Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# რეიუნიონი

| რეიუნიონიფრანგ. Réunion რეიუნიონი |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **ჰიმნი:**მარსილიეზა  |
| რეიუნიონიშ ორენი  |
| **ნანანოღა** | სენ-დენი
-21.116667,55.53333321°07′ ობჟ. გ. 55°32′ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | ფრანგული |
| თარობა | საფრანგეთიშ ზუღაშმელეიანი დეპარტამენტი |
|  -  | პრეზიდენტი | ფრანსუა ოლანდი |
|  -  | გენერალური სხუნუშ პრეზიდენტი | ნასიმა დინდარი |
|  -  | რეგიონალური სხუნუშ პრეზიდენტი | დიდიე რობერი |
|  -  | პრეფექტი | დომინიკ სორენი |
| ფართობი |
|  -  | გვალო | 2,512 კმ2  |
| მახორობა |
|  -  | 2009 ფასებათ | 827 000 კოჩი  |
|  -  |  census | 828 581 კოჩი  |
|  -  | მეჭედალა | 329,85 ად/კმ2  |
| **ედპ** (ჸუპ) | 2010 ფასებათ |
|  -  | გვალო | 14,4 მილიარდი €  |
|  -  | ართ მახორუშე | 17 520 €  |
| ვალუტა | ევრო (`EUR`)  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | +4  |
| ქიანაშ კოდი | RE |
| Internet TLD | .re |
| ოტელეფონე კოდი | +262 |

**რეიუნიონი** (ფრანგ. Réunion) — კოკი ინდოეთიშ ოკიანეს, ბჟაეიოლ აფრიკას, მადაგასკარიშ ბჟაეიოლშე, მავრიკშე დოხოლაფირო 200 კმ-ით, ობჟათე-ბჟადალშე. ადმინისტრაციულო რეიუნიონი საფრანგეთიშ ზუღაშმელეიანი დეპარტამენტი რე. მახორობა 2011 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით აკმადგინანდჷ 828 581 ადამიერს. ადმინისტრაციული ცენტრი — სენ-დენი (145 238 ად. 2012 წ.). ოსათე ორტყაფუ UTC+4 დო ვეთირუ ზარხულიშ ბორჯიშა, ომანგეთ უხვადუ საქორთუოშ ბორჯის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
რეიუნიონი General Council web site
* Régional council web site Archived 2019-04-18 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Reunion entry at The World Factbook Archived 2018-12-24 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* ინფორმაცია სენ-დენიშ გეშა time and date.com-იშ სათიშ სერვერს

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# მანზინი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
მანზინი ინგლ. Manzini

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ესვატინიესვატინი |
| რეგიონი | მანზინიმანზინიშ რეგიონი|მანზინი |
| კოორდ. | -26.483333,31.36666726°29′00″ ობჟ. გ. 31°22′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ორდოიანი ჯოხოეფი | ბრემერსდორპი (1960 წანაშახ) |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 686 მ |
| მახორობა | 78 000 კოჩი (2008) |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+2 |

|  |
| --- |
|
მანზინი |

**მანზინი** ვიკიოწკარუეს |

**მანზინი** (ინგლ. Manzini) — ნოღა ესვატინიშ ცენტრალურ ნორთის, ქიანაშ ართ-ართი შხუ ნოღა. თინა თაშნეშე ესვატინიშ თარი ორეწუალე ცენტრი რე. 2008 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 78 000 ადამიერს, თრო სვაზიშ კათაშ წმმარინაფალეფშე. ნოღა მანზინიშ რეგიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე.

მანზინი რდჷ ბრიტანეთ-ბურეფიშ კოლონიალური შტაბ-ორენი 1890 წანაშახ, მარა აკოცუ 1902 წანას ბურეფიშ მაჟირა ლჷმაშ შედეგო, მუჟამსჷთ ადმინისტრაციული ცენტრი გეგნიღეს მბაბანეშა. 1960 წანაშახ ნოღას ჯოხო გეძუდჷ *ბრემერსდორპი*. მატშაპაშ აეროპორტი იდვალუაფუ ნოღაშ გოხოლუას.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი

* კეილი, გოართოიანაფილი ომაფე
* რამალეს-დე-ლა-ვიქტორია, ესპანეთი

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ვიქტორია (გოართოიანაფილი ომაფე)

დიაფალი ვიქტორია
**ვიქტორია** (ინგლ. Victoria; დ. 24 მესი 1819 – ღ. 22 ღურთუთა 1901) — გოართოიანაფილი ომაფეშ დიაფალი ჰანოვერეფიშ დინასტიაშე 1837-1901 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Footage of Queen Victoria's Funeral, 1901
* Works by Queen Victoria
* The Death of Queen Victoria Archived 2011-07-18 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  Original reports from The Times
* Historical Images related to Victoria
# ქუინსლენდი

**ქუინსლენდიინგლ. Queensland**|  |
| **გერბი**  | **შილა**  |
| ქიანა |  ავსტრალია |
| სტატუსი | ტერიტორია |
| ადმინ. ცენტრი | ბრიზბენი |
| შხუ ნოღა | ბრიზბენი |
| დორსხუაფაშ თარიღი | 1859 |
| გუბერნატორი
  | ჯანეტ იონი |
| ოფიც. ნინა | ინგლისური |
| მახორობა (2021) | 5,206,400 (3-ა აბანი) |
| მეჭედალა | 2.8 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 1,851,736 კმ² (2-ა აბანი) |
| სიმაღალა ზუღაშ დონეშე  - უმაღალაშ ჭურჭული  - არძოშე დაბალი ჭურჭული |  1622 მ  744 მ |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+10 |
| კოდი ISO 3166-2 | AU-QLD |
| ოტელეფონე კოდი | 07 |
| ოფოსტე ინდექსეფი | QLD |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა |
|  | Queensland |

**ქუინსლენდი** (ინგლ. Queensland, ზიტყვაზიტყვათ — *დიაფალიშ დიხა*) — შტატი ავსტრალიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. მახორობა — 5,206,400 ადამიერი (ქიანაშ შტატეფს შქას 3-ა აბანი). ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა — ბრიზბენი. დევიზი: *Audax at Fidelis* („ქომოლური, მარა ართგური"). ოფიციალური მეტჯოხო — „ბჟაშ ბარჩხალუაშ შტატი" დო „ჭკვერი შტატი“ (*Sunshine State*, *Smart State*).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ქუინსლენდიშ თარობაშ ვაბ-ხადჷლა(ინგლ.)
* ქუინსლენდიშ პარლამენტიშ ვებ-ხასჷლა(ინგლ.) Archived 1997-07-12 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ალჟირი (ნოღა)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
ალჟირი არაბ. مدينة الجزائر‎‎

|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
| გერბი |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ალჟირიალჟირი |
| სტატუსი | ნანანოღა |
| ვილაიეთი | ალჟირიალჟირი (ვილაიეთი)|ალჟირი |
| კოორდ. | 36.776389,3.05861136°46′35″ ოორ. გ. 3°03′31″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ფართობი | 273 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 10 მ |
| ოფიციალური ნინა | [[არაბული]] |
| მახორობა | 2 364 230 კოჩი (2008) |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+1 |
| ტელ. კოდი | 021 |
| ოფოსტე ინდექსი | 16000-16132 |

|  |
| --- |
|
ალჟირი |

**ალჟირი** ვიკიოწკარუეს |

**ალჟირი** (არაბ. **مدينة الجزائر**‎‎, *Madīnat al-Jazā'ir*, *ელ-ჯეზაირი*; ფრანგ. Alger) — ალჟირიშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. ჯოხოდვალა მოურს „ალ-ჯეზაირშე“, ნამუთ არაბულშე გინოთანგილო შანენს „კოკეფს“, თიშ გეშა ნამჷ-და კინოხ ნოღაშ გოხოლუას 4 კოკი იდვალუდჷნ, ნამუეფქჷთ მატერიკიშ ნორთო გჷნირთეს 1525 წანას. ნოღა ალჟირიშ ვილაიეთიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 2,9 მლნ ადმ., აგლომერაციას — დოხოლ. 3.35 მლნ მახორუ. გეოგრაფიული კოორდინატეფი:
36.783333,3.06666736°47′ ოორ. გ. 3°04′ ელ. გ.﻿ / ﻿. ნოღა იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღა წყარპიჯის. 2011 წანას ალჟირიშ მეტროპოლიტენქ დო ალჟირიშ ტრამვაიქ გინწყჷ.

ნოღაშ თეხანური ნორთი წყარპიჯიშ მანგას იდვალუაფუ, ჯვეში ნორთი — გერთელ ქჷნდჷრს, ნამუშ კონკას იდვალუაფუ ციტადელი — ზუღაშ დონეშე დოხოლ. 140 მეტრას. ციტადელი დო ჟირი ნოშმიორინი სუმკუნთხურას აკმოქიმინჷნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ალჟირი Archived 2015-02-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* კილიშკილშა მუნაჩემეფი

## სქოლიო

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# სოკრატე

|  |
| --- |
| სოკრატე |
| Σωκράτης |
|  |
| დაბადებაშ თარიღი: |
ჯვ. წ. 470/ჯვ. წ. 469
 |
| დაბადებაშ აბანი: |
საბერძნეთი
 |
| ღურაშ თარიღი: |
ჯვ. წ. 399 (~69-70 წანერი)
 |
| ღურაშ აბანი: |
ათენი
 |
| მენოღალობა: |
ათენარი
 |
| ომენცარე სფერო: |
ფილოსოფია
 |
| ალმა-მატერი: |
ათენიშ აკადემია
 |
| ომენცარე ხემანჯღვერი: |
პროდიკუსი, დიოტიმა
 |
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი: |
პლატონი
 |

**სოკრატე** (ბერძენ. Σωκράτης) (დ. ჯვ. წ. 470/ჯვ. წ. 469 — ღ. ჯვ. წ. 399) — ბერძენი, ათენარი ფილოსოფოსი.

## გეძინაფონი ლიტერატურა დო წყუეფი

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
სოკრატე პროექტი გუტენბერგიშ ელ. ტექსტეფი სოკრატეშ გეშა, თინეფს შქას:
	+ პლატონიშ დიალოგეფი
	+ ქსენოფინიშ ჭარილეფი, თინეფს შქას *მემორაბილია* დო *ჰელენიკა*.
	+ არისტოფანეშ სატირიული სპექტაკლეფი
	+ არისტოტელეშ ჭარილეფი
	+ ვოლტერიშ „სოკრატე“
* სოკრატეშ მეთოდიშ რკუალაშ პორტალი
* სოკრატე სტენფორდიშ ფილოსოფიაშ ენციკლოპედიას.
* (ინგლ.) Greek Philosophers — Socrates, Plato, and Aristotle, C. C. W. Taylor, R. M. Hare, and Jonathan Barnes, Oxford University Press, NY, 1998.
* (ინგლ.) Hanson, Victor Davis. Socrates Dies at Delium, 424 B. C., What If? 2, Robert Cowley, editor, G. P. Putnam’s Sons, NY, 2001.
* (ინგლ.) Taylor, C. C. W. (2001). Socrates: A very short introduction. Oxford: Oxford University Press.

## თაშნეშე ქოძირით

* ბერძენული ფილოსოფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* სოკრატეშ ფრესკა ეფესოშ არქეოლოგიურ მუზეუმს Archived 2008-12-03 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  (ინგლისური)
# 1967

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1964 · 1965 · 1966  **1967** 1968 · 1969 · 1970 |

**1967 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1967 *MCMLXVII* |
| იულიანური კალენდარი | 1966—1967 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7475—7476 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5727—5728  |
| ისლამური კალენდარი | 1387—1388 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7570—7571 (*„ჴფო“*—*„ჴფოა“*) |
| - *ქირსეშე* | 1967 (*„ჩშჲზ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 123 (*„რკგ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4459—4460 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1416 *ԹՎ* *ՌՆԺԶ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1959—1960 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2719—2720 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 2023—2024 |
| - *შაკა სამვატი* | 1889—1890 |
| - *კალი-იუგა* | 5068—5069 |
| ირანული კალენდარი | 1345—1346 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2510 |
| იაპონური კალენდარი | 42-ა წანა სიოვა |
| ჩინური კალენდარი | 4663—4664 丙午 — 丁未 ჭითა ცხენი — ჭითა შხური |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19671967 (ვითოშ ჩხოროშ სუმენეჩდოშკვითი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-7 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# უელსი

უელსი
**უელსი** (ინგლ. Wales; უელსურო — Cymru) — გოართოიანაფილი ომაფეშ ნორთი, ისტორიული პროვინცია. უკინებუ უელსიშ ჩქონიშ დო მანგი კოკი ანგლსი. ადმინისტრაციულო ირთუ 8 საგრაფოდ.

* *ფართობი* — 20,8 ვითოში კვ.კმ.
* *მახორობა* — 2,9 მლნ, ჯინჯიერო უელსარეფი.
* *ნოღეფი* (ვითოში) — კარდიფი (Cardiff / Caerdydd), სუონსი, ნიუპორტი.
* *ნინეფი* — ინგლისური დო უელსური (18,7 %).

ჯვეშო უელსიშ ტერიტორია დოხორინელი რდჷ კიმრეფიშ კელტური ტომით. ანგლო-საქსონური (5-6 ოშწანურა) დო ნორმანული (11 ოშწანურა.) დაპყრობეფიშ ჟამს უელსიშ ტერიტორიას მიაკიდალ ბრიტეფიშ ნორთიქ. მა-13 ორშწანურაშ ბოლოს ეჭოფუ ინგლისიქ, მარა უელსი 1536 წანაშე ავტონომიურ სათაროთ სკიდუდჷ. 1301 წანაშე ინგლისიშ ხვისტაშ მონძეეფი „უელსიშ პრინციშ“ ტიტულს ატარენა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Welsh Assembly Government Archived 2008-08-20 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* National Assembly for Wales Archived 2017-09-14 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Wales Legislation Online, Cardiff Law School Archived 2011-04-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* BBC Wales
* Wales at the Open Directory Project Archived 2011-05-11 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# 1924

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XIX · **XX** · XXI |
| **წანეფი:** | 1921 · 1922 · 1923  **1924** 1925 · 1926 · 1927 |

**1924 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1924 *MCMXXIV* |
| იულიანური კალენდარი | 1923—1924 (14 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7432—7433 (14 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5684—5685  |
| ისლამური კალენდარი | 1342—1343 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7527—7528 (*„ჴფკზ“*—*„ჴფკჱ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1924 (*„ჩშკდ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIV* მორთინა დო 80 (*„პ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4416—4417 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1373 *ԹՎ* *ՌՅՀԳ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1916—1917 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2676—2677 (4 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1980—1981 |
| - *შაკა სამვატი* | 1846—1847 |
| - *კალი-იუგა* | 5025—5026 |
| ირანული კალენდარი | 1302—1303 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2467 |
| იაპონური კალენდარი | 13-ა წანა ტაისიო |
| ჩინური კალენდარი | 4620—4621 癸亥 — 甲子 უჩა ღეჯი — წვანე ვირთხა |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
19241924 (ვითოშ ჩხოროშ ეჩდოოთხი) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე თუთაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე თუთაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 13 დღა. თე წანა რე XX ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-4 წანა.

## მოლინეფი

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## დუნაბადი

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი

### მანგი

### კვირკვე

### მარაშინათუთა

### ეკენია

### გჷმათუთა

### გერგობათუთა

### ქირსეთუთა

## დღახუეფი
# ჯვეში მოსოფელი

ჰომეროსი — ჯვეში მოსოფელიშ სიმბოლო
**ჯვეში მოსოფელი**, *ანტიკური ისტორია* — ისტორიული პერიოდი, ნამუთ გიშეძირე პრეისტორიულ პერიოდიშ თებაშე შქა ოშწანურეფიშ დოჭყაფაშახ.

თწე პერიოდიქ დიჭყჷ ორჩანიეთ 5-5,5 ვითოში წანაშ კინოხ, მუჟანსჷთ ეგვიპტარეფქ გაჭყეს ჭარალუან დო გეთჷ 476 წანას რომიშ დონთხაფათ. კანკალე წყუეფს თებაშ თარიღო კოროცხჷნა იუსტინიანე I ღურას (565 წ.), ისლამიშ დორსხუაფას (622 წ.) ვარ-და კარლოს დიდიშ მართუალაშ დოჭყაფას.

## ჯვეშ მოსოფელიშ კათეფი დო სახენწჷფოეფი

### სქირონაშქა ზუღაპიჯონი დო ბჟაეიოლი

* ასურეთი
* ატროპატენა
* აქადი
* ბაბილონი
* კაბეტი არმენია
* ეტრურია
* იბერია
* იუდეა
* იშკუზა
* კავკაციაშ ალბანეთი
* კართაგენი
* კოლხეთიშ ომაფე
* მანა
* მიდია
* პალესტინა
* პართია
* სკვითები
* სპარსეთი
* ურარტუ
* ფინიკია
* შუმერი
* ჯვეში ეგვიპტე
* ჯვეში მაკედონია
* ჯვეში რომი
* ჯვეში საბერძნეთი
* ხეთეფიშ ომაფე
* ხორეზმი

### აზია

* ჯვეში ინდოეთი
* ჯვეში ჩინეთი

### ამერიკა

* მაია

## ქოძირით თაშნეშე

* მოსოფელიშ შკვითი სამანცარობა
* ისტორია
* ქუაშ ხანი

## სქოლიო
# მარტინიკა

**მარტინიკაMartinique**|  |
| **შილა**  |
| ქიანა |  საფრანგეთი |
| სტატუსი | საფრანგეთიშ რეგიონი |
| ადმინ. ცენტრი | ფორ-დე-ფრანსი |
| ედპ (2012) ედპ ართ შურ მახორუშე
  | 8.35  (23-ა) €21,527 (US$27,688) |
| მახორობა (2013) | 385551 (24-ა აბანი) |
| მეჭედალა | 340 კოჩი/კმ² |
| ფართობი | 1,128 კმ² |
|  |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC-4 |
| [პრეფექტურა, კოლექტიური ბუნა ოფიციალური ვებ-ხასჷლა] |

**მარტინიკა** (ფრანგ. Martinique) — კოკი მორჩილი ანტილიშ კოკეფიშ არქიპელაგიშ ცენტრალურ ნორთის. იდვალუაფუ კარიბიშ ზუღას, ატლანტიშ ოკიანეს. ადმინისტრაციულო წჷმარინუანს საფრანგეთიშ ზუღაშმელეიან დეპარტამენტის. მართუნს პრეფექტი დო გენერალური სხუნუ. მარტინიკა საფრანგეთიშ ერუანულ ასამბლეას წჷმორინაფილი რე 4 დეპუტატით, სენატის — 2 სენატორით. კოკიშ ნანანოღა რე — ფორ-დე-ფრანსი, ფართობი — 1128 კმ².

მარტინიკაშ წყარპიჯი
## რესურსეფი ინტერნეტის

* Prefecture Région Martinique Archived 2009-02-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  - ოფიციალური საიტი
* Regional Council of Martinique Archived 2000-11-09 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  ოფიციალური საიტი
# ჯეგე ელენეშ კოკი

**ჯეგე ელენეშ კოკი** იდვალუაფუ ატლანტიშ ოკიანეს 2800 კმ-ის აფრიკაშ ბჟადალუ წყარპიჯიშე დო ბრიტანეთის ორხველჷ. თე ჯოხოდვალაშ ბრიტანეთიშ სამფლობელოშა თაშნეშე მიშმურს ამაღალებაშ კოკეფი, ჰოფი, უმუჭირინდაფუ, ნაიტინგეილი დო ტრისტან-და-კუნია, თაშნეშე მორჩილი ზჷმაშ კოკეფი დო კჷრდეეფი. სუეციშ არხიშ ეგაფაშახ თე კოკი შანულამი სტრატეგიულ პუნქტის წჷმარინუანდჷ ინდოეთიშ ოკიანეშა მიმალი ხვამარდეფშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Official Government Website of Saint Helena
* Friends of St Helena – supporting St Helena and providing information about the island since since 1988 Archived 2008-10-24 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* The Saint Helena Virtual Library and Archive Archived 2011-04-09 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Saint Helena Island Information website

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# კუჩხბურთი

გემანთხაფალი (ჭითა მაისურს) გუთმოხუნს თხილუას (ჩელეფს) დო კარშა გეშქუმალას ულამჷ. მეკარე ეცადებუ დუნჩალას ხე ბურთიშ კარშა მოხვამილაფასჷნ.
**კუჩხბურთი** თაშნეშე **ბურთუა** — ბუნური სპორტი, სოდეთ ვითაართი მაკათურშე აკოდგინელი ჟირი ბუნა ოლაჸაფჷ ართიანსჷნ. ლაჸაფი მითმეურს თინკუნთხუამ მინდორს ოგოლე კარეფით ჟირხოლო ბოლოს. ლაჸაფიშ ღანკი ბუნაშ მაკათურეფ შქას ბურთით მანევრირაფა რე აწმარენჯი ბუნაშ კარშა გოლიშ მითაღალარო. თე სპორტიშ თარი დჷმახასიათაფალი წესიშ მეჯინათ, მოლაჸაფეეფს, მეკარეშ მოხ, ბურთშა ხეშ ვარა კილეშ გჷმორინაფაშ ნება ვა უღუნა ლაჸაფიშ პერიოდის. მატჩიშ გომორძგვილი თი ბუნა რე, ნამუთ უმოსი გოლს მითიღანს ლაჸაფიშ ბოლოშან. კუჩხბურთის რე ართი თარი დო ჟირი მოხვარე ხასჷლაშ სარჯუ. თარ სარჯუს უღჷ ნება ეჭოფას გჷნოჭყვადირუა – დაჯარმას დო ვარი ბუნა კონკრეტულ ეპიზოდის ლაჸაფიშ წესეფიშ დარღვიაშენინ. სარჯუს შეულებჷ მობურთეს ოძირას ჸვინთელი ვარა ჭითა ბარათინ. თენა თიშა რე მიკობუნაფილი მუზჷმაშა ჸინჩას ილაჸაფჷ მობურთექჷნ. სარჯუშე ჸვინთელი ბარათიშ ჟირშა ვარა ბონას ჭითა ბარათიშ ძირაფაშ შვანს მობურთე იტენს მინდორს.

ლაჸაფიქ ალმახანურ სახეთ დირსხუ ინგლისის, მუსჷთ კუჩხბურთიშ ასოციაციაშ დორსხუაფაქ მაჸუნჷ, ნამუდგაშ 1863 წანას აკოდგინელ კანონეფქ გოპიჯალუ სპორტიშ წუმოძინა თეშ, მუჭოთ თის თეჟამო ლაჸაფენან. კუჩხბურთიშ ინტერნაციონალური მადუდე ორგანიზაცია რე ფიფა (ფრანგ. Fédération Internationale de Football Association; აკრონიმი - FIFA). არძოშე პრესტიჟული ოკუჩხბურთე ნირზი რე ფიფა-შ მოსოფელიშ ჩემპიონატი, ნამუსჷთ არძოშე უმოსი მაჯინე ჸუნს მოსოფელს სპორტულ ჸოფირებეფ შქას.

## ქოძირით თაშნეშე

* კუჩხბურთიშ წესეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
კუჩხბურთი ფიფა-შ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა.
* ლაჸაფიშ წესეფი ფიფა-შ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლას.
* საქორთუოშ კუჩხბურთიშ ფედერაციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა.
# ასტურია

ასტურია ესპანეთიშ რუკას
**ასტურია** (ესპ. Principado de Asturias, ასტ. Principáu d'Asturies) — ავტონომიური გოართოიანაფა დო პროვინცია ოორუე ესპანეთის. ასტურიას უხურგანს კანტაბრია ბჟაეიოლიშე, ლეონიშ პროვინცია ობჟათეშე, ლუგოშ პროვინცია ბჟადალიშე დო კანტაბრიაშ ზუღა ოორუეშე. ასტურიაშ ფართობიე 10,604 კვ.კმ. დო ჸათე მუნაჩემეფით თის უკინებჷ მავითა აბანი ესპანეთის. ასტურიას ოხორანს 1,011,792 ადამიერი. მახორობაშ მუდანობათ ასტურია ესპანეთის 14-ა რე. ასტურიაშ ნანანოღა ოვიედო რე, უდიდაში ნოღა რე ხიხონი. ინდუსტრიული ნოღა ავილესი რე.

ასტურიაშ ოფიციალური ნინა რე ესპანური, ასტორიულ ნინას უღჷ სპეციალური სტატუსი.

## ქოძირით თაშნეშე

* ესპანეთიშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებსაიტი Archived 2020-12-11 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ლონდონი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
ლონდონი London

|  |
| --- |
| ლონდონიშ პანორამალონდონიშ პანორამა |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  გოართოიანაფილი ომაფეგოართოიანაფილი ომაფე |
| ქიანა | ინგლისიინგლისი |
| კოორდ. | 51.5,0.11666751°30′00″ ოორ. გ. 0°07′00″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| ნოღაშ მერი | სადიქ ხანი |
| ორდოიანი ჯოხოეფი | ლონდინიუმ, ლიუნდენბურგი |
| ფართობი | 1579 კმ² |
| ოფიციალური ნინა | ინგლისური |
| მახორობა | 8 278 251 კოჩი (2012) |
| მეჭედალა | 4 761 კოჩი/კმ² |
| აგლომერაცია | 13 709 000 |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+1, ზარხულს UTC+2 |
| ტელ. კოდი | +44 20 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.london.gov.uk |

|  |
| --- |
|
ლონდონი |

**ლონდონი** ვიკიოწკარუეს |

ლონდონი
**ლონდონი** (ინგლ. London) — დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფეშ ნანანოღა. იდვალუაფჷ წყარმალუ ტემზას, ობჟათე-ბჟაეიოლ ინგლისის. ნოღაშ მახორობა გვალო რე 7.385.575 ადამიერი, თაურეშე 2 700 000 ადამიერი დინოხოლე ლონდონს ოხორანს, აგლომერაციას — 10 645 800 (2005, 10 მანგი).

ნოღაშ ისტორია იჭყაფჷ რომაალეფიშით ლონდონიუმიშ დორსხუაფათ. ლონდონიშ ისტორიული ცენტრი რე „სიტი“, მეხოლაფირო [XIX ოშწანურა]]შე ლონდონს ორხველჷ სიტი დო გოხოლუაშ აკანეფი. 1965 1 პირელს დირსხჷ „კაბეტ ლონდონქ“. ნოღაქ სუმშა უმენძელჷ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს.

ლონდონი რე დიდი ბრიტანეთიშ ფინანსური ცენტრი დო მოსოფელიშ ფინანსურ ცენტრეფშე ართ-ართი. ლონდონს ართ-ართი მაჸონაფალი აბანი უკჷნებუ მოსოფელს მოდაშ ინდუსტრიას. ნოღას უღუ ართ-ართი არძაშე უკაბეტაში ოტრანსპორტე სისტემა. ჰითროუშ აეროპორტი ართ-ართი უკანეტაში რე მოსოფელს მოშარეეფიშ მუდანობათ. ლონდონს რე მოსოფელს არძაშე უმოსი - 480 შხვაშთური ბანკი.

## ეტიმოლოგია

ლონდონიშ ზუსტი ეტიმოლოგია ვა რე ჩინებული. თენა უჯვეშაში ჯოხო რე დო ისტორიულ წყუეფს მა-2 ოშწანურაშე იშინუაფუ. 121 *ლონდინიუმი* ჯოხო, მუთ რომაულ-ბრიტანული აკნასვარა ოკო რდას. 1899 ლონდონი ხვალე ნოღას ჯოხოდჷ, უკული თე ჯოხოქ გიფაჩჷ ოგრაფეშე დო კაბეტ ლონდონშე.

## ისტორიაშახიანი ანტიკური ბორჯი

ლონდონს უჯვეშაში ბრითონული ოხორუეფი რდჷ აკოშაყარელი, მარა მაართა შხუ ოხორე იშენ რომაალეფიშ დჷნარსხუეფი რე ჩქ.წ. 43. ხორუაქ იჸუ ხვალე 17 წანას განწეობას. 61 თაქ იცენეფქ გამშაცჷის დო ირფელი დიხაწკჷმა გამანგეს. ნოღაშ უკულიან ეკონწყუალაქ მოხვადჷ 100 წანას, მუჟამსჷთ კოლჩესტერქ ნოღა გეკჷდჷ დო მანწყჷ, მუჭოთ რომიშ ართ-ართ პროვინციაშ-ბრიტანიაშ ნანანოღა. ნოღაშ მახორობაქ მალას ქჷდიჭყჷ მოძინა დო მა-2 ოშწანურაშო 60,000 კოჩის მუკულუ.

## შქა ოშწანურეფი

მა-5 ოშწანურას რომიშ იმპერიაშ დონთხაფაწკჷმა ართო ლონდონქ მალას გიჩოლჷ. მა-6 ოშწანურაშე ანგლო-საქსეფიშ ლუნდევიქიშ მახორობაქ 12,000-ს ქიმიოჭირინდუ. მა-9 ოშწანურას ნოღას ვიკინგეფი იკჷნენა დო კჷნ რომაულ მახორობაშ ფარგლეფშა ორთინუანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ობინეხე

ობინეხე ობჟთე საფრანგეთის
**ობინეხე** — ბინეხიშ ბაღი. დიხაშ ნოკვეთი, სოდე ჩანს ბინეხიშ პლანტაცია, დო სოდე მოჸუნა ჸურზენი ღვინიშო, სასუფრე ჸურზენი დო უბრალე, უალკოჰოლე წვენშო. თე წარმება მებინეხობაშ ჯოხოთ რე ჩინებული, ნამუთ მუჭოთ ოფუტეშ მეურნობაშ დარგი რენ, თეშ მენცარობათ რე.

მებინეხობაშ არძაშე მაღალგვალამი რაიონეფი რე ბოლივიას (2500-3000 მეტრი ზუღაშ დონეშე), დაღესტანს (1400 მეტრი), აზერბაიჯანს (1300 მეტრი). ტროპიკულ ორტყაფუს ბინეხიშ ვეგეტაცია უმუჭყვიდუო მეურს, ნამუთ წანაშ გოძვენას ჟირი მუნაწიშ მეღებაშ საშუალებას ირზენს. ულირი ოშწანურაშ 70-80-იან წანეფს, ედომუშამ მოსოფელს ბინეხიშ ნარგეფიშ ფართობეფი სტაბილური სახეთ 10 მილიონ ჰექტარს ოჭირინუანსჷ, ნამუთ ოფუტეშ მეურნობაშო გჷმორინაფილი ფართობიშ 0,7% აკმადგინანდჷ.

## ლიტერატურა

* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 4, ხს. 354, ქართი, 1979 წანა.

## სქოლიო

* **ვიქსიკონს** ენწყუმილი რე ზიტყვა: ობინეხე
# უილიამ მორისი

უილიამ მორისი
**უილიამ მორისი** (ინგლ. William Morris; 24 მელახი, 1834 – 3 გჷმათუთა, 1896) — ინგლისარი ხანტუ, პოეტი დო ნოველისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
უილიამ მორისი Morris Online Edition*[ღურელ რსხილი]* at William Morris Archive. Morris's literary works, translations, life and images, the Book Arts
* უილიამ მორისი - ნახანდეფი პროექტ „გუტენბერგის“
* Works by William Morris at The Online Books Page
* Works by William Morris at sacred-texts.com, including full text of *The Earthly Paradise*
* Works by William Morris at The Anarchist Library
* William Morris Index Entry at Poets' Corner
* The William Morris Internet Archive at Marxists Internet Archive
* The tale of Beowulf (Sel.3.231); a digital edition of the proof-sheets with manuscript notes and corrections by William Morris in Cambridge Digital Library
* Archive of William Morris Papers at the International Institute of Social History

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# შტრიხკოდი

ართგონზჷმილამი (1D) შტრიხკოდიშ ართ-ართი ვარიანტი
ჟირგონზჷმილამი (2D) შტრიხკოდიშ ტიპი — QR კოდი
**შტრიხკოდი**, **შტრიხ-კოდი** (ინგლ. barcode, bar code) — გრაფიკული ინფორმაცია, ნამუთ მეჸუნს პროდუქტიშ ვარ-და ნაწარმიშ მეკირუას, ნამუშეთ უკული შილებე კითხირი ტექნიკური მეშქაშობეფიშ გჷმორინაფათ (სამანგ, სკანერი). თინა შილებე წჷმარინუანდას, მუჭოთ უჩა დო ჩე ღოზეფიშ, თაშნეშე შხვა გეომეტრიული ფიგურეფიშ ართობუასჷთ.

## ართგონზჷმილამი შტრიხკოდიშ კითხირიშ წესი

* 13 ცირფამი შტრიხ-კოდიშ
	+ პირველი 3 ცირფი გჷთმოთანჯუნს პროდუქციაშ გიშმაშქუმალარი ქიანაშ კოდის;
	+ გეჸვენჯი 4-6 ცირფი - მეკონ-მოკონიშ გიშმაშქუმალარიშ სარეგისტრაციო ნომერს;
	+ გეჸვენჯი 3-5 ცირფი - მეკონ-მოკონიშ კოდის, თინეფვიშ ოხვარებელი ანდეფს, ზჷმას, წონას, ფერს;
	+ ბოლო 1 ცირფი - საკონტროლო კოდის;

* მორჩილი ზჷმაშ მეკონ-მოკონეფს გჷმირინუაფუ 8 ცირფამი შტრიხ-კოდი.

## სქოლიო