Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ლოგიკა

**ლოგიკა** ბერძენ. λόγος (ლოგოს) — დუდმმართაშე შანენდჷ ზიტყვას, ვარ-და ნამდგაინ ნარაგადის, უკული ფირქიშ დო არზიშ შანულობაქ მიაჩჷ, შხირას მიშინუაფჷ, მუჭოთ არგუმენტეფიშ დოგურაფა, მარა თიში ზუსტი გოთანჯუა ასეშა ფილოსოფოსეფიშ სხუნუაშ მეკონი რე. ნამდგა სვენათ, ლოგიკოსეფიშ ეშაჩინებუ თე მართალი დო ტყურა დედუქციეფიშ დოგურაფა დო „ჯგირი“ არგუმენტეფიშ „ფურშე“ გინორთიშ დოდგინა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* An Introduction to Philosophical Logic Archived 2008-04-03 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* forall x: an introduction to formal logic
* Logic Self-Taught: A Workbook Archived 2008-05-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ალავიტეფი

```
ვაშგოჩირთანი: ალაუვიტეფწკჷმა
```

ზულფიყარი, ალიშ მაღულარიშ სტილიზაფილი გჷმოხანტუალა წჷმარინუანს ალავიტეფიშ სიმბოლოს.
**ალავიტეფი** თაშნეშე **ალავეფი** (არაბ. علوية‎‎) — ისლამიშ ართ-ართი გემაჸვენჯობა. თარო გოფაჩილი რე სირიას, სოდე მახორობაშ დოხოლაფირო 11%-ის აკმადგინანა. ალავიტეფი აღიარენა შიიტური გემაჸვენჯობაშ ვითოჟირულეფიშ სკოლას, მორო რელიგიური სინკრეტიზმიშ ელემენტეფით. ალავიტეფი პატის არზენა ალის (ალი იბნ აბუ ტალიბი) დო ჯოხო *ალავი* შანენს ალიშ გემაჸვენჯის.

მირჩქინუაფუ, ნამჷ-და გემაჸვენჯობა IX ოშწანურა, იბნ ნუსაირქ დარსხჷ, თეშ გეშა ალავიტეფს მინშა *ნუსაირეფსთ* უძახჷნა (არაბ. نصيرية‎‎). ეშანილი ტერმინი კუჩხგემადგუმალი კონოტაციაშ მაღელი რე. შხვა ჯოხო *ნასარი* ნუსაირიშ ჩილათირი თანგუაშ შედეგი რე.

ალავიტეფს მინშა თურქეთის გოფაჩილ ალევიზმშა ოჩირთჷნა.

ფართას რდჷ გოფაჩილი ოსმალეთიშ იმპერიას. იმპერიაშ გოუქვაფაშ დო თურქეთიშ რესპუბლიკაშ გჷმოცხადაფაშ უკული, მუსტაფა ქემალქ ალავიტეფიშ თხოზინი ქჷდიჭყჷ. ალავიტეფქ გეგნორთეს ფრანგული მანდატით თხილერ სირიაშა, სოდე უჭიჭაშობაშო გიჭყჷ გიშაკერძაფილ ტერიტორიეფქ, თინეფს შქას ალავიტეფიშ სახენწჷფოქ. უკული ალავიტეფიშ სახენწჷფოქ გეუქვჷ, მორო ალავიტეფქ სირიაშ არმიაშ შანულამ ჭყანათ ქჷდოსქიდეს. თიშ უკული, მუთ 1970 წანას, სირიაშ ხეშუულებაშა, ოურდუმე გინორთაფაშ შედეგო სხუნუეფიშ რსხუშ ხუჯიშ დოკინათ, ალავიტი ჰაფეზ ალ-ასადიქ ქჷმორთჷ, თარობაშ ელიტას თარო ალავიტეფი წჷმარინუანდეს. ალ-ასადიშით ინიცირაფილი რდჷ, შიიტეფწკჷმა ალავიტეფიშ დახოლებაშ პროცესი. 1970 დო 1980 წანეფიშ ისლამურ არყაფილეფქ რსებული ნწყუალა წარწიშ გიმე ქეთიჸუნეს, ომენოღალე ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული — წარწიქ უმოსო მიძინჷ, გემანგარჷ ირანიშ შიიტურ რეჟიმწკჷმა სირიალი ალავიტეფიშ დოხოლაფაშ პროცესიქ.

## ჩინებული ალავიტეფი

* ჰაზეფ ალ-ასადი — სირიალი ოურდუმე, სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე, სირიაშ ჸოფილი დუდთხილუაშ მინისტრი, ჸოფილი პრემიერ-მინისტრი, ჸოფილი პრეზიდენტი დო გენერალი.
* ბაშარ ალ-ასადი — სირიალი სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე, სირიაშ მოქიმინჯე პრეზიდენტი, სირიაშ აკონაჯარაფილი ნძალეფიშ თარსარდალი დო ბარტია **ბაასი**შ სირიაშ რეგიონული გჷმნართიშ მელამოსე. მარშალი. ჰაზეფ ასადიშ ქომოლსქუა.

## ლიტერატურა

* Kazimi, Nibras. *Syria Through Jihadist Eyes: A Perfect Enemy*, Hoover Institution Press, 2010. ISBN 978-0-8179-1075-4.
# სტატისტიკური მანქანური თანგუა

ნინაშური მუნაჩემეფიშ დამუშებაშ დონეეფი
**სტატისტიკური მანქანური თანგუა** (ინგლ. Statistical machine translation — SMT) — მანქანური თანგუაშ გვარობა, სოდე თანგუა იგენერირებუ სტატისტიკური მოდელეფიშ ოსხირშა, ნამუშ პარამეტრეფი მეღებული რე ჟირნინამი ტექსტური კორპუსეფიშ ანალიზიშე (text corpora). სტატისტიკური მანქანური თანგუა აწურე მანქანური თანგუაშ თი სისტემეფს, ნამუეფჷთ გერსხჷნა Rule-Based Machine Translation წესეფს (RBMT) დო Example-Based MT-იშ სამანგეფს (EBMT). სტატისტიკური მანქანური თანგუაშ იდეაქ პირველაშე გჷმობჟინაფილქ იჸუ უორენ უივერიშით (Warren Weaver), 1949 წანას. „მაჟირა რეღმა“ — 1990-იანეფიშ დაჭყაფური, IBM. „მასუმა რეღმა“ — Google, Microsoft, Language Weaver, Yandex.

## ქოძირით თაშნეშე

* ორაგადე ნინაშ ავტომატური თანგუა
* მაკოტო ნაგაო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ინფექცია

**ინფექცია** (გვიან. ლათ. infectio - დალახება) — პათოგენური პარაზიტიშ მიშაჭკირუა ადამიერიშ ვარ-და ჩხოლარიშ ორგანიზმშა დო თიშ დალახება. ორგანიზმის მიშაჭკირუაშე ინფექციაშ გჷმმაჭანაფალი ინმიპარკებჷ გორკვიაფილ ორგანოეფს დო ნორშვეფს. მიშაჭკირილი პარაზიტიშ დო „მენძელიშ“ ორგანიზმიშ შქას იჭყაფჷ რთული ურთიართგაულა - ინფექციური პროცესი, ნამუთ იკათუანს გჷმმაჭანაფალიშ რინაშ ახალ პიჯალეფწკჷა მერგეშუას, გომიარაფას, პროცესიშ დისემინაციას, მეტასტაზეფიშ გორჩქინას, დალახებური ორგანიზმიშ ინტოქსიკაციას დო შხვა. ინფექცია გიშმარჩქინდჷ ლახარაშ კონწარი ვარ-და ქრონიკული ფორმათ დო ვარ-და ინფექციაშ მაღელობათ. ინფექციაშ ფორმა დოჸუნს გჷმმაჭანაფალიშ მუშობურობეფს - ვირულენტალაშა, ეგზო- დო ენდოტოქსინეფიშ გჷმომუშებაშ ღვენაშა, მიშაჭკირილი გჷმმაჭანაფალიშ მუდანობაშა დო შხვა. ხოლო დიდი შანულობა უღუ ორგანიზმიშ დგომარობას, თიში მუკოდვალაშ ღვენას ვარ-და თე დო თი ლახარეფშო მენჭაფას. კანკალე გჷმმაჭანაფალიშ ორგანიზმის ინოპარკება ვეჭანუანს პათოლოგიური პროცესიშ გოვითარაფას. თეჯგურა გჷმმაჭანაფალეფშა პიჯობურო პათოგენური უჯოხონა. თინეფს დიდი ხანიშ გოძვენას შეულებჷნა უსიმპტომეთ რდან კანიშ დო ცქირცქამი დაცხეფიშ ჟიპიჯის, ყია-ჭჷს დო შხვადო, ვინდარო ტრავმა, გორგილაფა ვარ-და შხვა ხემანწყუ ფაქტორი ვაკუქიმინუნს ომანგე პიჯალეფს მალახებერი მუშობურობეფიშ გიშარჩქინალო.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ვითოშწანურა

