰმედ II-შით კონსტანტინოპოლიშ ხეშა ეშაჸოთამაშ შედეგო ოსმალეთიშ სასულთანოქ იმპერიათ გეგმიქიმინჷ.

XVI-XVII ოშწანურეფს, მუში სინძალიერეშ კონკას, სულთან სულეიმან კანონმადვალუშ მართუალაშ ბორჯის, ოსმალეთიშ იმპერია რდჷ ჭყანიერი მიარეეთნიკური დო მიარენინამი იმპერია, ნამუთ აკონტროლენდჷ ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპაშ, ბჟადალ აზიაშ, კავკაციაშ, ოორუე აფრიკაშ დო სომალიშ ჩქონიშ უმენტაშ ნორთის. XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუს, იმპერია იკათუანდჷ 32 პროვინციას დო მიარე ვასალურ სახენწჷფოს. თინეფშე კანკალექ მოგვიანაფათ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა გემშართჷ, დოსქილადირეფქ ოშწანურეფიშ მალობაშ ბორჯის შხვადოშხვა სახეშ ავტონომია მიღეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოსმალეფიშ ტექსტეფიშ პროექტი - ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტი
* ოსმალეთიშ იმპერია ოქსფორდიშ ისლამიშ ლექსიკონს Archived 2010-12-06 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ოსმალეთიშ იმპერია: - მიჩიგანიშ უნივერსიტეტი
* ოსმალეთიშ იმპერია: ქრონოლოგირი მუნაჩემეფი
* მოსოფელიშ ცივილიზაცია: ოსმალეფი Archived 1999-10-08 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Turkish Oral Narrative
* ოსმალეფიშ თურქული ლიტერატურაშ ინტერნეტ ბიბლიოგრაფია ჟირნინამი (თურქულ, ინგლისური) საიტი.
* ინფორმაცია ოსმალეფიშ გეშა
* აძვილებითი გჷნოხორინეფი ოსმალეთიშ იმპერია ორდოშიან ხანს Archived 2008-10-29 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  1300–1600 წანეფი
* ოსმალეფიშ კალიგრაფიაშ კოლექცია Archived 2008-04-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ოსმალეფიშ ისტორიაშ ბლოგი
* თურქეთი მაართა მოსოფელიშ ლჷმას
* პალესტინა ოსმალეფიშ მართუალაშ გიმე
* ოსმალეთიშ იმპერიაშ გრავიურეფი - HQ ხარისხიშ სურათეფიშ გალერეა Archived 2011-11-05 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ოსმალეფიშ რკუალაშ რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1966

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1963 · 1964 · 1965  **1966** 1967 · 1968 · 1969 |

**1966 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1966 *MCMLXVI* |
| იულიანური კალენდარი | 1965—1966 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7474—7475 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5726—5727  |
| ისლამური კალენდარი | 1386—1387 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7569—7570 (*„ჴფჲთ“*—*„ჴფო“*) |
| - *ქირსეშე* | 1966 (*„ჩშჲვ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 122 (*„რკბ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4458—4459 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1415 *ԹՎ* *ՌՆԺԵ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1958—1959 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2718—2719 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 2022—2023 |
| - *შაკა სამვატი* | 1888—1889 |
| - *კალი-იუგა* | 5067—5068 |
| ირანული კალენდარი | 1344—1345 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2509 |
| იაპონური კალენდარი | 41-ა წანა სიოვა |
| ჩინური კალენდარი | 4662—4663 乙巳 — 丙午 წვანე გვერი — ჭითა ცხენი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19661966 (ვითოშ ჩხოროშ სუმენეჩდოამშვი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-6 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჩინური კალენდარი

| კალენდარი |
| --- |
| მუნაჩემეფი კალენდარშენი |
| კალენდარიშ ტიპი |
ბჟაშ, თუთაშ, თუთა-ბჟაშ |
| კალენდარული ხანი |  | ნარკეფიშ დინოხუნაფა |  |
|

