Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Laustralän

**Laustralän** binon län in Seanop.

Laustralän labon belödanis 19 880 000 (2003).

Sürfat Laustraläna binon 7 692 030 km².

Cifazif Laustraläna binon Canberra.

### Tats Laustraläna

* Kvinslän
* Nula-Sulüda-Velsän
* Sulüda-Laustralän
* Tasmaneän
* Vesüda-Laustralän

|   **Läns in Seanop** |  |
| --- | --- |
|
Ficiyuäns | Kiribatuäns | Laustralän | Marjaluäns | Naureän | Nula-Seleäns | Palauvuäns | Papuveän Nula-Gineyän | Samovuäns | Smala-Seanuäns | Solomonuäns | Tonguäns | Tuvaluäns | Vanuatuäns |
# Laurasiyop

**Laurasiyop** äbinon lekontinän, kel brefabüiküno ädabinon as bal dilas lekontinäna: Pangeyop, kel isliton dü fin Mesozoiga. Älabon dili gretikün kontinänas lafasfera nolüdik nutimik: Laurentiyop (dil gretikün Nolüda-Meropa), Baltikop, Siberiyop, Kazakstaniyop e els *craton* Nolüda- e Lofüda-Tsyinänik.

## Süikam

Dö Laurasiyop sevädon as pubod mesozoigik, atimo cedoy, das kontinäns „ot“, kels äfomons Laurasiyopi, leigo idabinons as lekontinän pos slitam Rodiniyopa bü yels za 1 000-balions; ad vitön kofudi ko lekontinän Mesozoigik, panemon „Rulaurasiyop“ („*Proto-Laurasia*“). Pakredos, das Rulaurasiyop no ädönusliton bü iyumon ad kontinäns sulüdik, ko kels ifomon lekontinäni bü-Kambriumik: Pannotiyop, kel äbleibon dabinön jü prim Kambriuma.

## Slitam e Dönufomam

Dü Kambrium, Laurasiyop äblibon cifadilo in topäds kveatorik. Pos tim at äprimon ad slitön: Nolüda-Tsyinän e Siberiyop äsveamons
nolüdio (ärivons topädis nolüdikum, ka uts, kö dü yels büik 500-balion kontinäns ädabinons). Dü Devon, Nolüda-Tsyinän ätopon nilü Larktikän, kö äblibon dü gladatimäd Karbona, bü yels vü 300- e 280-balions. No dabinons ye klülabots tefü gladädam kontinänas nolüdik dü Karbon. Ün period koldik at, Laurentiyop e Baltikop äkobikons, kelos äfomon belemi: Appalachians ed i kolataleseatöps legretik, kels binons adelo stab konömavik topädas soäs tat Lamerikänik: Vesüda⸗Virginän, äsi dils Regäna Pebalöl e Deutäna.

Siberiyop ämufon sulüdio, ed äyümon oki ad Kazakstaniyop: topäd kontinänik smalik, dö kel tikoy atimo, das pijafon dü volkanam vemöfik Silura. Ven kontinäns tel at äkobikons, Laurasiyop tio pädönufomon; primü Triat, el *craton* Lofüda-Tsyinänik ya iyümon oki ad Laurasiyop pädönufomöl dü äkobojokon ko Gondvanop ad fomön Pangeyopi. Nolüda-Tsyinän äbinon, dü äsveamon sulüdio de topäds Larktik, kontinän lätik ad yümön oki ad Pangeyop.

## Slitam lätik

Bü yels za 200-balions, Pangeyop äprimon ad slitön. Vü dils lofüdik (Nolüda-Merop) e nolüda-vesüdik (Frikop), sean nulik päfmon: Latlantean, do Gröneän (kel nog äyumon ad Nolüda-Merop) e Yurop nog äbinons kobü od. Slitam, kel äfomon Yuropi e Gröneäni äjenon bü yels za 60-balions (dü Päleotsen). Laurasiyop fino äsliton, äfomölo kontinänis tel (ma kels pänemon): *Laurentiyop* (atimo Nolüda-Merop) e *Yurasiyop* (nen Lindän e Larabän). Se els *cratons*, kels ifomons Laurasiyopi, mödiküns bleibons yumön ad on adelo, do prim slitama nog jenon in topäd laka: Baikal.

## Reidolös i

* Alfred Wegener
* Avalonia
* Sveamam kontinänik
* Gondvanop
* Laurasiatheria
* Pangeyop
* Plate tectonics
* Seafloor spreading
* Lekontinäns
# Sulüda-Merop

**Sulüda-Merop** binon kontinän.

| Kontinäns |
| --- |
| Frikop • Lantarkop • Nolüda-Merop • Seanop • Siyop • Stralop • Zänoda-Merop • Sulüda-Merop • Yurop |  |
# Malagaseän

Malagaseän

**Malagaseän** binon län in Frikop.

Malagaseän labon belödanis 16 894 000 (2003).

Sürfat Malagaseäna binon 587 041 km².

Cifazif Malagaseäna binon Antananarivo.

|   **Läns in Frikop** |  |
| --- | --- |
|
Beninän | Burkinän | Cibutän | Gabunän | Gambiyän | Ganän | Gineyän | Gineyän-Bisauän | Kabovärduäns | Kamerunän | Kenyän | Komoruäns | Kongoän (Repüblikän Demokratik) | Kongoän (Repüblikän) | Kveatora-Gineyän | Laljerän | Langolän | Lerüträn | Liberän | Lugandayän | Lägüptän | Lätiopän | Lübän | Malagaseän | Malaviyän | Maliyän | Marokän | Moriseän | Moritän | Mozambikän | Namibiyän | Nigerän | Nigeriyän | Ruandän | Rundiyän | Saluda-Tomeän e Prinsipeän | Senegalän | Sieraleonän | Somalän | Sudän | Sulüda-Sudän | Sulüdafrikän | Sutuvän | Svasiyän | Säceluäns | Tansanän | Tjadän | Togoän | Tünisän | Vesüda-Saharän | Viorajolän | Zambiyän | Zimbabiyän | Zvanän | Zänoda-Frikop |
# Frikop

**Frikop** binon kontinän in kel menät edavedon.

| Kontinäns |
| --- |
| Frikop • Lantarkop • Nolüda-Merop • Seanop • Siyop • Stralop • Zänoda-Merop • Sulüda-Merop • Yurop |  |