Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ლეო მაკ-კერი

|  |
| --- |
| ლეო მაკ-კერი |
| ჯოხო დაბადება შვანს |
ტომას ლეო მაკკერი
 |
| მოღალობა |
პროდიუსერი, სცენარისტი, რეჟისორი
 |
|
ბიოგრაფიული ჩინებეფი
 |
| დაბადებაშ თარიღი |
3 გიმათუთა, 1898
 |
| დაბადებაშ აბანი |
ლოს-ანჯელესი, ააშ
 |
| ღურაშ თარიღი |
5 კვირკვე, 1969
 |
| ღურაშ აბანი |
სანტა-მონიკა, ააშ
 |
| ჯილდოეფი: |
ოსკარი, ორქოშ გლობუსი
 |
|  |

**ლეო მაკკერი** (ინგლ. Leo McCarey დ. 3 გიმათუთა, 1898 — 5 კვირკვე, 1969) — ამერიკალი რეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. ოკათუდჷ 200-შე უმოსი ფილმიშ გინოღალას. ჩინებული რე 30-იან წანეფიშ კომედიეფიშ გინოღალათ. 1940-იან წანეფს უმოსო სოციალური დო კონსერვატიული ფილმეფიშ გინოღალა დიჭყჷ. წჷმოძინას ჟირხოლო ჟანრის მიოჭირინუ.

## ფილმოგრაფია

* 1936 - ირმის ნახტომი *(The Milky Way)*
* 1937 - მერმენწა სიმართლე *(The Awful Truth)*
* 1944 - მევურქ ჩქიმი შარათ *(Going My Way)*
* 1945 - წიმინდა მარიამიშ ზარეფი *(The Bells of St. Mary's)*
* 1957 - უგუჭყოლიდუ რომანი *(An Affair to Remember)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Leo McCarey — კინოფილმეფიშ ინტერნეტ მუნაჩემეფიშ ბაზას (ინგლისური)
* Leo McCarey — Find a Grave-ს
# მოსოფელიშ კოორდინირაფილი ბორჯი

**მოსოფელიშ კოორდინირაფილი ბორჯი** (ინგლ. *Universal Coordinated Time* — UTC, *უნივერსალური კოორდინირაფილი ბორჯი*) — მაღალი დრამიშ ტახუაშ ატომური ბორჯიშ სტანდარტი, მენმოღალი ბორჯიშ ოსხირი. ატომური ბორჯიშე გიშმერთჷ მერქაშ ედომუშამი მუდანობათ, დო UT1-შე წილოფონი მუდანობათ.

UTC მიშაღალირქ იჸუ მოჯვეშაფილი გრინვიჩიშ შქაბანია ბორჯიშ (GMT) მანგიორო. ბორჯიშ ახალი ოზჷმალქ UTC მიშაღალირქ იჸუ, GMT ოზიმალიშ ვაწორწალაშ გეშა, მუთ გჷმოჭანაფილი რდჷ დიხაუჩაშ დო სერიშ რთაფათ. UTC ოზიმალი გერსხუ ატომური ბორჯიშ წორ ოზიმალს (TAI) დო უმოს მოხუჯური რე მენოღალურ გჷმორინაფაშო.

თიშ გეშა, ნამჷ-და UTC-ს დო UT1-ს შქას ნარკი 0,9 მრ-შე უმოსი ვარენ, შილებე უმოსი ფართო გაგებაშ ტერმინიშ გიმორინაფა - მოსოფელიშ ბორჯი (UT), დო მუშო ოკო რაგადი მაღალი დრამიშ ტახუაშ გეხვილაფა ვარე-და. თეხანურ რინას, მუჟანსჷთ მერქაშ წილოფონიშ მუდანობა ვარე შანულამინ, გრინვიჩიშ შქაბანია ბორჯი (GMT) შილებე მიბრჩქინათ UTC-იშ ვარდა UT1-იშ ექვივალენტო. შხვა შვანს, მუჟამსჷთ UTC-ს დო UT1-ს შქას ნარკი გიშარჩქინელო რენ, გრინვიჩიშ შქაბანია ბორჯიშ (GMT) გჷმორინაფას ურიდანა. ეიოშინალი რე, ნამჷ-და UTC ბორჯი ვეთირუ ზოთონჯ-ზარხულარათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Current Time Now Archived 2016-10-07 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  ზუსტი საათი არძო ბორჯიშ ორტყაფუშო
* BIPM UTC/TAI ბორჯიშ სერვერი
* thetimeNOW — მიმალი ბორჯი არძო სასაათო ორტყაფშო
* თარიღიშ დო ბორჯიშ ფორმატეფი. W3C.
* G. Klyne, C. Newman. RFC 3339. Date and Time on the Internet: Timestamps. IETF.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# გეოგრაფიული კოორდინატეფი

კოორდინატეფიშ სფერო
**გეოგრაფიული კოორდინატეფი** — გრძედი დო განედი, გჷთმოთანჯუნს ჭურჭულიშ (პუნქტიშ) დვალუას დიხაუჩაშ ჟინპიჯის.

* განედი — კუნთხუ, პლანეტაშ ცენტრშე მოჩამილ ჭურჭულშახ გოლებური ღოზის დო ეკვატორიშ ობირტყას შქას, ნამუთ იკოროცხუ 0-შე 90°-შახ ეკვატორიშ ჟირხოლო აკანს. გეოგრაფიული განედი, ნამუთ ოორუე გვერდოსფეროს იდვალუაფუ (ოორუეშ განედი) დადებითო იკოროცხუ, ობჟთე გვერდოსფეროს — უარყოფითო.

* გრძედი — კუნთხუ, მოჩამილ ჭურჭულს გინმალი მერიდიანიშ ობირტყას დო დაჭყაფუ ნულოვანი მერიდიანიშ ობირტყაშ შქას, სოიშეთ იჭყაფუ გრძედიშ ეკოროცხუა. ასე ნულოვან მერიდიანშეიკოროცხუ თინა, ნამუთ გჷნმურს ნოღა გრინვიჩის მადვალუ ჯვეშ ობსერვატორიას, დო თეშ გეშა თის გრინვიჩიშ მერიდიანს უძახჷნა. გრძედი 0-შე 180°-შახ ნულოვანი მერიდიანიშ ბჟაეიოლშე უჯოხონა ბჟაეიოლიში, ბჟადალშე — ბჟადალიში. ბჟაეიოლიშ გრძედის დადებითის უძახჷნა, ბჟადალიშის — უარყოფითის.

## კორდინატეფიშ DDMMSS ფორმატი

DDMMSS ფორმატი კუნტას - DMS. თენა რე აბრევიატურა კოორდინატეფიშ წჷმმორინაფილი ჟი-ჟირი ლათინური ასოთი. DD თენა რე გრადუსეფი, MM - მინუტეფი დო SS - სეკუნდეფი. თიში სტანდარტული სახე თაშ იძირებე - 42°15′53″ N, 43°50′40″ E.

## კორდინატეფიშ DD.DDDDD ფორმატი

DD.DDDDD ფორმატი კუნტას - DD. თენა რე მოდიფიცირაფილი, ნავითალეფო გიშაჸონაფილი ცირფი. ნამუთ გჷმიკოროცხუ გეჸვენჯიშობურო:

**42°15′53″ N და 43°50′40″ E** = 42+15/60+53/3600 N დო 43+50/60+40/3600 E = **42.26472 N და 43.84444 E**.

მუჭოთ ორწყეთი ართი ფორმატშე მაჟირაშა გინოჸონაფა-კონვერტაცია დიდ პრობლემას ვაწჷმარინუანს. მარა თუ თქვა ქოხანდენთ ინტერნეტწკჷმა-და, ინწკჷმა არძაშე ლექინი ფორმა რე ვიკიპედიაშ საიტის გოაქტიურაფილი DDMMSS ფორმატიშ კორდინატეფშა გეწკანტუათ გეგნორთათ ხასჷლაშა, ნამუთ პოზიციურ რუკას აბანს დუგოგორინაფუანა. კინე თექ შეგილებჷნა ავტომატურო გჷმოჸონაფილი ცირფეფი გეშიჭარათ (კოორდინატეფი 42°15′53″ N, 43°50′40″ E ნავითალეფი 42.26472, 43.84444).
# ლათინური ნინა

|  |
| --- |
| **ლათინური ნინა** lingua latina |
| გოფაჩილი რე | ფაქტობურო ღურელი ნინა |
| მორაგადეეფიშ მუდანობა | უჩინებუ რე |
| ოფიციალური სტატუსი | ვატიკანიშ ოფიციალური ნინა ღურელი ნინა |
| ლინგვისტური კლასიფიკაცია | ინდოევროპული ფანია იტალიკური ნინეფი |
| ჭარალუაშ სისტემა | ლათინური ანბანი |
| ნინაშ კოდეფი | ISO 639-1: la ISO 639-2: lat SO/FDIS 639-3: lat |
| ვიკიოფირჩა |
|  ვიკიოფირჩას რე ლათინური ნინამი ვიკიპედია
 |

**ლათინური ნინა** (ლათ. *lingua latina*) — ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ ჯინჯიერი წჷმმარინაფალი; ჯვეში რომალეფიშ ნინა. რომიშ რესპუბლიკაშ დო რომიშ იმპერიაშ ფორმალური ნინა. ლათინური ღურელი ნინა რე. ვატიკანიშ ფარგალეფს გალე მუში ჯინჯიერი გჷმორინაფა კადემიური დო სამენცარო ხასიათიშიე.
ლათინური ანბანი აკოქიმინელი რე ბერძრნული ანბანიშ ბაზას დო ამდღარშახ არძაშე გოფაჩილი ანბანიე მოსოფელს.

## ლიტერატურა

* **მანტოვანი, ლუიჯი**: **Lingua Latina = ლათინური ენა**: [სახელმძღვ. სტუდ.] / ლუიჯი მანტოვანი ; [რედ.: პიერ დიუმულენი, ჟუჟუნა ფეიქრიშვილი] - თბ., 2007.
* ნელი გიგოლაევა: **LINGUA LATINA MEDICINALIS** / [რედ.: ნ. გაფრინდაშვილი] ; თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, 2007.
# ქიანა

**ქიანა** პოლიტიკურ გეოგრაფიას დო ერეფოშქაშე პოლიტიკას გეოგრაფიული ტერიტორია რე. ტერმინს ირინუანა, მუჭოთ ერიშ (ართგვარული კულტურული გოართამაფა), თეშ სახენწჷფოშ (პოლიტიკური ართურიშ) შანულობათ.

რე მუსხირენი ვა-სუვერენული ტერიტორია, ნამუეფით გეოგრაფიულო ქიანათ შილებე მიშინუაფუდასინ, მორო თინეფს სახენწჷფოშ სტატუსი ვა უღუნა. ნამთინე ქიანას ზუღაშმელენი დამოკიდებული ტერიტორიეფი გარჩქუ, ნამუეფსუთ დორხველი მენოღალობა დო გვერდო-სუვერენული პოლიტიკური სტრუქტურეფი გარჩქჷ. ათეშნერი ქიანეფი ხშირას ზოხო სახენწჷფოეფო მიშინუაფჷ.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# დემოკრატიული პარტია (ააშ)

„დემოკრატიული პარტიაშ“ სიმბოლო.
**ააშ-იშ დემოკრატიული პარტია** ვარდა **დემოკრატეფი** (ინგლ. Democratic Party, Democrats) — ააშ-იშ ართ-ართი თარი პოლიტიკური პარტია. თიში ისტორია იჭყაფუ ტომას ჯეფერსონიშით, 1792 წანას, დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტიაშ დორსხუაფაშე. თეხანურ ბორჯის იკოროცხუ რესპუბლიკური პარტიაშ მეკვარჩხანე აწმარენჯო დო თიწკჷმა ართო აკმოქიმინუნს ააშ-იშ ჟირპარტიულ სისტემას.

## რესურსესი ინტერნეტის

* 2012 Democratic National Convention
* Democratic Senate Caucus
* Democratic House Caucus
* Democratic Senatorial Campaign Committee
* Democratic Congressional Campaign Committee
* Democratic Legislative Campaign Committee
* Democratic Governors Association
* Democratic Attorneys General Association Archived 2007-01-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* National Conference of Democratic Mayors
* National Federation of Democratic Women
* College Democrats of America Archived 2006-12-06 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ოსათე ორტყაფუ

მოსოფელიშ ბორჯიშ ზონეფი
დიხაუჩაშ ჟიდოხი პიჯალობურო დორთილიე 24 **ოსათე ორტყაფუთ** თიშო, ნამდა დიხაუჩაშ განედიშ ირი გრადუსიშო (დო ირი მინუტიშო) ვა მუშუღალუდესკონ აბანობური ბორჯი. ართი ორტყაფუშე მაჟირაშა გინულაბორჯის ითირუ ბორჯიშობური ართურეფი წუნეფი დო მერქეფი, მარა უთირუ სქიდუ საათეფი.

რსებენც ზოხოიანი რაიონეფი, სოდეთ აბანობური ბორჯი გინმიშხვანერებუ მოსოფელიშ ბორჯიშე ხვალე საათეფიშ თელი რიცხუთ ვარინ (1 საათი, 2 საათი დო თ.უ.), წუნეფით ხოლო - 30 წუნი, 40 წუნი, 45 წუნი. თეორიულო არძო ოსათე ზონა აკოხურგილი ოკო რდას წირფეეფით, ნამუეფით გიშმურს ზონაშ ცენტრალური მერიდიანიშე მარძგვან დო კვარჩხანჸურე 7,5 გრადუსშა. მარა, პრაქტიკას თინეფი კორექტირაფილიე ადმინისტრაციული დო ვარი ორთაშობური თანჯეფიშ მეჯინათ.

ოორუე დო ობჟათე პოლუსეფს მერიდიანეფი ართ ჭურჭულს აკმიჭოფუნს დუდის, ათეშენ თაქ ოსათე ზონაშ ცნება არზის ოდინუანს. ტრადიციაშ ალებათ, პოლუსეფიშ ბორჯი აკოხვალამირიე მოსოფელიშ ბორჯიწკჷმა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* LEGAL TIME 2013 (ინგლისური)
* W3C Note Datetime (ინგლისური)
* US Official Time Clock Archived 2014-10-21 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.  Java-enabled clock to graphically display night and day around the globe. (ინგლისური)
# ზარხულიშ ბორჯი

ზარხულიშ ბორჯიშ გჷმორინაფა მოსოფელს: ██ გჷმირინუანა ზარხულიშ ბორჯის

██ ვაგჷმირინუანა ზარხულიშ ბორჯის

██ დღას ვაგჷმურინუაფუნა ზარხულიშ ბორჯი

**ზარხულიშ ბორჯი** — ბორჯი, ნამუთ მოჩამილ სასაათო ორტყაფუს მეღებულ ბორჯწკჷმა ელაზჷმაფათ ართი საათით წიმი რე გჷნოკინელი. თე პრაქტიკა ბრელ ქიანას რე მეღებული დო თიში ღანკი რე გოსინთუაშე ელექტროენერგიაშ მორჩილო გჷმორინაფა. ზოთონჯიშ პერიოდის ბორჯი უკახალე „გჷნმიკონუ“ დო კანკალე ქიანა დჷთმართუ „ზოთონჯიშ ბორჯის“ (თე ტერმინი ვარე ოფიციალური).

ქიანეფიშ უმენტაშობა თ. გ. „ზოთონჯიშ ბორჯი“ ობორჯე ორტყაფუშ სტანდარტულ ასტრონომიულ ბორჯის უხვადუ.

## ლიტერატურა

* Ian R. Bartky (2007). *One Time Fits All: The Campaigns for Global Uniformity*.  Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-5642-6.
* *Ian R. Bartky*; Elizabeth Harrison (1979). „Standard and daylight-saving time“. *Scientific American* **240** (5): ხს. 46–53. ISSN 0036-8733.
* Michael Downing (2005). *Spring Forward: The Annual Madness of Daylight Saving Time*.  Shoemaker & Hoard. ISBN 1-59376-053-1.
* David Prerau (2005). *Seize the Daylight: The Curious and Contentious Story of Daylight Saving Time*.  Thunder’s Mouth Press. ISBN 1-56025-655-9.  The British version, focusing on the UK, is  *Saving the Daylight: Why We Put the Clocks Forward*.  Granta Books. ISBN 1-86207-796-7.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Sources for time zone and daylight saving time data Archived 2012-06-23 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. —technical resources
* ITU LEGAL TIME 2011
* Information about the Current Daylight Saving Time (DST) Rules, U.S. National Institute of Standards and Technology (NIST.gov)
* Countries and territories operating Daylight Saving Time (2010/2011)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ლიკინგი (წყარმალუ)

| ლიკინგი |
| --- |
|
წყარმალუ ლიკინგი
წყარმალუ ლიკინგი რუკას |
| დოხასიათაფა |
| სიგჷრძა | 488 კმ |
| ღანჩოშ ფართობი | 9,580 კმ² |
| წყარიშ ნადუ |
| ოდუდე | კამბერლენდიშ პლატო |
| ინაკათუ | ოჰაიო |
| ქიანეფი |
| ქიანეფი |  ააშ |
| შტატეფი |  კენტუკი |

**ლიკინგი** (ინგლ. Licking River) რე წყარმალუ ააშ-ს, კენტუკიშ შტატის. წყარმალუ ლიკინგი იჭყაფჷ კამბერლენდიშ პლატოს, მეგოფინიშ ოლქის, ჟირ ჭიჭე ოდოდეშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს, ნოღა ცინცინატიშ ხოლოს. ლიკინგიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ფლემინგ-კრიკი, ნორზ-ფორკი, საუზ-ფორკი. წყარმალუ ლიკინგიშ სიგჷნძა რე 488 კმ. ღანჩოშ ფართობი 9,580 კვ.კმ.

