Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zacate

Li **zacate** (arabe **زكاة**) u **tcharité sol tcheté**, c’ est ene tcharité ki tos les muzulmans k’ ont do bén divèt rexhe, di leu plinne volté, on côp l’ an. Po dire si on a do bén u nén, on-z a metou on livea minimom (lomé en arabe "niçab").

Li zacate est carculêye sol tcheté d’ ene mierdjin k’ a dmoré etir tot åd dilon d’ l’ anêye. Li montant a pårti azès pôves, c’ est li cwårt do dijhinme di ci-cial, dj’ ô bén 2,5 åcint.

C' est onk des cénk pilés d' l' Islam.

*Li zacate sol tcheté est diferinne del "zacate di djune" (zakat el-fitr), k' on baye les dierins djoû do cwareme muzulman.*
# Indjén spaciå

On **indjén spaciå**, c' est èn indjén ki bodje ådzeu des airs (dins l' cir ou l' espåce). Årvier do volant indjén ki vole dins les airs.

Les djins ki sont dvins sont lomés cir-naivieus.

## Sôres d' indjéns spaciå

* fuzêye
* cir-naivete
* spoutnik
	+ tévéspoutnik
* Cir-eståcion
* Sonde eterplanete
# Grece

|  |
| --- |
| Grece |
|  |  |
| Drapea | **Åres nåcionåles** |
| Imne nåcionå: *Hymne à la Liberté* |
|  |
| Mwaisse-veye | Atene |
| Lingaedje oficir | Grek (lingaedje) |
| Sitindêye • totåle • aiwe |  131 957 km² 2.3% |
| Populåcion • totåle • dinsité |  10,482,487 dimorants 79.4 djins/km² |
| Dislaxhaedje | 25 måss 1821 (Julian) |
| Tchîf d' estat | Konstantínos Tasoúlas |
| Prumî minisse | Kyriákos Mitsotákis |
| Manoye | uro |
| Coisse d' eure | UTC+02:00 |
| Preficse telefonike | +30 |
| Dominne internete | .gr, .ελ |
|  I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou **Grece** |
| Modele: voy • copene |

Li **Grece**, c' est on payis di l' Urope nonnrece, metowe sol Mîtrinne Mer, et mimbe di l' Union uropeyinne.
# Etchikî politike

L' **etchikî politike**, c' est èn adjinçna ki rprezinte les politikes pårtis.

End egzistêye sacwantès sôres.

## Sôres

### 1D

Etchikî politike e-n ene diminsion| Gåtche | Cinte | Droete |
| --- | --- | --- |
| Foite gåtche | Gåtche timprowe | Cinte-gåtche | Foirt cinte | Cinte-droete | Droete timprowe | Foite droete |

### 2D

* Li lene coûtcheye, ki rwaite l' economeye seulmint, va del foite gåtche disk' a l' foite droete. Li lene sitampêye, ki rwaite li djinre d' govienmint, va di l' otoritarisse viè l' libertariyanisse.
* On ôte adjinçna då minme djinre.
* Etchikî politike des pårtis politikes bedjes e 2019.

## Referinces eyet sourdants
# Leonardo DiCaprio

**Leonardo DiCaprio**, e 2019.
**Leonardo DiCaprio**, c' est on rlomé acteur di cinema estazunyin k' a skepyî li 11 di nôvimbe 1974.

## Fimes

* 1997 - *Titanic*
* 2002 - *Catch Me If You Can*
* 2002 - *Gangs of New York*
* 2004 - *The Aviator*
* 2006 - *The Departed*
* 2010 - *Inception*
* 2010 - *Shutter Island*
* 2013 - *The Wolf of Wall Street*
* 2015 - *The Revenant*
* 2019 - *Once Upon a Time in Hollywood*

## Referince
# Lingaedje

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Lingaedje », loukîz cial.
Li simbole di l' interlingue : on lingaedje edvinté.
*Loukîz a :* «Djivêye des lingaedjes del Daegne»
On **lingaedje** (on dit eto ene **langue**), c' est l' cåzaedje d' on peupe, sovint k' a stî ehåyî pa des linwincieus po esse sicrît todi del minme manire, et eployî oficirmint pa ç' peupe la, et les peupes k' ont stî colnijhîs d' lu.

## Sôres di lingaedjes

Les lingaedjes nén co totafwaitmint ehåyîs, et les lingaedjes ki s' ont spårdou so ene grande sitindêye, polèt aveur sacwants diyalekes.

Les lingaedjes ki n' sont pus djåzés ki pa ene pitite trope di djins, todi pus tene, sont lomés mancîs lingaedjes u lingaedjes dilérins.

Li walon est asteure lådjmint loukî come on lingaedje. Les accints do walon polèt esse riwaitîs come des diyalekes do walon.

## Hårdêyes divintrinnes

* Tos les lingaedjes del Daegne
* Djivêye des lingaedjes diswalpés so Wikipedia

## Hårdêye difoûtrinne

* Li lingaedje walon et les diyalekes walons (e francès, da Yannick Bauthière)

## Pî-note
# 15 di nôvimbe

Li 15 di nôvimbe, c' est li 319inme djoû d' l' anêye do calindrî grigoryin (li 320inme po ls anêyes bizetes), et k' i n' dimeure pus k' 46 djoûs po disk' al fén d' l' anêye.

## Ça s' a passé ç' djoû la

### Etrevéns a vey avou l' walon et l' Walonreye

### Ôtès sacwès

## Ont vnou å monde ci djoû la

### Rilomés Walons et waloneus

* 1835 : Xavier Bodart

### Ôtès djins

## Ont morou ç' djoû la

### Rilomés Walons et waloneus

### Ôtès djins

## Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles

---

**Vey eto:**

13 di nôvimbe - 14 di nôvimbe - 16 di nôvimbe - 17 di nôvimbe - les 366 djoûs d' l' anêye

djanvî, fevrî, måss, avri, may, djun, djulete,
awousse, setimbe, octôbe, nôvimbe, decimbe
# 4 d' avri

Li 4 d' avri, c' est li 94inme djoû d' l' anêye do calindrî grigoryin (li 95inme po ls anêyes bizetes), et k' n a co 271 djoûs po disk' al fén d' l' anêye.

## Ça s' a passé ç' djoû la

### Etrevéns a vey avou l' walon et l' Walonreye

* 1640 : hosmint d' tere après Lidje, k' on ndè cåze dins li «paskeye des lotchets»

### Ôtès sacwès

## Ont vnou å monde ci djoû la

* 1886 : Zénobe Gramme

## Ont morou ç' djoû la

## Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles

---

**Vey eto:**

2 d' avri - 3 d' avri - 5 d' avri - 6 d' avri - les 366 djoûs d' l' anêye

djanvî, fevrî, måss, avri, may, djun, djulete,
awousse, setimbe, octôbe, nôvimbe, decimbe
# Mecsike

Estats do Mecsike di diferins liveas d' diswalpaedje
Payizaedje
Li **Mecsike**, c' est on dislaxhî payis d' Amerike bijhrece.

Mwaisse veye: Mecsico

Manoye: pezo mecsikin

Lingaedjes:

* espagnol (oficire)
* lingaedjes do payis: nén ricnoxhous

## Djeyografeye

Binde di tere, ki s' rastroetixh aviè Nonne inte l' Oceyan atlantike (å Levant) eyet l' Påjhûle Oceyan (å Coûtchant).

## Istwere

* civilizåcion maya
* civilizåcion asteke
* abrocaedje des Espagnols, vinant d' «Ispagnola» (Ayiti), dizo l' moennance da Hernan Cortés.
* Cwand Napoleyon evayixha l' Espagne (1808), les Mecsikins declarèt leu dislaxhaedje di l' Espagne e 1910.
* Li prumî impire (1821-1824) ki comprindeut totes les coloneyes espagnoles, del Californeye å Costa Rica, ni fjha nén long feu. Si dfinaedje e 1824 va provoker li disrashonnaedje di l' Amerike cintråle.
* Prumire republike (federåle) (1824-1833) shuvowe d' ene republike cintralisse (1833-1845)
* Abrocaedje des Estazunyins (1845-1847): li Mecsike piede li mitan di s' teritwere (tos les estats d' Nonne des Estats Unis d' asteure).
* Diferinnès rifômes, inte di zeles li creyåcion d' èn estat layike (1857) pu li moratwere sol ripayaedje des desses di l' estat (1862). C' est adon ki les Francès, les Espagnols et les Inglès, ni veyant vni li rtoû des brokes k’ il avént prusté, mancît d' evayi l' payis. Mins les bidons fourît arindjîs avou les Espagnols et les Inglès. Dimorént les Francès ki prindît l' povwer avou l' aidance des pårtis wårdiveus.
* Deujhinme impire, k' el corone rivént a Miyin d' Otriche, l' ome da Tchårlote di Beldjike (1864). Cisse-ciale divént don imperresse do Mecsike. Mins les sôdårds francès si rsaetchèt. Les Bedjes et les Otrichyins evoyèt des sôdårds lavola (2000 po les Bedjes et 6000 po ls Otrichyins). Mins gn a pont d' avance : Miyin est ramassé pås revinteus et fuziyî (1867). Tchårlote, k' a rwangnî l' Urope po dmander d' l' aidance a Napoleyon III ey å påpe Pî IX, divént sote.

* Viye posteure asteke
* Abrocaedje des Espagnols
* Prumire declaråcion d' indipindance
* Prumî impire (1821)
* deujhinme impire (avou Miyin d' Otriche, Tchårlote di Beldjike et les wårdiveus mecsikins)
* fuziyaedje di Miyin d' Otriche
* e 19inme sieke

## Economeye

Mousse e l' ALCAB e 1994.

Li payis ni s' a nén diswalpé come ratindou pa les disfindeus do libe comiece.

## Societé

Foirt siplawné pa les martchands d' droukes, aprume li cocayene.

## Dins les Belès Letes e walon

Yves Paquet: Ya basta et vos nd åroz: live avou sacwants tecses sol Mecsike.

## Hårdêye difoûtrinne

Claudy Raskin, a Mecsico avou mi aparey] (so l' Aberteke)

## Sourdant