Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Djoû

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Djoû », loukîz cial.
On **djoû**, c' est ene termene di 24 eures ki cmince djusse après meynute et s' finixh al meynute d' après.

Li djoû d' 24 eures est diferin del djournêye, ki c' est l' tins inte li lever do solea et solea-djus.

## Pårtixhaedjes et rashonnaedjes

Li djoû est don cpårti e 24 eures, tchaeke eure estant leye-minme pårteye e 60 munutes.

Dins l' vicaedje corant, li djoû d' 24 eures est aprume pårti a deus, inte li djournêye et l' nute.

Set djoûs fijhèt ene samwinne.

Ene trintinne di djoû fwaiynut on moes

I fåt 365 djoûs po fé ene anêye. Po les anêyes bizetes, c' est 366.
# Fime

Tournaedje d' on fime e-n on molén el Walonreye
On **fime**, c' est des imådjes ki passèt ene padrî l' ôte divant ene foite lampe, po mostrer do mouvmint, et ki conte istwere u dene des racsegnes so on sudjet, et passer å cinema u al televuzion.

## Motlî

On fime est cmandé pa on produjheu et fwait pa on fjheu d' fimes ("reyalizeu"), sol sinnariou (scrip), sicrît pa on scrijheu d' fimes. Les djouweus(es) di role sont lomés acteurs et actresses. I sont mostrés pa èn meteu el sinne. Li tins k' on boute po fé l' fime si lome li filmaedje u tournaedje.

Li prindaedje des portraits est fwait pa des filmeus ("cameramans"), les djins ki sont padrî les cameras, ki schoûtnut on mwaisse filmeu.

Après k' on-z a yeu tot prins les fotos, li fime est emantchî pa èn emantcheu d' fimes ("monteu").

Dins les ôtes mestîs k' i gn a åtoû d' on fime, gn a co les grimeu(se)s (makiyeus), les mousseus(es) (abiyeus, fijheus d' costumes) et les emantcheus d' toûs (effets speciås).

## Fime walon

### Fime walon-cåzant

Gn a måy pont yeu d' fime e walon. Dins sacwants fimes documintaires, gn a des personaedjes ki djåznut walon. Come les cis da Xavier Istasse.

### Fime francès-cåzant

* 1992 : Ç' esteut arrivé dilé vozôtes (*[FR] C'est arrivé près de chez vous*)
* 2007 : Cowboy
* 2014 : Les royes del gåde-ås-royes (*[FR] Les rayures du zèbre*)

## Sôres di fimes

* sorlon l' tinme :
	+ on fime fime conte ene paskeye, come on roman.
	+ on fime di racsegnes mostere ene sacwè boune a-z aprinde.
	+ on fime di sbarmint
* sorlon leu longueur
	+ on court-metraedje
	+ on long-metraedje
	+ on rîlêye-fime
* sorlon l' tinme et l' adjinçnaedje
	+ fime d' imådjes
	+ fime todi-sol-voye

## Sacwants rlomés fimes

*Loukîz l' categoreye "fimes"*
## Sacwants fiesses des fimes

* Fiesse des fimes francès-cåzants di Nameur.
* Festival des fimes di Cane, la k' les Frés Dardenne ont rascoyou deus côps l' plouma (l' ôripåme).

## Hårdêye difoûtrinne

* Pådje des fimes prezintés e walon so l' Aberteke