# Ludwig van Beethoven

**Ludwig van Beethoven**|  |
| --- |
| **Moted:** | 16 dekul 1770, 17 dekul 1770, 1770 Bonn |
| **Deadam:** | 26 mäzul 1827, 26 mäzul 1827, 1827 Wien |
| **Deadamakod:** | liver cirrhosis[\*] |
| **Lifatopam:** | Beethoven House[\*] |
| **Cal(s):** | hinoatädan[\*], hipianodan[\*], hidilekan[\*], himusigadugälavan[\*], higelan[\*], virtuoso[\*], improviser[\*], hiviälan[\*], hilautan[\*] |
| **Tatät(s):** | Electorate of Cologne[\*], Kaisertum Österreich[\*] |
| **Matan(s):** | no value |
| **Cil(s):** | no value |
| **Pal(s):** | Johann van Beethoven[\*], Maria Magdalena van Beethoven[\*] |
| **Gem(s):** | Kaspar Anton Karl van Beethoven[\*], Nikolaus Johann van Beethoven[\*], Johann Peter Anton Leym[\*] |
| **Resodatoped calöfik:** |  |
| **Dispenäd:** |
|  |

Hiel **Ludwig van Beethoven** (Bonn, 1770 dekul 16 - Wien, 1827 mäzul 26) äbinom noatädan Deutänik. Om e hiel Mozart palecedoms noatädans gretikün vola. Änoatädom musigotis 138, ninädü: sümfon 9id, pianodakonsärt 5id, Viälakonsärt, el *sonata* pianoda 32id, e lop.

Famül hiela Beethoven älödon in Bonn, in Deutän, ab büröletans oma äkömons se Nedän (äsä klülädon se famülanem omik: *van* Beethoven, no *von* Beethoven). Lefat oma ibinom kanitan famik. Fat oma ägivom ome musigilärnodis mödik ä lunikis, ba ad kodön omi vedön el „Mozart nulik“.

Ven äbinom man yunik, äfealotädom ini Wien, kö ästudom ko hiel Haydn. Dabinon konot (kel luveratikumo no binon verätik), ma kel el Mozart älielom musigön omi lä pianod ed äküpetom: „okoedom lilön oki in vol“.

Bal se dins nekredovikün tefü Beethoven binon, das ävedom sudik dü lifüp oka. Pro noatädan, sudiköf binon mu jeikik: el Beethoven no plu äkanom lülogo musigön me pianod, e balna igo äbetikom oksaseni. Too, äbleibom noatädön, bi älabom fägi ad lilön musigi in kap oka.

Noatäds gölik gudikum oma äbinons pro pianod, keli äpledom vemo gudiko, e ninädons elis piano sonata: *Moonlight* (op. 27/2) e *Pathétique* (op. 13).

Ün prim tumyela 19id, äjafom eli *Sümfon Jamepik* (op. 55): noatäd nulik gretik, keli mödikans nemons elu sümfon romatik balid. Püdedieton hiele Napoleon Bonaparte, ab ven äkronom oki lampöru - dubo deimöl repüblikänim - Beethoven ävotükom dedieti.

1808 dekul 22, in el *Theater an der Wien*, äbinon konsärt mu jenavik. Lüloganef älilons noatädis nulik at: el *Sümfon Länik* (6id, op. 68), el Pianodakonsärt 4id *(op. 58), el Sümfon 5id (op. 67) ed el „Choral Fantasy“. Letälen de Beethoven päfümükos.*

Dü yels sököl, äjafom noatädis gretik pluik, ninädü: els Sümfon 7id (op. 92) e 8id (op. 93), el Pianodakonsärt 5id „Limep“ (op. 73), el Viälakonsärt (op. 61), el overture „Egmont“ (op. 84), ed el piano sonata „Appassionata“ (op. 57). In degyel balid tumyela 19id, Beethoven äbinom noatädan gönik Wiena.

Yels pos 1812 äbinons takedik musigiko pro Beethoven. Kod äbinon, das ästeifülom dagetön palami tefü hinef oka. Ädabinon komip lonik vü om e mot hipula, jikeli no älöfilom. Tü fin, hipul pägivom ziome oka.

Ab Beethoven äbleibom noatädön, ed äjafom noatädis negölik gretik an, kels ninädons els *string quartet* (op. 127-133), el piano sonata „Hammerklavier“ (op. 106), ed el symphony 9 (op. 125). Symphony at binon famik demü ninükam ela „An die Freude“ hiela Schiller.

Ädeadom tü 1827 mäzul 26, labü bäldot yelas 56, dü mistom. Pasagos, das vöds finik oma äbinons: „olilob in sül.“