Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nangangarat-an Duro

Iton **Nangangarat-an Duro** (Iningles:*Critically Endangered*) in gihahataasi nga kaarangay hin pamimiligro nga ginhatag han IUCN Pula nga Listahan para han mga espesyis.
# Bradypus pygmaeus

| *Bradypus pygmaeus* |
| --- |
|   |
| Kahimtang han Pagpapabilin |
|  Critically Endangered  (IUCN 3.1) |
| Siyentipiko nga pagklasipika |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ginhadi-an: | Animalia  |
| Phylum: | Chordata  |
| Ubosphylum: | Vertebrata  |
| Klase: | Mammalia  |
| Infraklase: | Eutheria  |
| Orden: | Pilosa  |
| Banay: | Bradypodidae  |
| Genus: | Bradypus  |
| Espesye: | **Bradypus pygmaeus**  |

 |
| Binomial nga ngaran |
| **Bradypus pygmaeus** Anderson and Handley, 2001 |

An Bradypus pygmaeus in uska species han Mammalia nga ginhulagway ni Anderson ngan Charles O. Handley hadton 2001. An *Bradypus pygmaeus* in nahilalakip ha genus nga *Bradypus*, ngan familia nga Bradypodidae. Ginklasipika han IUCN an species komo nangangarat-an duro. Waray hini subspecies nga nakalista.

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
# Salabay

| Jellyfish |
| --- |
|   |
| Siyentipiko nga pagklasipika |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ginhadi-an: | Animalia  |
| Phylum: | Cnidaria  |
| Klase: | **Scyphozoa** Goette, 1887 |

 |
| Orders |
|
Stauromedusae
Coronatae
Semaeostomeae
Rhizostomae |

salabay o bokya
**Salabay**, **Bokya**, **Budol** o **Bantól**, mga hayop na nalangoy ngan mali in payong o bagtingan na gulaman ngan may *tentacles*. Sakob ini san Phylum Cnidaria.

Nahihiagian an salabay sa natanan na kadagatan, mapahibababaw o hilarum. Mayaon pipira na bokya na mahihiagian sa matapsi na tubig. Komon an salabay sa mga baybay sa bug'os na kalibutan. Nagkinalangoy na an salabay sa kadagatan sin diri mahabubo 500 milyones katuig. ug posible 700 milyones katuig o malahos pa, ngan sira an pinakaagap na *multi-organ* na hayop.

## Taxonomiya

An lion's mane jellyfish (*Cyanea capillata*), usa na darako na specie san salabay.
*purple-striped jellyfish*
Sakob san **Medusozoa** an salabay, an clade san mga cnidarian na diri gin'api an Anthozoa (hal., *coral* ngan *anemone*). Nagsusuwestyon ini na an porma-medusa nag-*evolve* tikang sa *polyp*.

An upat na mayor na klase san medusozoa na Cnidaria amo an:

* Scyphozoa,an ginsesering na ungud na salabay.
* Cubozoa, ( o *bokya*) korte kahon an *bell*, ngan may *velarium* na naayuda para mas malaksi lumangoy.
* Hydrozoa
* Staurozoa, (*stalked jellyfish*) wara ini *polyp stage*

mga hayop na pirmi naaalahan na medusa na salabay.

* Siphonophora, sakob sa hydrozoa na ordo. halimbawa an *Portuguese Man o' War*.
* Ctenophores, (*comb jellies*) may ada kalugaringun na phylum sa Cnidaria.
* Salpida, myembro san chordata, ngan mas harani na uropod san tawo kaysa san mga cnidaria ngan *comb jellies*.

Malahos 200 na specie may'ada an Scyphozoa, harani 50 na specie may'ada an Staurozoa, 20 specie san Cubozoa, ngan an Hydrozoa maabot 1000–1500 na specie na nagproprodyus medusae (ngan mas damo pa na hydrozoa an diri na prodyus medusae).

## Mga kasarigan
# James Bond

Hi **James Bond**, kodigo ngaran 007, in usa nga himo-himo nga karakter nga hinimo han tuig 1953 ni manunurat Ian Fleming, nga gumawas ha napulo kag-duha nga nobela ngan duha haglipot nga susmatanon nga mga koleksyon.
# Ian Fleming

**Ian Lancaster Fleming** (28 Mayo 1908 – 12 Agosto 1964) in usa ng Ingles nga manunurat, nga nagin bantog tungod han iya mga espiya nga nobela na James Bond.
# Steffi Graf

Steffi Graf (2005)
Hi **Stefanie Maria "Steffi" Graf** (natawo hadin 14 Hunyo 1969, ha Mannheim, Baden-Württemberg, West Germany) in uska Aleman nga paragmulay hin tennis.
# 1988

|  |  |
| --- | --- |
| Yukottuig: | Ika-2 nga yukottuig |
| Mga gatostuig: | Ika-19 nga gatostuig – **Ika-20 nga gatostuig** – Ika-21 nga gatostuig |
| Mga dekada: | 1970 nga dekada  – 1980 nga dekada –  1990 nga dekada |
| Mga tuig: | 1985 1986 1987 – **1988** – 1989 1990 1991 |

Hiunong ini nga artikulo han tuig 1988.
An **1988** in uska tuig han kalendaryo.

