Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# პლეისტოცენი

| სისტემა | გჷნნართი | იარუსი | ხანი, მლნ წანაშ კინოხ |
| --- | --- | --- | --- |
| ნაანთხალი | ჰოლოცენი | 0—0,0117 |
| პლეისტოცენი | გვიანი | 0,0117—0,126 |
| შქა | 0,126—0,781 |
| კალაბრიული | 0,781—1,806 |
| გელაზური | 1,806—2,588 |
| ნეოგენი | პლიოცენი | პიაჩენცური | **უმოსი** |
|  |

**პლეისტოცენი** (სიმბოლო PS; ინგლ. Pleistocene ჯვ. ბერძენ. πλεῖστος – მიარემუდანობამი დო καινός – ახალი, ალმახანური) — დიხაუჩაშ ისტორიაშ ნაანთხალი პერიოდიშ შქა ეპოქა, ნამუქჷთ დიჭყჷ 2,588 მლნ. წანაშ უწმოხ დო ითუ 11,7 ვთშ. წანაშ უწმოხ. თე ეპოქას თირანს ჰოლოცენი და წიმი უწორუანს პლიოცენი. 1839 წანას ტერმინი „პლეისტოცენი“ მენცარობაშა მიშეღჷ ინგლისარ გეოლოგიქ ჩარლზ ლაიელქ, ნამუქჷთ კოკი სიცილიას რკუეფიშ შედეგას გჷმალინ ფენა, სოდეთ იჩუალუდჷ მოლუსკეფიშ ფაუნაშ დოხოლაფირო 70%. თექ გონშხვავუ ეშინელი ფენეფი პლიოცენური ეპოქაშე, ნამუსჷთ ლაიელი თეიშახ მიორხველანდჷ არძოშე ახალნორდი ნანთხორა ფენეფს. მოგვიანაფათ, ლაიელქ პლეისტოცენი გეგშართჷ ზოხორინელ ეპოქათ, ნამუსჷთ პოსტპლიოცენური გიოდჷ. დიო ხოლო XX ოშწანურას ტერმინი პლეისტოცენი შხირ შვანს წჷმარინუანდჷ ნაანთხალი პერიოდიშ ვარდა ანთროპოგენიშ სინონიმს. პლეისტოცენი რე ნაანთხალი პერიოდიშ მაართა ეპოქა ვარდა კაინოზოური ბუნაშ მა-6 ეპოქა. პლეისტოცენი არსებულო ჸინუამი ეპოქა რე. არქეოლოგიური თოლონჭაფუთ, დოხოლაფირო უხვადუ ჯვეში ქუაშ ხანას, თაშ გედვალირი პალეოლითის.

ჯიშთური ოფორუეშ მაქსიმალური დონე ოორუე პოლუსიშ ოფირჩას
საქორთუოს კორელაციაშ სქემა ირთუ სუმ სტადიათ: ჟილენი პლეისტოცენი, შქა პლეისტოცენი, გიმენი პლეისტოცენი. ოერეფოშქაშე სტანდარტული კლასიფიკაციიაშ მეჯინათ, პლეისტოცენი ირთუ ოთხ სტადიათ: ჟილენი პლეისტოცენი, შქა პლეისტოცენი, გიმენი პლეისტოცენი, ჯელასიანი, ნამუთ გიშერკუ ობჟათე ევროპას. თეშ მოხ, ოერეფოშქაშე კლასიფიკაციას შხირ შვანს უღჷ შხვა რეგიონული გიმენნორთეფი.

მამონტიშ რეკონსტრუქცია ედომუშამი ზჷმათ
პლეისტოცენს დიხაუჩა გოჸინუაშ ფაზაშა უკვე მიშულირი რდჷ. დუმახასიათაფალი რე ჸინუამი პერიოდიშ გეჸვენჯობათ ელაზჷმაფილო ტიბუ გოჸინუაფონიშით თირაფა. პლეისტოცენი აკმოდირთუ გოჸინჩუაშ ოთხი პერიოდიშე, ნამუშეთ მაართა დო კლასიკური რე გიუნცური გოჸინუა (1,2-1,0 მლნ. წანაშ კინოხ). გიუნცური არგილაფაქ ითუ გიუნც-მინდელური დოტიბაფათ (1,0-0,76 მლნ. წანაშ კინოხ), ნამ ბორჯისჷთ სქირონაშქა, უჩა დო ბერინგიშ ზუღეფს იძირებედჷ ტრანსგრესიეფი.