**ვითოშწანურა** — ბორჯიშ ოზჷმალი ართული, ნამუთ იკათუანს ვით ოშწანურას ვარ-და ოშ ვითწანურას ვარ-და ვითოშ წანას.

## წანეფიშეჭარუა

ასეშო ქიანეფიშ უმეტაშობაშოთ მეღებული რე, ნამჷ-და ახალი წანეფიშეჭარუაშ (გრიგორიანულ კალენდარიშ მეჯინათ) პივრელ ვითოშწანურათ იკოროცხუ პერიოდი 1 წანაშ 1 ღურთუთაშე 1000 წანაშ 31 ქირსსთუთაშახ, მაჟირა ვითოშწანურათ მიარზებუ 1001 წანაშ 1 ღურთუთაშე 2000 წანაშ 31 ქიტსეთუთაშახ, მასუმა — 2001 წანაშ 1 ღურთუთაშე 3000 წანაშ 31 ქირსსთუთაშახ.

| 2 ჯვ. წ. | 1 ჯვ. წ. | 1 ქ. ბ. | 2 | 3 | 4 | 5 | ... | 998 | 999 | 1000 | 1001 | 1002 | 1003 | ... | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | ... | 2998 | 2999 | 3000 | 3001 | 3002 | 3003 | ... |
|  | I ვითოშწანურა | II ვითოშწანურა | III ვითოშწანურა | IV ვითოშწანურა |

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ვითოშწანურა უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : (3 ტომად) / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - თბ. : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.(MFN: 136149)
# ავსტრალიაშ, ახალი ზელანდიაშ დო ააშ-იშ თხილუაშ ხეკულუა

|  |
| --- |
| ავსტრალიაშ, ახალი ზელანდიაშ დო ააშ-იშ თხილუაშ ხეკულუა ინგლ. ANZUS Security Treaty — Australia, New Zealand, United States |
|  ANZUS-იშ მაკათური ქიანეფი |
| აბრევიატურა |
ANZUS
 |
| ტიპი |
ოურდუმე ალიანსი
 |
| ღანკი/გეჸვენჯობა |
კოლექტიური უშქურინჯალა
 |
| ონინალჷ რეგიონს |
რჩქალი ოკიანეშ რეგიონი
 |
| მაკათურეფი | * ავსტრალია
* ახალი ზელანდია (ობორჯეთ სტატგაჩემებული)
* ააშ
 |
| ოფიციალური ნინეფი |
ინგლისური
 |

**ავსტრალიაშ, ახალი ზელანდიაშ დო ააშ-იშ თხილუაშ ხეკულუა** (ინგლისური აბრეავიატურა **ANZUS**) — ოურდუმე ალიანსი, ნამუთ ავალენს ავსტრალიას დო ახალ ზელანდიას, დო ზოხოთ, ავსტრალიას დო ააშ-ს, ნამჷ-და წოროიხანდან რჩქალი ოკიანეშ ზონაშ ოთხილარო. ხეკულუაქ დიდვჷ სან-ფრანცისკოს, 1951 წანაშ 1 ეკენიას დო ჭყანაშა მიშართჷ 1952 წანაშ 29 პირელს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ANZUS classroom activities (NZHistory.net.nz) Archived 2007-09-29 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* *Disarmament and Security Centre, New Zealand Peace Foundation*
* Text of the ANZUS Treaty
* Will New Zealand ever rejoin ANZUS? Archived 2004-12-26 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ADST oral histories on Breakdown of ANZUS Treaty
# იონიაშ ზუღა

**იონიაშ ზუღა** იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღაშ ოორუეშე დო ადრიატიკაშ ზუღაშ ობჟათეშე. ზუღაშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ იტალიაშ რეგიონეფი — კალაბრია დო სიცილია, კინე თაქ იდვალუაფუ იტალიაშ ჩქონი სალენტო ხოლო. იონიაშ ზუღაშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფუ ალბანეთი, ოორუე-ბჟადალშე — შანულამი კოკეფი, ნამუთ საბერძნეთის ორხველჷ, თინეფშეეიოშინალი რე: კერკირა, ზაკინფი, კეფალინია, ითაკა დო ლეფკასი. საბერძნეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს იონიაშ კოკეფიშ არქიპელაგი ხოლო. იონიაშ ზუღა იდვალუაფუ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე აქტიური სეისმურ ზონას.

იონიაშ ზუღაშ ფართობი რე - 169 ვთშ კმ ², მაქსიმალური სიტომბა - 5121 მ, თენა რე სქირონაშქა ზუღაშ არძაშე ტომბა აკანი. ფურთუთას ზუღაშ ტემპერატურა ალმადგინანს - 14 °C, მარაშინათუთას - 25,5 °C. თიში გეოგრაფიული კოორდინატეფი რე:
36.566667,21.13333336°34′ ოორ. გ. 21°08′ ელ. გ.﻿ / ﻿.

