Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# კონფუციანობა

|  |
| --- |
| კონფუციშ ნაჭახნაკუ პეკინს  |
| ლუნ იუი  |
| კონფუცური კლასიშ მოდელი ტრადიციულ ჩინურ სკოლას  |
| კონფუციშ ოხიდაშ თარი დარბაზი ციუიფუს |

**კონფუციანობა** (ჩინური - 儒學, 儒学, [Rúxué] ჟუსიუე) — ჩინარი ფილოსოფოსიშ კონფუციშ (კონფუციქ შილებე ითანგას მუჭო: „მაგურაფალი კუნი“, დ.551-ღ.478) გოჭყაფილი ეთიკურ-ფილოსოფური სისტემა. თინა რე მორალიშ, სოციალური ნწყუალაშ, პოლიტიკაშ, ჩინური ფილოსოფიაშ დო რელიგიაშ კომპლექსური სისტემა. თის მუსხირენ ბჟაეიოლ ქიანას უღჷ ხუჯიშ მეჩამა სახენწჷფოშ ხუჯიშე, მუშ გეშა შილებე სახენწჷფო რელიგიათ ქიმიბრჩქინათჷნ.

კონფუციანობაშ გოფაჩუაშ თარი ქიანეფი რე: ჩინეთი, ტაივანი, კორეა, იაპონია, ვიეტნამი დო ქიანეფი სოდე დიდი რე ჩინური დიასპორა, სამანგათ სინგაპური. კონფუციანობას დოხოლაფირო 1.5 მილიარდი გემაჸვენჯი ჸუნს.

კონფუციანობაშ მეჯინათ, ადამიერს შეულებჷ გოუჯგუშაფა (გოფალუა) მუში ნძალეფიშ მობილიზაფათ, გჷშაკერძაფილო გაჩამუ გური მუშ დუდშა მუშით მეჯინას დო მუშით საქვარუას, დორხველი დუდიშე კოჩიშიქ იმუშუას მუშით გოფალუაშენ დო მუშით გაკეთას მუშ პერსონან. თიში თარი არზი რე, სათინოებაშ დო მორალიშ დოგაფილაფაშა მოჸონაფა. თინა მოუნჭირინუანს გემაჸვენჯეფს ქიშილებე ვარია თქუან რინაშა ხოლო თეს მორალური საღირალეფი ქოთხულენს-და.

## ლიტერატურა

* Creel, Herrlee G. *Confucius and the Chinese Way.* Reprint. New York: Harper Torchbooks. (Originally published under the title *Confucius—the Man and the Myth.*)
* Fingarette, Herbert. Confucius: The Secular as Sacred ISBN 1-57766-010-2.
* Ivanhoe, Philip J. *Confucian Moral Self Cultivation.* 2nd rev. ed., Indianapolis: Hackett Publishing.
* Nivison, David S. *The Ways of Confucianism.* Chicago: Open Court Press.
* Xinzhong Yao (2000) *An Introduction to Confucianism*. Cambridge: Cambridge University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ფილოსოფიაშ სტანფორდიშ ენციკლოპედია: კონფუციანობა
* Interfaith Online: კონფუციანობა
* კონფუციანური დოკუმენტეფი - Internet Sacred Texts Archive.
* ორიენტალისტური ფილოსოფია, "Topic:Confucianism"

## სქოლიო
# მათანგალი

**მათანგალი, თარჯიმანი** — სპეციალისტი, ნამუშ საქვარუა თანგუას, ანუ ინფორმაციაშ (ტექსტიშ, მეტყველებაშ) ართი ნინაშე მაჟირაშა გინოჸონაფას გურიშხონარენს. ნათანგაშ სახეშ მეჯინათ, ქორთულ ნინას ართიანშე გჷთმორთუნა: *მათანგალს* — ადამიერშე, ნამუთ ნაბეშტა ტექსტიშ თანგუათ რე დოკაფილი დო *თარჯიმანს*, ნამუშ სპეციალიზაცია ზეპირი მეტყველებაშ თანგუა რე.

## მათანგალეფიშ/თარჯიმანეფიშ სპეციალიზაციეფი

* ზეპირი თარჯიმანეფი
* თარჯიმან-სინქრონისტეფი
* ჭარუაფონი მათანგალეფი
* მანქანური თანგუა
* იურიდიული მათანგალეფი
* ხანტურული ლიტერატურაშ მათანგალეფი

## თაშნეშე ქოძირით

* ტრანსკრიფცია
* ტრანსლიტერაცია

## ლიტერატურა

* Berman, Antoine, *Pour une critique des traductions: John Donne*. Paris: Gallimard, 1995. Translated into English by Françoise Massardier-Kenney as *Toward a Translation Criticism: John Donne*. Kent, OH: Kent State University Press, 2009.
* Billiani, Francesca, *Ethics.* In: *Routledge Encyclopedia of Translation Studies.* New York & London: Routledge, 2001.
* Cohen, J.M., "Translation", *ენციკლოპედია ამერიკანა*, 1986, vol. 27, pp. 12–15.
* Darwish, Ali, "Towards a Theory of Constraints in Translation," 1999. (@turjuman Online)

## რესურსეფი ინტერნეტისი

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
მათანგალი მათანგალი ვებ-ხასჷლას Open Directory Project
* *Early Theories of Translation* — Project Gutenberg-ის
* UNESCO Clearing House for Literary Translation
* Guide to Translation of Legal Materials Archived 2013-05-16 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* List of universities in Europe and North America offering translation courses Archived 2013-05-30 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ჯოხოსქილედი

**ჯოხოსქილედი** — რსულშანულამი ზიტყვა. უღჷ მეკონური შანულობა — შანენს „მეკონს“ ვარ-და „მოლინას“, მეკონიშ ნორთოს, ვარ-და მოლინეფიშ ედომუშამ ბუნას. უგამენს შეკითხირეფს *„მი?“* (ოსური, კოჩი, მაგურაფუ, დავითი), *„მუ?“* (ცხენი, ჸუდე, თელარა, ზუგდიდი).

ჯოხოსქილედი შილებე ორდას *კონკრეტული* ვარ-და *აბსტრაქტული*, *ართამი* ვარ-და *დორხველი*. შხვა ჯოხოეფწკჷმა ართო თინა აწურე ართჸურე კილოთეფს, მაჟირაჸურე — უდეტრეფს. ჯოხოსქილედიშ მორფოლოგიური შანეფი შხვადოშხვა ნინას შხვადოშხვანერი რე. სინთეზურ ნინეფს ჯოხოსქილედი იხასიათებუ ზიტყვამოთირუაშ დო ზიტყვაწარმებაშ კაბეტი ჸოფათ. ზიტყვასქვილს არსულენს ანდანერ სინტაქსურ ფუნქციას, ნამუეფშე თარი რე *გიმედვალუშ* დო *გენაძინუშ* გჷმოხანტუა. მარგალურ ნინას ჯოხოსქილედი ითირუე რთაფაშ დო რიცხუშ მეჯინათ. ანდა ნინას უღჷ თაშნეშე სქესიშ ვარ-და გრამატიკული კლასიშ კატეგორია. კანკალე ნინას (სამანგ., ჩინურს) ჯოხოსქილედი ფორმაუთირუ რე.
ჯოხოსქილედი ირთაფუ. ართიანშე უღჷ გინორთი ართამ დო დორველ ჯოხოსქილედეფიშ რთაფას.

