Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wikipedia

Logo van Wikipedia
Iprichtere Jimmy 'Jimbo' Wales
**Wikipedia** is een project van de Wikimedia Foundation, nen vzw uut Florida. De Wikimedia Foundation eit verschillige projectn ounder eur vleirn woavan da Wikipedia 't gekendste is.

De bedoelinge is om in olle toaln ne vryen en neutroaln encyclopedie te schryvn die olleman êlegans vo nietn meugt gebruukn vo informoasje ip te zoekn, toe te voegn of te bewerkn.

De West-Vlamsche versie stoat ip vls.wikipedia.org en eit vo de moment **8.356** artikels. Den Iengelsn es de grotstn met mêer of 4.500.000 artikels. In zyn hêle zyn der mêer of 8.000.000 artikels in 250 verschillige toaln.

Den êestn Wikipedia, den Iengelsn, is ipgericht in 2001. De West-Vlamsche versie in 2006.

## Kwaliteit

Een vergelykienge in september 2004 van den Duutsche Wikipedia en twêe andere gekende Duutsche encyclopedieën, Brockhaus en Encarta, viel in 't vôordêel van Wikipedia uut.

In december 2005 eit 't tydschrift Nature een ounderzoek gedoane woaruut bleek da je ip Wikipedia e bitje minder koste betrouwn dan ip de vrêe serieuzn en gekendn Encyclopædia Britannica. 't Gemiddeld oantal missn per artikel lag by Wikipedia ip viere, by Britannica ip drie. 't Ging over e redelik klêne selectie, moa de professionele redacteurs van Britannica woarn serieus in under gat gebeetn.

In 't olgemêen zyn der vele artikels die vrêe degelik zyn en andere die moa poverkes zyn. Bepoalde ounderwerpn krygn in Wikipedia ôok systemoatisch mêer oandacht lik techniek en IT - ounderwerpn lik Afrika en geschiedenisse minder. Vôorstanders zeggn ton were dat da ol tydelikke effectn zyn.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mêer ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien ip Wikipedia ip Wikimedia Commons. |
# Maryland

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |

Maryland in de Verenigde Stoaten van Amerika
**Maryland** (MD) is e stoat in de regio Mid-Atlantic van de Verenigde Stoaten. De bynoame is "Old line state".

* Vlagge
* Zegel

De stoat grenst in 't zuyden an Virginia, in 't westen an West Virginia, in 't noorden an Pennsylvania, in 't oosten an Delaware en den Atlantischen Oceoan, en in 't zuydwesten an de nationalen hoofdstad Washington D.C..

De stoat Maryland besloat 32.133 km² en der weunen 6.177.224 menschen (2020). Den hoofdstad is Annapolis en de grotste stad is Baltimore.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Maryland** van Wikimedia Commons. |
# Thales van Milete

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

Thales van Milete
**Thales van Milete** (Grieks: Θαλῆς ὁ Μιλήσιος) (ca. 624 v.Chr. - ca. 545 v.Chr.) was êen van d' êeste bekende filosoofn. Je kwam van Milete (nu Turkeye).

D' êeste filosoofn van Grieknland wordn nateurfilosoofn genoemd, omdan z' under surtout bezig hieldn met de nateure en de nateurprocessn. Thales is bekend vo 't feit dat ie gestopt is met de weireld en 't universum te verkloarn via de mythologie. Je gebruukte in de plekke theorien en hypothese, dus weetnschap, vo nateurlike objectn en fenomeenn te verkloarn.

Der wordt verteld dat ie d' hoogte van e pyramide in Egypte ipgemeetn èt deur de schouwte van de pyramide te meetn juste ip 't moment da zyn eign schouwte eevn lank was of hemzelve. 't Zoudt hem ook gelukt zyn van e zunsverduusterienge te vôorspelln in 't joar 585 v. Chr.

Thales peisde dat d' oerstoffe, d' ôorsproeng dus van alles, woater was, omda 't duudelike faseveranderiengn oendergoat. Os ys smelt kryg je woater en os 't verdampt kryg je stoom. De Griekn geloofdn ook dat os je stoom verdint da je ton lucht krygt. D' oerstoffe was dus woater, en alles was ôois doaruut oentstoan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Thales** van Wikimedia Commons. |
# Wiskunde

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |

Wiskunde uutgeleid ip e bord
**Wiskunde** is e formele weetnschap die oender mêer getalln, patrôonn en structeurn bestudeert. Wiskunde komt vôort vanuut telln en rekenn moar is vandoage vele mêer of dat allêne.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Mathematics** van Wikimedia Commons. |
# Februoari

|  |
| --- |
| jan - **februoari** - mrt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | (30 feb) | >> |

**Februoari** (Nederlands: *Februari*) es de twidde moand van et joar, en es vernoemd no de Rominse god Februus, de god van de purificoatie/ounderweireld. Februoari es een specioale moand omda het moar 28 doagn eit, én omdat er om de vier joar een dag bygevoegd weird (in de zôgezeide schrikkeljoarn). Da es de vuustregel, moar die regel weird nie gevolgd in joarn die dêelboar zyn deur ounderd (en ton were ipnieuw voo joarn die dêelboar zyn deur 400). Ol die regeliengn zyn nôdig omdat anders het joar nie mêe tôpelôopt me de zunne. Februoari es een wintermoand, me frisse temperatuurn en soms snêeuw.

## Specioale doagn

* 14 februoari: Valentijndag, dag van de geliefdn
* 2 februoari: Maria Lichtmis; a je toen pannekoekn bakt mè 5 frang (of een ander geldstik) in je beuze, goa je de rèste van 't joar gèn geldzorgen en (volgens 't volksgelôof).

Februoari in 't Breviarium Grimani (round 1510)

|  |
| --- |
|     De moandn van het joar: |
|
januoari -
februoari -
moarte -
april -
meie -
juni -
juli -
ogustus -
september -
oktober -
november -
december
 |
# Malawi

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

| Republiek Malawi *Dziko La Malaŵi* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  Malawi in Afrika |
| Officiële toale | Iengels, Chichewa |
| Hoofdstad | Lilongwe |
| Stoatsvorm | Republiek |
| Stoatshoofd | President: Lazarus Chakwera |
| Ippervlak | 118.484 km² |
| Inweuners | 19.129.952 |
| Bevolkiengsdichtheid | 153 inw./km² |
| Munte | Malawische kwacha (MWK) |
| Tydzone | UTC+2 |
| Landcode | MWI |
| Telefongcode | 265 |
| Internet-TLD | .mw |
| Nationale fêestdag | 6 juli |

**Malawi** (Chichewa: *Malaŵi*), officieel de **Republiek Malawi**, is e land in 't zuudoostn van Afrika. 't Grenst an Zambia in 't westn, Tanzania in 't noordn en noordoostn en Mozambique in 't oostn, zuudn en zuudwestn. Malawi was vroeger 't Brits protectoroat Nyasaland. Nyasa is d' oude benoamienge vo 't Malawimeer die e groot deel van de grenzn van Malawi bepoalt. Malawi kwam oenofhankelyk in 1964. Den hoofdstad en grotste stad is Lilongwe.

Koarte van Malawi

De bevolkienge van Malawi bestoat uut d' inheemse etnische groepn Chewa, Tumbuka, Yao, Lomwe, Sena, Tonga, Ngoni en Ngonde, moar ook uut Azioatn en Europeoann.

D' officiële toale is Iengels. Belangryke toaln zyn oender andere Chichewa, e toale die gesprookn wordt deur meer of 57% van de bevolkienge, Chinyanja (12,8%), Chiyao (10,1%) en Chitumbuka (9,5%). Andere toaln zyn Malawioans Lomwe, gesprookn deur oengeveer 250.000 in 't zuudoostn van 't land, Kokola (200.000) ook in 't zuudoostn, Lambya (45.000) in 't noordwestn, Ndali (70.000), Nyakyusa-Ngonde (300.000) in 't noordn van Malawi, Malawioans Sena (270.000) in 't zuuden en Tonga (170.000) in 't noordn.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Malawi** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Landn in Afrika | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Algereye • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Centraal-Afrikoansche Republiek • Comoorn • Congo-Brazzaville • Congo-Kinshasa • Djibouti • Egypte • Equatorioal-Guinea • Eritrea • Eswatini • Ethiopië • Gabon • Gambia • Ghana • Guinee • Guinee-Bissau • Ivôorkust • Kameroen • Kenia • Koapverdië • Lesotho • Liberië • Libië • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritanië • Mauritius • Mozambique • Namibië • Niger • Nigeria • Oeganda • Rwanda • Sao Tomé en Principe • Senegal • Seychelln • Sierra Leone • Soedan • Somalië • Tanzania • Togo • Tsjad • Tunesië • Zambia • Zimbabwe • Zuud-Afrika • Zuud-Soedan
**Frans overzees departement:** Mayotte • Réunion
**Andere gebiedn:** Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha • Westelikke Sahara |
# Arizona

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Arizona in de Verenigde Stoatn van Amerika
**Arizona** (AZ) is e stoat in 't zuydwestn van de Verenigde Stoatn. Bynoamn zyn *Grand Canyon State* en *Copper State*. D'n hoofdstad is Phoenix.

* Vlagge
* Zegel

De stoat Arizona besloat 295.254 km². 't Grenst in 't zuydn an Mexico, in 't noordn an de stoatn Utah en Colorado, in 't westn an Nevada en Californië en in 't oostn an New Mexico. 't Punt woar dan de grenzn mè Utah, New Mexico en Colorado t'hopekomn, noemn ze Four Corners. In Arizona zyn der uytgestrekte indioanereservoatn.

## Historie

't Gebied die nu de stoat Arizona vormt, wierd oorsproenkelyk bevolkt deur indioann, lyk de Hopi en de Navajo. D' eeste Spoansche oentdekkyngsreizigers arriveerdn roend 1540 in de streke. An 't ende van de 17e eeuwe wierdn missiepostn ipgericht vo d' inheemsche bevolkynge te bekeern toet 't christndom. In 1810 kwam 't gebied 'n oenderdeel van Mexico, moar achter de Mexicoans-Amerikoanschn Oorloge in 1848 most Mexico 't gebied grootndeels ofstoan an de Verenigde Stoatn. In 1853 kochten de VS nog e gebied in 't zuyden. Anvankelik wierd Arizona bestierd lik ounderdeel van 't New Mexico Territory tout da 't in 1863 e zelfstandig territorium kwam. Ip 14 februoari 1912 kwam Arizona den 48e stoat van de Verenigde Stoaten.

## Geografie

Arizona is e stoat van extreemn. 't Bestoat vor e groot deel uyt woestyne, binst dat 'n ander deel deursneen wordt deur de bergkeetn de Rocky Mountains. De belangrykste riviere is de Colorado, die e deel van de westgrenze vormt. De riviere stroomt deur de bekende diepe klove, de Grand Canyon.

De Grand Canyon
# 1993

1990 - 1991 - 1992 - **1993** - 1994 - 1995 - 1996
't Joar **1993** is 't 93e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

januoari
* 1 - Tsjecho-Slovakeye wordt gesplitst in Tsjechië en Slovakeye.
* 20 - Bill Clinton volgt George H.W. Bush ip ols 42e president van de Verênigde Stoatn.

februoari
* 12 - In Liverpool wordt de 2-joarige James Bulger vermôord deur twêe knechtjoengers van 10 joar oud.
* 26 - 't World Trade Center in de stad New York wordt getroffn deur e bomanslag. Zes menschn stervn en der zyn mêer of duusd gekwetste.

moarte
* 20 - E bomme van de IRA oentploft in 't stadscenter van Warrington in 't nôordwestn van Iengeland. Twêe joengers stervn.

april
* 27 - De vlieger met de nationale voetbalploeg van Zambia stort nere ip weg noar e match in Senegal by Libreville in Gabon. Niemand overleeft de crash. Normaal zou Charly Musonda van RSC Anderlecht ip de vlucht moetn zittn, moa je was deur e blesseure nie mee an bôord. Ook Joe Bwalya (Cercle Brugge) overleeft omdat 'n apart noa Senegal zou goan.

meie
* 14 - Estland en Litouwn wordn lid van de Road van Europa.

juli
* 14 - Vierde groendwetswyzigienge van de Belgische stoatshervormienge die begost in 1970. De Belgische stoat wordt e vulweirdige federoale stoat. De Gemêenschappn en Gewestn krygn al under bevoegdheedn toegeweezn.
* 25 - Miguel Indurain wint de tachntigste ediesje van de Roende van Frankryk. 't Is de derde overwinnienge in e reke vo de Spoansche coureur.
* 31 - Keunienk Boudewyn van België sterft an een hertestilstand in zyn buutnverbluuf in Motril in Spanje.

ogustus
* 9 - Albert II van België, broere van keunienk Boudewyn, bestygt de trôone.

september
* 13 - Yitzchak Rabin en Yasser Arafat sluutn e vredesakkôord in Washington D.C. De Palestynn krygn zelfbesteur in de bezette gebiedn.

november
* 1 - 't Verdrag van Maastricht treedt in werkienge. Officiële iprichtienge van d' Europeesche Unie.

## Geboorn

februoari
* 10 - Julie Vanloo, West-Vlamsche basketspeelster

moarte
* 4 - Lize Feryn, West-Vlamsche actrice
* 29 - Thorgan Hazard, Belgische foetballist

april
* 19 - Hanne Mestdagh, West-Vlamsche basketspeelster

meie
* 13 - Romelu Lukaku, Belgische foetballist
* 13 - Emma Meesseman, West-Vlamsche basketspeelster

juni
* 26 - Ariana Grande, Amerikoansche zangeresse en actrice

## Gestorvn

januoari
* 6 - Rudolf Nurejev (54), Russische balletdanser
* 20 - Audrey Hepburn (63), Amerikoansche actrice

februoari
* 6 - Arthur Ashe (49), Amerikoansche tennisser

moarte
* 18 - Leo Martin (68), Vlamsche komiek
* 30 - Willy Ostyn (79), West-Vlamsche componist

april
* 22 - Bertus Aafjes (78), Hollandsche schryver

meie
* 14 - Patrick Haemers (40), Belgische crimineel

juli
* 15 - Georges Marmenout (69), West-Vlamsche pollitieker
* 31 - Boudewyn I (62), keunienk van België

september
* 10 - Clem Schouwenaars (60), Vlamsche schryver en dichter

oktober
* 31 - Federico Fellini (73), Italioansche filmmoaker

december
* 13 - Karel Jonckheere (87), West-Vlamsche schryver

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1993** van Wikimedia Commons. |
# 5 februoari

|  |
| --- |
| jan - **februoari** - mrt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | (30 feb) | >> |

**5 februoari** is de 36stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Nog 329 doagn (330 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.

## Geboorn

* 1969 - Wim Opbrouck

## Gestorvn

* 1552 - Jacob De Meyere
* 1679 - Joost van den Vondel
* 1937 - Lou Andreas-Salomé
* 2009 - Frederiek Nolf
# 28 februoari

|  |
| --- |
| jan - **februoari** - mrt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | (30 feb) | >> |

**28 februoari** is de 59stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 306 doagn (307 doagn in e schrikkeljoar) tout 't ende van 't joar.

## Geboorn

* 1409 - Elisabeth van Luxemburg
* 1957 - Jan Ceulemans
* 1967 - Geert Lambert
# Mol (êenheid)

De **mol** is één van de zeevn basisêenheedn in 't SI-système, 't Internationaal Système van Êenheedn. 't Is d' êenheid vor hoeveelheid materie. 't Symbool is ook *mol*.

Eén mol is gelykig an exact 6,02214076 × 1023 dêeltjes, lyk atoomn, molecules, ioonn of elektroonn.
De mol wordt vele gebruykt in scheikundige berekeniengn.

Ofgeleide êenheedn zyn:

* de millimol (symbool: *mmol*), e duyzndste dêel van e mol
* de micromol (symbool: *μmol*), e miljoenste dêel van e mol
# Gletsjer

Aletschgletsjer in d' Alpn in Zwitserland
E **gletsjer** is e massa ys die constant oender zyn eign gewicht beweegt en die gevormd is deur 't bezynkn van loagn sneeuw die ip 't land terechte komt. Geplet oender zyn gewicht verdryft de sneeuw geleidelyk de lucht die derin zit, smelt soamn toet e compacte massa en verandert in ys.

Gletsjers bedekn circa 15 miljoen km² eirdippervlak. Da komt overeen met oengeveer 10 % van 't landippervlak, surtout ip Antarctica, Groenland en 't noordn van Canada.

Gletsjers beweegn oender hunder eign druk, lyk troage stroomnde riviern, woardeure dan der spleetn en grote blokn of kolomn ys (seracs) oentstoan. Ze slypn ook rotsn uyt en vormn azo
landvormn lyk keteldoaln, morenes en fjordn. E gletsjerdal hèt 'n U-vormige deursnee, in teegnstellynge toet e rivierdal die meer V-vormig is.

* Briksdalsbreen, zyoarm van de gletsjer Jostedalsbreen in Noorweegn
* De Vinciguerra-Gletsjer in Argentinië