---

 |
| შხვა კალენდარი |
|  ალბანური · არმელინა · სომეხური: აიკიდური, ქირსიანული · ასირიული · აცტეკური · ბაჰაი · ბენგალური · ბუდისტური · ბაბილონური · ბიზანტიური · ვიეტნამური · გილბურდა · ჰოლოცენური · გრიგორიანული · ქორთული · დარიული · ჯვეშბერძენული · ჯვეშეგვიპტური · ჯვეშინდური · ჯვეშსპარსული · ჯვეშსლავური · ურიული · ზოროასტრიული · ინდოური · ინკეფი · ირანული · ირლანდიური · ისლამური · კელტური · ჩინური · კონტა · კოპტური · მალაიური · მაია · მასონური · მინგო · ნეპალური · ახალიულიანური · პროლეპტიკური: იულიანური, გრიგორიანული · რომაული · რუმიული · სიმეტრიული · სხუნუური · სტაბილური · ტამილური · ტაილანდური: თუთაშ, ბჟაშ · ტიბეტური · სუმსეზონამი · ტუვური · თურქმენული · ფრანგული · ხაკასიური · ქანაანური · ჰარაპული · ჩუჩხე · შვედური · შუმერული · ეთიოპიური · იულიანური · იავური · იაპონური |

**ჩინური კალენდარი** — ლუნისოლარული კალენდარი რე (*ლუნი* – თუთა, *სოლარ* – ბჟა), ნამუქჷთ მეღებულქ იჸუ ბჟაშ დო თუთაშ კალენდარეფიშ ელემენტეფიშ აკოსვარუათ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თეხანური ჩინარეფი გჷმირინუანა გრიგორიანულ კალენდარს ირდღალურ ხვარებას, ჩინური კალენდარი ასე ხოლო გჷმირინუაფუ თიჯგურა ოქინაფუ ტრადიციული დღახუეფიშ გჷმაკორაცხალო, მუჭომეფით რე, ჩინური ახალი წანა (აფუნიშ ფესტივალი) დო შქა-დამორჩილიშ ფესტივალი, თეშ მუჭოთ ასტროლოგის – საგურგინოთ დგჷმილიშ ნერჩიშ გაჭყაფალო ომანგე დღაშ გიშაგორალო. თე კალენდარს ბონი გჷმორინაფა ირდღალურ საქვარუას უღუ თუთაშ მიმალი ფაზაშ გჷმაკოროცხალო, ნამუთ შანულამი რე ოფუტეშ მეურნობაშო.

ჩინური კალენდარიშ მეჯინათ წანეფი ირთუ მუჭოთ: ვირიშ - 鼠 shŭ, შუ; ხოჯიშ - 牛 niú, ნიუ; ჸილოშ - 虎 hŭ, ხუ; ყურდგელიშ - 兔 tù, თუ; დრაკონიშ - 龙 (龍) lóng, ლუნგ; გვერიშ - 蛇 shé, შე; ცხენიშ - 马 (馬) mă, მა; თხაშ - 羊 yáng, იანგ; ქიაშ - 猴 hóu, ხოუ; მუმულიშ - 鸡 (鷄) jī, ძი; ჯოღორიშ - 狗 gŏu, კოუ; ღეჯიშ - 猪 (豬) zhū, ჭუ წანეფო.
# პოლიტიკური პარტია

ევროპაშ პარლამენტიშ გიშაგორუეფიშ პოსტერი იტალიას
**პოლიტიკური პარტია** — ორგანიზაცია ნამუთ აკოქიმინელი რე სახენწჷფოს პოლიტიკური ნძალაუფლებაშ მაპალაფარო, რჩქვანელობურ გიშაგორუეფიშ შარათ. შხირას, პარტია წჷმარინუანს ნამუდგაინ იდეოლოგიას, მარა თინა თაშნეშე შილებე რდას შხვადოშვა ინტერესეფიშ მაღვენჯი ნძალეფიშ კოალიცია. იზაცი.

