Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mîtrinne Mer

Li **Mîtrinne Mer** ou **Mer Mediteranêye**, c' est ene mer metowe å mitan des teres, inte l' Urope, l' Afrike et l' Azeye.

Elle a-st ene sitindêye di 2.966.000 km², et si pus grande parfondeu est di 5.120 metes (sol boird do cåziyea do Peloponeze).

E 1869, li Mîtrinne Mer est raloyeye al Rodje Mer på Canå d' Suez.
Å coûtchant elle radjond l' Oceyan Atlantike på stroet d' Djibraltar, eyet å levant ele radjond li Noere Mer på stroet d' Marmara.

## Payis del Mîtrinne Mer

*Loukîz a :* Djivêye des payis del Mîtrinne Mer
Les payis åtoû del Mîtrinne Mer sont, tot shuvant l' sins di l' ôrlodje: Espagne, France, Monaco, Itåleye, Esloveneye, Crowåceye, Bosneye, Albaneye, Grece, Turkeye, Sireye, Liban, Israyel, Palestene, Edjipe, Libeye, Tunizeye, Aldjereye eyet Marok.

Les grandès iyes sont: Iyes Balears, Corse, Sardingne, Sicile, Chîpe, Male.

## Istwere do mot

Li no di *Mîtrinne Mer* est on calcaedje do lomaedje grek, passé eto e l' arabe: *el bahr el abiad el moutawasset* (البحرالأبيض المتوس, Li Blanke Mîtrinne Mer).
I fourit atåvlé diviè 1995 pa les rfondeus, come sitindaedje a pårti do mot "mîtrin"; c' esteut pus simpe ki di calker li tcherpinte *medi-terra*, come, boutans, e flamind *Middelandse Zee* (Mer metowe å mitan des Teres).
Eployî pa sacwants ôtès djins, il a bén passé dins l' lingaedje des djonnes k' ont raprind l' walon a pårti des dnêyes eplaideyes so les fis e rfondou, a pårti des anêyes 2000 et des.
Vocial ene fråze da Joseph Docquier, a èn amostraedje di l' eformatike e walon, al Viye Såm dedja e 1995: *Vola èn ome ki nos vént did houte del Mîtrinne Mer po nos fé on mostraedje so l' ovraedje des éndjoles e walon*.

Li no di *Mer Mediteranêye* vént do latén *Mare Mediterraneum* (Mer do Mitan des teres); les romins el lomént eto *Mare Nostrum* (Nosse Mer).
# Tropike del Crantche

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Crantche », loukîz cial.
Li **tropike del Crantche** u **tropike do Crantche**, c' est forveyowe roye, a môde di ceke ki côpe li Dmeye Bole bijhrece e deus.

C' est l' pont l' pus bijhrece wice ki l' solea lût di scwere a on metou moumint, cial li 21 di djun.

Di l' ôte des costés del Daegne, gn a l' Tropike do Gadot.

## Evirounmint

Totåtoû do tropike del Crantche, gn a des dezerts, inte di zels li Dezert do Sara.

## Sourdant