Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ჰანჯა

**ჰანჯა** — (한자, 漢字) ჩინური ჭარალუაშ კორეული ჯოხო. თაშ ჯოხო ჩინურო სიმბოლოეფს, ნამუთ გჷმირინუაფუდჷ კორეულო ოჭარალო.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ტრადიციული ჩინური იეროგლიფეფი

**ფირჩა**, ანუ **ტრადიციული შანი** — წჷმარინუანს თ.ჯ. ვაგაანდულებური ჩინურ შანეფს. ვაგაანდულებური, ტრადიციული, კჷნე ფირჩა ჩინური შანეფი ასეშა გჷმირინუაფუ ტაივანიშ დო ჰონგ-კონგიშ ოგანაგე ადმინისტრაციულ ზონას, თაშნეშე ჰუაციაოშ, ანუ ზუღაშმელენი ჩინარეფიშით.

## **ფირჩა დო კუნტა შანი**

ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას შანეფიშ გაანდულებაშ პროცესი მუსხირენ ბიჯგო იმანჯჷ. თე გაანდულებური ოჭარალე შანეფი გჷმირინუაფუ ჩინეთის დო სინგაპურს. ტაივანს ფირჩა შანეფს 正體字 [*zhèngtǐzì*] ჯენტიზის დო ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას— 繁体字 [*fèngtǐzì*] ფანტიზის უძახჷნა.

სიტყვა [Hanzi] (ჩინური შანი) "ჰანძი" კუნტას
სიტყვა [Hanzi] "ჰანძი" (ჩინური შანი) ფირჩას
## რცხილი

ელაზჷმაფაშ ღანკო, თე რცხილს სამანგათ მოჸონაფილი რეასოეფიშ შანეფშე ხვალე მუსხირენი გაანდულებური იეროგლიფი, სოდე გაანდულებეფი, ვარ-და გიშატებული ღოზეფი თოლოძირე რე.

| ფირჩა შანეფი | კუნტა შანეფი |
| --- | --- |
| 發 | 发 |
| 見 | 见 |
| 體 | 体 |
| 貝 | 贝 |
| 東 | 东 |
| 車 | 车 |
| 長 | 长 |
| 門 | 门 |
| 選 | 选 |
| 韋 | 韦 |
| 讓 | 让 |
| 風 | 风 |
| 飛 | 飞 |
| 電 | 电 |
| 馬 | 马 |
| 樂 | 乐 |
| 鳥 | 乌 |
| 麥 | 麦 |
| 塵 | 尘 |
| 齊 | 齐 |
| 齒 | 齿 |
| 龍 | 龙 |
| 龜 | 龟 |

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Evolution of Chinese Characters
* Chinese Characters and Cultures
* Traditional Chinese Flashcards
# გაანდულებური ჩინური იეროგლიფეფი

| გაანდულებური ჩინური იეროგლიფეფი |
| --- |
| ტიპი: | ლოგოგრაფული |
| ნინეფი: | ჩინური ნინა |
| ბორჯიშ პერიოდი: | 1956 წანაშე |
| წიმოხონი ჭარალუეფი: | ჩინური ჭარალუა **გაანდულებური ჩინური იეროგლიფეფი** |
| ISO 15924 კოდი: | Hans |

**კუნტა შანი** (簡體字 / 简体字 [ *jiǎntǐzì* ]) — წჷმარინუანს ჩინური ჭარალუაშ კუნტა, ანუ *გაანდულებურ* ვერსიას *ტრადიციული*, ანუ ფირჩა შანეფიში.