## გეოგრაფია

იონიაშ ზუღაშ ხურგეფი.
იონიაშ ზუღაშ მიოჯინი კოკი კერკირაშე, საბერძნეთი. ფონო ჩქუ სარანდა, ალბანეთი
იონიაშ ზუღაშ მიოჯინი კოკი კეფალონიაშე
### გოფაჩუალა

ოერეფოშქაშე ჰიდროლოგიური ორგანიზაცია ზუღაშ ხურგეფს გეჸვენჯიშობურო გჷთმოთანჯუნს:

>
> *ოორუეშე.* ალბანეთის მადვალუ წყარმალუ ბუტრინტიშ ნოველაშე (39°44'N), კარაგოლიშ კოდმეშე კერკირაშახ (39°45'N), წყარპიჯიშ ღოზიშ მანგას კერკირაშე კაფალიშ კოდმეშახ (39°45'N) დო უკული სანტა-მარიდე-ლუჩიაშ კოდმეშახ იტალიას.
>
>
> *ბჟაეიოლშე.* ალბანეთისმადვალუ წყარმალუ ბუტრინტაშ ნოველაშე (39°44'N) გიმე წყარპიჯი ღოზიშ გოჸუნაფას მატაპანიშ კოდმეშახ.
>
>
> *ბჟადალშე.* მატაპანიშკოდმეშე პასეროშ კოდმეშახ, სიცილიაშ უკიდაში ობჟათე ჭურჭული.
>
>
> *ობჟათეშე.* სიცილიაშ ობჟათე წყარპიჯი დო იტალიაშ ობჟათე-ბჟადალი წყარპიჯი სანტა-მარიდე-ლუჩიაშ კოდმეშახ.
>
>
>

### ოქიანუეფი

ობჟათშე ოორუე-ბჟადალშა, უკულ ოორუეშე ობჟათე-ბჟაეიოლი გეჸვენჯობათ:

* სირაკუზა, ონიშოლი (ობჟ.)
* კატანია, ონიშოლი (ობჟ.)
* ტარანტო, ონიშოლი (ოორ.)
* სარანდა, ონიშოლი დო წყარპიჯი (ოორ-ბჟაეიო.)
* პარგა, მორჩილი ონიშოლი
* პრევეზა, ონიშოლი (ბჟაეიო.)
* ანტიკური პალეროსი
* ასტაკოსი
* ფისკარდო, მორჩილი პორტი
* კერი
* ზახარო, წყარპიჯი დო ტერმინალი
* მეთონი, მორჩილი ონიშოლი დო სანაპირო
* იონიაშ კოკეფი

### ჸუჯეფი დო საროტეფი

* მესინიშ საროტი, (ობჟ.)
* კატანიაშ ჸუჯი, (ობჟ.)
* ტარანტოშ ჸუჯი, (ოორ-ბჟად.)
* ამბრასინიშ ჸუჯი, (ბჟაეიო.)
* პატრასიშ ჸუჯი, მითმიარსხუ კორინთოშ ჸუჯის (ობჟ.-ბჟაეიო.)
* კიპარისიაშ ჸუჯი, (ობჟ.-ბჟაეიო.)
* მესინიშ ჸუჯი, (ობჟ.-ბჟაეიო.)
* ლაკონიაშჸუჯი, (ობჟ.-ბჟაეიო.)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Preveza Weather Station SV6GMQ - ტაროსიშ არსებული დგომარეობა Archived 2011-07-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  (ინგლისურო დო ბერძენულო)

## სქოლიო
# გეძინელი პროგრამული უნარღელჸუა

LibreOffice Writer-იშ ტექსტური პროცესორი
**გეძინელი პროგრამული უნარღელჸუა** — პროგრამეფიშ კლასი, ნამუთ ოინალუ პრაქტიკული ეშაჩინებეფიშ გინოჭყვიდირს დო მერჩქინელი რე უშქაშეთ მახვარებუეფწკჷმა ურთიართქიმინჯალაშო. სისტემური პროგრამული უნარღელჸუაშე გინორთი, გეძინელი პროგრამეფი, მუჭოთ წესი, კომპიუტერიშ რესურსეფს ბონას ვემკმართჷნა, ურთიართქიმინჯალენა მონწყილობა დო შხვა პროგრამეფწკჷმა, ინფრასტრუქტურული დო პლატფორმული მეშქაშობეფიშ გჷმორინაფათ — ოპერციული სისტემეფი, მუნაჩემეფიშ ბაზეფიშ მართუაშ სისტემეფი, მემარსხუაფალი პროგრამული უნარღელჸუა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სერბეფი

**სერბეფი** (სერბ. Срби / Srbi) — ბალკანეთის დო ცენტრალურ ევროპას მახორუ სლავი ერი (დოხოლ. 6.5 მილიონი). სერბეფი კომპაქტურო ოხორანა სერბეთიშ ტერიტორიას, თინეფი თაშნეშე ბოსნია დო ჰერცეგოვინას (1.5 მილიონი), გერმანიას (507 ვითოში), მონტენეგროს (200 ვითოში), ხორვატიას (200 ვითოში), ავსტრიას (177 ვითოში), ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფს (169 ვითოში) დო ხოლო შხვა მუსხირენ ქიანას ოხორანა დო ოშა-გოშა სიდიდაშ დიასპორეფი უღუნა.

## ნინა

სერბეფი სერბულ-ხორვატულ ნინაშა რაგადანა, ნამუშათ სერბეთის თაშნეშე სერბული ნინა უჯოხონა. კინე თე სერბულ-ხორვატულ ნინას ხორვატიას ხორვატული ნინა, ბოსნიას - ბოსნიური ჯოხო. თეშნერო მარგალურ ვიკიპედიას ხოლო რე სტატიეფი თ.გ. სერბული, ხორვატული დო ბოსნიური ნინეფიშ გეშა, მარა თაქ ხოლო თარი დო უმოსი გოფაჩილი ინფორმაციაშ მეგორაფა თე ნინაშ დო თიში დიალექტეფიშ გეშა, ზუსტას სტატიას დუდჯოხოთ "სერბულ-ხორვატული ნინა" შილებე.

## რელიგია

სერბი მორწუმეეფიშ უმენტაშობა მართლმადიდებელი ქირსიანი რე, ნორთი - კათოლიკე, სერბეთიშ მენოღალეფიშ ხოლო უმოსი მორჩილი რიცხუ დუდს პროტესტანტო დო მუსლიმო მირჩქინანს. რელიგიური გიშაკერძაფა ჸოფილი იუგოსლავიაშ ტერიტორიას წჷმოქიმინელჷ სახენწჷფოოეფს შხირას ეთნიკურობაშ გჷმათანჯალი რე.

*
*
*
*

## სქოლიო
# ერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტი

ერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტიშ ემბლემა
ერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტიშ შტაბ-ორენი ნოღა ლოზანას, შვეიცარიას
**ერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტი** (ფრანგ. Comité international olympique) — ერეფოშქაშე სპორტული ორგანიზაცია, 1894 წანას დარსხუ ბარონ პიერ დე კუბერტენიქ, ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ ეპეულუაშოთ. კომიტეტიშ შტაბ-ორენი იდვალუაფუ ლოზანას, შვეიცარიას. ასე კომიტეტი არძაშე გოლინამი სპორტული ორგანიზაცია რე მოსოფელს.

კომიტეტი ორგანიზებას უკეთენს ალმახანურ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს ზარხულს დო ზოთონჯის, ირ ოთხი წანმოწანას. მაართა ზარხულიშ ოლიმპიადა, ნამუშ ორგანიზება კომიტეტქ იდუდუნჷ, ათენს რდჷ, საბერძნეთის, 1896 წანას. მაართა ზოთონჯიშ ოლიმპიადა - ჩამონიქსის, საფრანგეთის, 1924 წანას. 1992 წანაშახ საზარხულო დო საზოთო ოლიმპიადეფი ართ წანას იტარებუაფუდჷ. 1994 წანაშე კომიტეტიქ ზოთონჯიშ ოლიმპიადეფი ზარხულიშ ოლიმპიადეფიშ შქაშა გეგნიღჷ, ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ ორგანიზაფაშ დოგეგმუაშ გოლექინაფაშ ღანკით.

