Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ფუძიამა

|
ფუძიამა იაპონ. 富士山 |
| --- |
| ფუძიამა. მიოჯინი ბჟადალშე, იამანასიშ დო სიძუოკიშ პრეფექტურეფიშ ხურგიშ გოხოლუას. 2005 |
| კოორდინატეფი:
35.366667,138.73333335°22′00″ ოორ. გ. 138°44′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ორენი  |  იაპონია |
| სიმაღალა | 3776 |
| ქჷნდჷრი | იაპონური ალპეფი |
| ტიპი | სტრატოვულკანი |
| ბოლო ეშაგორგოთი | 1707-1708 |
| მაართა ეშულა | 663 |

**ფუძიამა**, ვარ-და რომაჯიშ მეჯინათ თაშნეშე **ფუჯიშ გვალა** (იაპ. **富士山** [ɸɯʥisaɴ]) — მოქიმინე სტრატოვულკანი იაპონიას. ზუღაშ დონეშ სიმაღალა 3776.24 მეტრია რე დო ქიანაშ თარი კოკი ჰონსიუს, ტოკიოშ ოორუეშე, იამანასიშ დო სიძუოკიშ პრეფექტურეფიშ ხურგის. ფუძიამა წჷმარინუანს იაპონიაშ ართ-ართ თარ ერუანულ სიმბოლოს. ფუძიამა იაპონიაშ უმაღალაში კონკა რე.
# ბათმანი (ნოღა)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
ბათმანი Batman

|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
| გერბი |
| გერბი |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  თურქეთითურქეთი |
| პროვინცია | ბათმანიბათმანიშ პროვინცია|ბათმანი |
| კოორდ. | 37.883333,41.11666737°53′00″ ოორ. გ. 41°07′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| მერი | საბრი იოზდემირი |
| ფართობი | 563.59 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 540 მ |
| ოფიციალური ნინა | თურქული |
| მახორობა | 348,963 კოჩი (2012) |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+2, ზარხულს UTC+3 |
| ტელ. კოდი | 0488 |
| ოფოსტე ინდექსი | 72x xx |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა |  |

|  |
| --- |
|
ბათმანი |

**ბათმანი** ვიკიოწკარუეს |

**ბათმანი** (თურქ. Batman) — ნოღა თურქეთის, ბათმანიშ პროვინციაშ ნანანოღა.

## გალერეა

*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Archived 2012-12-02 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  (ინგლ.)
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა Archived 2020-07-15 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ანატოლია

ანატოლიაშ ტრადიციული დეფინიცია ალმახანური თურქეთიშ ტერიტორიას
**ანატოლია**, **მორჩილი აზია** (თურქ. Anadolu; ბერძენ. Aνατολή [*Αnatolē*] ვარდა Ανατολία [*Anatolìa*]) რეგიონი ოორუე-ბჟადალ აზიას, ნამუთ ასე თურქეთიშ აზიურ ნორთის ჯოხონ. (თურქეთიშ ევროპულ ნორთის რუმელია ჯოხო). ტერმინი შანენს „ჩხანაშ ეშულას“ ვარდა „ბჟაეიოლს“. თურქული ზიტყვა *Anadolu* ბერძნული ვერსიაშე რე გჷნოღალირი. თაშნეშე ქიანაშ თე ნორთის, ლათინურო ჯოხო Asia Minor.

## ისტორია

აზიაშ დო ევროპაშ აკართაფუს სტრატეგიული დვალუაშ გეშა, ანატოლია მუსხირენ ცივილიზაციაშ გაჭყაფუქ იჸუ პრეისტორიული პერიოდიშე, ნეოლითური ოხორუეფით Çatalhöyük (ნეოლითური დიხაშჭაბუშ წარმება), Çayönü (დიხაჭაბუშანი ნეოლითიშე), Nevali Cori (დიხაჭაბუშანი ნეოლითი), Hacilar (ნეოლითური დიხაჭაბუშ წარმება), Göbekli Tepe (დიხაჭაბუშ ნეოლითი). ტროაშ ოხორუეფი ნეოლითურ ხანას იჭყაფუ დო რკინაშ ხანას იგინძორებუ. უდიდაშ ცივილიზაციეფიშე, ნამუსჷთ თაქ ოხორუეფი უღუდეს ვარდა ეჭოფილი აფუდესჷნ, რდეს - ხურიტეფი (ცივილიზაცია), ხათეფი, ხეთეფი, ჰუნეფი, კოლხეფი, იბერიალეფი, სკვითეფი, კიმერიალეფი, კელტეფი, ფრიგიალეფი, ლიდიარეფი, ლუვიარეფი, ბერძენეფი, რომალეფი, სომეხეფი, აზერბაიჯანალეფი, სპარსალეფი, არაბეფი, ქურთეფი, სელჯუკეფი დო ოსმალეფი.