## ლიტერატურა

* Kleber, John E., ed. (1992). "Licking River". The Kentucky Encyclopedia. Associate editors: Thomas D. Clark, Lowell H. Harrison, and James C. Klotter. Lexington, Kentucky: The University Press of Kentucky. ISBN 0-8131-1772-0.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ლიკინგი (წყარმალუ) Nature Conservancy: Licking River Archived 2008-12-02 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Pre-Wisconsin Spillways along the Licking River Archived 2011-06-08 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Scenes along the Licking River
# ოჰაიო (წყარმალუ)

| ოჰაიო |
| --- |
|
წყარმალუ ოჰაიო
წყარმალუ ოჰაიო რუკას |
| დოხასიათაფა |
| სიგჷრძა | 1,579 კმ |
| ღანჩოშ ფართობი | 490,600 კმ² |
| წყარიშ ნადუ |
| ოდუდე | წყარმალუეფიშ ალეგეინიშ დო მონონგაჰილაშ აკოართაფაშ აბანი, პოინტ-სტეიტ-პარკი, პიტსბურგი |
| ინაკათუ | მისისიპი |
| ქიანეფი დო ნოღეფი |
| ქიანეფი |  ააშ |
| ნოღეფი | პიტსბურგი, ცინცინატი, ლუიზვილი, ოუენსბორო |

**ოჰაიო** (ინგლ. Ohio River) რე წყარმალუ ააშს, მისისიპიშ ნადუ. ოჰაიო იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ალეგეინიშ დო მონონგაჰილაშ აკოართაფაშ აბანს, პოინტ-სტეიტ-პარკის, პიტსბურგის. წყარმალუ ოჰაიო გიშმურს ააშ-შ 6 შტატის: პენსილვანიას, ოჰაიოს, ბჟადალი ვირჯინიას, კენტუკის, ინდიანას დო ილინოისის. წყარმალუ ოჰაიოშ სიგინძა რე 1,579 კმ. ღანჩოშ ფართობი 490,600 კვ. კმ.

## გალერეა

* წყარმალუეფიშ ალეგეინიშ (კვარჩხანი) დო მონონგაჰილაშ აკოართაფაშ აბანი, პიტსბურგი
* ლუიზვილი, კენტუკი
* ლუიზვილი
* ცინცინატი
* ხიდე წყარმალუ ოჰაიოს, პიტსბურგი

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ოჰაიო (წყარმალუ) Ohio River Flows and Forecasts
* U.S. Geological Survey: PA stream gauging stations
* Ohio River Forecast Center, which issues official river forecasts for the Ohio River and its tributaries from Smithland Lock and Dam upstream
* Lower Mississippi River Forecast Center, which issues official river forecasts for the Ohio River and its tributaries downstream of Smithland Lock and Dam
# კენტუკი

|  |
| --- |
| {{{სტატუსი}}} |
| **კენტუკი** |
| {{{მასქერული ჯოხო}}} |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| შილა  | გერბი |
| *მეტჯოხო: თუთუმიშ შტატი, კიფიშ შტატი* |
| *შტატო გჷნორთაშახ ჩინებული მუჭოთ* კენტუკიშ ოლქი |
| ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ რუკა კენტუკი |

 |
| **ოფიციალური ნინა** | ინგლისური |
| **ნანანოღა** | ფრანკფორტი |
| **უკაბეტაში ნოღა** | {{{უკაბეტაში ნოღა}}} |
| **შხვა კაბეტი ნოღა** |  |
| **უკაბეტაში აგლომერაცია** | ლუისვილიშ აგლომერაცია |
| **ფართობი** | 37-ა ააშ-ს |
|  • საართო | 104,659 კმ² |
|  • სიგანა | 225 კმ |
|  • სიგჷრძა | 610 კმ |
|  • წყარი % | 1.7 |
|  • განედი | 36°30′ ოორ - 39°09′ ოორ |
|  • გრძედი | 81°58′ ბჟად - 89°34′ ბჟად |
| **მახორობა** |  26-ა ააშ-ს |
|  • მახორობა გვალო | 4,314,113 (2009 წ) |
|  • მეჭედალა | 39.28 ადმ/კმ² 22-ა |
| **სიმაღალა** |   |
|  • უმაღალაში ჭურჭული | უჩა გვალა {{{უკაბეტაში სიმაღალა}}} მეტრი |
|  • ოშქაშე სიმაღალა | 230 მეტრი |
|  • უდაბალაში ჭურჭული | მისისიპი 78 მეტრი |
| **შტატო გჷნორთაშ თარიღი** | 1 მანგი, 1792 (რანწკო: 15-ა) |
| **გუბერნატორი** | სტივ ბიშიარი (დ) |
| **ლეიტენანტ-გუბერნატორი** | დენიელ მონგიარდო (დ) |
| **კანონმადვალუ ხეშუულება** |  |
|  • ჟილენი პალატა |  |
|  • გიმენი პალატა |  |
| **ააშ-იშ სენატორეფი**  | მიჩ მაკკონელი (რ) ჯიმ ბანინგი (რ) |
| **კონგრესიშ დელეგატეფი**  | დელეგატეფი |
| **ბორჯიშ ორტყაფუ** | ბჟაეიოლი: UTC -5/-4 |
| **აბრევიტურა** | KY  |
| **ვებ-ხასჷლა** | ვებ-ხასჷლა |

**კენტუკი** (Kentucky, Ky) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟაეიოლიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ინდიარეფიშ ნინაშა „რზენს“ ვარდა „პრერიას“ შანენს. დირსხუ 1765 წანას მუჭოთ ვირჯინიაშ ნორთი, 1792-შე დუდიშული შტატი რე.

