Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Preyistwere

Li **preyistwere**, c' est çou ki s' a passé avou les djins, divant k' i nel sicrijhénxhe.

## Sacwants dataedjes el preyistwere

-800.000 ans: taeyeyès pires del Montagne-Saint-Pire (Lidje); poleyès pires di l' Inne
Ces traeces la sont rpoirtêyes a des omes di Hazelbiedje (*Homo Heidelbergensis*), les tayons di l' ome di Neyandertal.

-140.000 prumî fossile d' ome di Neyandertal trové a Indji, mins c' esteut èn efant (1830).

-40.000 ome di Spî (neyandertalî).

-30.000 arivêye di l' ome sepiant (*Homo sapiens*), vinant do Moyén-Levant (tayeyès pires mî travayeyes ki davance a Astire, Sclayin, Han-So-Lesse, å Grognon).

## Sourdant
# Årmonak

Prumire pådje di l' årmonak walon del Samwinne di 1888
Èn **årmonak**, c' est on ptit live avou tos les djoûs d' ene anêye, et des ptits scrijhaedjes k' ont-st a vey avou tchaeke djoû, tchaeke samwinne, tchaeke moes, tchaeke såjhon.

On î mete eto les cwårtîs del Lune.

On î pout radjouter des spots, des dijhêyes, evnd..

A stî on tins ki les årmonaks estént des vraiys pitits lives avou des scrijhaedjes d' oteurs.

E 20inme sieke, les årmonaks ont stî bråmint replaecîs pa des pindåves calindrîs.

## Årmonaks et calindrîs walons

*Loukîz a :* årmonak e walon
# Colombeye

|  |
| --- |
| Colombeye |
|  |  |
| Drapea | **Åres nåcionåles** |
| Imne nåcionå: *Hymne national de la Colombie* |
|  |
| Mwaisse-veye | Bogota |
| Lingaedje oficir | Espagnol |
| Sitindêye • totåle |  1 141 748 km² |
| Populåcion • totåle |  52,321,152 dimorants 45.8 djins/km² |
| Dislaxhaedje | 1810 |
| Tchîf d' estat | Gustavo Petro |
| Prumî minisse | Gustavo Petro |
| Manoye | peso colombien |
| Coisse d' eure | UTC−05:00, Amérique/Bogota |
| Preficse telefonike | +57 |
| Dominne internete | .co |
|  I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou **Colombeye** |
| Modele: voy • copene |

Li **Colombeye**, c' est on payis d' Amerike nonnrece.

Mwaisse veye: Bogotá.

Li lingaedje oficir, c' est l'espagnol.

Prezidint : Gustavo Petro

* Bogotá.
* Gabriel García Márquez.

## Dipårtumint.

Li Colombeye est pårteye e 32 dipårtumint.

| Dipårtumint. | Mwaisse veye |
| --- | --- |
| Amazonas | Leticia |
| Antioquia | Medellín |
| Arauca | Arauca |
| Atlántico | Barranquilla |
| Bolívar | Cartagena de Indias |
| Boyacá | Tunja |
| Caldas | Manizales |
| Caquetá | Florencia |
| Casanare | Yopal |
| Cauca | Popayán |
| Cesar | Valledupar |
| Chocó | Quibdó |
| Córdoba | Montería |
| Cundinamarca | Bogotá |
| Guainía | Inírida |
| Guaviare | San José del Guaviare |
| Huila | Neiva |
| La Guajira | Riohacha |
| Magdalena | Santa Marta |
| Meta | Villavicencio |
| Nariño | San Juan de Pasto |
| Norte de Santander | San José de Cúcuta |
| Putumayo | Mocoa |
| Quindío | Armenia |
| Risaralda | Pereira |
| San Andrés y Providencia | San Andrés |
| Santander | Bucaramanga |
| Sucre | Sincelejo |
| Tolima | Ibagué |
| Valle del Cauca | Cali |
| Vaupés | Mitú |
| Vichada | Puerto Carreño |
# Gagåz (lingaedje)

Li **gagåz**, c' est on lingaedje troucrece djåzé på peupe do minme no di Moldaveye, Oucrinne, Rûsseye et Tourkeye.

C' est l' lingaedje oficire del redjon otonome di Gagåzeye, e l' Moldaveye.

Côde ISO : **gag**

## Parintêye

Li gagåz est près-parint des lingaedjes troucreces del minme coxhe : l' azeri, li troucminne, li tatår di Crimêye et l' trouk lu-minme.

## Accints

Gn a deus accints bén ricnoxhous, li gagåz bulgåre et l' gagåz del mer.

## Sicrijhaedje

Come pol tatår di Crimêye, les djins ont tchicté po saveur kén alfabet prinde.

Al fén do 19inme sieke, on l' a scrî e l' alfabet grek.

A cmincî di 1957, ça a stî e cirilike, disk' å disrashonnaedje di l' URSS e 1991.

Pol djoû d' ouy, li gagåz est scrît e-n alfabet latén, a môde do trouk.

Gn a djusse deus letes a pårt :

* li lete ä pol son æ (li minme son si scrît ə e-n azeri)
* li ⟨ț⟩ or ⟨ţ⟩ metowe pol son ts (come e roumin).