Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ხელუანური ინტელექტი

ხელუანური ინტელექტიშ ნერვული რშვილი რე ნოსქვეფიშ ურთართმერსხილი ბუნა, ნამუთ ადამიერიშ ტვინიშ ნეირონეფიშ რშვილს მოგენს.
**ხელუანური ინტელექტი** (ინგლ. artificial intelligence, კუნტას **AI**) — კომპიუტერული მენცარობაშ დარგი, ნამუშ ღანკი რე ინტელექტუალურ კომპიუტერულ მანქანაშ/პროგრამაშ გოჭყაფას, ნამუსჷთ აღვენუ უნარი მიოჭირინუას ადამიერიშ ინტელექტიშ სმებას. ინტელექტუალარაშ დონეშ გოთანჯუა უმოსო დოჸუნს თის, დო მუ ეშაჩინუაშ გინოჭკირუა რე ოხვილურინ. ხელუანური ინტელექტიშ გოჭყაფაშ თარიღო მირჩქინანა XIX ოაწანურას.

რობოტი Kismet ხელუანური ინტელექტით მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიური უნივერსიტეტიშ მუზეუმს, 2006 წანა
ASIMO — Honda-შ ფირმაშ ინტელექტუალური ჰუმანოიდური რობოტი
ტურნირი RoboCup
## ქოძირით თაშნეშე

* ხელუანური ნეირონული რშვილი
* ორთაშობური ნინაშ დამუშება

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# არისტოტელე

არისტოტელე სტაგირიტი
**არისტოტელე** (ჯვ.-ბერძენ. Ἀριστοτέλης), დაბადებაშ აბანიშ, სტაგირიშ მეჯინათ მიშინუანა სტაგირიტის (დ. 384, სტაგირა, მაკედონია – ღ. 322, ქალკიდა) ― ჯვეშ საბერძნეთიშ ფილოსოფოსი დო მენცარ-ენციკლოპედისტი.
პლატონიშ მოწაფე, ალექსანდრე მაკედონარიშ მორდუ ჯვ. წ. 343-შე, ჯვ. წ. 335 ათენს დარსხუ ლიცეუმი (ლიკეიონი), ნამუთ ჩინებული რე პერიპატეტიკური სკოლაშ ჯოხოთ. ალექსანდრე მაკედონარიშ ღურაშ უკული არისტოტელექ დეთხუ ანტიმაკედონურ ყარაფის, გეგნიხორჷ კოკი ვებეაშა, ნოღა ქალკიდაშა, სოდეთ მალას დოღურჷ. არისტოტელეშ ნახანდეფიშ ედომუშამი კათელი ბერძენულო გჷშაშქუ ალდუს მანუციუსიქ ვენეციას 1491-1498 წანეფს. არძაშე უხოლაში რე მ. ბეკერიშ გჷშაშქუმალა 1831-1870 წანეფიშ. არისტოტელეშ ნახანდეფიშ ციტირაფა ეჭოფილი რე თე გჷშაშქუმალაშ მეჯინათ. არისტოტელეშ დჷნარსხუეფი რე ლოგიკა.

## არისტოტელეშ ფილოსოფია

არისტოტელე, ედომუშამი რჩქინას რთჷნდჷ სუმ ნორთო: თეორია (ფიზიკა დო მეტაფიზიკა), პრაქტიკულო (ეთიკა დო პოლიტიკა) დო პოეთიკურო (ხელობეფი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Catholic Encyclopedia (general article)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# XIV ოშწანურა