## გეოგრაფიული მახასიათაფალეფი

ომძღჷ უჩა, მარმარილოშ, ეგეოსიშ დო სქირონაშქა ზუღეფი დო ბოსფორიშ დო დარდანელიშ საროტეფი, ნამუთ აზიას გუთმორთჷნს ევროპაშე. მორჩილი აზიაშ ბჟაეიოლი ხურგეფი, მუჭოთ ფიზიკურ-გეოგრაფიული ზონეფინ, რჩქვანილობურო კოროცხჷნა სქირონაშქა ზუღაშ წყარპიჯიშ ღოზიშე ისკანდერუნიშ საროტიშ ობჟათეშა, უკული 40-ა მერიდინს დო ტობა ვანს შქას, მორჩილ აზიაშ ოორუე ხურგა დოხოლაფირო მუთმუხვადუ წყარმალუ ჭოროხიშ გიმენი მალობას. მორჩილი აზიაშ წყარპიჯიწკჷმა იდვალუაფუ - (კვიპროსიშ, როდოსიშ დო შხვა კოკეფი).

ჩქონს უმენტაშო გვალამი რელიეფიე. უმენტაშ ნორთის იკენს გვერდოტიოზი მორჩილაზიური ლაკადა, ბჟაეიოლშე — სომეხური ლაკადა. ჩქონიშ წყარპიჯიშ მანგას — ინწრო რზენეფიე, სქირონაშქაზუღური ჩანარეფით.

## თაშნეშე ქოძირით

* ბიზანტიაშ იმპერია
* კაპადოკია
* ტრაპიზონიშ იმპერია
* ეფესო
* ხეთეფი
* ლიდია
* მილეტი
* პერგამონი
* ფრიგია
* პონტოშ ომაფე
* ნიკოლოზ საკვირემაქიმინჯე
* სელჩუკეფიშ სახენწჷფო
* რუმიშ სასულთანო
* ტროა
* თურქეთი
* ურარტუ

## ლიტერატურა

* Badisches Landesmuseum Karlsruhe (Hrsg.): *Die ältesten Monumente der Menschheit. Vor 12.000 Jahren in Anatolien*. Konrad Theiss, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8062-2072-8.
* Volker Eid: *Im Land des Ararat. Völker und Kulturen im Osten Anatoliens*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft , Darmstadt 2006, ISBN 3-534-18206-5.
* Michael Zick: *Türkei. Wiege der Zivilisation*, Konrad Theiss, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-8062-2110-7.
* Media-Cultura (Hrsg.), in Zusammenarbeit mit dem Badischen Landesmuseum Karlsruhe: *Die ältesten Monumente der Menschheit. Vor 12.000 Jahren in Anatolien*. Konrad Theiss, Stuttgart 2007, DVD-ROM.
* Johann Gustav Droysen, Geschichte Alexanders des Großen, DVA 1955
# სამსუნი

სამსუნი
**სამსუნი** — ნოღა ოორუე თურქეთის. მახორობა 538,106 კოჩი. დირსხუ ჯვ. წ. VI ოშწანურას, (Amisus), სამსუნიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-საიტი Archived 2012-03-01 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ტურისტული ვებ-საიტი

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი

ქიანეფი ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ მეჯინათ (ჟიშე) დო ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტიშ მეჯინათ (გიმე)
ქიანეფი 2015 წანაშ ართი შური მახორუშა ედპ-შ თიაშ მეჯინათ
ქიანეფიშ ერკებული ართი შური მახორუშა ედპ-შ თიაშ მეჯინათ
**ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი (ედპ)** (ინგლ. gross domestic product - GDP), თაშნეშე **ართოიანი დინოხოლენი პროდუქტი (აშპ)** რე ართი წანაშ დინოხოლე ქიანაშ თანჯეფს წარმებული ედომუშამი საბოლოო პროდუქციაშ დო მოინალაფაშ ოართე ღირებულება. ედპ ერუანული მიშნაველეფიშ დო წარმებაშ ზჷმაშ გჷმოკოროცხუაშ ართ-ართი მეთოდი რე. თიქ შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას, მუჭოთ ქიანაშ რინაშ სტანდარტიშ ართ-ართი ინდიკატორქ, მორო თე მეთოდის გარკვიებული კილეფი უღჷ. ეკონომიკურ ფორმულეფს ედპ-ს შხირას ეთმოღანკჷნა ლათინური Y-ით.