## Mga nanhitabo

## Mga natawo

### Enero

Robert Sheehan
Skrillex
Jade Ewen
* Enero 1 – Nelufar Hedayat, British personalidad ha televisyon
* Enero 3
	+ Jonny Evans, Northern Irish footballer
	+ J. R. Hildebrand, Amerikano na race car driver
* Enero 5 – Pauline, French composer, songwriter and singer
* Enero 7
	+ Haley Bennett, Amerikana na aktres ngan singer
	+ Robert Sheehan, Irish na aktor
* Enero 8
	+ Michael Mancienne, Inglis na footballer
	+ Adrián López Álvarez, Espanyol na footballer
* Enero 9
	+ Marc Crosas, Espanyol na footballer
* Enero 12
	+ Claude Giroux, Canadiano na ice hockey player
	+ Andrew Lawrence (actor), Amerikano na aktor
* Enero 14
	+ Kacey Barnfield, English na aktres
	+ Hakeem Nicks, American football player
	+ Tom Rosenthal, English aktor ngan Komedyante

### Pebrero

Maiara Walsh
Rihanna
* Pebrero 2 – Meghan Collison, Canadian na modelo
* Pebrero 3
	+ Cho Kyuhyun, Koreyana na singer (Super Junior)
	+ Gregory van der Wiel, Dutch international footballer
* Pebrero 4 – Carly Patterson, Amerikano na gymnast
* Pebrero 6 – Bailey Hanks, Amerikana na singer, aktres ngan dancer
* Pebrero 5 – Karin Ontiveros, Mexican beauty queen

* Hulyo 25 - Sarah Geronimo, artista ug modelo ha Manila.

## Mga namatay
# Enero 23

Batakan:EneroKalendaryo2026
An **Enero 23** an ika-23 nga adlaw han tuig han kalendaryo Gregoriano. Mayda pa 342 nga adlaw (343 kon *leap year*) nga nahabilin hit tuig.

## Mga Importante nga Nahinabo Yana nga Adlaw

## Mga Natawo Yana nga Adlaw

## Mga Namatay Yana nga Adlaw

## Mga Ginsaurog Yana nga Adlaw

## Mga Sumpay ha Gawas

* BBC: On This Day
* Today in History: January 23 Ginhipos 2005-10-28 han Wayback Machine

|  |
| --- |
| Enero (Paniniyahan) | Pebrero (Hurawbisbis) | Marso (Karayapanhon) | Abril (Tugastugasan) | Mayo (Badlukan) | Hunyo (Purukpukay) | Hulyo (Sakahon) | Agosto (Hungodhungod) | Septyembre (Tambalanga) | Oktubre (Kuskos) | Nobyembre (Panlinti) | Disyembre (Panlagkat) |
# 1960

|  |  |
| --- | --- |
| Yukottuig: | Ika-2 nga yukottuig |
| Mga gatostuig: | Ika-19 nga gatostuig – **Ika-20 nga gatostuig** – Ika-21 nga gatostuig |
| Mga dekada: | 1950 nga dekada  – 1960 nga dekada –  1970 nga dekada |
| Mga tuig: | 1957 1958 1959 – **1960** – 1961 1962 1963 |

Hiunong ini nga artikulo han tuig 1960.
An **1960** in uska tuig han kalendaryo.

## Mga nanhitabo

## Mga natawo

## Mga namatay

* Pebrero 14 - Iluminado Lucente, paragsurat, paragsiday, dramaturgo ha Winaray.
# Trintsera han Mariana

An **Trintsera han Mariana** (*Mariana Trench*) usa nga kapuropod-an han Mariana nga nagdudugtong han Kalawdan Pacifico mayda ha 200 kilometro (124 mi) ngan Dagat han Kabisay-an nga kalibutan.
# Linog

An **linog**, pag-uy-og o pag-bay-og ha bawbaw han tuna, usa nga panhitabo nga nagreresulta hin tigda nga pagbulyo hin nakatago nga enerhiya ha ilarom han tuna. Nagkakamayada hin pagbalud han tuna (seismic wave) kun nalinog. Nasasabtan nga may linog kun it tuna nagkikiwa nga danay nagreresulta hit pagguho hito.

## Pinanbasaran
# Hunyo 23

Batakan:HunyoKalendaryo2026
An **Hunyo 23** an ika-174 nga adlaw han tuig han kalendaryo Gregoriano. Mayda pa 191 nga adlaw nga nahabilin hit tuig.

## Mga Importante nga Nahinabo Yana nga Adlaw

## Mga Natawo Yana nga Adlaw

## Mga Namatay Yana nga Adlaw

## Mga Ginsasaurog Yana nga Adlaw

## Mga Sumpay ha Gawas

* BBC: On This Day
* Today in History: June 23 Ginhipos 2005-12-20 han Wayback Machine

|  |
| --- |
| Enero (Paniniyahan) | Pebrero (Hurawbisbis) | Marso (Karayapanhon) | Abril (Tugastugasan) | Mayo (Badlukan) | Hunyo (Purukpukay) | Hulyo (Sakahon) | Agosto (Hungodhungod) | Septyembre (Tambalanga) | Oktubre (Kuskos) | Nobyembre (Panlinti) | Disyembre (Panlagkat) |
# Hunyo 20

Batakan:HunyoKalendaryo2026
An **Hunyo 20** an ika-171 nga adlaw han tuig han kalendaryo Gregoriano. Mayda pa 194 nga adlaw nga nahabilin hit tuig.

## Mga Importante nga Nahinabo Yana nga Adlaw

## Mga Natawo Yana nga Adlaw

## Mga Namatay Yana nga Adlaw

## Mga Ginsasaurog Yana nga Adlaw

## Mga Sumpay ha Gawas

* BBC: On This Day
* Today in History: June 20 Ginhipos 2005-12-20 han Wayback Machine

|  |
| --- |
| Enero (Paniniyahan) | Pebrero (Hurawbisbis) | Marso (Karayapanhon) | Abril (Tugastugasan) | Mayo (Badlukan) | Hunyo (Purukpukay) | Hulyo (Sakahon) | Agosto (Hungodhungod) | Septyembre (Tambalanga) | Oktubre (Kuskos) | Nobyembre (Panlinti) | Disyembre (Panlagkat) |