**მავითაანთხა (XIV) ოშწანურა** — იულიანური კალენდარიშ მეჯინათ, ოშწანურა იჭყაფუ 1301 წანას დო ითებუ 1400 წანას.

ვითწანურეფი დო წანეფი

---

|  |
| --- |
| XIII ოშწანურა - XIV ოშწანურა - XV ოშწანურა |
| 1300-იანეფი: | 1301 | 1302 | 1303 | 1304 | 1305 | 1306 | 1307 | 1308 | 1309 | 1310 |
| 1310-იანეფი: | 1311 | 1312 | 1313 | 1314 | 1315 | 1316 | 1317 | 1318 | 1319 | 1320 |
| 1320-იანეფი: | 1321 | 1322 | 1323 | 1324 | 1325 | 1326 | 1327 | 1328 | 1329 | 1330 |
| 1330-იანეფი: | 1331 | 1332 | 1333 | 1334 | 1335 | 1336 | 1337 | 1338 | 1339 | 1340 |
| 1340-იანეფი: | 1341 | 1342 | 1343 | 1344 | 1345 | 1346 | 1347 | 1348 | 1349 | 1350 |
| 1350-იანეფი: | 1351 | 1352 | 1353 | 1354 | 1355 | 1356 | 1357 | 1358 | 1359 | 1360 |
| 1360-იანეფი: | 1361 | 1362 | 1363 | 1364 | 1365 | 1366 | 1367 | 1368 | 1369 | 1370 |
| 1370-იანეფი: | 1371 | 1372 | 1373 | 1374 | 1375 | 1376 | 1377 | 1378 | 1379 | 1380 |
| 1380-იანეფი: | 1381 | 1382 | 1383 | 1384 | 1385 | 1386 | 1387 | 1388 | 1389 | 1390 |
| 1390-იანეფი: | 1391 | 1392 | 1393 | 1394 | 1395 | 1396 | 1397 | 1398 | 1399 | 1400 |

ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი

---

* 1301 -
* 1302 -

...

* 1398 -
* 1399 -

ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი

---

* 1301 -
* 1302 -

...

* 1398 -
* 1399 -

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
XIV ოშწანურა

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ისტორიაშ პორტალი** — გეგნაჯინით შხვა სტატიეფს ისტორიაშ გეშა. |
# სომალური ნინა

|  |
| --- |
| **სომალური ნინა** სომალ. Af-Soomaali |
| გოფაჩილი რე | სომალი, სომალილენდი, ეთიოპია, კენია, ჯიბუტი |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | 15—25 მილიონი |
| ოფიციალური სტატუსი | [სომალი]], სომალილენდი (ვაღიარაფილი) |
| ჭარალუაშ სისტემა | ლათინური (სომალური ჭარალუა) |
| ნინაშ კოდეფი | ISO1 so ISO2 som ISO3 som |
| რუკა |
| ვარდიშფერო ეშანილი რე სომალური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი
ვარდიშფერო ეშანილი რე სომალური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი
 |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე სომალური ნინამი ვიკიპედია
 |

**სომალური ნინა** (სომალი: Af Soomaali) — სემიტურ-ქამიტურ ნინეფიშ ფანიაშ ქუშიტურ ბუნაშა მიშმალი ნინა. გოფაჩილი რე სომალიშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას, ეთიოპიაშ ბჟაეიოლს დო კენიაშ ოორუე-ბჟაეიოლს. სომალურ ნინაშა რაგადანს დოხოლაფირო 15-25 მლნ კოჩი. თარი დიალექტეფი რე: ისააკი, ისა, დაროდი, ჰავია დო დიგილი. ჭარალუა გერსხილი რე ლათინურ ანბანს (1973 წანაშე).

## ლიტერატურა

* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 9, ხს. 459, ქართი, 1985 წანა.
# 1735

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XVII · **XVIII** · XIX |
| **წანეფი:** | 1732 · 1733 · 1734  **1735** 1736 · 1737 · 1738 |

**1735 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1735 *MDCCXXXV* |
| იულიანური კალენდარი | 1734—1735 (12 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7243—7244 (12 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5495—5496  |
| ისლამური კალენდარი | 1147—1148 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7338—7339 (*„ჴტლჱ“*—*„ჴტლთ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1735 (*„ჩღლე“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მორთინა დო 423 (*„ჳკგ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4227—4228 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1184 *ԹՎ* *ՌՃՁԴ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1727—1728 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2487—2488 (2 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1791—1792 |
| - *შაკა სამვატი* | 1657—1658 |
| - *კალი-იუგა* | 4836—4837 |
| ირანული კალენდარი | 1113—1114 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2278 |
| იაპონური კალენდარი |  |
| ჩინური კალენდარი | 4431—4432 甲寅 — 乙卯 წვანე ჸილო — წვანე ყურდგელი |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
17351735 (ვითოშ შკვითოშ ეჩდოვითოხუთი) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე შურიშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჯუმაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 11 დღა. თე წანა რე XVIII ოშწანურაშ მა-4 დეკადაშ მა-5 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# 1648

|  |  |
| --- | --- |
| **ვითოშწანურა:**  | I · **II** · III |
| **ოშწანურა:**  | XVI · **XVII** · XVIII |
| **წანეფი:** | 1645 · 1646 · 1647  **1648** 1649 · 1650 · 1651 |

**1648 წანა შხვა კალენდარეფს**| გრიგორიანული კალენდარი | 1648 *MDCXLVIII* |
| იულიანური კალენდარი | 1647—1648 (11 ღურთუთაშე) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერაწკჷმა | 7156—7157 (11 ეკენიაშე) |
| ურიული კალენდარი  | 5408—5409  |
| ისლამური კალენდარი | 1058—1059 |
| ჯვეშქორთული კალენდარი | (21 მელახშე) |
| - *ოქიანუშ აკოქიმინუაშე* | 7251—7252 (*„ჴსნა“*—*„ჴსნბ“*) |
| - *ქირსეშე* | 1648 (*„ჩქმჱ“*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მორთინა დო 336 (*„ტლვ“*) *წანა* |
| ჯვეშსომეხური კალენდარი | 4140—4141 (11 მარაშინათუთაშე) |
| სომეხური ოხვამური კალენდარი | 1097 *ԹՎ* *ՌՂԷ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1640—1641 |
| რომიშ დორსხუაფაშე | 2400—2401 (1 მესიშე) |
| ჯვეშინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1704—1705 |
| - *შაკა სამვატი* | 1570—1571 |
| - *კალი-იუგა* | 4749—4750 |
| ირანული კალენდარი | 1026—1027 |
| ბუდისტური კალენდარი | 2191 |
| იაპონური კალენდარი |  |
| ჩინური კალენდარი | 4344—4345 丁亥 — 戊子 ჭითა ღეჯი — ჸვინთელი ვირთხა |

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
16481648 (ვითოშ ამშოშ ჟარნეჩდობრუო) წანა** — გრიგორიანული კალენადრიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე ჯუმაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ პირველი დღა რე შურიშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 10 დღა. თე წანა რე XVII ოშწანურაშ მა-5 დეკადაშ მა-8 წანა.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ლილიან გიში

|  |
| --- |
| ლილიან გიში |
| Lillian Gish |
|
გიში 1921 წანას |
| ჯოხო დაბადება შვანს |
ლილიან დიანა გიში
 |
| მოღალობა |
1902–1988
 |
|
ბიოგრაფიული ჩინებეფი
 |
| დაბადებაშ თარიღი |
14 გჷმათუთა, 1893
 |
| დაბადებაშ აბანი |
სპრინგფილდი, ოჰაიო, ააშ
 |
| ღურაშ თარიღი |
ფურთუთა 27,, 1993 (99 წანერი)

 |
| ღურაშ აბანი |
ნიუ-იორკი, ააშ
 |
| ნთხორუაშ აბანი |
ჯეგე ბართლომეშ ოხვამე, ნიუ-იორკი
 |
| საქვარუა: |
არტისტი
 |
| მენოღალობა |  ააშ
 |
| ერუანობა |
ამერიკალი
 |
| მუმა |
ჯეიმზ ლი გიში
 |
| ნანა |
მერი რობინსონ მაკ-კონელი
 |
| ალმასქუ |
დღას ვაგათხუებე
 |
| სქუალეფი |
დღას ვაჸუნდჷ
 |
| ჯილდოეფი: | * ოსკარიშ საპატიო ჯილდო (1971)
 |
|  [lilliangish.com ოფიციალური ვებ-ხასჷლა] |

**ლილიან დიანა გიში** () (დ. 14 გჷმათუთა, 1893 — ღ. 27 ფურთუთა, 1993) — ამერიკალ ოსურ არტისტი, ნამუთ უმოსო ჩინებულ რე მუშ მოღალობათ უხონარე (უქალუ) კინოშ ეპოქას. თიშ კინოკარიერა 75 წანას იგჷნძორებუდჷ, 1912 წანაშ უხონარე კუნტამეტრაჟიან ფილმეფშე 1987 წანაშა. 1927 წანას ჟურნალ *Vanity Fair*-იქ გიშის „ეკრანიშ პირველ ლედი“ გიოდჷ დო თინა მერჩქინელ რე კინოშ რსულებაშ ფუნდამენტურ ტექნიკეფიშ პიონერო. 1999 წანას ამერიკაშ კინოინსტიტუტიქ გიში კლასიკურ ჰოლივუდიშ კინოშ მა-17 უკაბეტაშ ოსურ კინომურიცხო ქჷმირჩქინუ.

