Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lynn Margulis

**Lynn Margulis**|  |
| --- |
| **Moted:** | 5 mäzul 1938 Chicago |
| **Deadam:** | 22 novul 2011 Amherst |
| **Cal(s):** | jiprofäsoran[\*], jiplanavan[\*], jinimavan[\*], jiköologan[\*], microbiologist[\*], jilifavan[\*], lecturer[\*], evolutionary biologist[\*] |
| **Tatät(s):** | Lamerikän |
| **Matan(s):** | Carl Sagan[\*] |
| **Cil(s):** | Dorion Sagan[\*], Jeremy Sagan[\*] |
| **Resodatoped calöfik:** |  |

Jiel **Lynn Margulis** (pämotöl tü 1938 mäzul 5 in Chicago as: **Lynn Petra Alexander** – ädeadöl tü 2011 novul 22 in Amherst, Massachusetts) äbinof lifavan ä nimavan Lamerikänik.

## Yüms plödik

* Lynn Margulis pö el Encyclopædia Britannica (in Linglänapük)
* Lynn Margulis pö el NNDB (in Linglänapük)
# Macar

|  |
| --- |
| **Macarmagyar nyelv, magyar* |
| **Pükafamül:** | Ugric[\*] |
| **Paspiköl in:** | Macarän, Rumän, Slovakän, Lukrayän, Särbän, Kroasän, Lösterän, Slovenän |
| **Pükans:** | 12,600,000 |
| **Penädasitot:** | Hungarian alphabet[\*], Old Hungarian[\*], Hungarian Braille[\*] |
| **Nomükan:** | Hungarian Research Centre for Linguistics[\*] |
| **ISO 639-1:** | hu |
| **ISO 639-2:** | hun |
| **ISO 639-3:** | hun |
|  |

**Macar** (*magyar nyelv*) binon pük paspiköl in Macarän. Za 13.000.000 mens spikons macari.

## Yüms plödik

* Macar in Ethnologue
# Koloradän

|  |
| --- |
| **Tat: Koloradän** |
|  stän |  tatamäk |
|  Topam in Lamerikän. |

**Koloradän** (linglänapüko: *Colorado*; *brefod:* **CO**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Koloradän binon mö 269 837 km².

Koloradän labon belödanis 5 957 493 (2024).

Cifazif ela Koloradän binon Denver.

|   **Tats Lamerikäna**  |  |
| --- | --- |
|
Arkansas | Connecticut | Delaware | Florida | Georgän | Havayuäns | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kalifornän | Kansas | Kentucky | Koloradän | Lalabamän | Lalaskän | Larizonän | Loklahomän | Louisiana | Maryland | Massachusetts | Menän | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | New York | North Carolina | North Dakota | Nula-Mäxikän | Ohio | Oregon | Pensülvän | Rhode Island | South Carolina | South Dakota | Täxasän | Tennessee | Utah | Vermont | Vesüda-Virginän | Virginän | Washington | Wisconsin | Wyoming
Lamerikän | Tats Lamerikäna | Zifs Lamerikäna |
# Mozambikän

**Mozambikän** binon län in Frikop.

Mozambikän labon belödanis 20 069 738 (2007).

Sürfat Mozambikäna binon 801 590 km².

Cifazif Mozambikäna binon Maputo.

|   **Läns in Frikop** |  |
| --- | --- |
|
Beninän | Burkinän | Cibutän | Gabunän | Gambiyän | Ganän | Gineyän | Gineyän-Bisauän | Kabovärduäns | Kamerunän | Kenyän | Komoruäns | Kongoän (Repüblikän Demokratik) | Kongoän (Repüblikän) | Kveatora-Gineyän | Laljerän | Langolän | Lerüträn | Liberän | Lugandayän | Lägüptän | Lätiopän | Lübän | Malagaseän | Malaviyän | Maliyän | Marokän | Moriseän | Moritän | Mozambikän | Namibiyän | Nigerän | Nigeriyän | Ruandän | Rundiyän | Saluda-Tomeän e Prinsipeän | Senegalän | Sieraleonän | Somalän | Sudän | Sulüda-Sudän | Sulüdafrikän | Sutuvän | Svasiyän | Säceluäns | Tansanän | Tjadän | Togoän | Tünisän | Vesüda-Saharän | Viorajolän | Zambiyän | Zimbabiyän | Zvanän | Zänoda-Frikop |
# Bakı

**Bakı**|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Stän ela ,Bakı’ | Sköt ela ,Bakı’ |

 |
| Topam |
| **Län:** | Lasärbäcän |
| **Koordinats:** | 40°21'59.96"N, 49°50'6.66"E |
| Nüns cifik |
| **Nem calöfik:** | Bakı |
| **Sifal:** | Eldar Azizov[\*] |
| **Belödans:** | 2,300,500 |
| **Sürfat:** | 2,140 kvadamilmet |
| **Timatopäd:** | UTC+04:00[\*] |
| **Potakot:** | AZ1000 |
| **Foyümot telefonik:** | 12 |
| **Resodatoped:** |  |
|    |
|   **Ragivs tefü el ,Bakı’ in Kobädikos** |

**Bakı** ([bɑˈkʲɯ]) binon cifazif Lasärbäcäna. Sürfat ela Bakı binon mö 1 000 km². Bakı labon belödanis 2 045 815 (2011).

|   **Cifazifs (Siyop)**  |  |
| --- | --- |
|
Äbu Saby | Amman | Ankara | Aşgabat | Astana | Bagdad | Bakı | Bandar Seri Begawan | Bangkok | Bäyrut | Beycing | Bişkek | Dhaka | Däuha | Dili | Dimäjk | Dujanbe | Hà Nội | Hierusalem | Islamabad | Jakarta | Kabol | Kathmandau | Kuala Lumpur | Kuväyt | Lefkosia | Male | Mänamä | Mäskat | Maynila | Moskva | Nai Dilli | Nepyido | Phnum Pénh | Pyöngyang | Riyad | Sanaa | Singapurän | Söul | Sri Jayawardenapura Kotte | Tbilisi | Tehran | Thimphu | Tojkent | Tokyo | Ulaanbaatar | Viengtjan | Yerevan |
Akva | Ramallah | Táiběi | Xankəndi (Stepanakert) | Zkinvali |
# Lafab kirilik

Plek lafabik hiela ,Konstantin Preslavskiy’, pelautöl ün 893-894, kopied se tumyel 12id
**Lafab kirilik** (*Rusänapüko:* **кириллица**, **kiriliza**; *Särbänapüko:* **ћирилица**, **ćirilica**), panemöl id **Azbuka**, binon lafab pageböl fa püks slavik vel: Rusänapük, Lukrayänapük, Vieta⸗Rusänapük, ruten, Särbänapük, makedon e bulgar, äsi yufapük bevüslavik. Flunü Rusän me lafab kirilik papenons i püks votik (no slaviks), as sam: kasak, tatar, votyak, süryen, mongol e.r. Jü 1859 i Rumänapük päpenon me lafab kirilik, in Sovyätabalatam as Moldovänapük igo jü 1989.

Lafab kirilik pedatuvon ün tumyel zülid stabü lafabs Grikänik e glagolitik: lafab vönikün pro slavans pidatuvöl fa saludans: ,Metod’ e ,Kiril’ < pägeböl ad penön vönaglügaslavi. Datuvans lafaba kirilik ebinoms luveratiko züpans gölik elas ,Kiril’ e ,Metod’.

## Tonats vönakirilik

Saludans: ,Kiril’ e ,Metod’.

| Tonat (fom nulik) | Tonat (fom vönik) | Nem tonata | Penul | Pron (LFB) | Völad nümik |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А |  | азъ, *azʺ* | a | [a] | 1 |
| Б |  | бѹкы, *buky*; бѹки, *buki* | b | [b] |   |
| В |  | вѣди, *vědi* | v | [v] | 2 |
| Г |  | глаголи, *glagoli*; глаголь, *glagolʹ* | g | [g] | 3 |
| Д |  | добро, *dobro* | d | [d] | 4 |
| Е |  | ѥсть, *jestʹ*; ѥстѣ, *jestě* | e | [ɛ] | 5 |
| Ж |  | живѣте, *živěte* | ž | [ʒ] |   |
| Ѕ |  | ѕѣло, *dzělo* | dz | [ʣ] | 6 |
| З |  | земля, *zemlja* | z | [z] | 7 |
| И |  | ижеи, *ižei*; иже, *iže* | i | [i] | 8 |
| І |  | иже, *iže*; и, *i* | i | [i] | 10 |
| К |  | како, *kako* | k | [k] | 20 |
| Л |  | люди, *ljudi* | l | [l] | 30 |
| М |  | мыслите, *myslite*; мыслете, *myslete* | m | [m] | 40 |
| Н |  | нашь, *našʹ*; нашъ, *našʺ* | n | [n] | 50 |
| О |  | онъ, *onʺ* | o | [ɔ] | 70 |
| П |  | покои, *pokoi*; покой, *pokoj* | p | [p] | 80 |
| Р |  | рьци, *rʹci*; рцы, *rcy* | r | [r] | 100 |
| С |  | слово, *slovo* | s | [s] | 200 |
| Т |  | твьердо, *tvʹerdo*; тврьдо, *tvrʹdo*; твердо, *tverdo* | t | [t] | 300 |
| Ѹ |  | ѹкъ, *ukʺ* | u | [u] |   |
| Ф |  | фьртъ, *fʹrtʺ*; фрьтѣ, *frʹtě*; фертъ, *fertʺ* | f | [f] | 500 |
| Х |  | хѣръ, *chěrʺ* | ch | [x] | 600 |
| Ѡ |  | отъ, *otʺ*; омега, *omega* | ō | [o:] | 800 |
| Ц |  | ци, *ci*; цы, *cy* | c | [ʦ] | 900 |
| Ч |  | чървь, *čʺrvʹ*; чрьвь *črʹvʹ*; червь, *červʹ* | č | [ʧ] | 90 |
| Ш |  | ша, *ša* | š | [ʃ] |   |
| Щ |  | шта, *šta*; ща, *šča* | št | [ʃt] |   |
| Ъ |  | ѥръ, *jerʺ* | ŭ | [ŭ] |   |
| Ы |  | ѥры, *jery* | y | [ɪ], ba [ŭi] |   |
| Ь |  | ѥрь, *jerʹ* | ĭ | [ĭ] |   |
| Ѣ |  | ять, *jať* | ě | [æ] |   |
| Ю |  | u pabeyotöl, *ju* | ju | [ju] |   |
| Я |  | a pabeyotöl, *ja* | ja | [ja] |   |
| Ѥ |  | e pabeyotöl, *je* | je | [jɛ] |   |
| Ѧ |  | *jus* smalik | ę | [ɛ̃] |   |
| Ѫ |  | *jus* gretik | ǫ | [ɔ̃] |   |
| Ѩ |  | *jus* smalik pabejotöl | ję | [jɛ̃] |   |
| Ѭ |  | *jus* gretik pabejotöl | jǫ | [jɔ̃] |   |
| Ѯ |  | кси, *ksi* | ks | [ks] | 60 |
| Ѱ |  | пси, *psi* | ps | [ps] | 700 |
| Ѳ |  | ѳита, *fita* | t, th, f | [t], [θ], [f] | 9 |
| Ѵ |  | ижица, *ižica* | ü, v | [ɪ], [y], [v] | 400 |
# Le Locle

**Le Locle**|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Stän ela ,Le Locle’ | Sköt ela ,Le Locle’ |

 |
| Topam |
| **Län:** | Jveizän |
| **Koordinats:** | 47°3'11.41"N, 6°44'53.38"E |
| Nüns cifik |
| **Nem calöfik:** | Le Locle |
| **Belödans:** | 10,433 |
| **Sürfat:** | 23.14 kvadamilmet, 23.13 kvadamilmet |
| **Potakot:** | 2400 |
| **Foyümot telefonik:** | 032 |
| **Resodatoped:** |  |
|    |
|   **Ragivs tefü el ,Le Locle’ in Kobädikos** |

**Le Locle** binon zif in kanton: Nöjatälän, in Jveizän. Le Locle topon videtü 47°4’ N e lunetü 6°42’ L.

Sürfat ela Le Locle binon mö 23,14 km².