## გოხურგაფა

**ედპ** არძო თი საბოლოო ღმალაშ დო მოინალაფაშ ობაზარე ღირებულება რე, ნამუთ იწარმებუ ქიანაშ დინოხოლე ბორჯიშ მოჩამილ პერიოდის.

## ზუმაშ ართური

## ედპ დო რინაშ სტანდარტი

## ქიანეფიშ გჷმნაკოროცხი ედპ-შ მეჯინათ

## რესურსეფი ინტერნეის

## ქოძირით თაშნეშე

* ედომუშამი ერუანული პროდუქტი
* ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სიდნეი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
სიდნეი ინგლ. Sydney

|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
| შილა |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ავსტრალიაავსტრალია |
| შტატი | ახალი ობჟათე უელსიახალი ობჟათე უელსი |
| კოორდ. | -33.859972,151.21111133°51′35.9″ ობჟ. გ. 151°12′40″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| დირსხუ | 1788 |
| ფართობი | 12 144,6 კმ² |
| მახორობა | 4 391 674 კოჩი (2011) |
| მეჭედალა | 361,615 კოჩი/კმ² |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+10, ზარხულს UTC+11 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.cityofsydney.nsw.gov.au |

|  |
| --- |
|
სიდნეი |

**სიდნეი** ვიკიოწკარუეს |

**სიდნეი** (ინგლ. Sydney გჷმირაგადუ  [ˈsɪdni]) — ავსტრალიაშ არძაშე დიდი ნოღა. თიში ფართობი 12 144,6 კმ²-ია, მახორობაშ მუდანობა - 2011 წანაშ ეჭარუათ აკმადგინადჷ 4 391 674 ადამიერს. ნოღა დარსხუ 1788 წანას არტურ ფილიპიქ, ნამუქჷთ თაქ მორთუ *მაართა ფლოტიშ* (ინგლ. First Fleet) ხემანჯღვერობათ დო თინა ავსტრალიას მაართა ევროპული კოლონიალური ოხორუეშ აბანი რე. ნოღას, ბრიტანეთიშ თიმბორჯიანი კოლონიეფიშ მინისტრიშ, ლორდ სიდნეიშ ჯოხოქ გიადჷ. ნოღა ახალი ობჟათე უელსიშ ნანანოღა რე. თინა ქიანაშ უშხუაში სავაჭარო, საფინანსო დო ეკონომიკური ცენტრი რე. ნოღას იდვალუაფუ 90-შე უმოსი ბანკი დო 400-შე უმოსი საირქიანო კომპანიაშ აბანური ფილიალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* City of Sydney - ოფიციალური საიტი

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1957

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1954 · 1955 · 1956  **1957** 1958 · 1959 · 1960 |

**1957 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1957 *MCMLVII* |
| იულიანური კალენდარი | 1956—1957 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7465—7466 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5717—5718  |
| ისლამური კალენდარი | 1376—1377 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7560—7561 (*„ჴფჲ“*—*„ჴფჲა“*) |
| - *ქირსეშე* | 1957 (*„ჩშნზ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 113 (*„რიგ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4449—4450 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1406 *ԹՎ* *ՌՆԶ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1949—1950 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2709—2710 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 2013—2014 |
| - *შაკა სამვატი* | 1879—1880 |
| - *კალი-იუგა* | 5058—5059 |
| ირანული კალენდარი | 1335—1336 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2500 |
| იაპონური კალენდარი | 32-ა წანა სიოვა |
| ჩინური კალენდარი | 4653—4654 丙申 — 丁酉 ჭითა ქია — ჭითა მუმული |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19571957 (ვითოშ ჩხოროშ ჟარნეჩდოვითოშკვითი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ მა-6 დეკადაშ მა-7 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# თარობა

**თარობა** — ართიანი სტრუქტურა, ნამუსჷთ უღჷ ნძალა აძვილაფაშ ვარა ნებაშ წეისთ ახორციელას დორხველი ნებაგოქუნელობა, მიღას კანონეფინ. რჩქვანელობური თარობა შანენს ომენოღალე ხეშულობას, ნამუთი შილებე რდასჷნ არდგილობური, ერუანული ვარდა ოერეფოშქაშე. ხოლო არსებენს ოწარმე, აკადემური დო რელიგიური ხეშულობა. ათეჯგუა სტრუქტურულ ართულეფს შილებე დუძახათ დირექტორეფიშ სხუნუ, მამართვალეფი, გუბერნატორეფი, ვარდა უბრალეთ ადმინისტრაცია, უნჩაშეფიშ სხუნუ. ხეშულობეფიშ შანულობა დო კათინი ითირუ არდგილიშ დო დოშანილობაშ მეჯინათ, ორგანიზაციაშ სტრუქტურაშ, ენწყუალაში მეჯინათ, ირთულებუ თარობაშ კომპლექსურებათ დო ირდუ იერარქიულიოკუჩხური. თაშნეშე, ჭიჭე დო კაბეტი ნოღეფს ჸუნა მიარე მამართვალი,მულტინაციონალურ კომპანიეფს ჸუნა იერარქიეფიშ თელი ჯაჭვი.
მარუალაშ ფორმეფშქას გიშიგორუაფუ სახენწჷფო დო კერზო ადმინისტრაცია.
მართუალაშ კონცეფციაქ დირსხუ დიო ხოლო მაართაჸოფილი თემური წკარუაში ბორჯის, მუჟამსჷთ ადამიერეფი იართიანებუდეს თურეფო საართო ღანკიშ მიოჭირანაფალო.

## სახენწჷფო თარობეფიშ მაგალითეფი

**ლენიშფერი** ფერით მოღანკილიე ქიანეფი წჷმმარინაფალაფური დემოკრატიათ, რუკა აკოდგინელიე Freedom House-იშ 2010 წანაშ რკვიაშ მეჯინათ.

## ქოძირით თაშნეშე

* პოლიტიკური ეკონომია
* პოლიტიკა
* სახენწჷფო

## ლიტერატურა

* Kjaer, Anne Mette (2004). *Governance*.  Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-7456-2979-7.
* (2005) *Foundations of Comparative Politics*.  Cambridge University Press. ISBN 0-521-53620-0.
* Sharma, Urmila & Sharma, S.K. (2000). "Forms of Government", *Principles and Theory of Political Science*.  Atlantic Publishers & Distributors. ISBN 978-81-7156-938-0.
* Boix, Carles (2003). *Democracy and Redistribution*. New York:  Cambridge University Press.
* Bunce, Valerie. 2003. "Rethinking Recent Democratization: Lessons from the Postcommunist Experience." World Politics 55(2):167-192.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Phrontistery Word List: Types of Government and Leadership
* What Are the Different Types of Governments? Archived 2013-03-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Types of Governments from Historical Atlas of the 20th Century
* Other classifications examples from Historical Atlas of the 20th Century
*
* Regime Types Archived 2012-04-26 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* CBBC Newsround : types of government

## სქოლიო
# 1799

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XVII · **XVIII** · XIX |
| **წანეფი:** | 1796 · 1797 · 1798  **1799** 1800 · 1801 · 1802 |

**1799 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1799 *MDCCXCIX* |
| იულიანური კალენდარი | 1798—1799 (12 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7307—7308 (12 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5559—5560  |
| ისლამური კალენდარი | 1213—1214 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7402—7403 (*„ჴჳბ“*—*„ჴჳგ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1799 (*„ჩღჟთ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მორთინა დო 487 (*„ჳპზ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4291—4292 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1248 *ԹՎ* *ՌՄԽԸ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1791—1792 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2551—2552 (2 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1855—1856 |
| - *შაკა სამვატი* | 1721—1722 |
| - *კალი-იუგა* | 4900—4901 |
| ირანული კალენდარი | 1177—1178 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2342 |
| იაპონური კალენდარი | 11-ა წანა კანსეი |
| ჩინური კალენდარი | 4495—4496 戊午 — 己未 ჸვინთელი ცხენი — ჸვინთელი შხური |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
17991799 (ვითოშ შკვითოშ ოთხონეჩდოვითოჩხორო) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე თუთაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე შურიშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 11 დღა. თე წანა რე XVIII ოშწანურაშ მა-10 დეკადაშ მა-9 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ანდალუსია