* **ფართობი** – 103 ვითოში.
* **მახორობა** – 4,113 ვითოში (ჩეკანამი 92 %, აფროამერიკალი 7,1 %, ლათინოამერიკალი 0,6 %).
* **ნოღაშ მახორობა** - 50,9 %.
* **ნოღეფი** – ფრანკფორტი (ნანანოღა), 27 ვითოში, ლუიზვილი, 261 ვითოში, ლექსინგტონ-ფაიეტი, 240 ვითოში.
* **ჩინებული ადამიერეფი** – მუჰამედ ალი, ჯ.გრიფითი, რობერტ უორენი.
* **მუშობურეფი** – მამონტიშ ფოქვაშ ერუანული პარკი, აბრაამ ლინკოლნი ოდაბადე ჰოდგენვილს, ააშ-იშ ორქოშ ოჩუაში.
# კოლუმბუსი

ქოლუმბუსი

**ქოლუმბუსი** – ნოღა ააშს, ოჰაიოშ შტატის. დირსხუ 1812 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Columbus Official city website Archived 2006-05-10 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Experience Columbus Columbus Convention and Visitor Bureau
* Columbus History through Postcards
* Historic buildings and photos from the Columbus Metropolitan Library Archived 2010-08-17 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# პარიზი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
პარიზი Paris

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  საფრანგეთისაფრანგეთი |
| რეგიონი | ილ-დე-ფრანსიილ-დე-ფრანსი |
| დეპარტამენტი | პარიზი |
| კოორდ. | 48.866667,2.33305648°52′00″ ოორ. გ. 2°19′59″ ელ. გ.﻿ / ﻿ |
| დინოხოლენი დორთუალა | 20 ოლქი |
| ნოღაშ მერი | ბერტრან დელანოე |
| ორდოიანი ჯოხოეფი | Lutetia Parisiorum |
| ფართობი | 20 980 კმ² |
| ოფიციალური ნინა | ფრანგული |
| მახორობა | 2 240 621 კოჩი (2012) |
| მეჭედალა | 2033 კოჩი/კმ² |
| აგლომერაცია | 12 341 418 |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+1 |
| ტელ. კოდი | +33 1 |
| ოფოსტე ინდექსი | 75001-75020 დო 75116 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.paris.fr |

|  |
| --- |
|
პარიზი |

**პარიზი** ვიკიოწკარუეს |

**პარიზი** (Paris) — საფრანგეთიშ ნანანოღა დო ქიანაშ არძაშე უდიდაში ნოღა. პარიზი რე ილ-დე-ფრანსიშ რეგიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ იკათუანს პარიზის დო მუშ გოხოლუაშ ტერიტორიეფს. პარიზი ევროპაშ მაჸონაფალი კულტურული, ბიზნეს დო პოლიტიკური ცენტრი რე მუში ნეოკლასიკური არქიტექტურათ. პარიზი რე მოდაშ ინდუსტრიაშ ართ-ართი თარი ცენტრი. პარიზი მა-19 ოშწანურაშე მოჸონაფილი არძაშე რომანტიული ნოღაშ რეპუტაციათ რგებაფულენს.

ნოღა იდვალუაფუ ოორუე-ცენტრალურ საფრანგეთის წყარმალ სენაშ ოპიჯეეფს. პარიზის ბრელი რე მუზეუმეფი, გალერეეფი, რესტორანეფი დო სერიშ კლუბეფი. პარიზის არძაშე უმოსი სუმარი ჸუნს მოსოფელს - მეხოლაფირო 30 მილიონი კოჩი წანომოწანას. პარიზიშ არძაშე უმოსი ჩინებული სიმბოლო რე 324 მეტრაშ სიმაღალაშ ლითონიშ ეიფელიშ ჸორში.

