# Indonesia

| Repúblika han Indonesia *Republik Indonesia*  (Indonesian) |
| --- |
|
Bandira

Nasodnon nga tigaman

 |
| **Darahonon:Bhinneka Tunggal Ika* (Daan nga Jinawa) (Winaray: "Paghiusa ha Pagdirudialin") **Nasodnon nga ideolohiya:Pancasila* |
| **Awit:Indonesia Raya* (Winaray: "Dako nga Indonesia")   |
| Kahaluag nga ginkontrolar han Indonesia ginpakita ha lunghaw |
| Pamunuan ngan gidako-i nga syudad |
Jakarta ﻿ / ﻿ |
| Mga ginyayakan nga pinulongan | * Inindones (official)
* Jinawa
* Sinunda
* ngan 700 nga iba
 |
| Mga Script | * Linatin
* Jinawa
* Binalines
* Batak
* ngan iba pa
 |
| Ethniko nga mga grupo (2010) |
Javanes 40.22% Sundanes 15.5% ngan iba pa 44.28% |
| Relihiyon (2010) | * Sekular;
* 87.2% Islam
* 9.9% Cristianidad
* —7.0% Protestantismo
* —2.9% Katolisismo Romano
* 1.7% Hinduismo
* 0.7% Buddhismo
* 0.2% Confucianismo ngan iba pa
 |
| (Mga) Tawag hin tawo |
Indonesian |
| Kagamhanan |
Unitaryo nga presidentehanon nga konstitusyonal nga republika |
|  |
| • Mangulo  |
Prabowo Subianto |
| • Sugbong Mangulo  |
Gibran Rakabuming Raka |
| • DPD nga Speaker  |
Sultan Bachtiar Najamudin |
| • DPR nga Speaker  |
Puan Maharani |
| • Chief Justice  |
Sunarto (judge) |
|  |
| Magbabalaod |
People's Consultative Assembly (MPR) |
| • Igbaw nga balay |
Regional Representative Council (DPD) |
| • Ubos nga balay |
People's Representative Council (DPR) |
| Kahimo |
|  |
| • Hindu ngan Buddhista nga mga ginhadi-an  |
ika-2 nga gatostuig |
| • Islamico nga mga sultanato  |
ika-13 nga gatostuig |
| • Dutch East India Company  |
20 Marso 1602 |
| • Dutch East Indies  |
1 Enero 1800 |
| • Hapones nga pag-okupar  |
9 Marso 1942 |
| • Paglugaring nagdeklara tikang han Nederlandes  |
17 Agosto 1945 |
| • Estados Unidos han Indonesia (USI)  |
27 Disyembre 1949 |
| • USI ginwara  |
17 Agosto 1950 |
|  |
| Langyab |
| • Katunaan |
1,904,569 km2 (735,358 sq mi) (ika-14) |
| • Katubigan (%) |
4.85 |
| Kamolupyohan |
| • 2016 estimate |
261,115,456 |
| • 2010 nga census |
237.42 ka milyon (ika-4) |
| • Densidad |
138/km2 (357.4/sq mi) (ika-88) |
| GDP (PPP) |
2017 nga banabana |
| • Bug-os |
$3.257 ka trilyon (ika-7) |
| • Per capita |
$12,432 (ika-96) |
| GDP (nominal) |
2017 nga banabana |
| • Bug-os |
$1.020 ka trilyon (ika-16) |
| • Per capita |
$3,895 (ika-114) |
| Gini (2016) |  39.0 medium |
| HDI (2015) | ▲ 0.689 namumutnga · ika-113 |
| Salapi |
Indones nga rupiah (Rp) (IDR) |
| Zona hin oras | UTC+7 ha +9 (magdirudialin) |
| Format hin pitsa |
DD/MM/YYYY |
| Dapit hin pagmanehar |
walá |
| Kodigo hin pagtawag |
+62 |
| ISO 3166 nga kodigo |
ID |
| Internet TLD |
.id |
| **Websayt** indonesia.go.id |