**ანდალუსიაესპ. Andalucía**| **გერბი**  | **შილა**  |
| ქიანა |  ესპანეთი |
| ჰიმნი: | Himno de Andalucía |
| სტატუსი | ავტონომიური გოართოიანაფა |
| ფორჷნს | პროვინციეფს: ალმერია კადისი კორდობა გრანადა უელვა ხაენი მალაგა სევილია |
| ადმინ. ცენტრი | სევილია |
| შხუ ნოღა | სევილია |
| შხუ ნოღეფი | მალაგა, კორდობა |
| მადუდე | **პრეზიდენტი**: ხუან მანუელ მორენო ბონილია |
| ოფიც. ნინა | ესპანური |
| მახორობა (2017) | 8 370 368 (1-ა აბანი) |
| მეჭედალა | 96,38 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 87 268 კმ² (2-ა აბანი) |
| სიმაღალა ზუღაშ დონეშე  - უმაღალაშ ჭურჭული
  |  მულასენი 3478 მ |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+1 |
| კოდი ISO 3166-2 | ES-AN |
| [ოფიციალური ვებ-ხასჷლა ოფიციალური ვებ-ხასჷლა] |
|  | Andalucía |

**ანდალუსია** (ესპ. Andalucía) — ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფა 1981 წანაშე. აკმოდირთუ 8 პროვინციაშე (მახორობა ვთშ.): ალმერია (502), კადისი (1.106), კორდობა (761), გრანადა (808), უელვა (455), ხაენი (648), მალაგა (1.249), სევილია (1.705).

* *ფართობი* - 87,3 ათასი.
* *მახორობა* - 8 370 368 მლნ.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* – სევილია.

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ანდალუსია

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სპირალური გალაქტიკა

სპირალური გალაქტიკა მესიე 101
**სპირალური გალაქტიკა** — გალაქტიკეფიშ ართ-ართი ტიპი, ნამუსჷთ ამერიკალი ასტრონომი ედუინ ჰაბლი ეთმოჭარუნს მუშ 1936 წანაშ ომენცარე ნახანდის. სპირალური გალაქტიკეფიშ უმენტაშობა იკათუანს მართუ გალაქტიკური დისკის, მურიცხეფს, აირეფს დო ნტვერს დო მურიცხეფიშ ცენტრალურ კონცენტრაციას, ნამუსჷთ ბალჯის უძახჷნა.

სპირალურ გალაქტიკეფს უღუნა სპირალური სტრუქტურა, ნამუთ იგინძარებუ გალაქტიკაშ ცენტრიშე გალაქტიკაშ დისკიშახ. სპირალურ კილეეფს მეურს მურიცხეფიშ ფორმაციაშ პროცესი.

სპირალური გალაქტიკეფიშ ჟირიმასუმადის უღუნა ბარულ-სპირალური სტრუქტურა, ნამუთ იჭყაფჷ ცენტრალური ბალჯიშე. ჸათეცალ გალაქტიკეფს ბარულ სპირალურ გალაქტიკეფს უძახჷნა.

ჩქინი გალაქტიკა ბარულ სპირალური გალაქტიკა რე.

სპირალური გალაქტიკეფი ვარეგულარული გალაქტიკეფიწკჷმა ართო აკმადგინანა ოქიანუშ გალაქტიკეფიშ 60 %-ის. თინეფს ფშხირას შეთმეხვადუთჷ დაბალი პისკვინიშ რეგიონეფს დო ნაკლებო გალაქტიკეფიშ გვართეფიშ ცენტრეფს.

## გალერეა

* მეშხურეშ შარაშ გალაქტიკაშ სპირალური კილეეფი
* სპირალური გალაქტიკა IC 1954
* ფოტოს ჩქუ ჟირი სპირალური გალაქტიკა: ჟინი რე გალაქტიკა NGC 5954 დო თუდონი NGC 5953. ჸათე გალაქტიკეფი თეშ რენა ართიანს მერეხილი, მენცარეფი მიშინუანა ართოიანი ჯოხოდვალათ Arp 91-თ. იდვალუაფუნა დიხაუჩაშე 100 მლნ. სინთეშ წანაშ მაშორას
* ბარულ სპირალური გალაქტიკა Mrk 1337

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
სპირალური გალაქტიკა Spiral Galaxies @ SEDS Messier pages
* *SpiralZoom.com* Archived 2019-03-06 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. , an educational website about Spiral Galaxies and other spiral formations found in nature. For high school & general audience.
* Spiral Structure explained Archived 2019-06-08 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* GLIMPSE: the Galactic Legacy Infrared Mid-Plane Survey Extraordinaire
* Merrifield, M. R.. Spiral Galaxies and Pattern Speed. *Sixty Symbols*. Brady Haran for the University of Nottingham.