## კომენტარეფი

## რესურსეფ ინტერნეტის

* ლილიან გიში — ბროდვეიშ ინტერნეტ მუნაჩემეფიშ ბაზას (IBDb) (ინგლისური)
* ლილიან გიში — კინოფილმეფიშ ინტერნეტ მუნაჩემეფიშ ბაზას (ინგლისური)
* ლილიან გიში TCM-იშ კინოფილმეფიშ მუნაჩემეფიშ ბაზას
* Lillian Gish at Women Film Pioneers Project
* Lillian Gish papers, 1909–1992, held by the Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts
* Lillian Gish, Helen Hayes, & Mary Martin Interview with Bill Boggs YouTube-ს
* Lillian Gish's silent films on wide screen (Trailer) YouTube-ს

## სქოლიო
# ჯორჯ არლისი

|  |
| --- |
| **ჯორჯ არლისი ინგლ. George Arliss** |
|   |
| **დაბადებაშ ჯოხო** | აუგუსტუს ჯორჯ ენდრიუსი |
| **დაბადებაშ აბანი** | ლონდონი, გოართოიანაფილი ომაფე |
| **დებადჷ** | 10 პირელი, 1868
 |
| **ღურჷ** | ფურთუთა 5,, 1946 (77 წანერი)

 ლონდონი, გოართოიანაფილი ომაფე |
| **საქვარუა** | არტისტი, დრამატურგი |
| **აკოქიმინჯალაშ წანეფი** | 1887—1942 |
| **შხვა ჯილდოეფი** |
|  |
| ოსკარიშ პრემია — 1930 (II) — ოსკარი საუჯგუშო არტისტ კოჩშო |

**ჯორჯ არლისი** (ინგლ. George Arliss, დ. 10 პირელი, 1868, ლონდონი — ღ. 5 ფურთუთა, 1946, კინ თექ) — ბრიტანალი არტისტი, სცენარისტი, რეჟისორი დო დრამატურგი, ნამუქჷთ უდიდაში წჷმოძინას ააშ-ს მიოჭირინჷ. ჯორჯ არლისი მაართა ბრიტანალი არტისტი რე, ნამუქჷთ „ოსკარიშ“ პრემია მიპალჷნ.
# ბრენდან ფრეიზერი

|  |
| --- |
| **ბრენდან ფრეიზერი** |
|  ფრეიერი 2006-ს |
| **დაბადებაშ ჯოხო** | ბრენდან ჯეიმს ფრეიზერი |
| **დაბადებაშ აბანი** | ინდიანა, ააშ |
| **დებადჷ** | 3 ქირსეთუთა, 1968 (1968-12-03)

 |
| **საქვარუა** | არტისტი |
| **აკოქიმინჯალაშ წანეფი** | 1988–ასეშა |
| **ოფიციალური ვებხასჷლა** | brendanfraser.com |

**ბრენდან ჯეიმზ ფრეიზერი** (ინგლ. Brendan James Fraser; დ. 3 ქირსეთუთა, 1968, ინდიანაპოლისი, ინდიანა, ააშ) — კანადარ-ამერიკალი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი დო პროდიუსერი. ჩინებული რე ფილმეფით: მუმია, მუმია ირთუ დო მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შეგილებუნა ქოძირათ მედიაფაილეფი თემაშე **„ბრენდან ფრეიზერი“** ვიკიოწკარუეს.
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* *ბრენდან ფრეიზერი* — კინოფილმეფიშ ინტერნეტ-მუნაჩემეფიშ ბაზას

## სქოლიო
# 26 ქირსეთუთა

**ჩილათა:** ხასჷლაშ სტატუსიშ ინდიკატორი `name` ატრიბუტი ვა რდას ოკო ცაიორი.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **ქირსეთუთა** | >> |
| თუთ | თახ | ჯუმ | ცაშ | ობი | შურ | ჟაშ |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |   |
| **2026** |

**26 ქირსეთუთა (დეკემბერი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 360-ა დღა (ნარკი წანეფს — 361-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე 5 დღა.

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
26 ქირსეთუთა {{BBC: თე დღას}}
* *The New York Times* – თე დღას ((ინგლ.))