## ლიტერატურა

* *ფეიქრიშვილი ჟ.,* ქართული ენის მორფოლოგია, ქუთ. 2010;
* *შანიძე ა.,* ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები, ტ. 1, თბ., 1973;
* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 1, ხს. 584, ქართი, 1975 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|
 | ჯოხოსქილედი ვიქსიკონს |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჯოხოგიორთაშე

**ჯოხოგიორთაშე** — ზიტყვებაშ ნორთი, ნამუთ გიართუ ჯოხოსქილედის დო გჷმოხანტუნს ჯოხოსქილედით გჷმოხანტილი მეკონიშ ანდის. უკამენს შეკითხირს „მუნერი?“.

მარგალურ ნინას **ჯოხოგიორთაშე** გჷმათანჯალო გჷმირინუაფუ დო თეთ უღჷ თის გინორთი ზიტყვასქვილს ჯოხოსქილედიშე. ჯოხოგიორთაშეშ სამანგეფი რე: *მაღალი*, *დაბალი*, *გჷნძე*, *კუნტა*, „ტიბუ“, „რგილი“ დო თაშ უკული.

## ლიტერატურა

* შანიძე, აკაკი: ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები. თბილისი, თბილისის უნივერსიტეტი გამომცემლობა,1980.
* შანიძე, აკაკი: ქართული ენის გრამატიკა. თბილისი, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1955.
* Helmut Glück (გამომცემელი), Metzler-Lexikon Sprache, 2000.

|  |  |
| --- | --- |
|
 | ჯოხოგიორთაშე ვიქსიკონს |
# კილოთა

ართზიტყვამი კილოთა ესპანურს, ნამუთ იკათუანს ინფორმაციას ბორჯიშ (ულირი, ათეჟამი, მუმალი), პიჯიშ დო მუდანობაშ გეშა.
**კილოთა** — რსულშანულამი, ფორმამოთირე ზიტყვებაშ ნორთი. შანენს მეკონიშ ქიმინუას ვარ-და დგომარობას. კილოთას უღჷ პიჯი, ბორჯი დო რიცხვუ. მარგალურ ნინას კილოთას უღჷ სუმი პიჯი (I, II, III, მარცხო ოთხპიჯიანი კილოთეფჷთ), სუმი ბორჯი (ულირი, ათეჟამი, მუმალი) დო ჟირი რიცხვუ (ფალოობური დო ანდანური).

მარგალური კილოთა რთული რაგადუაშ ნორთი რე. სირთულეს უპირველაშე კილოთურ კატეგორიეფიშ ანდანერობა გჷთმოპიჯანს. შანულობაწკჷმა მერინაფაშ თოლწონუათ კილოთაშ კატეგორიეფი შილებე ჟირი ბუნათ დინწყუასჷნ: შქვილაშ დო გჷმორაგადინიშ კატეგორიეფო. შქვილაშ კატეგორიათ მერჩქინელი რე თინა, ნამუთ თირანს კილოთაშ გრამატიკულ შანულობას; თენეფი რე პიჯი, რიცხვუ, ბორჯი, კილო, რზალება, აქტი, წოროგეჸვენჯალა; როწკი. გჷმორაგადინიშ კატეგორიეფო მერჩქინელი რე თინა, ნამუთ თირანს კილოთაშ ლექსიკურ შანულობას. თეჯგურეფი რე ჸურე, ორიენტაცია, ასპექტი, გვარი, რჯება, კონტაქტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* www.verbix.com Verbs and verb conjugation in many languages.
* conjugation.com English Verb Conjugation.
* Italian Verbs Coniugator and Analyzer Conjugation and Analysis of Regular and Irregular Verbs, and also of Neologisms, like *googlare* for *to google*.
* El verbo en español Downloadable handbook to learn the Spanish verb paradigm in an easy ruled-based method. It also supplies the guidelines to know whenever a Spanish verb is regular or irregular
# ბერძენული ჭარალუა

