Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ალასკა

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
| ამერიკაშ რუკას (ჭითათ რე ძირაფილი) |
| **ალასკა** |
| ნანანოღა | ჯუნო |
| უდიდაშ ნოღა | ანკორიჯი |
| გუბერნატორი | შონ პარნელი |
| ვიცე-გუბერნატორი | მიდ ტრედველი |
| ფართობი | 1 717 854 კმ² |
| მახორობა | 710 231 ვითოში |
| ვალუტა | დოლარი |
| ოფიციალური ხასჷლა | alaska.gov |
|  |

**ალასკა** ოორუე ამერიკაშ XIX ოშწანურაშ დალიერიშ რუკას
**ალასკა** (ინგლ. Alaska), ალეუტურ ნინაშე ითანგუ  — „გვერშაპიშ აკანი“, „გვერშაპიშ ოხორუ“ (ალა’სხ’ა) — ტერიტორიათ არძაშე უკაბეტაში შტატი ააშ-ს ოორუე ამერიკაშ ოორუე-ბჟადალ მუხურს. თიშ ტერიტორიაშა მიშმურს ალასკაშ ჩქონი, ალეუტიშ ჩქონი, რჩქალი ოკიანეშ კონჩხიშ ონჭირე ღოზი, ალექსანდროვიშ ჩქონიშ კოკეფი, ბჟადალ კანადაშ წყარპიჯიშ ზოლი დო კონტინენტიშ ნორთი.

## გეოგრაფია

ალასკაშ შტატი იდვალუაფუ კონტინენტიშ უძგაშაშ ოორუე-ბჟადალს, ჩუკოტკაშ ჩქონშე (რუსეთი) გჷშართილი რე ბერინგიშ საროტით, ბჟაეიოლშე ოთანჯჷ კანადას, ბჟადალშე, ბერინგიშ საროტიშ ჭიჭე ნორთით — რუსეთის. აკმიდგინუ მატერიკული ნორთიშე დო კოკეფიშ დიდ ნორთეფშე: ალექსანდროვიშ ჩქონი, ალეუტიშ კოკი, პრიბილოვიშ კოკი, კადიაკიშ კოკი, წიმინდე ლავრენტიშ კოკი. ელახშე ომძღჷ ოორუეარქტიკული ოკიანე დო რჩქალი ოკიანე. რჩქალი ოკიანეშ წყარპიჯის — ალასკაშ ქჷნდჷრი; ოორუეშე ომძღჷ — ბურქსიშ ქჷნდჷრი, სოდე გეძჷ არქტიკული რზენი.

რჩქალი ოკიანეშ კონჩხიშ ღოზის კლიმატი ზომიერი რე, ზუღაშებური, უმოსო ბურტყუ; შხვა რაიონეფს — არქტიკული დო სუბტროპიკული კონტინენტალური რე, ჸინჩი ზოთონჯეფითი.

## უდიადში ნოღეფი

|  |
| --- |
| **ნოღეფი 100 000 ადამიერშე მეტი მახორუთ ანკორიჯი
 |
| **ნოღეფი 10 000 — 100 000 მახორუ ადამიერით ფერბენქსი
* ჯუნო (შტატიშ ნანანოღა)
* კოლეჯი
* ვასილა
 |
| **ნოღეფი 10 000 ადამიერშე უნორკებაშით** |
| * კეტჩიკანი
* სიტკა
* კანაი
* კადიაკი
* პალმარი
* ბეტელი
 |   | * უტქიაგვიკი
* უნალაშკა
* ვალდიზი
* სოლდოტნა
* ჰომერი
* ნომი
* პიტერსბერგი
* კოცებუ
 |   | * სიუარდი
* დილინჰემი
* კორდოვა
* ჰეინსი
* პორტ-ნოული
* ესთერი
* დელტა-ჯანქშენი
* გლენალენი
 |

## ქოძირით თაშნეშე

* ააშ-იშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Alaska Community Database System
* Alaska's Digital Archives
* Alaska Archived 2007-07-02 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. , project area of the American Land Conservancy Archived 2009-05-20 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Alaska Inter-Tribal Council
* Big, Beautiful Alaska Archived 2011-11-20 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  – slideshow by *Life magazine*

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჸონუა

ნაჸონა ჩანარიშ საართო მიოჯინი. ჯვეში ტანჯას (გიოჸონალი) გეჸონილი გითნაფალა ჩანარიშ კალამი (გინაჸონალი)
**ჸონუა**, *აბლაქტირაფა* — ართი ჩანარიშ (გინაჸონალი) კალამიშ ვარდა გვიგვილიშ გინოჸონუა მაჟირა ჩანარშა (გიოჸონალი). ჸონუა ხილამ ჯიშეფიშ ვეგეტატიური გომიარაფაშ ართ-ართი შანულამი ქიმინჯალა რე. ჸონუას გჷმირინუანა მიარაწანამი ჩანარეფიშ ჯიშური მუშობურობეფიშ ასქილიდაფარო დო გაუჯგუშებელო. გიოჸონალი დო გინაჸონალი გიშეგორუაფუ მაღალი სამეურნე მუშობურობეფიშ, ჸინ-გოლოფაშ დო მანებელ-ლახარეფშოთ გჷმარზე, თაშნეშე ორდოშიანი გჷმოღალუაშ ღანკით.

ჸონუათ ჩანარს შხვადოშხვა ფორმას არზენა. ჩინებული რე ჸონუაშ მიარე წესი, ნამუეფშეთ წარმებას გჷმირინუანა 10-15-ის. ხილამ ჯიშეფიშ ჸონუას მანჯენა გვიგვილით (ოკულირებათ), კალამით, სარტეთ, წაწაფით (აბლაქტირაფა). სპეციალური ღანკეფშო თაშნეშე გჷმირინუანა გიოჸონალიშ ნახვაცას გოღვიღვინაფილი თასით ჸონუას დო შხვა. ოდიარამ ჩანარეფიშ ჸონუა მუთმოხვადუ გუმნაღელიშ ნორთეფით, კვირკვეფით, ბოქვეფით, ართი თასიშ მურზაშ გინოღალათ მაჟირაშა. ზოთონჯის ჸონუა იმანჯებუ ჩანარიშ ვეგეტატიური სვანჯიშ პერიოდის (ფორილ დგჷმილს), აფუნს — მელახიშე მანგიშა, ზარხულს — მანგ-ეკენიას.

რჩქვანელობური ოჸონალი ხამუეფი
*გვიგვილით ჸონუა (ოკულირაფა)* ჸონუაშ არძაშე გოფაჩილი წესი — გიოჸონალი ჯგირო ირდუ, გიოჸონალი მასალა მერკეთ იხარჯებუ. გვიგვილით ჸონუა მუსხირენ ოპერაციაშე აკმოდირთუ: გვიგვილიშ ენათოლაშ ეჭოფუა; გიოჸონალს, ჯინჯიშ კინჩხწკჷმა, დიხაშე 5—7 სმ სიმაღალას T ფორმაშ მიშნაჭკირა. გვიგვილიშ ინოხუნაფა ნაჭკირას დო გოკირუა (ხრალით დო შხვა). კანკალე ჯიშიშ გვიგვილი ძნელო მიკმარდუ გიოჸონალს. თეჯგურა შვანს გჷმირინუანა 2 გვიგვილით ჸონუას.

*კალამით ჸონუა* იმანჯებუ — კოპულირაფათ, ელახიანი მიშაჭკირუათ, სალით, მიშაწკირუათ, ნახვაცაშგიმენი გჷნოხინჯუათ დო შხვა. მებინეხობას უმოსო კალამით ჸონუას გჷმირინუნა. ჸონუაშ მექანიზაციაშო საქორთუოს მებაღობაშ, მებინეხობაშ დო მეღვინობაშ ომენცარე-რკუალაფონი ინსტიტუტის აკოქიმინელი რე ბინეხიშ ოჸონალი მანქანა.

*სარტეთ ჸონუა* გჷმირინუაფუ ნეძიშ, ჭუბურიშ, ჯაპიშ დო შხვა ვეგეტატიური გომიარაფაშო. გიოჸონალს გოშვებელანა ნახვაცაშ სარტეს დო დინახალე დინმახუნუანა კინე თი ზჷმაშ გინაჸონალ ნახვაცას გვიგვილამო.

*წაწაფათ ჸონუა* ართიანწკჷმა არხოსგემარენჯი ჩანარეფიშ ნოჸელეფიშ მეხოლაფა დო აკორდუალა. ედომუშამი მერდუალაშ უკული გინაჸონაფალ ნოჸელას ჩაუთხინუანა ნანა ჩანარს დო იტენა გიოჸონალ ჯას. წაწაფათ ჸონუას გჷმირინუანა მებინეხობას, მეხილობას დო დეკორატიულ მებაღობას.

## ლიტერატურა

* საქართველოს მეხილეობა, ტ. 1, თბ., 1969
* *მათიაშვილი ა.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხს. 240, ქართი, 1984 წანა.
# McDonald's

მაკდონალდსიშ ლოგო

ქიანეფი, სოდეთ რე მაკდონალდსიშ რესტორანეფი
**McDonald's** — მალი ჩამაშ რესტორანეფიშ უშხუაში რშვილი მოსოფელს. თიში ცენტრალური ოფისი რე ააშ-ს, ნოღა ჩიკაგოს.