* ფირჩა შანი wèi 為 (= კეთება, ქიმინუა)
* ფირჩა შანი wèi 爲 (ნაჭარა ვარიანტი)
* კუნტა შანი wèi 为 (9 ღოზიშ მანგიორო 4)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* babelstone.co.uk – Second Stage Simplifications
# იუნიკოდი

უნიკოდიშ კონსორციუმიშ ლოგო
**უნიკოდი** — სიმბოლოეფიშ სტანდარტი, ნამუთ საშუალებას ირზენს გეგმობხანტათ პრაქტიკულოარძა ნინაშ ჭარალუაშ შანეფი (სიმბოლოეფი, ასოეფი). უნიკოდი წჷმორინაფილი რე მუსხირენ ფორმათ: **UTF-8**, **UTF-16** (UTF-16BE, UTF-16LE) დო **UTF-32** (UTF-32BE, UTF-32LE). თაშნეშე აკომუშებული რე UTF-7, შკვით ბიტიანი არხით ინფორმაციაშ გინოჩამაშო, მარა თე ფორმა, ASCII-წკჷმა უხუჯალობაშ გეშა, ვა რე მიშაღალირი დო ვემiშმურს უნიკოდიშ სტანდარტშა.

Microsoft-იშ Windows NT-ს, თიშა გერსხილ შხვა სისტემეფს: Windows 2000, Windows XP - (უნიკოდი Microsoft ოპერაციულ სისტემეფს) თარო გჷმირინუაფუ **UTF-16LE**. UNIX-ის დო მოგვენ ოპერაციულ სისტემეფს - GNU/Linux, BSD დო MacOS X მეღებული რე: ფაილეეფo - UTF-8 ფორმა; UTF-32 ვარდა UTF-8 — ოპერატიული შვენაშ მუნაჩემეფიშ დამუშებაშო.

სტადარტი მიშაღალირი რე 1991 წანას - ვაკომერციული ორგანიზაციაშ **”უნიკოდიშ კონსორციუმი”**-შით, ნამუთ აკმაართიანენს უშხუაშ IT (ინტერნეტ ტექნოლოგიეფიშ) კორპორაციეფს. თე სტანდარტიშ გჷმორინაფა საშუალებას ირზენს გუკეთათ კოდირაფა არძაშე მაღალი მუდანობაშ სიმბოლოეფს - შხვადოშხვა ჭარალუეფშე: უნიკოდ დოკუმენტეფს, კოდური ხასჷლაშ გჷმორინაფაშ უმუშ, ართიანიშ ელახ ელმანტირანა ჩინური იეროგლიფეფი, მათემატიკური სიმბოლოეფი, ბერძენული ანბანიშ ასოეფი დო კირილიცა.

უნიკოდიშ რუკა
უნიკოდიშ სტანდარტის კოდეფი დორთილი რე მუსხირენ ბუნათ. **U+0000**-შე **U+007F**-შახ ბუნა იკათუანს ASCII სიმბოლოეფს, ომანგე კოდეფით. გეჸვენჯი ბუნეფი იკათუანა შხვადოშხვა ჭარალუაშ შანეფს, პუნქტუაციაშ შანეფს დო ტექნიკური სიმბოლოეფს. კირილიცაშ სიმბოლოეფს უკებჷ **U+0400**-შე **U+052F**-შახ ბუნა.

## უნიკოდიშ ომანგე ქორთული ფონტეფი

უნიკოდიშ ომანგე ქორთული კომპიუტერული ფონტეფი რსებენს კომერციულო, ნამუთ უთარაშო „ვინდოუზ“ სისტემას მოჸუნს (Sylfaen დო Arial Unicode MS) დო დუდიშული გჷმორნაფაშ ანუ უფასე რე.

ორიგინალური მაღალხარისხამი უფასე ქორთული უნიკოდ დელტა ჰინტირებული დო ბითმაპ ჩართული ფონტეფიშ ართო ართი მაწარმაფალი რე „BPG-InfoTech Co“, ნამუშ ფონტეფიშ არსებუაფონი ნორთი ალობამეჩამილი რე General Public License (GPL), GNU გჷმორინაფაშო დო მიშმურს თიჯგურა დისტრიბუციეფიშ აკოდგინალუაშა, მუჭომით რე „ლინუქსი“.