**ბერძენული ჭარალუა** — ანბანური ჭარალუა, ნამუსჷთ გჷმირინუანს ბერძენული ნინა. მაართა მუკნაჭარეფი მუთმოფხვადჷნა ქირსეშახ მა-9 ოშწანურას. თიქ გიჭყჷ ჯვეში ფინიკიური ჭარალუაშე. ფინიკიურშე ბერძენულშა გინულაშ ბორჯის არძა ასოქ სახე ითირუ, ბერძენეფქ ანბანს მაართეფქ მიშეღეს ხონარიელეფი. ბერძენულ ანბანს 24 ასო რე, თინეფშე შკვითი ხონარიელი რე. თეშ, მუჭოთ ლათინურს დო კირილიცას, ბერძენულსჷთ რე დიდი დო მორჩილი ასოეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Greek Unicode Issues Nick Nicholas.

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ბერძენული ჭარალუა

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჩინური ნინა

|  |
| --- |
| **ჩინური ნინა** 中文, 汉语 - Hànyǔ (*ჰანჲუჲ*) |
| გოფაჩილი რე |  ჩინეთი  ტაივანი  სინგაპური  ფილიპინები  მალაიზია  ინდონეზია  ბჟაეიოლი ტიმორი  ტაილანდი  ვიეტნამი  მიანმარი  კამბოჯა  კანადა  ააშ  პერუ  რუსეთი  ინდოეთი |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | 1,213 მილიარდი |
| ოფიციალური სტატუსი |  ჩინეთი  ტაივანი  სინგაპური
**დოჸუნელი ტერიტორიეფი: ჰონკონგი
* მაკაო

**ორგანიზაციეფი: გოერო \* შწო
 |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ევრაზიაშ ნინეფი
ჩინურ-ტიბეტური ფანია |
| ჭარალუაშ სისტემა | ჩინური |
| ნინაშ კოდეფი | ISO1: **zh** ISO2: **chi (B); zho (T)** ISO3: **zho დო შხ.** |
| რუკა |
| ██ ქიანეფი, სოდე ჩინური თარი ვარდა ოფიციალური ნინა რე
██ ქიანეფი, სოდე 5 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ქიანეფი, სოდე 1 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ქიანეფი, სოდე 0,5 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ქიანეფი, სოდე 0,1 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ნოღეფი მორაგადეეფიშ შანულამი რიცხუთ
██ ქიანეფი, სოდე ჩინური თარი ვარდა ოფიციალური ნინა რე
██ ქიანეფი, სოდე 5 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ქიანეფი, სოდე 1 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ქიანეფი, სოდე 0,5 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ქიანეფი, სოდე 0,1 მლნ უმოსი მორაგადე რე
██ ნოღეფი მორაგადეეფიშ შანულამი რიცხუთ
 |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე ჩინური ნინამი ვიკიპედია
 |

**ჩინური**, ვარდა **სინ**(**იტ**)**ური ნინეფი** აკმოქიმინუნა სინოტიბეტური ნინეფიშ ფანიაშ მაართაფონი ნოველაშ ართ-ართ ბუნას, ჟიშინელი მაართაფონი ნოველაშ მაჟირა ბუნას - ტიბეტურ-ბირმული ნინეფი წჷმარინუანა. ჩინურ ნინაშა ასე დოხოლაფირო რაგადანს 1,3 მილიარდი ადამიერი, ნამუშ უმენტაშობა ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას დო ჩინეთიშ (ტაივანიშ) რესპუბლიკას ოხორანს. ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ანდა ქიანას არსებენს ძალამი ანდამუდანობამი მორჩილობეფი. ჩინური ნინაშ სალიტერატურო ფორმა მორაგადეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ მოსოფელს ართ-ართი დიდ ნინა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Задоенко Т. П. «Краткий очерк системы тонов современного китайского языка»
* Китайское лингвистическое чудо — статья о языковой политике в КНР и современном китайском языкознании