## ლიტერატურა

* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხს. 694-695, ქართი, 1984 წანა.
* მიხეილ ჭაბაშვილი (1989). რედ. ი. ქვაჩახია, დ. ოდიშარია: *უცხო სიტყვათა ლექსიკონი*. თბილისი:  განათლება,   ხს. 372.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* პოლიტიკური პარტია. *სპებ, Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი*.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# მილარდ ფილმორი

|  |
| --- |
| **მილარდ ფილმორი Millard Fillmore** |
|   |
| ააშ-შ 13-ა პრეზიდენტი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 9 კვირკვე, 1850 – 4 მელახი, 1863 |
| ვიცე-პრეზიდენტი   | მითინი |
| წიმოხონი | ზაქარი ტეილორი |
| მონძე | ფრანკლინ პირსი |
|

---

ააშ-შ მა-12 ვიცე-პრეზიდენტი |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 4 მელახი, 1849 – 9 კვირკვე, 1850 |
| პრეზიდენტი | ზაქარი ტეილორი |
| წიმოხონი | ჯორჯ დალასი |
| მონძე | უილიამ კინგი |
|

---

წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათური |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი |
| 1833 – 1835 |
|

---

 |
| დუნაბადი | 7 ღურთუთა, 1800 სამერჰილი, ნიუ-იორკი,  ააშ |  |
| ნაღურა | 8 მელახი, 1874 ბუფალო, ნიუ-იორკი |
| ერუანობა | ამერიკალი |
| პოლიტიკური პარტია | ვიგეფიშ პარტია |
| ალმასქუ | 1. ებიგელი ფილმორი 2. კეროლინ ფილმორი |
| პროფესია | იურისტი |
| ხეშმოჭარუა |  |

**მილარდ ფილმორი** (ინგლ. Millard Fillmore; დ. 7 ღურთუთა 1800 — ღ. 8 მელახი 1874) ― ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ რანწკით მა-13 პრეზიდენტი 1850-1853 წანეფს. 1849-1850 წანეფს ზაქარი ტეილორიშ პრეზიდენტალას რდჷ ააშ-შ მა-12 ვიცე-პრეზიდენტი. თინა რდჷ ბოლო პრეზიდენტი ვიგეფიშ პარტიაშე. თიქ პრეზიდენტიშ პოსტი წჷმოხონიშ, ზაქარი ტეილორიშ, ღურაშ უკული დეკინჷ, მუთ მაჟირა შქაშა მოხვადჷ ააშ-შ ისტორიას. ფილმორი დღას ვაუსხუნუაფჷნა პრეზიდენტო, ტეილორიშ ხანიშ უკული, თინა ვიგეფიშ პარტიაქ უკული ვაწარინჷ 1852 წანაშ ოპრეზიდენტე სხუნუეფს. თიქი ოთხი წანაშ უკული Know Nothing პარტიაშე ცადჷ სხუნუეფს გომორძგვინი, მორო დემარცხჷ.

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
მილარდ ფილმორი
# ნებრასკა

**ნებრასკა** (Nebraska, Nb), შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟადალიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ინდიარეფიშ ნინაშა „აკაბუცხა სიტომბაში წყარმალუს“ შანენს. 1541—1801 წანეფსი ონირზებელი რდჷ ესპანეთიშ დო საფრანგეთიშ შქას. 1803 ნებრასკა მიეჸიდჷ ააშ-იშ მუჭოთ ლუიზიანაშ ნორთი. 1854-შე ააშ-იშ ტერიტორია, 1867-შე — ააშ-იშ შტატი.

* **ფართობი** — 200,520 კმ²
* **მახორობა** — 1,869 ვითოში (ჩეკანამი 93,8 %, აფროამერიკალი 3,6 %, ლათინოამერიკალი 2,3 %).
* **ნოღაშ მახორობა** — 62,9 %.
* **ნოღეფი** — ლინკოლნი, 225 ვითოში, ომაჰა, 364 ვითოში.
* **ჩინებული ადამიერეფი** — ჰენრი ფონდა, მალკოლმ X, ჰაროლდ ლოიდი.