An **Indonesia** (puyde liwat igsurat nga **Indonesya**) nga an opisyal nga pagtawag **Republika han Indonesia** (ha Bahasa Indonesia: *Indonesia* ngan *Republik Indonesia*) usá nga unitaryo nga soberano nga estado ngan transcontinental nga nasod nga nahamutang hin prinsipal ha Timugan nga Asya, upod hin pipira nga mga teritoryo ha Oceania. Nahamutang ha butnga han Indyano ngan Pasipiko nga mga kalawdan, amo ini an gidako-i nga purô nga nasod han kalibotan, upod hin labaw hin napulo kag tulo ka yukot nga nga purô. Ha 1,904,569 square kilometres (735,358 kwadrado nga milyas), an Indonesia amo an ika-14 nga gidako-i nga nasod han kalibotan ha pagkita hin langyab hin katunaan ngan an ika-7 nga gidako-i ha pagkita hin gin-usâ nga langyab hin katunaan ngan kadagatan. Mayda ini ginbanabana nga kamolupyohan hin labaw 261 ka ribo nga kamolupyohan ngan an ika-4 hin gidamo-i hin kamolupyohan nga nasod han kalibutan, an gidamo-i hin kamolupyohan nga Austronesyano nga nasod, ngan amo gihapon an gidamo-i hin kamolupyohan nga nasod in Muslim-nga-mayoriya. An Java, nga amo an gidamo-i hin kamolupyohan nga purô han kalibotan, nagbabalay han labaw hin katunga han kamolupyohan han nasod.

An republikano nga kahimo han kagamhanan han Indonesia naglalakip hin elehido nga lehislatura ngan mangulo. Mayda 34 ka lalawigan an Indonesia, nga diin limá hiní mayda Ispesyal nga Administratibo nga status. Jakarta an pamunuan hini, nga amo an ikaduha nga gidamo-i hin kamolupyohan nga urban nga kahaluag ha kalibutan; upod han iba nga mga dagko nga urbano nga agglomerasyon an Bandung, Surabaya ngan Medan. Nagsasaro an nasod hin linea ha tuna upod han Papua New Guinea, Sinirangan nga Timor, ngan han sinirangan nga dapit han Malaysia. Upood han iba nga mga hagrani nga mga nasod an Singgapura, an Vietnam, an Pilipinas, an Australia, an Palau, ngan an Indiano nga teritoryo han Kapurupod'an han Andaman ngan Nicobar. Bisan pa han dako nga kamolupyohan hini ngan in hataas hin desidad ha kamolupyohan nga mga rehiyon, an Indonesia mayda dagko nga mga kalahuag hin kamingawan nga napabuhi han biodiversidad nga ikatulo ha pagkahitaas han kalibutan. Damo an unob nga karikohan han nasod sugad hin lana ngan natural nga gas, lata, tumbaga ngan bulawan. An pag-uma naghahatag hin dako hin bugas, palm oil, tsaa, kape, cacao, pantambal nga mga tanom, mga panakot ngan rubber. An mga dagko nga kapadis hin pagkomersyo han Indonesia amo an Hapon, an Estados Unidos, an Tsina ngan an mga hagrani nga nasod han Singgapura, Malaysia ngan Australia.

An Indonesia nga kapurupod'an usá nga importante nga rehiyon hin negosyo tikang han mga ika-7 nga gatostuig, han pakignegosyo han Srivijaya ngan ha urhe han Majapahit upod han Tsina ngan India. An mga lokal nga namuno hinayhinay hin nagkuha hin kanan langyaw nga mga modelo hin kultura, relihiyon, ngan politika tikang han mga sayo nga gatos tuig nga CE, ngan mga Hindu ngan Buddhista nga ginhadi-an nagmalinamposon. An Indonesyano nga kaagi na-impluwensya hin mga panlangyaw nga mga gahom nga dinmaop tungod han mga unob nga karikohan hini. Mga Muslim nga negosyante ngan mga Sufi nga mag-aram nagdara han yana-nga-dominante nga Islam, samtang an mga Europeo nga gahom nagdara hin Cristianidad ngan nag-aragway ha ira kalugaringon basi ma-monopolisar an negosyo han Kapurupod'an hin Panakot han Maluku dida han Panahon hin Pagdeskubre. Sunod hin tulo ngan tunga nga gatostuig hin Olandes nga kolonyalismo tikang ha Amboina ngan Batavia, ngan ha urhe an bug-os nga kapurupod'an upod han Timor ngan Katundan nga New Guinea, nga ha pira ka mga panahon na-interrumpido han Portuges, Franses ngan Britaniko nga pagdumara, nakakuha hin paglugaring an Indonesia katapos han Ikaduha nga Gera han Kalibotan.

Nahihimo an Indonesia hin pira ka gatos nga magkadirudilain nga mga tuminongnong nga ethniko ngan lingguwistiko nga grupo, nga an gidako-i-ngan-dominante-ha-politika nga grupo amo an Javanes o Jawa. Mayda usá nga ginsaroan nga pagkilala nga ginpadukwag, nga gintagaan hin kahimo hin nasodnon nga pinulongan, pagkadirudilain nga ethniko, pluralismo ha relihiyon ha sakob hin kamolupyohan nga Muslim-nga-maoriya, ngan hin kaagi hin kolonyalismo ngan hin rebelyon patok hiní. An nasodnon nga lema han Indonesia, *"Bhinneka Tunggal Ika"* ("Paghiusa ha Pagdirudilain" *ha literal*, "damo, kundi ussa"), nagpapahayag han pagkadirudilain nga naghihimo han nasod. An ekonomiya han Indonesia amo an ika-16 nga gidakoi han kalibutan ha nominal nga GDP ngan an ika-7 nga gidako-i ha GDP ha PPP. Api an Indonesia hin pipira nga mga multilateral nga mga organisasyon, upod an UN, WTO, IMF ngan G20 nga dagko nga mga ekonomiya. Usá gihapon iní nga nagtukod nga api han Non-Aligned Movement, Association of Southeast Asian Nations, Asia-Pacific Economic Cooperation, East Asia Summit, Asian Infrastructure Investment Bank ngan Organisation of Islamic Cooperation.

## Etimolohiya

An ngaran nga *Indonesia* o *Indonesya* natikang han Griniyego nga ngaran nga *Indós* (Ἰνδός) ngan an pulong nga *nèsos* (νῆσος), nga nangangahulogan nga "kapurupod'an nga Indyano". An ngaran natikang han ika-18 nga gatostuig, nga hirayo hin paghiuna han kahimo han naglulugaring nga Indonesia. Han 1850, hi George Windsor Earl, usá nga Inggles nga ethnolohista, nagsuhestyon han mga pulong nga *Indunesians*—ngan, an iya karuyag, *Malayunesians*—para han mga nangungukoy han "Indyano nga Kapurupod'an o Malayano nga Kapurupod'an" ("*Indian Archipelago or Malay Archipelago*"). Dida hiton gihapon nga ginmantala, usá han iya mga estudyante nga hi James Richardson Logan, nággámit han *Indonesia* nga sinónimo para han *Indyano nga Kapurupod'an* (*Indian Archipelago*). Pero an mga Olandes nga mga akademiko nga nagsusurat hin mga pagmantalaan hin Sinirangan nga mga India naghi-alang hin paggamit han pulong nga *Indonesia*; an ira karuyag an pagtawag nga *Malayo nga Kapurupod'an* (*Maleische Archipel*); an *Nederlandes nga Sinirangan nga Indya* (*Nederlandsch Oost Indië*), ha popular an pagtawag nga *Indië*; *an Sidlangan* (*de Oost*); ngan *Insulinde*.

Katapos han 1900, an ngaran nga *Indonesia* nagin masahid ha mga katitirok ha akademiya ha gawas han Nederlandes, ngan ginpili ini han mga nasyonalista nga grupo nga Indonesyano para hin pagpamahayag ha politika. Hi Adolf Bastian, han Unibersidad han Berlin, nagpasikat han ngaran pinaagi han iya barasahon nga *Indonesien oder die Inseln des Malayischen Archipels, 1884–1894*. An syahan nga Indones nga iskolar nga nággámit han ngaran hi Suwardi Suryaningrat (Ki Hajar Dewantara), han pagtukod niya hin bureau hin prensa han 1913 ha Nederlandes nga gintawag niya nga *Indonesisch Pers-bureau*.

## Mga lalawigan han Indonesya

**Province map of Indonesia**|
Aceh
Amihan nga Sumatra
Katundan nga Sumatra
Riau
Kapurupod-an Riau
Bangka- Belitung
Jambi
Salatan nga Sumatra
Bengkulu
Lampung
Banten
Jakarta
Katundan nga Java
Butnga nga Java
Yogyakarta
Sinirangan nga Java
Bali
Katundan nga Nusa Tenggara
Sinirangan nga Nusa Tenggara
Katundan nga Kalimantan
Butnga nga Kalimantan
East Kalimantan
Salatan nga Kalimantan
Amihan nga Sulawesi
Amihan nga Maluku
Butnga nga Sulawesi
Gorontalo
Katundan nga Sulawesi
Salatan nga Sulawesi
Timugan nga Sulawesi
Maluku
Katundan nga Papua
Papua

 |

**Mga Lalawigan han Indonesia**| Selyo | Lalawigan | ISO | Ulohan | Katawhan | Kahaluag (km²) | Tigaman | Katitirok hin Purô |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Amihan nga Maluku (A. g. Moluccas) | ID-MU | Ternate | 890,000 | 30,895 |  | Maluku Islands and New Guinea |
|  | Amihan nga Sulawesi | ID-SA | Manado | 2,154,234 | 15,364 |  | Sulawesi |
|  | Amihan nga Sumatra | ID-SU | Medan | 11,642,000 | 71,680 |  | Sumatra |
|  | Bali | ID-BA | Denpasar | 3,150,000 | 5,633 |  | Nusa Tenggara |
|  | Bangka-Belitung | ID-BB | Pangkal Pinang | 1,300,000 | 18,725 |  | Sumatra |
|  | Banten | ID-BT | Serang | 9,083,114 | 9,161 |  | Java |
|  | Bengkulu | ID-BE | Bengkulu | 1,564,000 | 21,168 |  | Sumatra |
|  | Butnga nga Java | ID-JT | Semarang | 31,820,000 | 32,548 |  | Java |
|  | Butnga nga Kalimantan (B. g. Borneo) | ID-KT | Palangkaraya | 1,912,747 | 153,564 |  | Kalimantan |
|  | Butnga nga Sulawesi | ID-ST | Palu | 1,820,000 | 68,089 |  | Sulawesi |
|  | Gorontalo | ID-GO | Gorontalo | 830,200 | 12,215 |  | Sulawesi |
|  | Ispisyal nga Ulohan nga Rehiyon han Jakarta | ID-JK | Jakarta | 8,389,443 | 750 | Nasodnon nga ulohan, direkta nga gindudumara | Java |
|  | Jambi | ID-JA | Jambi | 2,742,196 | 53,436 |  | Sumatra |
|  | Katundan nga Java | ID-JB | Bandung | 35,724,000 | 34,817 |  | Java |
|  | Katundan nga Kalimantan (K. g. Borneo) | ID-KB | Pontianak | 4,073,304 | 146,807 |  | Kalimantan |
|  | Katundan nga Nusa Tenggara | ID-NB | Mataram | 4,015,102 | 19,709 |  | Nusa Tenggara |
|  | Katundan nga Papua |  | Manokwari | 800,000 | 115,364 | Nalalaín nga rehiyon | Maluku Islands and New Guinea |
|  | Katundan nga Sulawesi | ID-SR | Mamuju | 938,254 | 16,796 |  | Sulawesi |
|  | Katundan nga Sumatra | ID-SB | Padang | 4,241,000 | 42,297 |  | Sumatra |
|  | Lampung | ID-LA | Bandar Lampung | 6,731,000 | 35,376 |  | Sumatra |
|  | Maluku (Moluccas) | ID-MA | Ambon | 1,266,000 | 46,975 |  | Maluku Islands and New Guinea |
|  | Nanggroe Aceh Darussalam | ID-AC | Banda Aceh | 3,930,000 | 57,366 | Nalalaín nga rehiyon | Sumatra |
|  | Papua | ID-PA | Jayapura | 2,795,182 | 421,981 | Nalalaín nga rehiyon | Maluku Islands and New Guinea |
|  | Riau | ID-RI | Pekanbaru | 4,948,000 | 82,232 |  | Sumatra |
|  | Islas Riau | ID-KR | Tanjung Pinang | 1,198,526 | 21,992 |  | Sumatra |
|  | Salatan nga Kalimantan (S. g. Borneo) | ID-KS | Banjarmasin | 3,054,129 | 36,985 |  | Kalimantan |
|  | Salatan nga Sulawesi | ID-SN | Makassar | 7,497,701 | 72,781 |  | Sulawesi |
|  | Salatan nga Sumatra | ID-SS | Palembang | 6,900,000 | 53,436 |  | Sumatra |
|  | Sinirangan nga Java | ID-JI | Surabaya | 34,766,000 | 47,922 |  | Java |
|  | Sinirangan nga Kalimantan (Sg.Borneo) | ID-KI | Samarinda | 2,750,369 | 245,238 |  | Kalimantan |
|  | Sinirangan nga Nusa Tenggara | ID-NT | Kupang | 4,260,294 | 47,876 |  | Nusa Tenggara |
|  | Timugan nga Sulawesi | ID-SG | Kendari | 1,771,951 | 38,140 |  | Sulawesi |
|  | Nalalaín nga Rehiyon han Yogyakarta | ID-YO | Yogyakarta | 3,121,000 | 3,186 | Nalalaín nga rehiyon (sultanato) | Java |