Le Locle labon belödanis 10 422 (2013).

## Svistazifs

Le Locle labon svistazifis 2:

* Gérardmer, Fransän
* Sidmouth, Regän Pebalöl
# Bismarck (North Dakota)

**Bismarck (North Dakota)**|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Stän ela ,Bismarck (North Dakota)’ |  |

 |
| Topam |
| **Län:** | Lamerikän |
| **Tat:** | North Dakota |
| **Koordinats:** | 46°48'30.0"N, 100°47'1.5"W |
| Nüns cifik |
| **Nem calöfik:** | Bismarck |
| **Fün:** | 1872 |
| **Sifal:** | Steve Bakken[\*], Mike Schmitz[\*] |
| **Belödans:** | 73,622 |
| **Sürfat:** | 87.381746 kvadamilmet, 80.878752 kvadamilmet, 91.116178 kvadamilmet, 89.828150 kvadamilmet, 1.288028 kvadamilmet |
| **Timatopäd:** | Central Time Zone[\*] |
| **Potakot:** | 58501, 58502, 58503, 58504, 58505, 58506, 58507 |
| **Foyümot telefonik:** | 701 |
| **Resodatoped:** |  |
|    |
|   **Ragivs tefü el ,Bismarck (North Dakota)’ in Kobädikos** |

**Bismarck** binon zif in komot: Burleigh, ä cifazif tata: North Dakota, in Lamerikän.

## Nüns taledavik

Bismarck topon videtü 46°48’ 48’’ N e lunetü 100°46’ 44’’ V (46,813343; ‑100,779004).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Bismarck labon sürfati valodik mö 71 km², kela 69,6 km² binon län e kela 1,3 km² (1,9%) binon vat.

## Lödanef

Timü pöpinumam yela: 2000, mens 55 532, lomanefs 23 185 e famüls 14 444 älödons in Bismarck. Lödanadensit äbinon mö mens 797,4 a km². Ädabinons valodo lödöps 24 217 (347,7 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (94,78%), blägans (0,28%), lindiyans (3,39%), siyopans (0,45%) e Pasifeana-nisulans (0,03%); mens bidädas votik äbinons mö 0,17% e mens bidäda plu bala äbinons mö 0,89%. Latinans bidädas valasotik äfomons 0,75% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 23 185, 30,2% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 50,1% äbinons matans äkobolödöl, 9,3% pädugons fa vom nen himatan e 37,7% no äbinons famüls. 31% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 10,5% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,32 a lomanef e pösods 2,94 a famül.

Demü bäldot, 23,5% lödanas ela Bismarck älabons bäldoti lifayelas läs 18, 11,1% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 29,1% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 22,4% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 13,8% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 36.

Demü gen, ädabinoms mans 93,9 a voms 100. Pato ädabinoms mans 91,8 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Bismarck äbinon mö US91. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$33 804, leigodü US$22 647 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$20 789. Zao 5,7% famülas e 8,4% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 9,5% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 7,4% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
# Oslo

*Tefü gebs votik vöda at, logolös padi: Oslo (Telplänov).*

**Oslo**|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Stän ela ,Oslo’ | Sköt ela ,Oslo’ |

 |
| Topam |
| **Län:** | Norgän |
| **Koordinats:** | 59°54'48"N, 10°44'20"E |
| Nüns cifik |
| **Nem calöfik:** | Oslo |
| **Fün:** | 1048 |
| **Sifal:** | Anne Lindboe[\*], Eirik Lae Solberg[\*] |
| **Belödans:** | 717,710 |
| **Sürfat:** | 454.12 kvadamilmet, 480.75 kvadamilmet |
| **Timatopäd:** | UTC+01:00[\*], Central European Time[\*], UTC+02:00[\*] |
| **Potakot:** | 0001–1299 |
| **Resodatoped:** |  |
|    |
|   **Ragivs tefü el ,Oslo’ in Kobädikos** |

Oslo
**Oslo** (*Norgänapük*: [˅uslu]) binon cifazif Norgäna.

