Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sori

*Mus Musculus*

 Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Sori », loukîz cial.
Foto d' ene **sori**.
Ene **sori**, c' est on ptit rawiant ki vike avou les djins, dins les måjhons.

Sincieus no d' l' indje : *Mus musculus*.

Mins gn a des ôtès sôres di soris.

*Li mizrete, c' est ene sôre di ptite sori.*

## Mopliyaedje

Les soris fwaiynut des djonnes ni-rafiyants, aveules, et sins pwels.

## Sourdants
# Dint di dvant

dints di dvant discatcheyes pa on soriya
Les **dints di dvant**, c' est des dints ki s' trovèt sol divant del boke cåzu a totes les biesses ås tetes, adon ås djins eto.

## Nombe

Les djins nd ont ût, a tchaeke mashale.

Les tchvås end ont shijh, ådzeu ey ådzo.

Les roemiants end ont ût, mins djusse al badjawe.

Les rawiants els ont foirt pondantes et côpantes.

## Role

Les dints di dvant siervèt a côper l' amagnî ki va esse broyî pus lon dins l' boke.

Les roemiants råyèt purade les yebes ki d' les côper. I les apiçnut inte les dzotrins dints do dvant et l' bôrlet incizif, ene deure frexhe pea metowe å dvant del djindrêye di dzeu.

## Uzaedje zotecnike

On sait dire l' ådje des tchvås et des vatches tot waitant les dints di dvant.

* vea skepyî cwénze djoûs divant s' tins
* åmea avou les dints d' laecea ki schåynut (20 a 22 moes)
* åmaye brijhant (23 moes)
* åmea deus dints (deus ans)
* vatche shijh dints
* dints d' ene viye vatche (cåzu screpés-foû)
# Antartike

Antartike
Ene imådje pa spoutnik di l' Antartike
L' **Antartike** (do grek ἀνταρκτικός, *k' est d' l' ôte des costé di l' artike*), c' est on continint, metou al fene copete del meye-bole nonnrece, tot rascovrou d' glaece et d' nivaye.

I nel fåt nén confonde avou l' Artike, ki c' est l' plaece (mins sins nole tere) al fene copete del meye-bole **bijhrece**.

L' Antartike fourit dischovrowe e moes d' djanvî 1820.

L' Antartike est retouré pa l' Oceyan Antartike.

L' Antartike, c' est li cénkinme continint pa s' grandeu, après l' Azeye, l' Afrike eyet l' Amerike. Mins nerén, c' est — et d' lon — li ci k' est l' moens peuplé: i gn a po dire li vraiy nole populåcion permaninte, les omes k' î vikèt sont des syincieus ki sont po on tins dins ene båze di rcweraedje syintifike ou l' ôte.
C' est eto l' continint avou l' pus grande hôteur moyene, eyet li pus basse crouweur moyene, di tos les continints del planete, di minme ki l' ci avou les pus bassès timperateures moyenes.

Il a-st on mwaisse dominne Internet da lu: **.aq**.

*
*
*
*
*

## L' Antartike e droet eternåcionå

 Lemaire Channel
E 19inme eyet 20inme siekes, sacwants payis (Norvedje, France, Grande-Burtaegne,...) avént les pinses di prinde des bokets di l' Antartike k' elle avént esploré.

Li Påye di Washington (1959) î va mete ene ahote, tot rclamant ki l' Antartike est on continint leyî po les sincieusès rcwerances. Eto, gn è doet aveur nole astalåcion militaire, ni d' oujhene u d' fosses po saetchî ås minrais. Li Beldjike sina cisse påye la, avou 11 ôtes payis.

## L' Antartike et les Bedjes

Di 1897 a 1899, Adrien de Gerlache va esplorer l' Antartike sol batea *Belgica*. C' est les prumîs esploreus a dmorer dipus d' èn an lavola (nén pa plaijhi, mins paski leu batea aveut stî edjalé et dmorer astok e mitan des glaeces).

E 1957, li Beldjike astapla ene eståcion po les sincieusès rcwerances e l' Antartike, batijheye *Båze Rwè Bådwin*.
Mins, e 1967, gn ava pupont di liårds po continouwer a-z etertini li ståcion, et on l' a dvou clôre.

E 2007, li Bedjike divreut ribasti ene sitåcion, et ene vintinne di sincieus bedjes et djaponès î dmorer do moes d' nôvimbe 2007 disk' å moes d' fevrî 2008.

## Difoûtrinnès hårdêyes

 Camp Academia, Huron Glacier
* Antarctic Place-names Commission of Bulgaria

 L.L. Ivanov et al, Map of Livingston Island and Greenwich Island
# Ostraleye

|  |
| --- |
| Ostraleye |
|  |  |
| Drapea | **Åres nåcionåles** |
| Imne nåcionå: *Advance Australia Fair* |
|  |
| Mwaisse-veye | Canberra |
| Sitindêye • totåle • aiwe |  7 692 024 km² 0.8% |
| Populåcion • totåle • dinsité |  27,614,411 dimorants 3.6 djins/km² |
| Dislaxhaedje | 1 djanvî 1901 |
| Tchîf d' estat | Charles III |
| Prumî minisse | Anthony Albanese |
| Manoye | dollar australien |
| Coisse d' eure | UTC+10:00 |
| Preficse telefonike | +61 |
| Dominne internete | .au |
|  I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou **Ostraleye** |
| Modele: voy • copene |

L' **Ostraleye**, c' est on dislaxhî payis, el pus grand d' l' Oceyaneye.

Mwaisse veye : Cambera

Ôtès grandès veyes : Sidney, Melbôre (*Melbourne*)

Manoye : dolår ostralyin (AUD)

Lingaedjes :

* inglès (oficire)
* lingaedjes des prumîs dmorants

## Djeyografeye

### Djenerålté

C' est ene grande iye, avou diferins climats, del wastene al fwestreye tropicåle.

### Grandès veyes

Les nos sont leyîs e-n inglès, åré il egziste on ratournaedje e walon :

* Cambera ([EN] *Canberra*)
* Sidney ([EN] *Sidney*)
* Melbôre ([EN] *Melbourne*)
* Perth
* Brisbane
* Adelaide

## Istwere

Colnijheye des Inglès. Elle fwait co pårteye do Comenwel.

Divnowe republike e ….

## Politike

Deus grands pårtis, socialisse et wårdiveus, come e l' Inglutere.

## Agricoûteure

Rilomêye po si aclevaedje di bedots.