### ხანტილი ფიგურეფიშ ჩინება

* Handwriting Recognition + ჩინურ-ინგლისური ლექსიკონეფი

### ლექსიკონეფი

* Китайский онлайн-словарь с рукописным вводом и поиском по пиньиню
* Китайские словари для программы Lingvo Archived 2008-06-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Онлайн-версия Большого китайско-русского словаря под. ред. Ошанина, дополненная китайско-английскими словарями
* Онлайновый китайско-русский словарь (заглавные слова в латинской транслитерации) Archived 2013-06-06 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Краткий русско-китайский словарь Archived 2010-07-16 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# საპორო

საპოროშ პანორამა
**საპორო** რე იაპონიაშ მახუთა უდიდაშ ნოღა მახორობათ. საპორო დორსხუაფილი რე კოკი ჰოკაიდოს. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 1,921,831 კოჩი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Information on living in Sapporo for foreign residents
* a live view of Odori Park from Sapporo TV Tower Archived 2007-10-25 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Sapporo City official website

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სუმო

სუმო  იაპონია
**სუმო** (相撲 sumō) — სპორტიშ ნაციონალური ბუნა დო ძალამო პოპულარული ოძირაფუ რე იაპონიას. ოშწანურეფიშ გოძვენას დოდგინელი წესეფიშ დო რიტუალეფიშ მეჯინათ, მანირზეეფი, ნამუეფით სპეციალურო სხუნაფილი ოდიარეთ იდიარა წონაშ მაძინალონ, ოცადჷნა, ართიანი რინგიშ მელე გინარაგუან.

## ლიტერატურა

* *მოსოფელიშ დიდი ატლასი, ხას. 133, ქართი, 2009.*
# კიოტო

|  |  |
| --- | --- |
|  | მოსოფელიშ მონძალა UNESCO, ობიექტი № 688 რუს. • ინგლ. • ფრ. |

**კიოტო** (京都市, Kyōto-shi) — ნოღა იაპონიას, ნამუშ მახორობა ასე 1,5 მილიონშე უმოსი რე. კიოტო უწოხოლე იაპონიაშ იმპერიაშ ნანანოღა რდჷ, ასე — კიოტოშ პრეფექტურაშ ნანანოღა რე, თეშ მუჭოთ შანულამი ნორთი ოსაკა-კობე-კიოტოშ ურბანული აგლომერაციაშინ.
# ტოკიო

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნანანოღა
ტოკიო იაპონ. 東京

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  იაპონიაიაპონია |
| რეგიონი | კანტოკანტოშ რეგიონი|კანტო |
| კოკი | ჰონსიუ |
| გუბერნატორი | იურიკო კოიკე |
| ფართობი | 2,194 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 2,017 მ |
| ოფიციალური ნინა | იაპონური |
| მახორობა | 14,105,098 კოჩი (2024) |
| მეჭედალა | 6,363 კოჩი/კმ² |
| აგლომერაცია | 40,800,000 |
| ეთნოქორონიმი | Tokyoite |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+9 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა |  |

**ტოკიო** ვიკიოწკარუეს |

**ტოკიო** (იაპონ. 東京 *ტო:კიო:*) — იაპონიაშ ნანანოღა, არძაშე უკაბეტაში ნოღა მოსოფელს მახორობათ. 2023 წანაშ მუნაჩემეფით, ტოკიოს ოხორანს 14,094,034 ადამიერი. ტოკიო რე იაპონიაშ ფინანსური, ეკონომიკური, კომერციული დო კულტურული ცენტრი. ნოღა იდვალუაფჷ კოკი ჰონსიუს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-საიტი Archived 2009-04-29 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჰონსიუ

იაპონიაშ უდიდაში კოკი ჰონსიუ
**ჰონსიუ** — იაპონიაშ არძოშე უდიდაში კოკი. ჰონსიუშ ფართობი რე 230.500 კმ² დო აკმადგინანს იაპონიაშ ტერიტორიაშ 60%-ის. ჰონსიუს ოხორანს 103 მილიონი კოჩი. ჰონსიუს რე დორსხუაფილი იაპონიაშ ნანანოღა ტოკიო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ტურისტული ვებ-საიტი Archived 2012-11-26 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სიკოკუ (რეგიონი)