Sürfat ela Oslo binon mö 454 km².

Oslo labon belödanis 605 005 (2011).

|   **Cifazifs (Yurop)**  |  |
| --- | --- |
|
Amsterdam | Andorra la Vella | Ankara | Atina | Baile Átha Cliath | Beograd | Berlin | Bern | Bratislava | Brussel | Bucureşti | Budapest | Chişinău | Helsinki | København | Küyiv | Lefkosia | Lëtzebuerg | Lisboa | Ljubljana | London | Madrid | Minsk | Monakän | Moskva | Oslo | Paris | Podgorica | Praha | Prijtina | Reykjavík | Rīga | Roma | San Marino | Sarajevo | Skopje | Sofiya | Stockholm | Tallinn | Tirana | Vaduz | Valletta | Vatikän | Vilnius | Warszawa | Wien | Zagreb
Douglas | Episkopi | Gibraltar | Longyearbyen | Mariehamn | Saint Helier | Saint Peter Port | Tiraspol | Þórshavn |
# Calvert Watkins

**Calvert Watkins**|  |
| --- |
| **Moted:** | 13 mäzul 1933 Pittsburgh |
| **Deadam:** | 20 mäzul 2013 Los Angeles |
| **Cal(s):** | hipükavan[\*], vönapükavan klatädik[\*], hiprofäsoran[\*], hivönapükavan[\*] |
| **Tatät(s):** | Lamerikän |

Hiel **Calvert Ward Watkins** (pämotöl tü 1933 mäzul 13 in Pittsburgh – ädeadöl tü 2013 mäzul 20 in Los Angeles) äbinom pükavan ä vönapükavan Lamerikänik.

## Yüms plödik

* Calvert Watkins pö el Database of Classical Scholars (in Linglänapük)
# Marseille

| **Marseille** |
| --- |
| Sköt ela ,Marseille’ |
| Topam |
| Län | Fransän |
| Topäd | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Ziläk | Bouches-du-Rhône |
| Donaziläk | Marseille |
| Kanton | (cifazif kantonas 13) |
| Sifal | Benoît Payan |
| Sifalüp | 2020-2026 |
| Nüns cifik |
| Lödanef (*2022*) | 877 215   (mens 3 646 a km²) |
| Süŕfat | 240,62 km² |
| Geilot zänedik | 12 m sus melanivod |
| Koordinats | ﻿ / ﻿ |
|

|  |
| --- |
|  Topam in topäd: Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Fransän.
 |

 |
| Nüns votik |
| Kot ela ,INSEE’ | 13055 |
| Potakot | 13001 jü 13016 |
| Foyümot telefonik | 491, 496 |
| Bevüresod | marseille.fr |
|  |
|   Ragivs tefü el ,Marseille’ in **Kobädikos** |

**Marseille** binon komot in ziläk: Bouches-du-Rhône, in topäd: Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Fransän.

## Nüns taledavik

Marseille topon videtü 43°17’ 51’’ N e lunetü 5°22’ 38’’ L (43,297500; 5,377222). Sürfat valodik binon mö 240,62 km².

## Lödanef

Ün 2022, ma Statitabür Fransänik, Marseille älabon belödanis 877 215. Lödanadensit äbinon mö mens 3 646 a km².

Magod dono jonon votikami lödanefa ve tim, bai numäds Statitabüra Fransänik, nen mens telna penumädöls (a. s. soldats u studans).
# Henry Gravrand

**Henry Gravrand**|  |
| --- |
| **Moted:** | 21 tobul 1921 Gournay-en-Bray |
| **Deadam:** | 11 yulul 2003 Latrun[\*] |
| **Cal(s):** | himenavan[\*], hijenavan[\*], hikultan[\*] |
| **Tatät(s):** | Fransän |

Hiel **Henry Gravrand** (pämotöl tü 1921 tobul 21 in Gournay-en-Bray – ädeadöl tü 2003 yulul 11 in lepädanöp: Notre-Dame d'Aiguebelle) äbinom menavan ä kultan Fransänik.

## Yüms plödik

* Henry Gravrand pö el Fichier des décès (in Fransänapük)
# Luzern

**Luzern**|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Stän ela ,Luzern’ | Sköt ela ,Luzern’ |

 |
| Topam |
| **Län:** | Jveizän |
| **Koordinats:** | 47°3'8.3"N, 8°18'21.2"E |
| Nüns cifik |
| **Nem calöfik:** | Luzern |
| **Sifal:** | Stefan Roth[\*], Beat Züsli[\*] |
| **Belödans:** | 86,234 |
| **Sürfat:** | 29.11 kvadamilmet |
| **Timatopäd:** | UTC+01:00[\*], UTC+02:00[\*] |
| **Potakot:** | 6000, 6014, 6002, 6003, 6004, 6005, 6006, 6007, 6009, 6015 |
| **Foyümot telefonik:** | 041 |
| **Resodatoped:** |  |
|    |
|   **Ragivs tefü el ,Luzern’ in Kobädikos** |

**Luzern** binon zif in kanton: Luzärnän, in Jveizän. Luzern topon videtü 47°3’ N e lunetü 8°18’ L.

Sürfat ela Luzern binon mö 37,4 km².

Luzern labon belödanis 82 620 (2020).

## Svistazifs

Luzern labon svistazifis 5:

* Bournemouth, Regän Pebalöl
* Chicago, Lamerikän
* Guebwiller, Fransän
* Olomouc, Tsyegän
* Potsdam, Deutän
# William Wordsworth

**William Wordsworth**|  |
| --- |
| **Moted:** | 7 prilul 1770 Cockermouth[\*] |
| **Deadam:** | 23 prilul 1850 Rydal Mount[\*] |
| **Deadamakod:** | luegaflamat[\*] |
| **Lifatopam:** | Wordsworth House and Garden[\*] |
| **Cal(s):** | hipoedan[\*], lyricist[\*], hilautan[\*] |
| **Tatät(s):** | Regän Pebalöl Greta⸗Britäna ä Lireyäna[\*], Regän Greta⸗Britäna[\*] |
| **Matan(s):** | Mary Hutchinson[\*], Annette Vallon[\*] |
| **Cil(s):** | Anne-Caroline Wordsworth[\*], William Wordsworth[\*], Dora Wordsworth[\*], Catherine Wordsworth[\*], John Wordsworth[\*], Thomas Wordsworth[\*] |
| **Pal(s):** | John Wordsworth[\*], Ann Cookson[\*] |
| **Gem(s):** | Dorothy Wordsworth[\*], Richard Wordsworth[\*], John Wordsworth[\*], Christopher Wordsworth[\*] |

Hiel **William Wordsworth** (1770 prilul 7 - 1850 prilul 23) äbinom poedan romatik Linglänik gretik, kel, kobo ko hiel Samuel Taylor Coleridge, äyufom ad primön Periodi Romatik literata Linglänik me pübot omsik yela 1798: *Lyrical Ballads* (Balads Lürigik).

As mastanavobot ela Wordsworth palelogon valemo el *The Prelude*: poedot su yunüp omik, keli poedan mödikna ärevidom ed ästäänükom. Vobot at ägeton tiädi e päpübon pos deadam omik; büo sevädon as „poedot hiele Coleridge“. El Wordsworth äbinom poedan calöfik Lingläna de 1843 jü deadam okik ün 1850.