Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# No di dmorant

*Loukîz eto a Djivêye des nos di dmorants des viyaedjes del Walonreye.*
Li **no di dmorant** (on dit eto : **no di dmanant**), c' est l' no des djins ki dmorèt dins on hamtea, on viyaedje, ene veye, ene contrêye, on payis, on continint.

Li no di dmorant si fwait tot-z acawant ene cawete å no del plaece. Ci n' est nén totavå l' minme.

Li no di dmorant est diferin do såvadje no des dmorants. Ci-cial n' a nou loyén avou l' no do viyaedje.

E walon, gn a bråmint des viyaedjes ki n' ont pont d' no di dmorant foirt corant.

## Cawetes sovint eployeyes

* li cawete -î, ki l' femrin, c' est l' cawete -resse, kécfeye -ire.
* li cawete -urlin (femrin -urlinne), foirt coinrece, et ki vént do tîxhon.
* les cawetes -idjot et -inot (femrins "-idjote" & "-inote"), coinreces eto.
* li cawete -ai est kécfeye on calcaedje del cawete francèsse -ais.
* li cawete -wès, li pus corante, mins rissintowe co rade come on francijha del cawete francesse -ois.
* li cawete -yin, calkêye do francès, purade po les payis et les continints : Parizyin, Oucrinnyin
* li dobe cawete -iyin, li cene di dvant rimetowe so ene cawete -ey -eye ou -êye.

## Candjmint do coron do bodje

Padecô, gn a on rcomprindaedje do coron do no do viyaedje

* Coirnimont => Coirnibotai
* Tchîplane => Tchîpurnai
* Palijhoû => Palijhotai

## Emantchaedjes savants

E francès, sacwants no di dmorants sont fwaits pal voye d' on retcherpintaedje savant do no do viyaedje :

* *Heure-le-Romain* Eure-li-Romin => *Romanhoriens*
* Aiwêye => *Aqualiens* (Aiwêyîs)
* Cambron-Castea => *Castelcambroniens*
* Tî-Tchestea => *Thyriocastelloritain*

## Ricwereus so les nos di dmorants walons des viyaedjes del Walonreye

* Jean Haust, k' endè mete sacwants dins si live so les nos d' plaeces del Walonreye.
* Albert Doppagne
* Jean Germain

## Alére

A. Doppagne *Enquête sur le gentilé et le blason populaire des communes wallonnes*, *les Dialectes belgo-romans*, 1948, **4**, pp 157-176.

## Hårdêye divintrinne

* Djivêye des nos di dmorants des viyaedjes del Walonreye

## Sourdants et pî-notes
# Coisse d' eure

Cisse pådje ci n' est co k' on djermon, dj' ô bén k' el pådje est djusse sibåtcheye, eyet co trop tene ; et s' divreut ele ecråxhî ene miete. Si vos avoz des cnoxhances so ç' sudjet ci, vos nos ploz aidî, clitchîz sol loyén **« candjî l' pådje »** po radjouter des informåcions.
Ene **coisse d' eure**, c' est èn edroet daegnrece ewou çk' i gn a ene eure po tertot ki vike drola.

## Beldjike

Normåldimint, si on shût l' **coisse di Greenwich** k' est a l' mitan d' ene des **coisses d' eure daegnreces**, on duvreut esse a l' **coisse zero** (UTC). Les candjmints d' **coisse d' eure** tins d' l' anêye ont stî fwaits pol prumî côp tins del prumire guere daegnrece. A l' epoke, e-n esté, el Beldjike ît sol **coisse plus onk** (UTC+1).

Asteure, li **coisse plus onk**, c' est l' eure d' ivier. E-n esté, c' est li **coisse plus deus**. Come di djusse, on-z a candjî a cåze di l' abrocaedje do Troejhinme Reich. Dispoy 1996, on passe del **coisse plus onk** al **coisse plus deus** tins do dierin dimegne do moes d' måss. Al plaece d' esse deus eures å niût, il est troes eures. On passe a l' ôte sinse, pindant l' dierin dimegne do moes d' octôbe. On rcomince on côp les swessante munutes di deus eures å nute.

## Mape

Mape des **coisse d' eure** d' ouy.
## Referinces eyet sourdants
# Paris

Paris
**Paris**, c' est l' mwaisse veye di France.

Elle est cnoxhowe long et lådje po mwints bastimints. Påregzimpe, li Tour Eifel, li Louvre u co l' Catedråle Notru-Dame.

Les dmorants d' Paris si lomnut les **Paridjots** u **Parizyins**.

## Paris eyet les djeus olimpikes

Paris a edjîstré les djeus olimpikes e 1900. Pu co on côp e 1924, cint anêyes padri **Paris** va core organizer les djeus olimpikes.

## Paris et l' ebagance foû del Walonreye

Gn a deus tropes d' ebagants walons k' end alént voltî a Paris :

* les årtisses (pondeus, sculteus, scrijheus), inte di zels Modeste Grétry, Georges Ista et Georges Simenon.
* les meskenes.

## Infôrmåcions

### Demografeye

* Dinsité : 20 238 dimorants/km²
* Peuplacion : 2 133 111 dimorants
* Sitindêye : 105,40 km²

### Djeyografeye

* Dipårtumint : 75
* Redjon : Île-de-France
* Payîs : France