**სიკოკუ** (Shikoku - ჯოხო “ოთხი პროვინციას” შანენს) - რეგიონი იაპონიას. იდვალუაფჷ კინ თე ჯოხოშ კოკის, ნამუთ არძაშე ჭიჭე რე იაპონიაშ კოკეფს შქას. რეგიონი ფორუნს 4 პრეფექტურას: ეჰიმე, კაგავა, კოჩი, ტოკუშიმა.

* **მახორობა** - 4,1 მლნ.
* **ფართობი** - 18,8 ჷ.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჰოკაიდო

კოკი დო პრეფექტურა ჰოკაიდო
**ჰოკაიდო** (北海道 Hokkaidō, "ოორუეშ ზუღაშ წირერთა"), ორდოიანი ჯოხო **ოზე**, სიდიდათ მაჟირა კოკი დო უდიდაში პრეფექტურა რე იპონიას. კოკის ჰონსიუშე ცუგარუშ სარუტი რთჷნს, მორო ჰონსიუწკჷმა თინა წყართუდონი გვირაბით რე მერცხილი. ჰოკაიდოშ უდიდაში ნოღა პრეფექტურაშ ნანანოღა საპორო რე.

## ისტორია

## გეოგრაფია

## კლიმატი

## თარი ნოღეფი

## ეკონომიკა

## ტრანსპორტი

## კულტურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 北海道庁
# აომორიშ პრეფექტურა

**აომორიშ პრეფექტურა青森県**|  |
| **გერბი**  | **შილა**  |
| ქიანა |  იაპონია |
| სტატუსი | პრეფექტურა |
| მიშმურს | კოკი ჰონსიუშა |
| ადმინ. ცენტრი | აომორი |
| მახორობა (2014) | 1 353 283 (28 აბანი) |
| მეჭედალა | 140,32 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 9644,55 კმ² (8 აბანი) |
|  |
| კოდი ISO 3166-2 | JP-02 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა |
| მიკოღანკუა: 40.733333,140.88333340°44′ ოორ. გ. 140°53′ ელ. გ.﻿ / ﻿ |

**აომორი** (იაპონ. 青森県 *აომორი-კენ*) — იაპონიაშ პრეფექტურა, ნამუთ იდვალუაფუ ტოჰოკუშ რეგიონს, კოკი ჰონსიუშ ოორუეშე. პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა აომორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ხასჷლა
# მონღოლური ნინა

|  |
| --- |
| **მონღოლური ნინა** Монгол хэл ᠮᠤᠨᠭᠭᠤᠯ ᠬᠡᠯᠡ |
| გოფაჩილი რე |  მონღოლეთი  ჩინეთი  რუსეთი  ავღანეთი  ტაივანი  ააშ |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | 5,7 მილიონი |
| ოფიციალური სტატუსი | ოფიციალური ნინა:  მონღოლეთი
**რეგიონალური ნინა:**
 ჩინეთი (დინოხოლენი მონღოლეთი)  |
| ჭარალუაშ სისტემა | მონღოლური ჭარალუა, თინეფს შქას: მონღოლეთის კირილიცა (მონღოლური ანბანი) ჩინეთის ჯვეშმონღოლური ჭარალუა |
| ნინაშ კოდეფი | ISO 639-1: mn ISO 639-2: mon ISO 639-3: khk, mon |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე მონღოლური ნინამი ვიკიპედია
 |

**მონღოლური ნინა** — ოფიციალური ნინა მონღოლეთის დო ჩინეთიშ ავტონომიურ რეგიონ დინოხოლენ მონღოლეთის. თე ნინაშა რაგადანს დოხოლაფირო 6 მლნ. ადამიერი. ჭარალუაშო გჷმირინუანა კირილიცას.
# ეგვიპტური იეროგლიფეფი

ეგვიპტური იეროგლიფეფი
**ეგვიპტური იეროგლიფეფი** — ჯვეშეგვიპტური ჭარალუაშ შანეფი, ნამუეფჷთ ჯვეში ეგვიპტური ნინაშ დინნაჭარალო გჷმირინუაფუდჷ. ეგვიპტური შანეფი დუდმაართაშე წიმინდე იეროგლიფური ხასიათიშ რდჷ (ართი სიმბოლო ედომუშამ ზიტყვას შანენდჷ), ბორჯიშ გოძვენას — ჭარალუაქ გიფშუ წოროხონარიელეფიშ ემაშანალი სიმბოლოეფით დო გეძნაფონი, დჷმახვარე შანეფით. ჭარალუა გჷმირინუაფუდჷ ჯვ. წ. 3200–შე ახ. წ. 300–შახ ეგვიპტეს დო ნუბიას. ეგვიპტურ იეროგლიფეფს თაშნეშე გჷმირინუანდჷ პტოლემეური ეგვიპტური ნინა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ეგვიპტური იეროგლიფეფი ინფორმაცია იეროგლიფეფიშ გეშა Archived 2017-03-03 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ანბანეფი, სამანგეფი, იეროგლიფეფიშ მაკათური გინაჭარალი ფონტი Archived 2017-04-27 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* იეროგლიფეფიშ მარკვიალეფი Archived 2009-12-30 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ჯვეშეგვიპტური ლექსიკონი, ბერლინ-ბრანდენბურგიშ მენცარობეფიშ აკადემია
* გარდინერიშ ერკებული
* Manuel-de-Codage-Formats–იშ ეჭარუა

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# მაიაშ ჭარალუა

მაიას იეროგლიფები პალენკეს მუზეუმში, მექსიკა
**მაიაშ ჭარალუა** — ალმახანურ მექსიკაშ, გვატემალაშ დო ბელიზიშ ტერიტორიას მახორუ ინდიარეფიშ ჭარალუა. ჩინებული რე I-XVI ოო. ძეგლეფშე. წჷმოსქილადირი რე 3 ხეშნაჭარა — თ.გ. დრეზდენიშ, მადრიდიშ დო პარიზიშ — ითარიღებუ X-XV ოო-ით, თაშნეშე მიარე მუკნაჭარა ქუას, ოხიდეფიშ კიდალეფს, საკურთხეველეფს, კერამიკას. მუკნაჭარეფიშ ლაწკარეფი გორანწკილი რე ჰორიზონტალურო, ნამუთინეშა ვერტიკალუროთ. იეროგლიფეფწკჷმა რე ფიქტოგრაფიული გჷმოსახილობეფი. იკითხირუაფუ კვარჩხანშე მარძგვანჸურე დო თუდოშე ეშე. იდეოგრამეფი გჷნმოჩანს მუჭოთ ზოხორინელ ზიტყვას, თეშ დეტერმინატივეფს. მაიაშ ჯველი ოლიტერატურე ნინა დიოდღარო ვა რე რეკონსტრუირაფილი.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 358, თბ., 1983 წელი.
# თურქული ნინა

**თურქული ნინა** — თურქი კათაშ ნინა. ორხველჷ თურქული ნინეფიშ ბუნას, ნამუთ მუშ განშე, ოეგებიეთ, ალთაური ნინეფიშ ბუნას ორხველჷ. თეშ უმკუჯინუო, თურქული ნინეფიშ ალთაურწკჷმა მოჯგირალაშ ჰიპოთეზას ბრელი ნინეფიშმენცარი ვეზიარენს, მარა თინა იშენი საბოლოთ ვარე გინოვარაფილი ართხონარო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Swadesh list of Turkish basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
* Turkish Language: Resources - University of Michigan
* LT: LearningTurkish (non-commercial)
* LT: Automatic Turkish Verb Declinations (non-commercial) Archived 2013-07-04 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* USA Foreign Service Institute Turkish basic course

