Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alabama

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Alabama in de Verenigde Stoatn van Amerika
**Alabama** (ofkortynge AL) is e stoat in 't zuydoostn van de Verenigde Stoatn. Bynoamn zyn *Cotton State*, *Yellowhammer State* (noame van de goudspecht, de stoatsveugel) en *Heart of Dixie*. D'n hoofdstad is Montgomery.

* Vlagge
* Zegel

## Historie

't Gebied die nu de stoat Alabama vormt, wierd oorsproenkelyk bevolkt deur indioann. Zowel de Fransche, de Spanjoardn of d' Yngelsche eistn stikn van 't gebied ip. D' eeste permanente Europeesche nederzettynge in Alabama was Mobile, in 1702 deur de Fransche gesticht. De 14ste december 1819 kwam Alabama formeel de 22ste stoat van de Verenigde Stoatn van Amerika. Alabama, met 'n economie gebaseerd ip 't kweekn van katoen, telde vele sloavn en stoend binst d' Amerikoansche Burgeroorloge an de kant van de Confederoasje (d' ofscheidynge van de Zuydelyke stoatn).

## Geografie

Alabama grenst an Tennessee in 't noordn, Georgia in 't oostn, Florida en de Golf van Mexico in 't zuydn en Mississippi in 't westn. De stoat besloat 135.765 km² woarvan 3,19% woater.

Montgommery
# Stoatie

Perrong mè tring in Ostende
De **stoatie** (ZW) of de **stoasje** (NO) es een gebouw woar da je den tring pakt. Typische zoakn die je vindt in een stoatie zyn lokettn (vo tickettn te kôopn), perrongs (de platse woar dat de spôorn liggen woarip dat de trings ryen), tunnels ounder de spôorn, een cafetaria, ne gezettemesjang en klêne winkelkes. An de stoatie vind je ôok dikwyls een taxiplekke en 'n bushalte, vanwoaruut da je ip dichterbygeleegn bestemmingn kunt groakn. De Belgische stoaties wordn uutgeboat deur den NMBS.

## Stoaties in West-Vloandern

Der zyn verschillige stoaties in West-Vloandern, ounder andre: Woaregem, Oarelbeke, Kortryk, Iengelmunstr, Yzegem, Roeseloare, Lichtervelde, Tielt, Toeroet, Brugge, Ostende, Blanknberge, Knokke, Heist, De Panne, Yper, Poperienge, ...

## Uutdrukkiengn

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mêer ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien ip Railway station ip Wikimedia Commons. |

* 't es veel volk in de stoatie: 't es ier veel volk
* 't es zyne latste stoatie: j'eit bykans gedoan of j'es bykans dôod
# Voorblad

**Welgekommn by de West-Vlamsche Wikipedia** !

Der zyn ol 8.355 artikels ip de West-Vlamsche Wikipedia. Olleman meugt hêlegans vo nietn informoasje ipzoekn, toevoegn of zelve bewerkn. Ge moe gy gin benauwd èn vo'n twadde te verandern of derby te zettn. A je der nog nie hêel grust ip zyt, ku je gy olsan e kêe probeern in de zandbak.
 *bewerk'n*

'k Ei der gin gedacht van oe da 'k ik in 't West-Vlams kanne begunn schryvn.
Oe moe 'k ik eigentlik begunn?

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

| **Ouze portoaln** |
| --- |
|  Ouze Weireld
 Kunst en Cultuur
 Weetnschap
 Economie
 Sport
 Polletiek
 Doageliks Leevn
 Geschiedenisse
 Toale
 Gelôof     |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **Nieuws** |
| --- |
| * Wikipedia:Café: vo te discuteern en vo de passant die een vroagske of ipmerkiengske wil placeern.

 *bewerkn* |
| **Doel en ofsproakn** |
|  Zie uus gebrukersportoal
 *bewerkn*  |
| **En andje toesteekn ?** |
| * Oe sprik je gy die woordn uut: Reeks V, Reeks IV, Reeks III, Reeks II, Reeks I
* Typische West-Vlamsche woordn — Klik ier en vul moa gerust an.
* Typische West-Vlamsche uutdrukkiengn — Ken je gy nog andere?
* De West-Vlamsche streekvariantn - We zyn tôpe en hêle studie an't doen over de regionoale verschilln in 't West-Vlams. We zoudn geirn zien da die tabelln volledig angevuld geroakn. Dus o je ziet dat joun gemêente nog nie angevuld es, keun je toun een klêen efforke doen?

 *bewerkn* |

 |

| **Nieuwe artikels** |
| --- |
| * Kykt **hierbewerkn* |
| Wuk da me geirn zoun ein |
| Kyk noa de rôoie links in de Lyste van bekende West-Vloamiengn
**En kykt vodder ôok ne kêe noa: de begunnekes die driengend en duwke nôdig enne
* lyste van ounbestoande artikels woa dat er dikkers noa gerefereerd es
* artikels die uuzn Wikipedia zoe moetn ein volgens den Nederlandstoaligen wiki en volgens den Iengelschn wiki

 *bewerkn* |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| **Andere Wikipedia's** |
| --- |
|  |
| *Toalverwante Wikipedia's*
Afrikaans (Afrikoans) • Deutsch (Duuts) • Frysk (Fries) • Lëtzebuergesch (Luxemburgs) • Limburgs • Neadersassisk (Nedersaksisch) • Nederlands • Nuurdfresk (Nôord-Fries) • Plattdüütsch (Platduuts) • Ripoarisch (Ripuarisch) • Seeltersk (Saterfries) • Zeêuws (Zêeuws)

*Wikipedia's mè mêer of 1.000.000 artikels*
Deutsch (Duuts) • English (Iengels) • Español (Spoans) • Français (Frans) • Italiano (Italioans) • Nederlands • Polski (Pools) • Português (Portugees) • Svenska (Zweeds) • enz.

**Olle toaln** |

 |

Olle artikels van Wikipedia volln ounder de GNU Oopn Dokumentoasje Licensje.
# 1871

1868 - 1869 - 1870 - **1871** - 1872 - 1873 - 1874
't Joar **1871** is 't 71e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Geboorn

oktober
* 3 - Stijn Streuvels

## Gestorvn

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1871** van Wikimedia Commons. |
# Perzische Golf

Liggienge van de Perzische Golf
De **Perzische Golf** (Perzisch: خلیج پارس, Arabisch: الخليج الفارسی) is 'n uutloper van den Indischn Oceoan tusschn 't Arabisch Schiereiland en Iran (Perzië). De Golf èt 'n ippervlak van circa 233.000 km² en stoat deur de Stroate van Hormuz in verbiendienge met de Golf van Oman. An de Perzische Golf liggn de landn Iran, Oman, Verênigde Arabische Emiroatn, Saoedi-Arabië, Qatar, Bahrein, Koeweit en Irak. An 't ende van de Golf ligt de rivierdelta van de Sjatt al-Arab, die bestoat uut de Tigris en den Eufroat die doar t'hopegevloeid zyn. De Perzische Golf is hêlegans omriengd deur woestyne.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Persian Gulf** van Wikimedia Commons. |
# Spoansche provinsjes

**Spanje** is ounderverdêeld in 17 autonome regio's of autonome gemêenschappn (in 't Spoans: *comunidades autónomas*) die ounderverdêeld zyn in 52 **provinsjes**. De mêeste van die provinsjes hen dezelfste noame lik under hoofdstad.

Zeevn autonome regio's bestoan uut één provinsje: Asturië, Baleoarn, Cantoabrië, La Rioja, Madrid, Murcia en Navarra. Twi provinsjes zyn gin dêel van een autonome regio, moa van een autonoom stadsgebied: Ceuta en Melilla.

Koarte van de Spoansche provinsjes

| Noame van de provinsje | Hoofdstad | Autonome regio |
| --- | --- | --- |
| **Álava** | Vitoria-Gasteiz | Basknland |
| **Albacete** | Albacete | Castilië-La Mancha |
| **Alicante** | Alicante | Valencia |
| **Almería** | Almería | Andalusië |
| **Asturië** | Oviedo | Asturië |
| **Ávila** | Ávila | Castilië en León |
| **Badajoz** | Badajoz | Extremadura |
| **Baleoarn** | Palma de Mallorca | Baleoarn |
| **Barcelona** | Barcelona | Catalonië |
| **Biskoaje** | Bilbao | Basknland |
| **Burgos** | Burgos | Castilië en León |
| **Cáceres** | Cáceres | Extremadura |
| **Cádiz** | Cádiz | Andalusië |
| **Cantoabrië** | Santander | Cantoabrië |
| **Castellón** | Castellón de la Plana | Valencia |
| **Ceuta** | Ceuta |  |
| **Ciudad Real** | Ciudad Real | Castilië-La Mancha |
| **Córdoba** | Córdoba | Andalusië |
| **La Coruña** | La Coruña | Galicië |
| **Cuenca** | Cuenca | Castilië-La Mancha |
| **Gerona** | Gerona | Catalonië |
| **Granada** | Granada | Andalusië |
| **Guadalajara** | Guadalajara | Castilië-La Mancha |
| **Gipuzkoa** | Donostia-San Sebastián | Basknland |
| **Huelva** | Huelva | Andalusië |
| **Huesca** | Huesca | Aragón |
| **Jaén** | Jaén | Andalusië |
| **León** | León | Castilië en León |
| **Lerida** | Lerida | Catalonië |
| **Lugo** | Lugo | Galicië |
| **Madrid** | Madrid | Madrid |
| **Málaga**  | Málaga | Andalusië |
| **Melilla** | Melilla |  |
| **Murcia** | Murcia | Murcia |
| **Navarra** | Pamplona | Navarra |
| **Ourense** | Ourense | Galicië |
| **Palencia** | Palencia | Castilië en León |
| **Las Palmas** | Las Palmas de Gran Canaria | Canarische Eilandn |
| **Pontevedra** | Pontevedra | Galicië |
| **La Rioja** | Logroño | La Rioja |
| **Salamanca** | Salamanca | Castilië en León |
| **Santa Cruz de Tenerife** | Santa Cruz de Tenerife | Canoarische Eilandn |
| **Segovia** | Segovia | Castilië en León |
| **Sevilla** | Sevilla | Andalusië |
| **Soria** | Soria | Castilië en León |
| **Tarragona** | Tarragona | Catalonië |
| **Teruel** | Teruel | Aragón |
| **Toledo** | Toledo | Castilië-La Mancha |
| **Valencia** | Valencia | Valencia |
| **Valladolid** | Valladolid | Castilië en León |
| **Biskoaje** | Bilbao | Basknland |
| **Zamora** | Zamora | Castilië en León |
| **Zaragoza** | Zaragoza | Aragón |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Provinces of Spain** van Wikimedia Commons. |
# Mergui Archipel

Koarte van de Mergui Archipel
De **Mergui Archipel** is 'n archipel in 't mêest zuudelyk dêel van Myanmar (Birma) in d' Andamansche Zêe (Indischn Oceoan). 't Bestoat uut mêer of 800 tropische eilandn. De mêeste zyn oenbeweund en begroeid mè tropisch reegnbus die overgoat in wit zandstrange. Ip sommigte eilandn stroomn riviern en liggn der grottn. Der leevn verschillige sôortn zeldzoame wilde bêestn en felgekleurde tropische veugels. Ook zyn der vele koroalriffn met allerhande sôortn vissn.

D' ôorsproenkelyke bevolkienge is bykan uutgestorvn moa toch zyn der nog ênigte Moken of Salone overgebleevn. Ze wordn ook wel "sea gypsies" (zêezigeuners) genoemd omdan ze mêestal ip under bôotn weunn en lyk nomoadn langst de verschillige eilandn trekkn.

Bôot van de Moken

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Mergui Archipelago** van Wikimedia Commons. |

## Referensje
# Volga

Stroomgebied van de Volga
De bôottrekkers van de Volga, schilderie deur Ilja Repin (1870-1873)
De **Volga** (Russisch: Волга) is e riviere in Rusland die met e lengte van 3.531 kilometer de langste riviere van Europa is.

De Volga ountspriengt in de Valdai heuvels te nôordwestn van Moskou en stroomt zuudwoarts noa de Kaspische Zêe, woar da z' een delta vormt. Ênigte van de grotste stuwmeern ter weireld zyn te viendn an de Volga. Deur kanoaln stoat de Volga in verbiendienge met de Baltische Zêe, de Witte Zêe en de Zwarte Zêe. De riviere speelt e grôte economische, culturele en historische rolle in Rusland.

* Soamnvloeiienge van de Oka en de Volga in Nizjni Novgorod
* De Volga by Oeljanovsk
* De Volga in Samara

Belangryke steedn langst de Volga zyn:

* Tver, êen van d' êerste grôte steedn an de boovnloop van de riviere
* Rybinsk, bekend vo 't grôot Rybinsk-reservoir
* Jaroslavl, een historische stad met UNESCO weirelderfgoed
* Nizjni Novgorod, e belangryk economisch en cultureel centrum woar dat de riviere de Oka in de Volga uutmoundt
* Kazan, hoofdstad van Tatarstan en êen van de grotste steedn van de regio
* Oeljanovsk, geboortestad van Lenin
* Samara, grôte industriestad met e belangrykn hoavn
* Saratov, historisch commercecentrum in de middnloop
* Volgograd, grôte stad an de beneednloop, weireldberoemd deur de Slag van Stalingrad
* Astrachan, de latste grôte stad vo dat de riviere toekomt in de Kaspische Zêe

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Volga** van Wikimedia Commons. |
# Buus

nen autobus
Benz-Omnibus, 1896
Nen **autobus** is e motorvoertuug en oopnboar vervoermiddel woa da je mêer of acht menschn in kut vervoern. Vroeger noemdn ze da *omnibus*, wat in 't Latyn wilt zeggn "voe iederêen". Loater zyn "auto" en "omnibus" tegoare gebrocht noa "autobus". Een veel gebruukte korte benoaminge is "bus".

Nie te verwarrn met bus.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Buses** van Wikimedia Commons. |
# Schoe

Leern schoe
E **schoe** is de mêest voorkommnde vorm van schoeisel. Schoes geevn beschermienge voe de voetn teegn de vuligeid, arte ground, koude, enz. Ze kunn 't loopn gemakkelikker moakn, moar ôok moeilikker (bv. schoes met tallongs). De vorm van schoes angt vree of van de mode.