## ოოკ-იშ პრეზიდენტრფი

| პრეზიდენტეფი | ქიანა | პრეზიდენტობაშ პრეზიდენტეფი | ხვილაფა |
| --- | --- | --- | --- |
| დემეტრიუს ვიკელასი |  საბერძნეთი | 1894—1896 |  |
| ბარნი პიერ დე კუბერტენი |  საფრანგეთი | 1896—1916 დო 1919—1925 | სოკ-შ საპატიო პრეზიდენტი 1925-შე 1937-შახ |
| ბარონი გოდფრუა დე ფლონე |  შვეიცარია | 1916—1919 (მოღ. მასრ.) |  |
| გრაფი ანრი დე ბაილე-ლატური |  ბელგია | 1925—1942 |  |
| ზიგფრიდ ედსტრომი |  შვედეთი | 1946—1952 (მოღ. მასრ. 1942—1946) |  |
| ევერი ბრენდეჯი |  ააშ | 1952—1972 | სოკ-შ მაართა პრეზიდენტი, ნამუთ წოხოლე ოკათუდჷ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს მუჭოთ სპორტსმენინ |
| ლორდი მაიკლ მორისი, 3-ა ბარონი კილანინი |  ირლანდია | 1972—1980 |  |
| მარკიზი ხუან ანტონიო სამარანჩი |  ესპანეთი | 1980—2001 | სოკ-შ საპატიო პრეზიდენტი 2001-შე 2010-შახ |
| გრაფი ჟაკ როგე |  ბელგია | 2001—2013 | სოკ-შ მაართა პრეზიდენტი, ნამუთ მუსხირენშახ ოკათუდჷ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს, მუჭოთ სპორტსმენი (1968, 1972 დო 1976) |
| თომას ბახი |  გერმანია | 2013 წანაშე ამდღარშახ | სოკ-შ მაართა პრეზიდენტი, ნამუთ ოლიმპიურ ჩემპიონო გჷნირთჷნ (1976, ფარიკაობას) |

სერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტიშ პრეზიდენტი, მუჭოთ წესინ, ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ გონწყჷმას და კილუეფს ოკათჷ.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასლა (ინგლ.) დო (ფრან.)
* ოოკი ხასჷლას olympic-history.ru Archived 2015-04-09 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# Youtube

| **YouTube იუთუბი** |
| --- |
|  |
| **ტიპი**:
  | სქუალაფირი კომპაია, გგჯ |
| **დევიზი**:
  | ინგ. Broadcast Youself მარგ. იმაუჭყაფულე სქანით |
| **დირსხუ**:
  | [ფურთუთა 14, 2005 (2005-02-14) |
| **დჷმარსხუაფალი**:
  | ჩად ჰარლი, სტივ ჩენი, ჯოუდ კარიმი |
| **ორენი**:
  | სან ბრუნო, კალიფორნია |
| **მინჯე**:
  | Google |
| **პარტნიორი**:
  | Google LLC (2006–ასეშა) |
| **დარგი**:
  | ინტერნეტი |
| **პროდუქცია**:
  | YouTube Music YouTube TV |
| **ვებ-ხასჷლა**:
  | YouTube.com |

**YouTube** (გჷმითქუალუ *იუთუბი*) — ვიდეო საიტი, სოდე მახვარებუეფს შეულებჷნა გეხარგუან ვარდა ართიანს გჷნუჯღონან მუსიკალური ვიდეოეფი. 2005 წანაშ ფურთუთას, PayPal-იშ სუმ ჸოფილ წორომახანდექ აკოქიმინეს იუთუბი, 2006 წანაშ გერგობათუთას - გუგლიქ ქიჸიდჷ თინა $1,65 მილიარდშა დო თეხანობას ხანდენს მუჭოთ გუგლიშა დოჸუნელი კომპანია. კომპანიაქ დირსხუ სან ბრუნოს, კალიფორნიას დო გჷმირინუანს Adobe Flash Player-ს დო HTML5 ტექნოლოგიას მახვარებუეფიშით გჷმობჟინაფილი მიარეფერუამი ვიდეომასალაშ გჷნაჩამალო, თინეფს შქას: კინო დო ოტელევიზიე კლიპეფი, მუსიკალური კლიპეფი, თაშნეშე ომაჸოროფე მასალეფი, მუჭომეფით რე ვიდეო ბლოგირაფა დო კუნტა ორიგინალური ვიდეოეფი. იუთუბის არძაშე უმოს მასალას ეთმეხარგანა ზოხო პიჯეფი, მარა მედია კორპორაციეფი, თინეფს შქას CBS, BBC, UMG დო შხვა ორგანიზაციეფი თავაზენა მახვარებუეფს მუნეფიშ ნაწარმის საიტიშ მეშქაშობათ, იუთუბწკჷმა წოროხანდაშ პროგრამაშ ფარგალეფს.

## სქოლიო

## რესურსეფი Pernilongo

თარგი:Com tab
(ინგლ.) YouTube.com

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ვიოლინო

ვიოლინო
**ვიოლინო** რე ხემამი-სიმეფამი მიოგამალი. თინა არძოშე ჭიჭე დოჭიფეხონარამიე ხემამი ინსტრუმენტეფს. აკმოდირთუ ოთხი სიმიშე. ვიოლინო უჯვეშაში მიოგამალიე. თინა დიდი ხანიშ გოძვენას ივითარებუდჷ. ხვალე მა-17, მა-18 ოშწანურეფს საბოლოთ იფორმირჷ ვიოლინოშ საუჯგუშო ართმურთეფქ. თე ბორჯის იტალიაშ ნოღეფს ბრეშას დო კრემონას ვიოლინოეფს ორთუდეს თიშნერი დიდორსანტეფი, მუნერეფით ორდეს: ამატი, სტრადივარიუსი, გვარნერი დო მაჯინი. თინეფიშით ღოლამირი მიოგამალეფი ამდღარშახ საუჯგუშოთიე მერჩქინელი ედომუშამ მოსოფელს.

ვიოლინოს 4 სიმი უღუ. თოთკაკალია სიმს მუში ჯოხო უღუ: სოლ, რე, ლა, მი.

ვიოლინო ზჷმათ შხვადოშხვანერიე: ჭიჭე ზჷმაშ ობაღანე ვიოლინო „გვერდიე“, „სუმი ნანთხალიე“, მა-18 ოშწანურას ორდჷ ძალამი ჭიჭე ვიოლინო,თის ჯოხოდჷ „პოშეტა“. თინა ქურთუკიშ ჯიბესჷთ ალენტირედჷ. საქორთუოშა ვიოლინო მაართაშ მიშეღეს 1841 წანას.
საქორთუოს ბრელი ჯოხოგოლაფირი მევიოლინე ჸუნს: ანდრია ყარაშვილი (მაართა ქორთუ მევიოლინე), ლუარსაბ იაშვილი, ლეო შიუკაშვილი დო თინეფიშ ენარდეფი:მარინე იაშვილი, ლიანა ისაკაძე დო შხვეფი.

## ჯოხოშინელი (ვირტუოზი) მევიოლინეეფი

* არქანჯელო კორელი
* ანტონიო ვივალდი
* ჯუზეპე ტარტინი
* ჟან-მარი ლეკლერი
* ნიკოლო პაგანინი
* ლუდვიგ შპორი
* ლეონიდ კოგანი
* იაშა ხეფეცი
* ოლე ბული
* ალესანდრო როლა
* შლომო მინცი
* იცხაკ პერლმანი

## საინტერესო ფაქტეფი

* XVII ოშწანურაშ 60–ამ წანეფს ქართალეფშო ვიოლინო უკვე ჩინებული რდჷ, თე ინსტრუმენტის მუში ნახანდის ჟან შარდენი მითმიშინუანს.

## ქოძირით თაშნეშე

* მევიოლინე

## სქოლიო
# სიგჷრძა

**სიგჷრძა** — ფიზიკური სიდიდა რე, ნამუთ მუდგაინი წირეშ ოლეს (სიგჷრძას) ეთმოშანჷნც. ონჭირე (ინწრო) სვენათ სიგჷრძაშ გიმე იგურიწყულებჷ ასაგასაშ ზჷმა გინძაშური გეზათ, ანუ ჰორიზონტალური გეზათ ასაგასაშ ჟირი არძოშე უმოსი დოჩილითაფირი ჭურჭულ შქას გოძვენა, გინორთელო ვერტიკალური ზჷმაშე (სიმაღალა). ფიზიკას სიგჷრძა ფშხირას გოძვენაშ სინონიმო გჷმირინუაფუ დო ეთმიშანუაფჷ ლათინური ასოთ WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ვარა WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 .

სიგჷრძაშ ართული SI სისტემას რე მეტრა (მ), ოდო CGS სისტემას რე სანტიმეტრი (სმ).

## სიგჷრძაშ ართურეფი

### მეტრაშური სისტემა

მეტრაშური სისტემას სიგჷრძაშ ართურო გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი სიდიდარეფი

* კილომეტრი = 10 3 მ = 10 5;
* მეტრა = 10 2 სმ;
* დეციმეტრი = 0.1 მ = 10 სმ;
* სანტიმეტრი = 0.01 მ;
* მილიმეტრა = 10 –3 მ = 10 –1 სმ;
* მიკრონი = 10 –6 მ = 10 –4 სმ;
* ნანომეტრი = 10 –9 მ = 10 –7 სმ;
* ანგსტრემი = 10 –10 მ = 10 –8 სმ.

### ბრიტანული (იმპერიული) სისტემა

იმპერიული (ბრიტანული) სიგჷრძაშ ართულეფი რე: მილი, იარდი, ფუტი დო დიუმი. მილქ ბრიტანეთის გიფაჩჷ ჯვეში რომიშე, სოდეთ თინა ეთმინწყუმუდჷ მუჭოთ *აკოანჯარაფილი რომაული ჯარიშ 1000 ჟირმანგი ბიჯგი*.