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ინჩონი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა-მეტროპოლია
ინჩონი კორ. 인천시 ჰანჯა: 仁川市

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ობჟათე კორეაობჟათე კორეა |
| რეგიონი | სეულისეულიშ ერუანული ნანანოღაშ რეგიონი|სეული |
| კოორდ. | 37.483333,126.63333337°29′00″ ოორ. გ. 126°38′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ფართობი | 1,062.63 კმ² |
| ოფიციალური ნინა | კორეული |
| მახორობა | 2,962,388 კოჩი (2022) |
| მეჭედალა | 2,800 კოჩი/კმ² |
| ერუანული აკოდგინალუა | კორეალეფი |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+9 |
| ტელ. კოდი | +82 31 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.incheon.go.kr/en/index |

|  |
| --- |
|
ინჩონი |

**ინჩონი** ვიკიოწკარუეს |

**ინჩონი** (კორეული: 인천; ჰანჯა: 仁川; კორეული გჷმოთქუალა: [intɕʰʌ̹n]; ვარ-და **ინჩხონი**; ზიტყვაზიტყვათ „ჯგირი წყარმალუ“), ჸოფირი **ჯემულპო** ვარ-და **ჩემულპო** (제물포) 1910 წანაშ უკული, ოფიციალურო **ინჩონიშ მეტროპოლიური ნოღა** (인천광역시, 仁川廣域市) — ნოღა ობჟათე კორეაშ ოორუე-ბჟადალშე, ბჟაეიოლშე უხურგნას სეული დო გიონგიდოშ პროვინცია. ნოღა დოხორელი რე დიო ხოლო ნეოლითიშე, 1883 წანას, ინჩონს 4,700 ადამირი ცხოვრენდჷ, მუჟანსჷთ თიქ ერეფოშქაშე ონიშოლო გინირთჷნ. ასე, ნოღას ოხორანს დოხოლაფირო 3 მილიონი ადამიერი, ქიანაშ სიკაბეტაშ მეჯინათ მასუმა უშხუაში ნოღა რე ნანანოღაშ დო პუსანიშ უკული.

## მაჸალე ნოღეფი

ტიანძინიშ დო ინჩონიშ მაჸალობაშ მემორიალური სკულპტურა ტიანძინიშ აკვაპარკი
ინჩონიშ მაჸალე ნორეფი რე:

* ალექსანდრია, ეგვიპტე (2000)
* ანკორიჯი, ააშ (1986)
* ბანტენი, ინდონეზია (2009)
* ბერბანკი, ააშ (1961)
* ჩუნცინი, ჩინეთი (2007)
* ჰაიფონი, ვიეტნამი (1997)
* ჰონოლულუ, ააშ (2003)
* კიტაკიუსიუ, იაპონია (1988)
* კობე, იაპონია (2010)
* კოლკატა, ინდოეთი (2007)
* მანილა, ფილიპინეფი (2008)
* მერიდა, მექსიკა (2007)
* პანამა, პანამა (2000)
* ფილადელფია, ააშ (1983)
* პნომპენი, კამბოჯა (2009)
* სიეტლი, ააშ
* შენიანი, ჩინეთი (2014)
* ტაოიუანი, ტაივანი (2009)
* თელ-ავივი, ისრაელი (2000)
* ტიანძინი, ჩინეთი（1993）
* ულამბატორი, მონღოლეთი (2017)
* ვენეტო, იტალია (2010)
* ვლადივოსტოკი, რუსეთი (2012)
* ეკატერინგბურგი, რუსეთი (2009)
* გიოდოლიე, უნგრეთი (2023)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-საიტი
* National Institute of Biological Resources on Google Cultural Institute