უკული ქჷდოდირთჷ მინდელური გოჸინუაქ (დოხოლ. 790-580 მლნ. წანაშ კინოხ), ნამუსჷთ გოჸინუაშ უმოსი რთული ხასიათი უღუდჷ.
თის მაჸუნ რისული გოჸინუაქ, ნამუქჷთ ვიურმული გოჸინუათ ითუ.

ალმახანური გეოლოგიაშ დო პალეოგეგრაფიაშ გჷშაჩინებელი რე უნიფიცირაფილი ქრონოსტრატიგრაფიული სკალეფიშ თება დო პლეისტოცენური ნოლექეფიშ გლობალური კორელაცია; თაშნეშე პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქციეფიშ აკოქიმინუა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შეგილებუნა ქოძირათ მედიაფაილეფი თემაშე **„პლეისტოცენი“** ვიკიოწკარუეს.
* პლეისტოცენი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

## ლიტერატურა

* Гляциологический словарь. - Л.: Гидрометеоиздат, 1984.

## სქოლიო
# ანტარქტიდა

ანტარქტიდაშ აბანდვალა
ანტარქტიდა
**ანტარქტიდა** (ბერძენ. ἀνταρκτικός) — კონტინენტი დიხაუჩაშ ობჟათე გეოგრაფიული პოლუსიშ მუკ-მუკის. დიხაუჩაშ არძოშე რგილი აბანი რე დო დახე ედომუშამი ფორილი ჸინით, ნამუშ სისფსქათ 1,6 კილომეტრის (1 მილი) ოჭირინდუანს. თეწკჷმა თინა დიხაუჩაშ უდიდაში ტიოზი რე. მუკ-მუკის გარტყჷ ობჟათეშ ოკიანეშ წყარეფი (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ინდოეთიშ, რჩქალი დო ატლანტიშ ოკიანეეფიშ ობჟათე ნორთეფი). კონტინენტიშ ფართობი აკმადგინანს 12,4 მლნ კვ. კმ (თაშნეშე 1,6 მლნ. კვ. კმ. აკმადგინანს შელფური ჸინეფი).

ანტარქტიდას მიოგორეს 1820 წანაშ 16 ღურთუთას (28 ღურთუთა), რუსეთიშ ექსპედიციაქ ფადეი ბელინსჰაუზენიშ დო მიხაილ ლაზარევიშ დუდალათ, ნამუეფქჷთ კონტინენტის 69°21′ ობჟ. გნ. 2°14′ ბჟად. გრ. კოორდინატეფწკჷმა მიახოლეს (თეჟამიანი ბელინსჰაუზენიშ ჸინამი შელფიშ რაიონს).

ანტარქტიდა ქვერსემი გოჸინილი კონტინენტი რე. თაქ ჩხოლეფიშ ხვალე მუდგაზმარენ გვარობას შეულებუ რინა. კონტინენტიშ წყარპიჯეფწკჷმა სელაპეფი დო პინგვინეფი ხენა, ოკიანე ჩხომით რე დიდარი. ჸინამ წყარს დიხაუჩაშ უდიდაში ჩხოლი, ლენი ვერშაპი გილანჩურუნს. ანტარქტიდას ირალი მახორუეფი ვა ჸუნს, მარა კანკალე მენცარი თაქ მუდგაზმარენი თუთაშ გოძვენას ოხორანს დო რკვიეფს ატარენს.

*
*
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Antarctic region at the Open Directory Project Archived 2011-04-29 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Antarctica entry at The World Factbook Archived 2020-04-12 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Antarctic Treaty Secretariat
* British Antarctic Survey (BAS)
* U.S. Antarctic Program Portal
* Australian Antarctic Division
* South African National Antarctic Programme - Official Website Archived 2009-01-09 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
* Portals on the World - Antarctica

ვიკიოწკარუეს**?** რე ხასჷლა თემაშენ:
ანტარქტიდა