### ოზუღე სისტემა

სიგჷრძაშ გოზჷმუაშ ოზუღე სისტემა მებუნაფილიე დიხაუჩაშ ზჷმაწკმა. ობაზისე ართურო ეჭოფილიე ოზუღე მილი, ნამუთ ეთმინწყუმუ, მუჭოთ დიხაუჩაშ ელიფსოიდიშ მერიდიანიშ ართი გრადუსიშ 1/60-ალიშ სიგჷრძა. ოზუღე მილიშ ზჷმა ვა რე იროიანი. ეკვატორს თინა 1843 მ-იშ მანგიე, ოდო პოლუსეფც 1861,6 მეტრაშ.

ოერეფოშქაშე ოზუღე მილი 1852 მეტრას აკმადგინანს.

### ასტრონომიული ართურეფი

ასტრონომიას სიგჷრძაშ ოზიმალო ხშირას გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი ართურეფი

* ასტრონომიული ართური
* სინთეშ წარმოწანა
* პარსეკი
# უილიამ ტომსონი

|  |
| --- |
| უილიამ ტომსონი |
| ინგლ. William Thomson |
|  |
| დაბადებაშ თარიღი: |
26 მანგი, 1824
 |
| დაბადებაშ აბანი: |
ბელფასტი, ირლანდია
 |
| ღურაშ თარიღი: |
ქირსეთუთა 17,, 1907 (83 წანერი)

 |
| ღურაშ აბანი: |
ლარგსი, აირშირი, შოტლანდია
 |
| მენოღალობა: |
დიდი ბრიტანეთიშ დო ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფე
 |
| ომენცარე სფერო: |
ფიზიკა, მექანიკა
 |
| სამუშაშ აბანი : |
გლაზგოშ უნივერსიტეტი
 |
| ალმა-მატერი: |
გლაზგოშ უნივერსიტეტი პიტერჰაუსი
 |
| ომენცარე ხემანჯღვერი: |
უილიამ ჰოპკინსი
 |
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი: |
უილიამ ედვარდ აირტონი
 |
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი: |
სმიტიშ პრემია (1845) ომაფე მენდალი (1856) კიტიშ მენდალი (1864) მატეუჩიშ მენდალი (1876) ალბერტიშ მენდალი (1879) კოპლიშ მენდალი (1883) ჯონ ფრიციშ მენდალი (1905)
 |
| ხეშმოჭარუა: |  |

**უილიამ ტომსონი, ბარონი კელვინი** (ინგლ. William Thomson, 1st Baron Kelvin; დ. 26 მანგი, 1824, ბელფასტი, ირლანდია — ღ. 17 ქირსეთუთა, 1907, ლარგსი, აირშირი, შოტლანდია) — ბრიტანალი ფიზიკოსი, მათემატიკოსი დო ინჟინერი. დებადჷ ბელფასტის, გურაფულენდჷ გლაზგოშ უნივერსიტეტის დო კემბრიჯიშ პიტერჰაუსიშ კოლეჯის. ტომსონი რდჷ გლაზგოშ უნივერსიტეტიშ ორთაშობური ფილოსოფიაშ პროფესორი 53 წანას. უილიამ ტომსონქ დიდი თია მიშეღჷ ელექტრობაშ მათემატიკური ანალიზიშ მენცარულ რკვიებაშა დო თერმოდინამიკაშ მაართა დო მაჟირა კანონეფიშ ფორმულაციაშა. ტომსონიშ ჯოხონობაშ რე თერმოდინამიკური ტემპერატურაშ ოზიმალი ართული კელვინი დო ჯოულ-ტომსონიშ ეფექტი. უილიამ ტომსონი, მუჭოთ ინჟინერი დო გჷმმაგონებელი მოღალენდჷ ელექტრონული ტელეგრაფიაშ დარგის ხოლო. ტრანსატლანტიკური ტელეგრაფიშ პროექტიშ გოვითარაფაშა მიშაღალირი თიაშ გეშა, ტომსონს რაინდიშ ტიტული გინოჩჷ დიაფალი ვიქტორიაქ, 1866 წანას. 1892 წანას ტომსონს გინოჩეს კელვინიშ ბარონიშ ტიტული. (კელვინი რე წყარმალუ, ნამუთ გიშმურს გლაზგოშ უნივერსიტეტიშ ლაბორატორიაშ გოხოლუას). 1904-1907 წანეფს ტომსონი რდჷ გლაზგოშ უნივერსიტეტიშ კანცლერი დო 1890-1895 წანეფს ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
უილიამ ტომსონი უილიამ ტომსონი - ნახანდეფი პროექტ „გუტენბერგის“
* *Heroes of the Telegraph* at The Online Books Page
* William Thomson: king of Victorian physics Archived 2007-07-13 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  at Institute of Physics website
* *Quotations. This collection includes sources for many quotes.*