# Heyograpiya

*Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray*

*Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray*

# **Heyograpiya**

An **heyograpiya** (ha Griyego γεια, "tuna" ngan γραφειν, "pagdeskribir" o "pagsurat" o "pagmapa") amo an siyensya nga nag-aaram han kalibutan ngan han mga kaangayan, mga sosyudad, ngan fenomena nga aada hini. Iton literal nga kahubad han Griyego amo iton "pagdeskribir o pagsurat mahitungod han Kalibutan". Hi Eratosthenes (275-195 B.C.) amo an syahan nga tawo nga naggamit han pulong nga "heyograpiya".

Usa ka iksampulu hin MAPA OSM

## An pag MAPA

Pagkuha hin usa nga sukulan para imu basihan han imu pitad. Ini nga sukulan in sidngun ta nga pitad. An imu pitad ansya an sukul han usa nga sukulan. Sukla an imu pitad kun nasagka ngan kun nalugsad. Gamit kompas paghimu han imu mapa.

Pagtikang mu paglakat kitaa kun diin an nurti. Kun atubangan mo an nurti lakat tipakadtu ha nurti. Ihapa an imu pitad kun ada ka man ha patag. Kun naka-ihap ka hin usa ka gatos (100) nga pitad ha patag tipakadtu ha nurti. Sumagka ka kalim-an kag upat (54) nga pitad. Lumugsad napulu kag walu (18) nga pitad. Pag abut mu ha tabi han dagat, itun an tutuban han tona. Igsurat 100 patag, 54 sagka ngan 18 lugsad tipanurti.

Adtu ka na ha nurti, talikud para umatubang ha imu an dagum. Pakadtu ikaw ha imu tuu o wala, hini nga atun liksiyun makadtu kita ha tuu. Tipakadtu kita ha katundan. Lakat tikadtu ha katundan mayda kita 30 nga pitad ha patag. Igsurat 30 patag tikang nurti atubang sur tipatuu katundan. Pakadtu ha imu wala para umatubang ka na liwat ha sur. Lakat nga nagkamayda ka 36 nga pitad sagka ngan 6 nga pitad lugsad. Midyu huruhimubu na an bukid nga guin agian. Lakat ngan nakahimu ka pitad ha patag hin kawaloan (80) nga pitad ha patag ngadtu ha tabi. Pakadtu ha imu wala ma-atubang ka han sinirangan. Lumakat ka ngan nakahimu hin katloan (30) nga pitad ha patag, pakadtu ha imu wala maatubang ka han sur, lumakat ka ngan nakahimu karuhaan (20) nga pitad ha patag.

An kabug-usan:

Iyu balay

100 pitad patag tipanurti

54 pitad sagka tipanurti ; 27 pitad patag

18 pitad lugsad tipanurti ; 27 pitad patag

ha nurti nagpa wala

30 pitad patag tipa katundan

nagpa wala

36 pitad sagka tipa sur ; 18 pitad patag

6 pitad lugsad tipa sur ; 18 pitad patag

80 pitad patag tipa sur

nagpa wala

30 pitad patag tipa sinirangan

nagpa tuu

20 pitad patag tipa sur

Iyu na balay.

An usa nga pitad pag nasagka ansya in katunga la han usa nga pitad ha patag. An usa nga pitad tipalugsad ansya in usa kag tunga nga pitad ha patag.

Kun susuklun an tona mayda iksaktu ngada subra guti tungud han tabi nga dagat nga na tipahiwi. Didi ha sur-katundan.

100 + 27 = 127, 127 + 27 = 144 pitad sur-nurti nga katadungan

18 + 18 = 36, 36 + 80 = 116, 116 + 20 = 136 pitad nurti-sur nga katadungan

an pagkakaibba nga 18 ansya an pagkakaibba han kahitas-un han bukid.

30 pitad sinirangan-katundan nga katadungan

30 pitad katundan-sinirangan nga katadungan

## An pagsukul han Bukid

Tipa-nurti

54 pitad sagka han bukid (sur han bukid)

18 pitad lugsad han bukid (nurti han bukid)

Tipa-sur

36 pitad sagka han bukid (nurti han bukid)

6 pitad lugsad han bukid (sur han bukid)

Kun atun bana-banaun, pagsagka tipa nurti 54S ngan pag lugsad 18L tipasur, kun ha pagsagka katunga la han pitad ha patag bali 27 la an 54S ngan paglugsad usa ngan tunga han pitad ha patag bali 27 an 18L. An kahitas-un han bukid ha tuktuk in 54 pitad, ha ligid in 36 pitad.

Sukul han bukid:

Kahitas-un ha butnga: 54 pitad

Kahitas-un ha ligid: 36 pitad

Kahilapdun ha butnga: 27 pitad

Kahilapdun ha ligid: 18 pitad

## An Pag-sukul han Purok

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas