Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oezbekistan

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

Ligginge van Oezbekistan in Centroal-Azië
Detailkoarte
**Oezbekistan**, officieel de **Republiek Oezbekistan** (Oezbeeks: *Oʻzbekiston Respublikasi*) is e land in Centroal-Azië.

* Embleem van Oezbekistan
* Vlagge

Oezbekistan grenst an Kazachstan in 't nôordn, Kirgistan in 't nôordôostn, Tadzjikistan in 't zuudôostn, Afghanistan in 't zuudn en Turkmenistan in 't zuudwestn. Den hoofdstad en grotste stad is Tasjkent.

Oezbekistan makt dêel uut van de Turksche weireld en is lid van d' Organisoasje van Turksche Stoatn. Oezbeeks is de mêerderheidstoale, binst da Russisch vele gesprookn en verstoan wordt. Tadzjieks is e minderheidstoale. Den islam is de belangrykste religie, woarby dan de mêeste Oezbeekn soennitische moslims zyn.

## Cultuur

### Weirelderfgoed

In Oezbekistan stoan der vuuf plekkn ip de weirelderfgoedlyste van den UNESCO.

* Itchan Kala, de meurn van Xiva
* Historisch center van Bukhara
* Historisch center van Shahrisabz
* Samarkand
* Westelyke Tiensjan, bergkeetn (gedêeltelk in Kazachstan en Kirgistan)

* De meurn van Xiva
* Bukhara
* Moskee Kok-Gumbaz, Shahrisabz
* Samarkand

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Uzbekistan** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Landn in Azië | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Afghanistan • Armenië • Azerbeidzjan • Bahreyn • Bangladesh • Bhutan • Brunei • Cambodja • China • Cyprus • Egypte • Filipynn • Georgië • Indië • Indonesië • Irak • Iran • Israël • Japan • Jemen • Jordanië • Kazachstan • Kirgizië • Koeweit • Laos • Libanon • Maldievn • Maleisië • Mongoolje • Myanmar • Nepal • Nôord-Korea • Oezbekistan • Oman • Ôost-Timor • Pakistan • Palestina • Qatar • Rusland • Saoedi-Arabië • Singapore • Sri Lanka • Syrië • Tadzjikistan • Taiwan • Thailand • Turkeye • Turkmenistan • Verênigde Arabische Emiroatn • Vietnam • Zuud-Korea |
# Hoofdstad

Brussel
'n **Hoofdstad** of **hoofdstee** van e land, dêelstoat of provinsje is mêestal de stad woa dat de regerienge of 't besteur van 't gebied zetelt. Over 't algemêen is 'n hoofdstad ook de plekke woar da 't parlement, 't gerechtshof en de weunste van 't stoatshoofd gevestigd zyn.

E stad kan hoofdstad zyn van verschillige administratieve plekkn. Azo is Brussel 'n hoofdstad van België, van Vloandern, van 't Brussels Hoofdstedelik Gewest, van de Fransche Gemêenschap en *de facto* ook van d' Europeesche Unie.

Een hoofdstad kan dezelfste noame hen lik 't gebied. Da komt surtout vele vôorn by provinsjes, mo somtyds ook by landn. Vôorbeeldn zyn de Belgische provinsjes Antwerpn, Luuk en Noamn en de mêeste Spoansche provinsjes. 'n Hoofdstad van 't land Luxemburg noemt ook Luxemburg. Van tyd krygt de noame van een hoofdstad een extra toevoegienge, lik Mexico-Stad, Guatemala-Stad en Panama-Stad.

## Keuze vor een hoofdstad

Mêestal wordt de belangrykste stad van e gebied gekoozn lik hoofdstad, dikwils ook de stad met de mêeste inweuners en de grotste economie.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Capitals** van Wikimedia Commons. |
# Confucius

**Confucius** (Chinees: 孔子, Kǒng Zǐ of K’ung-tzǔ; Qufu 551 v.Chr. - 479 v.Chr.) was e filosoof uut 't oude China die e grôotn invloed g’hed hèt ip de Chineesche beschoavienge.

Je propageerde 't herstel van d'oude verhoudiengn woaby dat de heerser en d'oundergeschikte elk hunder plekke haddn, moa de heerser most êerlik en rechtveirdig zyn vo goed te kunn regeern.

De noame Confucius, die sedert de 17e êeuwe in Europa gebruukt wordt, is de gelatiniseerde variant van zyn Chineesche noame K'ong-foe-tzi (孔夫子, Kǒng Fūzǐ), wa da "Mêester K'ong" wil zeggn.

De mêest betrouwboare bronne vo zyn leevn en werkn is 't boek *Lunyu*, in vertoaliengn *Gesprekken met Confucius* genoemd.

## Spreukn van Confucius

* Alles hè zyn schôonheid, moa nie iederêen ziet et
* Allêne d'allerslimste en d'allerdwoaste verandern nôois van gedacht
* Weetn wa da je wit, en weetn wa da je nie wit, dat is kennisse
* 't Is nie moeilik van t'herkenn wa da goed is, moa wel van 't in doadn omme te zettn
* Van nateure uut zyn me broers, deur ipvoedienge wordn me vrimde
* Menschn tjeuveln nie over bergn, allêne over molshoopn
* In e goe geregeerd land is oarmoe etwa vo beschamd over te zyn. In e slecht geregeerd land is rykdom etwa vo beschamd over te zyn
* E superieur mens handelt vo dat 'n sprikt, en sprikt doarachter in overêenstemmienge mè zyn doadn
* Woa da j'ook goat, goa mè hêel jen herte
* Kiest e job da je geirn doet en je goa nôois in je leevn nog e dag moetn werkn
* Most iederêen zyn wille richtn ip 't goeie, zoudt er nieks slecht mè zyn
* E slim mens zoekt et in hemzelve, den dwoas zoekt et in andere
* Iedere woarheid hè vier hoekn. Ols lêroare goa 'k joun een hoek geevn en 't is an joun vo d’ andere drie te viendn
* Uze grotste êre ligt er nie in da me nôois valln, moa da m’ iedere kè da me valln were rechtestoan
* Den hemel wil zeggn één zyn mè God

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Confucius** van Wikimedia Commons. |
# 316

313 - 314 - 315 - **316** - 317 - 318 - 319
't Joar **316** was e schrikkeljoar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.

Kop van 't Colossusbeeld van Constantyn de Grôotn
## Gebeurtenissen

* Keizer Constantyn I de Grôotn voardigt een edict uyt die de bestraffinge van sloavn deur kruysiginge en brandmerkn verbiedt.
* Constantyn zendt zyn halfbroere Julius Constantius noa Licinius in Sirmium (Pannonia), met e vôorstel vo de Romeinsche senateur Bassianus ols Caesar t' anveirdn. Licinius refuseert en smeedt e complot teegn Constantyn.
* Licinius verheft Valerius Valens toet Augustus en mobiliseert e leger teegn Constantyn. Bassianus wordt beschuldigd van e complot en wordt g'executeerd.
* 8 oktober - Slag by Cibalae: Keizer Constantyn I versloat zyn rivoal Licinius by de stad *Colonia Aurelia Cibalae* (nu Vinkovci, Kroatië). Licinius wordt gedwoengn noa de Romeinsche stad Sirmium te vluchtn en verliest hêel de Balkan, uytgezoenderd Thracië. Vredesoenderhandelingn wordn gestart moa zoender succes.
* December - Slag by Mardia: Constantyn versloat zyn rivoal Licinius by de stad Harmanli (Bulgareye).

## Geboorn

* Constantyn II, Romeinsche keizer (gest. 340)
* Sinte-Moartn (Martinus van Tours), bisschop en heilign (gest. 397)

## Gestorvn

* Blasius van Sebaste, heilign en marteloare
* Bassianus, Romeinschn adviseur en polletieker

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **316** van Wikimedia Commons. |