პარიზიშ ადმინისტრაციულ სამძღოეფს 2004 წანაშ მუნაჩემეფით ოხორანდჷ 2.144.700 კოჩი, ეკონია ოშწანურაშ მალობას ნოღაქ მირდჷ დო გიფაჩჷ. თე ბორჯიშო პარიზიშ ურბანულ აკანეფს 9,9 მილიონი კოჩი ოხორანს, აგლომერაციას-11,5 მილიონი (1999).

## ჯოხოდვალა

პარიზიშ დუდშეიანი ჯოხო რდჷ Lutetia (/lutetja/), ან Lutetia Parisiorum, (ფრანგ.: Lutèce ([lytɛs]), ნამუქუთ უკული დეკუნტარჷ დო გინირთჷ Paris-ო. ჯოხო მოურს პარიზიშ გალიურ ტომშე, ნამუთ შილებე კელტურ-გალიური სიტყვა *პარიოს* რდასჷნი, მუთ *ჩუანს* ჯოხო, მარა თენა ოეგებიეთ. პარიზი შილებე რდას კელტური სიტყვა, „პარიზიო“ ჯოხო „მოხანდე კათას“ დო „მოხელეეფს.“

თე ბორჯიშო პარიზის 310 000-შე უმოსი ურცხოალი ოხორანს, მუთ ნოღაშ მახორობაშ 14,5% რე. ემიგრანტეფიშ უმეტაშობა რენა პორტუგალიაშე, მაროკოშე, ალჟირშე დო ევროპაშ შხვა ქიანეფშე მოულირ კათა.

* ეიფელიშ ჸორში
* Notre Dame
* Sainte Chapelle
* St. Etienne du Mont
* Seine, Pont Saint-Michel
* Maison Hemingway
* Rue Mouffetard
* Sacré-Cœur
* Vue depuis Montmartre

## რესურსეფი ინტერნეტის

* პარიზიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა Archived 2010-01-27 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# დიქტატორი (ჯვეში რომი)

**დიქტატორი** — რომს ოგანაგე მაგისტრატურა. დიქტატორს დუთმარინუანდჷ სენატი ოგანაგე, სპეციალური დგომარობაშის დო თის მიაჩამუდჷ რსული ხემანჭუაფა. ზიტყვა დიქტატორი ლათინურო შანენს, ადამიერს ნამუთ კარნახენსჷნ, ზოჯუეფს ირზენსჷნ.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |

## რესურსეფი ინტერნეტის

* უილიამ სმიტი, ანტიკური სიჯვეშეეფიშ ლექსიკონი
# რომიშ რესპუბლიკა

|  |
| --- |
| **რომიშ რესპუბლიკაRes publica Romanaჯვეში რომი* |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | ჯვ. წ. 509 წანა — ჯვ. წ. 27 წანა |  → |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | შილა | *Senatus Populusque Romanus* (*სენატი დო რომიშ მენოღალეეფი*) |  |

 |
|  რომიშ რესპუბლიკა ჯვ. წ. 44 წანას |
| **ნანანოღა** | რომი |
| **უდიდაში ნოღეფი** | რომი, იერუსალიმი, სირაკუზა, აკრაგანტუ, ეფესო, კართაგენი, ანტიოქია, კორინთი, ათენი, აპამეია, ვეი, ლიონი |
| **ნინა** | ლათინური, ჯვეშბერძენული, აბანობური ნინეფი |
| **რელიგია** | რომიშ რელიგია |
| **ფართობი** | 1 950 000 კმ² ჯვ. წ. 50 წანაშო |
| **დუდალაშ ფორმა** | არისტოკრატული რესპუბლიკა |
|  |

**რომიშ რესპუბლიკა** (ლათ. *Res Publica Romanorum*) — ფაზა ჯვეში რომიშ ცივილიზაციას, ნამუშო რჩვანელი რდჷ მართუალაშ რესპუბლიკური ფორმა. თე პერიოდიქ დიჭყჷ ჯვ. წ. 510 წანას მონარქიაშ გინოჸოთამათ დო რდჷ სოიშახ ომენოღალე ლჷმეფიშ სერიეფიშ შედეგო იმპერიათ გეგნიქიმინჷ. იმპერიათ გინორთაშ ზუსტი თარიღი კანკალე მოლინეფიშ ინტერპრეტაციაშ ოკითხირე რე, ნამუეფიშ შქას მიარზებუ იულიუს კეისარიშ იროიან დიქტატორო დორინაფაშ (ჯვ. წ. 44) თარიღი, აქციუმიშ ბურჯაფი (ჯვ. წ. 31) დო რომიშ სენატიშით ოქტავიანეშო „ავგუსტუსიშ“ ტიტულიშ მეჩამა (ჯვ. წ. 27).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ჯვეში რომიშ ისტორია (რუს.)
* Encyclopaedia Romana Archived 2005-03-08 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* რომიშ იმპერია
* ბიბლიოთეკა ლათინურ ნინაშა
* ციცერონიშ ნაწარმეფი

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ერი (ტობა)

დიდი ტობეფი დო ტობა ერი
**ერი** (ფრანგ. Lac Érié; ინგლ. Lake Erie) — ოორუე ამერიკაშ დიდი ტობეფიშე ართ-ართი რე. ტობა იდვალუაფჷ კანადაშ დო ააშ-იშ სახენწჷფო ხურგის. ტობას ოორუეშე უხურგანს კანადაშ პროვინცია ონტარიო, ბჟადალშე, ობჟათეშე დო ბჟაეიოლიშე ამერიკაშ შტატეფი: მიჩიგანი, ოჰაიო, პენსილვანია დო ნიუ-იორკი. თარი წყარმალუ ნამუთ ერიშ ტობაშა მიშმურს რე წყარმალუ დეტროიტი. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ ნიაგარა (ინაკათუ ონტარიოს). ერიშ ტობაშ ფართობი 25,667 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგინძა რე 388 კმ დო მაქსიმალური სიგანა 92 კმ. ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა რე 64 მ. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 173 მეტრაშ სიმაღალას. ერიშ ტობაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: კლივლენდი, ბუფალო, ერი, ტოლიდო, მონრო, ლიმინგტონი დო პორტ-კოლბორნი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ერი (ტობა) How many Islands are there in Lake Erie?
* EPA's Great Lakes Atlas
* Great Lakes Coast Watch Archived 2008-05-11 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Lake Erie Bathymetry – National Geophysical Data Center
* Explore the Lake Erie Islands
* Lake Erie Nautical Chart
# ფილადელფია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ნოღა
ფილადელფია ინგლ. Philadelphia

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| შილა | გერბი |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ქიანა |  ააშააშ |
| შტატი | პენსილვანიაპენსილვანია |
| ქაუნთი | ფილადელფია |
| კოორდ. | 39.953333,-75.1739°57′12″ ოორ. გ. 75°10′12″ ბჟად. გ.﻿ / ﻿ |
| მერი | ჯონ კენი |
| დირსხუ | 1682 |
| ფართობი | 349.6 კმ² |
| ცენტრიშ სიმაღალა | 12 მ |
| ოფიციალური ნინა | ინგლისური |
| მახორობა | 1,584,064 კოჩი (2019) |
| მეჭედალა | 4,554.76 კოჩი/კმ² |
| აგლომერაცია | 6,096,120 |
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC−5, ზარხულს UTC-4 |
| ოფოსტე ინდექსი | 19092–19093, 19099, 191xx |
| ოავტომობილე კოდი | +1 215, 267, 445 |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | www.phila.gov/ |

|  |
| --- |
|
ფილადელფია |

**ფილადელფია** ვიკიოწკარუეს |

**ფილადელფია** (ინგლ. Philadelphia) — ააშ-იშ მახუთა უკაბეტაში ნოღა მახორობაშ მეჯინათ, პენსილვანიაშ უდიდაში აგლომერაცია. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 1,584,064 ადამიერი. ფილადელფია ააშ-იშ ართ-ართი კულტურული, ფინანსური დო ეკონომიკური ცენტრი რე. ფილადელფია ოუნივერსიტეტე ნოღა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ საიტი
* ტურისტული ვებ საიტი

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |
# ჯიჯი თომაშ ქოხი

**ჯიჯი თომაშ ქოხი** (ინგლ. Uncle Tom's Cabin) — ამერიკალი ჭარუშ ჰარიეთ ბიჩერ სთოუშ არძოშ უმოსო შინელი აბოლიციონისტური რომანი, გიშაშქუმალირ 1852 წანას.

## ლიტერატურა

* Aiken, George L. *Uncle Tom's Cabin*. New York: Garland, 1993.
* Gates, Henry Louis; and Appiah, Kwame Anthony. *Africana: Arts and Letters: an A-to-Z reference of writers, musicians, and artists of the African American Experience,* Running Press, 2005.
* Gates, Henry Louis; and Hollis Robbins. *The Annotated Uncle Tom's Cabin*, W. W. Norton. ISBN 0-393-05946-4
* Gerould, Daniel C., ed. *American Melodrama*. New York: Performing Arts Journal Publications, 1983.
* Jordan-Lake, Joy. *Whitewashing Uncle Tom's Cabin: Nineteenth-Century Women Novelists Respond to Stowe,* Vanderbilt University Press, 2005.
* Lott, Eric. *Love and Theft: Blackface Minstrelsy and the American Working Class*. New York: Oxford University Press, 1993.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ათე სტატია **მერკე** რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.* |