## Album

* Indonesia
* Nasodnon nga Museo han Indonesia ha Central Jakarta
* Wisma 46, An gihataasi nga edipisyo hin opisina ha Indonesia, nga nahamutang ha butnga hin Jakarta nga skyscraper.
* Jalan Thamrin, an prinsipal nga avenida ha Central Jakarta
* In tren ha estasyon han Gambir ha Central Jakarta
* An Bung Karno Stadium puyde makapamalay hin 100,000 nga mga magkirita
* Mapa han Indonesia
* Mga lalawigan han Indonesia
* Malioboro, an gisikati nga dalan ha syudad han Yogyakarta
* Trans Jogja Bus. Usá nga sistema hin bus rapid transit ha syudad han Yogyakarta
* Mga pinili hin Indonesiano nga pagkaon, upod an *Soto Ayam* (sabaw hin manok), *sate kerang* (mga kebab hin shellfish), *telor pindang* (mga ginpreserba nga bunay), *perkedel* (fritter), and *es teh manis* (matam-is nga tsaa nga may hielo)
* In infanteriya nga sundalo han Indonesyano nga Ehersito nga natambong han Global Peacekeeping Operation Initiative han Nasyones Unidas
* Pindad Panser "Anoa" nga ginpakita dida han Indo Defense and Aerospace Expo 2008
* B-25 Mitchell nga mga bomber han AURI han dekada han mga 1950
* In Javanes nga inhenieryo nagsasada han usa nga mga purtahan hin gun bay doors hin Dutch nga Buffalo, Enero 1942.
* GE U20C ha Indonesia, #CC201-05
* GE U20C "Full-Width Cabin" ha Indonesia, #CC203-22
* GE U20C nga bug-os hin pagkontrol ha kompuyter nga locomotive ha Indonesia, #CC204-06

## Mga tigaman

## Pinanbasaran

## Mga kasarigan

* Friend, T. (2003). *Indonesian Destinies*. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6.
* Ricklefs, M. C. (1991). *A History of Modern Indonesia since c.1300, Second Edition*. MacMillan. ISBN 0-333-57689-6.
* Schwarz, A. (1994). *A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s*. Westview Press. ISBN 1-86373-635-2.
* Taylor, Jean Gelman (2003). *Indonesia: Peoples and Histories*. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
* Vickers, Adrian (2005). *A History of Modern Indonesia*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-54262-6.

## Mga sumpay ha gawas

Gobyerno
* Government of Indonesia Ginhipos 17 Pebrero 2012 han Wayback Machine
* Minister of The State Secretary (Indonesian)
* Statistics Center
* Chief of State and Cabinet Members Ginhipos 12 Oktubre 2014 han Wayback Machine

Kasahiran nga impormasyon
* Indonesia nga entrada ha *The World Factbook*
* Indonesia Ginhipos 26 Abril 2009 han Wayback Machine from *UCB Libraries GovPubs*
* Indonesia ngada ha Open Directory Project
* Indonesia profile from the BBC News
* Indonesia at *Encyclopædia Britannica*
* Wikimedia Atlas han Indonesia
* Official Site of Indonesian Tourism
* Key Development Forecasts for Indonesia from International Futures

|  |  |
| --- | --- |
| Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya / Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) |  |
| Birmania /Myanmar | Brunei | Cambodia/Camboya | Indonesia/Indonesya | Laos | Malaysia | Pilipinas | Singgapura | Taylandya/Thailand | Vietnam |

| Mga Nasod ha Timugan nga Asya |
| --- |
| Birmania/Myanmar | Brunei | Cambodia/Camboya | Indonesia | Laos | Malaysia | Pilipinas | Singgapura/Singapur | Sinirangan nga Timor | Thailand/Tailandya | Vietnam |

| Mga Nasod ha Asya |
| --- |
| Afganistan | Amihanan nga Korea | Arabya Saudi | \*Armenya | \*Aserbaiyan | Barein | Bangladesh | Birmania/Myanmar | Brunei | Butan | Cambodia/Camboya | \*Ehipto | Emiratos Arabes Unidos | \*Georgia | Hapon | Hordanya | India | Indonesia/Indonesya | Irak | Iran | Israel | \*Kasahistan/Kazakhstan | Kirguistan | Kuwait | Laos | Libano | Malaysia | Maldivas | Mongolya | Nepal | Oman | Pakistan | Pilipinas | Qatar/Catar | \*Rusia | Salatan nga Korea | Singgapura | Sinirangan nga Timor | Sirya | Sri Lanka | Taiwan (Republika han Tsina) | Tayikistan | Thailand/Tailandya | Tsina (Kanan Katawhan Republika han Tsina) | Turkmenistan | Turkeya | Usbekistan | Vietnam | Yemen |