Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# France

|  |
| --- |
| France |
|  |  |
| Drapea | **Åres nåcionåles** |
| Imne nåcionå: *Li Marseyesse (ime)* |
|  |
| Mwaisse-veye | Paris |
| Lingaedje oficir | francès |
| Sitindêye • totåle • aiwe |  643 801 km² 0.3% |
| Populåcion • totåle • dinsité |  68,605,616 dimorants 106.6 djins/km² |
| Dislaxhaedje | awousse 843 (Julian) |
| Tchîf d' estat | Emmanuel Macron |
| Prumî minisse | Sébastien Lecornu |
| Manoye | uro, franc Pacifique |
| Coisse d' eure | UTC+01:00 |
| Preficse telefonike | +33 |
| Dominne internete | .fr |
|  I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou **France** |
| Modele: voy • copene |

Li **France**, c' est on payis del Urope coûtchantrece, ki s' mwaisse veye c' est Paris.

## Lingaedjes

Li lingaedje oficir, c' est l' francès. C' est l' seu lingaedje k' on pout djåzer dins totes les plaeces oficires (Pårlumint, evnd.)

Gn a bén ene septantinne di lingaedjes do payis. I sont ricnoxhous come "patrimoenne" del France pa l' årtike 75-1 del nouve mwaisse lwè vôtêye e moes d' djulete 2008. On les pout rindjî come çoula :

* Romans lingaedjes d' oyi
	+ galo
	+ lorin
	+ normand
	+ picård
	+ pweturlin
	+ tchampnwès
	+ walon (Bote di Djivet)
* Ôtes romans lingaedjes :
	+ arpitan
	+ occitan
	+ côsse
* Lingaedjes nén romans
	+ alzacyin
	+ basse
	+ burton
	+ flamind
	+ lussimbordjwès
* Ezès teritweres djudla-mer
	+ canake

## Istwere del France

*Francia*, 1703
Après les gueres France Espagne, gn a yeu l' Påye di Nîmegue, la kel Bote di Djivet, walon-cåzante, a passé des Bas Payis espagnols al France.

Après l' revolucion francesse, les Francès abrokît el Beldjike. Et fote ene dobleur ås Otrichyins al troejhinme batreye di Fleuru.

Après, i divnît les mwaisse del Walonreye (et rashonner li Principåté d' Lidje et les estats walons k' estént Bas Payis otrichyins). C' est çou k' on lome li Redjime francès.

Do côp après, c' est Napoleyon Bonapåre ki prind l' povwer. Bråmint des Walons si vont egadjî dins si årmêye. I serè vinké pol dierin côp al Batreye di Walerlô.

Pus tård e 19inme sieke, gn årè Napoleyon III ki va fé l' guere di Crimêye pu l' guere di 1870.

Sol tournant do 19inme et l' vintinme sieke, on djåzrè mo di l' Afwaire Dreyfus.

Li France fourit ene des prumirès pouxhances a esse emacralêye dins l' Prumire pu l' Deujhinme guere daegnrece.

C' est onk des Estats askepieus do Traité d' Rome (1957).

## Djeyografeye

### Viyaedjes di France metous djusse astok del Walonreye

* Viyaedjes del Bote di Djivet
* Ôtès viyaedjes do Dipårtumint des Årdenes
	+ Les Rivires
* Ôtès viyaedjes do Dipårtumint do Nôr

### Aiwes di France

* Ki passèt eto el Walonreye
	+ Esco
	+ Mouze
	+ Sambe
	+ Simwès
	+ Tchiere
	+ Virwin

* Ôtès aiwes

Li tchestea d' Montsoreau.
## Rilomêyès djins

### Rilomés Francès

* Napoleyon Bonapåre
* Napoleyon III
* Claude Debussy
* Charles De Gaulle
* Emile Zola

### Rilomés Walons k' on dmoré lontins el France

* Georges Ista
* Georges Simenon
* Renkin Sualem
* Terwagne di Marcour
# Almagne

|  |
| --- |
| Almagne |
|  |  |
| Drapea | **Åres nåcionåles** |
| Imne nåcionå: *hymne national allemand* |
|  |
| Mwaisse-veye | Berlin |
| Lingaedje oficir | Almand |
| Sitindêye • totåle • aiwe |  357 587,8 km² 2.3% |
| Populåcion • totåle • dinsité |  83,577,140 dimorants 233.7 djins/km² |
| Dislaxhaedje | 23 may 1949 |
| Tchîf d' estat | Frank-Walter Steinmeier |
| Prumî minisse | Friedrich Merz |
| Manoye | uro |
| Coisse d' eure | UTC+01:00, UTC+02:00 |
| Preficse telefonike | +49 |
| Dominne internete | .de |
|  I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou **Almagne** |
| Modele: voy • copene |

L' **Almagne**, c' est on payis d' l' Urope coûtchantrece, askepieye al fén do 19inme sieke (li 18 di djanvî 1871), bråmint pa les Prûssyins, so l' eritance d' ene pårteye do Sint Impire Romin Djermanike.

Inte 1945 eyet 1989, il a stî côpé a deus l' Almagne coûtchantrece (RFA, BRD) et l' Almagne levantrece (RDA, DDR)

Inte si skepiance et 1919, l' Almagne a contnou on boket del Walonreye, li Walonreye prûssyinne. Mins, e 1919, l' Walonreye a rprins eto des cantons tîxhon-cåzants d' l' Almagne, les Redîmés Payis.

## Istwere

L' Almagne a fwait,ene après l'ôte troes gueres avou l' France :

* li guere di 1870
* li guere di 14
* li guere di 40

Al tchvå sol 19inme et l' 20inme sieke, Bismarck va mete en alaedje ene politike linwistike di rtîxhondijhaedje di l' Almagne, li Kulturkampf.

## Rilomés (et må rlomés) Almands

### des ptits estats di dvant 1871

* Max Stirner
* Friedrich Engels
* Karl Marx
* Immanuel Kant
* Friedrich Nietzsche
* Goethe

### di l' Almagne d' après 1871

* Otto von Bismarck
* Franz Beckenbauer
* Albert Leo Schlageter
* Adolf Hitler
* Angela Merkel
* Michael Schumacher
* li caizer Wiyåme
* Schumann
* Adenauer
* von Braun
* Heinrich Himmler