#### ფონტეფიშ გჷმოხარგუა

* BPG-InfoTech არქივი
* Fonts.Ge
* BPG-InfoTech საიტი
* BPG-InfoTech Archived 2019-03-29 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

#### კლავიატურაშ მართუაშ გჷმოხარგუა

* უნიკოდიშ 2005 წანაშ ვერსიაშ ომანგე ართო ართი ფონტიშ კლავიატურა (იკათუანს ასოთარულს დო ნუსხურს)
* BPG-InfoTech არქივი
* BPG-InfoTech საიტი

#### კონვერტორეფი

* ონლაინ კონვერტორეფი Archived 2013-10-05 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* კონვერტირაფაშ მაკროსეფი: MS Word დო OpenOffice Writer

## თაშნეშე ქოძირით

* ASCII
* Latin-1
* კირილიცა უნიკოდის
* Windows Glyph List 4

## რესურსეფი ინტერნეტის

* უნიკოდიშ კონსორციუმიშ ოფიციალური საიტი
	+ მუ რე Unicode? (რუს.)
* უნიკოდიშ სტანდარტიშ ვერსია 4.1.0
* უნიკოდიშ სტანდარტიშ კრიტიკა
* უნიკოდიშ დო ISO/IEC -შ რსხუ 10646 (PDF ფაილი)
* კირილიცა უნიკოდის (PDF ფაილი)
* უნიკოდი XML-ს დო შხვა Markup ნინეფს
* DecodeUnicode — Unicode WIKI, 50.000 gifs
# ერეფოშქაშე ფონეტიკური ანბანი

| ერეფოშქაშე ფონეტიკური ანბანი  |
| --- |
| ტიპი: | ანბანი |
| ნინეფი: | მუკოჩუალირი რე ნამდგა ნინაშ ფონეტიკური ტრანსკრიფციაშო |
| დარსხუ | ალექსანდერ ჯონ ელისი, ჰენრი სვიტი დო დენიელ ჯონსი |
| ბორჯიშ პერიოდი: | 1888 — ა. შ. |
| წიმოხონი ჭარალუეფი: | **ერეფოშქაშე ფონეტიკური ანბანი**  |
| დალაფირი ჭარალუეფი: | ლათინური ანბანი, ფონეტიკური ანბანი |
| [[Image:|225x400px]] |

ანბანიშ ედომუშამი ერკებული (გადიდაფალო ქეგუწკანტეთ სურათის)
**ერეფოშქაშე ფონეტიკური ანბანი** (ინგლ. International Phonetic Alphabet; ვარ-და IPA) — ფონეტიკური შანეფიშ ნაკორობუ, ნამუშათ მიშულირი რე მოსოფელიშ დახე არძა ნინაშ ბგერეფიშ ეიოშინალი შანეფი. ანბანი აკოქიმინელი რე ლათინური ანბანიშ მეჯინათ. ერეფოშქაშე ფონეტიკური ანბანი შიმუშუ ერეფოშქაშე ფონეტიკურ ასოციაციაქ დო თინა ასე არძაშე ფართე ფონეტიკური ანბანი რე.

## თაშნეშე ქოძირით

* IPA შანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* IPA-ს ოფიციალური საიტი
# ჩინარეფი

| ჩინარეფი ჩინ. 汉族; 漢族 |
| --- |
|
1.4 მილიარდი |
| რეგიონეფი შანულამი მახორობათ |
|  ჩინეთი |
1.29 მილიარდი |
|  ტაივანი |
22 მილიონი |
|  ტაილანდი |
7.05 მილიონი |
|  მალაიზია |
6.91 მილიონი |
|  ააშ |
3.80–5.79 მილიონი |
|  ინდონეზია |
2.83 მილიონი |
|  სინგაპური |
2.67 მილიონი |
|  მიანმარი |
1.64 მილიონი |
|  კანადა |
1.47 მილიონი |
|  ფილიპინეფი |
1.35 მილიონი |
|  ავსტრალია |
1.35 მილიონი |
|  ვიეტნამი |
992,600 |
|  იაპონია |
922,000 |
| ნინეფი |
ჩინური |
| რელიგიეფი |
ვარელიგიური, ბუდიზმი, ჩინური ოკათე რელიგია (კონფუციანობა, ტაოიზმი), ქირსიანობა |
| მოჯგირე ეთნიკური ბუნეფი | * ბაიეფი
* ჰუეფი
* შხვა ჩინურ-ტიბეტური კათეფი
 |

**ჩინარეფი** — მოსოფელიშ არძაშე მიარიცხუანი ერი, ჩინეთიშ ჯინჯიერი მახორობა (1,207 მლნ). დიდი ჩინური დიასპორეფიე მალაიზიას (5.2 მლნ), ინდონეზიას (5.2 მლნ), სინგაპურს (3.684 მლნ), ფილიპინეფს (1.146 მლნ).

* **ჯოხოეფი**: მუშითჯოხო - 汉族 *ხან, ხანჟენ*; ფრანგ.- Chinois; რუს. - китайцы.
* **ედომუშამი მუდანობა**: მეხ. 1,207 მლნ. ორხველჷ მონღოლოიდური რასაშ რჩქალი ოკიანეშ ნოჸელას.
* **ნინა**: ჩინური.
* **რელიგია**: ბუდისტეფი, დაოსისტეფი, კონფუციანეფი, რენა თაშნეშიშე ქირსიანეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მუჭო გინირთეს ჩინარეფქ მოსოფელიშ უდიდაში ტომო

## სქოლიო
# ჩინური ჭარალუა

漢字 / 汉字 ჩინური სიმბოლო ჰანზიში, კანჯი, ჰანჯა, ჰან ტუ, ჭითატ გოლექინაფილი იეროგლიფეფი რე
**ჩინური ჭარალუა** (*ტრად*. 漢字, *გოლექ.* 汉字, პინ-ინშა Hànzì) — ლოგოგრამული ჭარალუა. ჭარალუაშ თე ტიპი გჷმირინუაფუ ვახვალე ჩინურს, თაშნეშე ნორთობურო იაპონურს დო კორეულს ხოლო. კინოხ თის ვიეტნამურ ნინას ხოლო გჷმირინუანდეს.

ჩინურ ჭარალუაქ წჷმიქიმინჷ 3200 წანაშ კინოხ დო სავარაუდოთ, ამდღარშო არსებული დო ასეშა ასქილადირი ჭარალუეფშე უჯვეშაში რე. თეშ უმკუჯინალო, თე 3200 წანაშ გოძვენას ჩინურ ჭარალუაქ ძალამი შანულამი თირუეფი გჷნიცადჷ დო თიში უჯვეშაში მინუშეფიშ კითხირი ხვალე ნინეფიშმენცარეფს დო არქეოლოგეფს შეულებჷნა.

ჩინეთის მეგორაფილი ჭარალუაშ უჯვეშაში მინუშეფი, ნამუთ კუშ ჯაშთანს რე რსულებურინ, დოხოლაფირო ჯვ. წ. VIII ვითოშწანურას ორხველჷ. თე მუკნაჭარეფი წჷმარინუანს ჭარალუაშ უჯვეშაშ მინუშეფს საართოთ, მარა თინეფიშ გოშიფრუაქ დიოდღარო ვამიხუჯინჷ. თაშნეშე უჩინებუ რე თინეფიშ რსხუ ჩინურ ჭარალუაწკჷმა.

ჩინურ ჭარალუას სიმბოლოეფიშ მუდანობა მუსხირენ ვითობათ ვითოში რე დო ირ სიმბოლოს უღუ ვახვალე ფონეტიკური, თაშნეშე არზობური შანულობა ხოლო.

ჩინური სიმბოლოეფიშ 4% რე პიქტოგრამეფშე წარმაფილი, მარა უმენტაშ შვანს თეხანურ იეროგლიფეფს დო პიქტოგრამეფს შქას რსხუშ ძირაფა ვართ ეფერი ლექინი რე. დოსქილადირეფი ლოგიკურო რე აკოდგინელი მუსხირენი ლექინი იეროგლიფშე.

დიდ ლექსიკონეფშა 46 ვითოშშე უმოსი იეროგლიფი რე მიშულირი, მარათ თინეფიშ დიდი მუდანობა ძალამ ოშა-გოშათ გჷმირინუაფუ. ოშქაშეთ ჩინარს ვარდა ჩინურიშ მარჩქენჯის 3000-4000 იეროგლიფი უჩქჷ.

ტრადიციულო ირი იეროგლიფი ეშანჷნს ირ ლაწკარს, მიარე ჩინური ზიტყვა აკმოდირთუ ართშე უმოს ლაწკარშე, ნამუეფიშ ოჭარალო გჷმირინუაფუ ართშე უმოსი იეროგლიფი. ჩინური ნინაშ შხვადოშხვა დიალექტეფს იეროგლიფიშ გჷმორაგადაფა გინორთელი რე, მარა შანულობა დო ჭარუაშ სახე საართო რე არძაშო. თეშ მოხ, მიარე სიმბოლო გინულირი რე იაპონურ დო კორეულ ნინეფშა, სოდე უკვე გვალო შხვა შანულობა დო გჷმორადაგი აფუ მეღებული.

კონტინენტურ ჩინეთის გჷმირინუაფუ 1956 წანაშე გოლექინაფილი (ლექინი) ჭარალუა, ტაივანს დო ჰონგკონგის ტრადიციული ჩინური ჭარალუა. გოლექინაფილი ჩინური თაშნეშე გეგნიღეს სინგაპურს ხოლო.

## თაშნეშე ქოძირით

* ჩინური ნინა

## სქოლიო
# ჭარუა

**ჭარუა** — არზიშ (ზიტყვეფიშ) ნაჭარათ გჷნოჩამა. თიში ფიქსაციაშ შანეფიშ სისტემას ჭარალუა ჯოხო. ჭარუა ნაჭარა (გრაფიკული) ელემენტეფით ორაგადე ინფორმაციაშ შხვადოშხვა მეძენას გჷნოჩამაშ დო ბორჯიშ გოძვენას ჸოფაშ მეშქაშობას ირზენს. ნადუდაშე ინფორმაციაშ გინაჩამალო გჷმირინუანდეს თიჯგურა მეშქაშობებს, მუჭოთ რე პიქტოგრაფია, რცხინა, ვამპუმეფი, კიპუ დო თ.უ. დორხველ ჭარუაქ გეგმიმუშჷ ჯარალობური რინაშ გორთულაფაშ დო ონოღე კულტურაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესის. ჭარუაშ სახეეფიშ კლასიფიკაციაშო თარი ვა რე შანეფიშ ფორმა, ანდანე რაგადუაშ ელემენტეფიშ შანეფით გჷნოჩამაშ ხასიათი. რე ჭარალუაშ 4 თარი ტიპი — იდეოგრაფიული, ზიტყვიერ-ლაწკარული (ლოგოგრაფიულ-სილაბური), დორხველ სილაბური დო ასო-სიმსური (ანბანური). კონკრეტულ სისტემეფს თე ტიპეფი, რჩქვანელობურო, ედომუშამო წკონდა სახეთ ვა რე.

ჭარუაშ სისტემა გერსხილი რე კჷნ თი სტრუქტურეფშა, ნამუშათ რაგადუა — გრამატიკაშა დო სემანტიკაშა, მარა უღჷ გეძინელი გოხურგუეფი დო წესეფი, ნამუთ დოჸუნს ირი კულტურაშო დჷმახასიაფალ თინჭარუაშ სისტემას. ჭარუაფონი აქტივობაშ შედეგო მეღებულ პროდუქტის „ტექსტი“ ჯოხო, დიო თე ტექსტიშ გჷმასხუნალს ვარ-და დჷმაკვირაფალს — „მაკითხირალი“.

## ქოძირით თაშნეშე

* ჭარალუა
* კითხირი
* ჭარუა-კითხირი

## სქოლიო
# ჭარალუა

|  |  |
| --- | --- |
|  | პორტალი ჭარალუა |

**ჭარალუა** — გრაფიკულ შანეფიშ, ვარდა გჷმოხანტუალობეფიშ მეშქაშობათ ორაგადე ინფორმაციაშ ფიქსაციაშ საშუალება.

**თეხანური ანბანური ჭარალუეფი**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   | ფინიკიური |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   | ურიული |   |   |   |   |   |   |   | ბერძენული |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| არაბული |   | სირიული |   | კირილიცა |   |   |   |   |   | ლათინური |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   | ქორთული |   |   |   |   |   |   |   |   |   | სომეხური |
|

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  Archived 2012-11-12 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |