Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# კორსიკა

| **კორსიკა** ფრანგ. Corse |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |  |
| (რეგიონიშ შილა) | (რეგიონიშ გერბი) |
| **ორენი** |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| **ადმინისტრაცია** |
| ნანანოღა | აიაჩო |
| სხუნუშ პრეზიდენტი | ჟილ სიმეონი |
| პრეფექტი | სტეფან ბუიონი |
| დეპარტამენტეფი | ობჟათე კორსიკა, ოორუე კორსიკა |
| ოლქეფი | 5 |
| კანტონეფი | 52 |
| კომუნეფი | 360 |
| **სტატისტიკა** |
| ფართობი1 | 8 680 კმ² |
| მახორობა | (25-ა აბანი) |
|  \* 01.01.[[{{{მახორობაშ სამანგა ფასებაშ წანა}}}]] (ფასებეფით) | 305 674 |
|  \* 08.03.2017 (ეჭარუათ) | 330,000 |
|  \* მეჭედალა (2017) | 38/კმ² |
| 1 საფრანგეთიშ დიხაშ რეგისტრაციაშ მუნაჩემეფით, ნამუეფით გმორიცხენს 1 კმ2-შე დიდ ესტუარეფს, ტობეფს, წყარინოხვილუეფს დო ჯიშთეფსს. |
|  |

**კორსიკა** (ფრანგ. Corse, კორს. Corsica) რე კოკი სქირონაშქა ზუღას, სარდინიაშ ოორუე განშე. თინა საფრანგეთიშ ავტონომიური რეგიონიე, ნამუთ აკმოდირთუ 2 დეპარტამენტიშე: ობჟათე კორსიკა, ოორუე კორსიკა.

* *ფართობი* – 8,7 ვითოში.
* *მახორობა* – 330 ვითოში (2017), თინეფს შქას ჯინჯჯვეში კორსიკარეფი 50%-შე ნორკებუ რე.
* *ნინეფი*: აბანობური მახორობა იტალიური ნინაშ კორსიკური დიალექტეფშა რაგადანს.
* *ნოღეფი*: აიაჩო დო ბასტია.

კორსიკაშ სპეციალური სტატუსი თით იხურგუ, ნამდა მუშენს 61 მაკათურამი რეგიონული პარლამენტი, ნამუთ საფრანგეთიშ ერუანული კათუაშ კანონქიმერონული საქვარუას ოკვირჷ. კორსიკა საფრანგეთის ორხველჷ 1768 წანაშე, თეიშახ გენუაშ იტალიური რესპუბლიკაშ აკოდგინალაშა მიშმეშჷ. ალჟირიშ გოდუდიშალაფაშ უკული, თექიან მახორუ ფრანგეფქ, თ.გ. Pieds-Noirs (უჩაკუჩხამეფი) ჯინჯიერაშო კორსიკას ქიდიხორეს. ათექ კორსიკარ ნაციონალისტეფს ქიმეჩჷ სამანჯელი დუდი საფრანგეთიშ კოლონიათ მეურჩქინუაფუდესკონ.

ჩინებური კორსიკარეფი რდეს: ნაპოლეონ ბონაპარტი, ნამუქუთ საფრანგეთიშ იმპერატორო გინირთჷ ნაპოლეონ I-იშ ჯოხოთ (1801 - 1815), თაშნეშე მაბირე ტინო როსი (1907 - 1983).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* (ფრანგული) Préfecture de Corse Archived 2010-09-29 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* (ფრანგული) Portail régional de l'INSEE
* (ფრანგული) Dossier thématique de l'INSEE, statistiques démographiques et sociales Archived 2012-03-14 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* (ფრანგული) Le service de l'Inventaire recense, étudie et fait connaître le patrimoine culturel de la Corse. Il a été transféré à la Collectivité Territoriale de Corse en janvier 2004, conformément aux dispositions de la loi du 22 janvier
* (ფრანგული) La libération de la Corse, 9 septembre - 4 octobre 1943 Archived 2008-06-24 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* (ფრანგული) Détail sur la Corse*[ღურელ რსხილი]*
# აზორიშ კოკეფი

აზორიშ კოკეფი
**აზორიშ კოკეფი** — არქიპელაგი ატლანტიშ ოკიანეს. პორტუგალიაშ ავტონომიური რეგიონი. ნანანოღა რე პონტა-დელგადა. თე არქიპელაგიშ ჩხორო თარი კოკი, სუმ ზოხოიან ბუნას აკმადგინანს დო პორტუგალიაშ ბჟადალუშე 1600 კმ-იშ მეძენას რე. კოკეფქ ვულკანეფიშ ეშაგორგოთით დო დიხაშნწალუათ გიჭყჷ. კლიმატი თაქ ლამე სუბტროპიკული რე დო თეშგურშენი ჩანარეფი ჯგირო ხარენა. კოკი პიკუს იდვალუაფუ პორტუგალიაშ არძაშე უმოს მაღალი კონკა - პიკუ (2351 მ).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* www.azores.gov.pt—Website of the Azores Regional Government
* www.azoresweather.com Archived 2009-05-14 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. —Azores Weather and Climate
* Acoreanos, the Azores Connection & Online Community Archived 2010-10-12 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# კანარიშ კოკეფი

**კანარიშ კოკეფი** (Islas Canarias) — ესპანეთიშ ართ-ართი ავტონომიური გოართოიანაფა. იდვალუაფუ თე ჯოხოდვალაშ კოკეფს აფრიკაშ ბჟადალუ ოძგაშეწკჷმა, ნამუთ აკმიდგჷმუ 7 კოკიშე: ტენერიფე, ლას-პალმასი, გომერა, იერო, გრან-კანარია, ფუერტევენტურა, ლანსაროტი.

* *ფართობი* — 7,3 ვითოში. უმაღალაში კონკა რე პიკო დე ტეიდე, 3.718 მ.
* *მახორობა* — 1.400 ვითოში.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე.
* *კანონიშდუმადვალუ ორგანო* — 60 მაკათურამი პარლამენტი.

## ისტორია

1402 წანას მიოგორეს რომალეფქ, სოდგათ ბრელი ჯოღორი უძირჷნა (canis ლათინურო), ჯოხოქ თაჸურეშე ქიგიადუ. 1415 – მეზუღე, ჟან დე ბეტანკურქ მიკინჷ კოკეფი დო მაფათ გინირთჷ. 1479 წანას – მოჯალაგერქ იჸუეს კოკეფიშ ავტოქთონური მახორობა გუანშეფქ, ნამუეფჷთ ბერბერეფს ომოჯგირჷდეს. 1902 – ავტონომისტური ყარაფი ქინაშქჷრიტეს. 1978 – გეჭყანიერს მუშითგჷმორკვიაშ დო ზოხორინალაშ ყარაფით. 1993 – იუნესკოქ ბიოსფერულ ტყაჩირო გჷმაცხადჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* კანარიშ კოკეფი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* კანარიშ კოკეფიშ თარობა
* კანარიშ კოკეფი ტურიზმიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა Archived 2015-05-06 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
# ხუან-ფერნანდესიშ კოკეფი

კოკი რობინზონ კრუზოშ ნანანოღა — სან-ხუან-ბაუტისტა
**ხუან-ფერნანდესიშ კოკეფი** (ესპ. *Archipiélago Juan Fernández*) — ბერქეთ დოხორელი კოკეფიშ ბუნა რჩქალ ოკიანეშ ობჟათე ნორთის, ჩილეშ წყარპიჯიშე დოშორაფილი რე 667 კილომეტრით. ჩილეშ დორხველობას რე. არქიპელაგი შიკათუანს მუსხირენ ვულკანურ კოკის. თენეფი რე:

* რობინზონ-კრუზო, ნამუთ არქიპელაგშე არძაშე ხოლოსი რე კონტინენტურ ობჟათე ამერიკაწკჷა დო თიშ გოხოლუას მადვალუ კოკეფი:
	+ ხუანანგა
	+ სანტა-კლარა (*იდვალუაფუ რობინზონ-კრუზოშე 1 კმ-ით ობჟათე-ბჟადალშე*)
	+ ალეხანდრო სელკირკიშ კოკი (*რობინზონ კრუზოშე 181 კმ-ით ბჟადალშე*)

თე კოკეფი ედომუშამ მოსოფელს ჩინებული რე შოტლანდიარი მეზუღეშ, ალეხანდრო სელკირკისშ ჭყოლოფუათ, ნამუთ თე ურინუ არქიპელაგიშ ართ-ართ კოკეფს დახუნეს, სოდე თიქ ოთხ წანას დოდირთჷ, დო ნამუქჷთ უკული დანიელ დეფოს დუდს ინუხუნუ ჩინებულ ნოველაშ — „რობინზონ კრუზოშ“ ჭარუა.

არქიპელაგიშ საართო ფართობი 181 კვ. კმ. რე, სოჸურეშეთ კოკი რობინზონ კრუზოს უკებჷ 93 კვ.კმ, ალეხანდრო სელკირკიშ კოკის — 33 კვ.კმ. ედომუშამი მახორობა აკმადგინანდჷ 633 ადამიერს (*თინეფშე არძა რობინზონ-კრუზოს მილარე, დო მუშჸურე თინეფშე 598 კოკიშ ნანანოღა სან-ხუან-ბაუტისტას. 2002*)

ადმინისტრაციულო, არქიპელაგი ორხველჷ ჩილეშ ვალპარაისოშ რეგიონს (*თანაფაშ კოკწკჷმა ართო*).

2010 წანაშ 27 ფურთუთას, ცუნამიშ შედეგო ჩილეს მოხვალამირი 8,8 ბალიანი დიხაშნწალუაქ შეხუ ხუან-ფერნანდესიშ არქიპელაგის ხოლო, ნამუქჷთ თაქ 8 ადამიერიშ თელარა ქეკიდინუ.

## თაშნეშე ქოძირით

* ჩილეშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ხუან-ფერნანდესიშ კოკეფიშ ოფიციალური საიტი
* ხუან-ფერნანდესიშ კოკეფიშ სურათეფი
* კოკი რობინზონ-კრუზოშ რუკა
# ბოქვი

ხვარხვიშ ბოქვეფი
**ბოქვი** (ლათ. *bulbus*) — ჩანარიშ სახეთირელი გუნაფალა. აკმოდირთუ გოვითარაფა უთებუ, დაკუნტარაფილი ღერიაშე (ჯინჯიშე) დო თიშა მეჭედელო დვალირ ანდა ხორცამი ფურცელშე (ქერქლიშე), ნამუთ გოფშა რე წყარით დო ოზირუ ოჭკომური ნიფთიარობეფით. ქერქლეფი კანკალეშა ინწრო რე დო კიციშობურო დვალირი (სამანგ., შორია) ვარ-და ფართო რე დო ართიანშა მეჭედელო აკოკინელი (სამანგ., ხვარხვი, სუმბული).

ბოქვიშ ჯინჯიშ წვანდიშ გვიგვილშე ვარ-და ბოქვიშ ქერქლიშ ლუბაშ გვიგვილშე ივითარებუ დიხაშჟინი ოპეულე გუნაფალა, ჯინჯიშ თუდონ ნორთიშე — გეჯინელი ჯინჯეფი ეშმურს. ბოქვიშ ქერქლიშ ლუბაშ გვიგვილშე ირწანას ართი ვარ-და მუსხირენი სქუალური ბოქვი ანუ ბოქვიშ კიბირი გითმიჭყაფუ (სამანგ., ნიორი). ბოქვი ახასიათენს თარო შორიაშობურეფიშ დო კორთხონჯიშობურეფიშ ფანიაშ ჩანარეფს. თიში მეშწაშობათ ჩანარეფი ლექინას მეუხუჯუანს ვახეონწყუე პიჯალეფს — გიშაკერზაფილო გოლოფას დო იმიარებუ ვეგეტატიურო. კანკალეშა გითმიჭყაფუ დიხაშჟინი ბოქვეფი ანუ ბოქვენიეფი, ნამუეფით ივითარებუ ბიბლას (ნიორი, ხვარხვი) ვარ-და ფურცელიშ ლუბაშ გვიგვილეფს (კანკალე შორია).

## ლიტერატურა

* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხს. 457, ქართი, 1977 წანა.
# ნექტარი

**ნექტარი** — ჩანარიშ სანექტარედე გიშნაულა გემუანი წვენი. მიკმინჭანს სკას დო თიშო ნოშქერწყარამ ოჭკომალით რე დო თოფურიშ მასალათ. ნექტარი შხვადოშხვა შანქარიშ წყარგუნანწყუმუ რე. მორჩილ მუდანობათ იკათუანს აზოტამ დო არომატულ ნიფთიარობეფს, მინერალურ ჯიმუეფს, ორგანულ ბჟეფს, ანდაატომიან სპირტეფს დო დექსტრინებლფიშ მოგვენ ნიფთიარობეფს, თაშნეშე ფერმენტეფს. თიში აკოდგინალუა დოყუნს ჩანარიშ გვარობას დო ელმოლიშ პიჯალეფს.

## ლიტერატურა

* *მშვიდობაძე ნ.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხს. 399, ქართი, 1984 წანა.