## ისტორია

კომპანია 1940 წანას დარსხუეს ჯიმალეფქ დიკ დო მაკ მაკდონალდეფქ. მაართა რესტორანქ გინწყჷ სან-ბერნარდინოს (კალიფორნია).

1954 წანას, რეი კროკიქ ჯიმალეფი მაკდონალდეფიშე იჸიდჷ ფრანჩაიზინგიშ ექსკლუზიური აგენტიშ ნება. 1955 წანას კროკიქ გონწყჷ McDonald’s-შ მაართა რესტორანი ნოღა დეს-პლეინზის, ილინოისიშ შტატის. ამდღა ათე რესტორანი კორპორაციაშ მუზეუმი რე. 1955 წანას კროკიქ დარეგისტრირჷ კომპანია McDonald’s System, Inc, 1960 წანას თის გიადჷ McDonald’s Corporation McDonald’s Corporation. 1961 წანას კროკიქ იჸიდჷ კომპანიაშ მაჯღვერუაშ არძა ნება.

## ამდღა

McDonald's-ს მოსოფელს 118 ქიანას უღუ რესტორანი დო ირდღას ოინალ 68 მლნ ადამიერს. McDonald's-ს 36,615 რესტორანი უღუ დო დაქირებული აფჷ 420,000 კოჩი.

ჩინებეფი კანკალე ქიანაშ რშვილიშ გეშა 2010 წანაშ 15 ქირსეთუთათ მუნაჩამეფით: **რუსეთის** რე 261 მაკდონალდსიშ რესტორანი. მაართა რესტორნიშ გონწყჷმაშ დღას, 1990 წანაშ 31 ღურთუთას, თიშა მერთჷ 30 000 ადამიერქ.
* **უკრაინა** რდჷ რანწკით 102-ა ქიანა, სოდეთ გინწყჷ მაკდონალდსიშ რესტორანქ. თექ კომპანიაშ რშვილი მეურს 1997 წანაშ 24 მესიშე.
* **მოლდოვას** ფუნქციონირენს მაკდონალდსიშ 4 რესტორანი, არძა კიშინიოვიშ ცენტრის რე.
* **ლატვიას** მუშენს მაკდონალდსიშ 8 რესტორანი, არძა რე რიგას.
* **ისრაელს** ფუნქციონირენს მაკდონალდსიშ 169 რესტორანი, ათე რესტორანეფს რე „მაკდრაივიშ“ მოინალობა, ხოლო შესალებერი რე WiFi-შ ხვარება.
* **ესტონეთის** რე მაკდონალდსიშ 8 რესტორანი: 6 ტალინს, 1 ტარტუს დო 1 ნარვას.
* **ბელარუსის** მუშენს მაკდონალდსიშ 5 რესტორანი, არძა მინსკის რე.
* **აზერბაიჯანს** რე მაკდონალდსიშ 7 რესტორანი, არძა ბაქოს რე.
* **საქორთუოს** ფუნქციონირენს მაკდონალდსიშ 9 რესტორანი: 6 ქართის, 1 ქუთეშის, 1 ბათუმს დო 1 ზუგდიდს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
McDonald's ოფიციალური საიტი
* McDonald's კანადა
* Photographs of McDonald's storefronts from around the world.
# უნგრული ფორინტი

| უნგრული ფორინტი უნგრ. forint |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| 20 000 უნგრული ფორინტი

  |

 |
| კოდი ISO 4217 | HUF |
| ქიანა |  უნგრეთი |
| აკმოდირთუ | 100 ფილერშე |
| სიმბოლო | ƒ • Ft • F |
| ხურდეფი | 5, 10, 20, 50, 100, 200 ფორინტი; |
| ბანკნოტეფი | 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000 ფორინტი; |
|  |
| ცენტრალური ბანკი | უნგრეთიშ ერუანული ბანკი |
| ვებ-ხასჷლა | www.mnb.hu/ |

**უნგრული ფორინტი** (უნგრ. forint) — უნგრეთიშ ფარაშ ართული.

* 1 უნგრული ფორინტიაკმოდირთუ 100 ფილერშე;
* კოდი ISO 4217 — **HUF**;
* გრაფიკული სიმბოლო — ƒ • Ft • F;
* აასე მიმოულას რე ბანკნოტეფი ნომინალით: 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000 ფორინტი;
* ხურდეფი ნომინალით: 5, 10, 20, 50, 100, 200 ფორინტი;

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |