Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Arabisch Schiereiland

Liggienge van 't Arabisch Schiereiland in de weireld
Satellietfotto van 't Arabisch Schiereiland
't **Arabisch Schiereiland** of kortweg **Arabië** (Arabisch: شبه الجزيرة العربية *shibh al-jazīrah al-ʻarabīyah* of جزيرة العرب *jazīrat al-ʻArab*; *eiland van d' Arabiern*) is e schiereiland in West-Azië, ten ôostn van Afrika. Met een ippervlakte van 3.237.500 km² is ze 't grotste schiereiland van de weireld, qua omvang te vergelykn met Indië. Ip 't Arabisch Schiereiland liggn neegn landn: Bahrein, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië, de Verênigde Arabische Emiroatn en Jemen, moar ook de zudelike dêeln van Irak en Jordanië.

Geografisch gezien wordt 't Arabisch Schiereiland begrensd deur Mesopotamië en de Levant in 't nôordn en nôordwesten en omgeevn deur den Indischn Oceoan: de Perzische Golve, de Stroate van Hormuz en de Golve van Oman in 't ôostn en nôordôostn, d' Arabische Zêe in 't zuudôostn, de Golve van Aden in 't zuudn, de Bab el-Mandeb (Stroate van Mandeb) in 't zuudwestn en de Rôo Zêe in 't westn. 't Grotste dêel van 't schiereiland wordt bedekt deur d' Arabische woestyne, een uutbreidienge van de Sahara.

De regio speelt e belangryke geopolletieke rolle in 't Middn-Ôostn en d' Arabische weireld deur zyn grote vôorroadn olie en goaze.

* Karavanne in d' Ad Dahna-woestyne (Saoedi-Arabië)
* Zicht ip Riyad, Saoedi-Arabië
* Ras al-Jinz in Oman, 't mêest ôostelik punt van 't Arabisch Schiereiland

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Arabian Peninsula** van Wikimedia Commons. |
# Rôo Zêe

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

De Rôo Zêe
De **Rôo Zêe** (Arabisch: البحر الأحمر - بحر القلزم, *al-Baḥr al-ʾAḥmar*) is e lankgerekte binnenzêe geleegn tusschn Nôord-Afrika en 't Arabisch Schiereiland in Azië.

De zêe hèt een ippervlak van ca. 438.000 km² en is 2.250 km lank en 355 km brêed. In 't zuydn komt z' in verbindinge met den Indischn Oceoan via de zêestroate Bab el-Mandeb en de Golve van Aden. In 't nôordn ligt 't Sinaï-schiereiland, de Golve van Akaba en de Golve van Suez (die leidt noa 't Suezkanoal).

De Rôo Zêe grenst in 't nôordn an Israël en Jordanië, in 't ôostn an Saoedi-Arabië en Jemen en in 't westn an Eritrea, Soedan en Egypte.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Red Sea** van Wikimedia Commons. |
# Ghana

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |

Liggienge van Ghana in Afrika
**Ghana**, officieel de **Republiek Ghana** is e land an de westkust van Afrika. 't Grenst an d' Ivoôrkust in 't west'n, an Burkina Faso in 't noôrd'n, an Togo in 't oôst'n en an de Golf van Guinee in 't zuud'n.

D'n oofdstad is Accra.

Koarte van Ghana

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Ghana** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Landn in Afrika | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Algereye • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Centraal-Afrikoansche Republiek • Comoorn • Congo-Brazzaville • Congo-Kinshasa • Djibouti • Egypte • Equatorioal-Guinea • Eritrea • Eswatini • Ethiopië • Gabon • Gambia • Ghana • Guinee • Guinee-Bissau • Ivôorkust • Kameroen • Kenia • Koapverdië • Lesotho • Liberië • Libië • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritanië • Mauritius • Mozambique • Namibië • Niger • Nigeria • Oeganda • Rwanda • Sao Tomé en Principe • Senegal • Seychelln • Sierra Leone • Soedan • Somalië • Tanzania • Togo • Tsjad • Tunesië • Zambia • Zimbabwe • Zuud-Afrika • Zuud-Soedan
**Frans overzees departement:** Mayotte • Réunion
**Andere gebiedn:** Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha • Westelikke Sahara |
# Atlantischn Oceoan

Liggienge van den Atlantischn Oceoan in de weireld
Den **Atlantischn Oceoan** is achter de Stilln Oceoan de grotstn oceoan ter weireld. Met en ippervlak van omtrent 106.400.000 vierkante kilometer bedekt ie à peu près 20 percent van 't eirdippervlak. 't Êeste dêel van de noame verwyst noar Atlas, e figeure uut de Grieksche mythologie.

## Liggienge

Den Atlantischn Oceoan is en S-vormige woatermassa tusschn Eurazië en Afrika in 't ôostn, en Nôord- en Zuud-Amerika in 't westn. In 't nôordn sluut ie an met de Nôordelyke Yszêe, in 't zuudwestn met de Stilln Oceoan, in 't zuudôostn met den Indischn Oceoan en in 't zuudn met de Zuudelyke Yszêe. Den evenoare verdêelt hem in de Nôordatlantischn Oceoan en de Zuudatlantischn Oceoan.

## Historie

Den Atlantischn Oceoan schynt de twidde joungstn van de vuuf oceoan'n te zyn. J'is ountstoan by 't uutêendryvn van 't supercontinent Pangaea, e goeie 130 miljoen joar geleen.

D' êeste Europeoan'n die den oceoan verkendn woarn de Vikiengs, de Portugeezn en de Spanjoardn. Achter d' ountdekkienge van Amerika deur Christoffel Columbus in 1492, zyn der vele nieuwe handelsroutes uutgestippeld. Doadeure kwam en blêef den Atlantischn Oceoan de belangrykste verbiendiengsoader tusschn Europa en Amerika.

Uutêendryvn van supercontinent Pangaea en vormienge van den Atlantischn Oceoan

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Atlantic Ocean** van Wikimedia Commons. |
# Balkan

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

't Balkanschiereiland
De **Balkan** of 't **Balkanschiereiland** is e geografisch gebied in Ôost-en Zuudôost-Europa mè verschillige betwiste grenzn. De noame komt van 't Balkangebergte die strekt van de Servisch-Bulgoarsche grenze noa de Zwarte Zêe.

't Balkanschiereiland wordt begrensd deur d' Adriatische Zêe in 't nôordwestn, de Ionische Zêe in 't zuudwestn, de Middellandsche Zêe en d' Egeïsche Zêe in 't zuudn en zuudôostn, en de Zwarte Zêe in 't ôostn en 't nôordôostn. De nôordelyke grenze van 't schiereiland wordt gevormd deur drie riviern, de Sava, de Donau en de Kupa. 't Hoogste punt van de Balkan is de berg Musala van 2.925 meter hoge in 't Rilagebergte.

Ip 't schiereiland liggn:

* Albanië 100%
* Bulgareye 100%
* Bosnië-Herzegovina 100%
* Grieknland 90% (allêene 't vasteland)
* Itoalië 0,5% (Trieste en Monfalcone)
* Kosovo 100%
* Kroatië 49% ('t bergachtig gebied te zuudn van de riviere Sava, o.a. 't schiereiland Istrië en de regio Dalmatië
* Nôord-Macedonië 100%
* Montenegro 100%
* Roemenië 9% (allêene de Donaudelta en de dichte omgevienge van de Zwarte Zêe)
* Servië 73% (d' autonome provinsje Vojvodina ligt geografisch nie ip de Balkan)
* Slovenië 25% ('t zuudwestelyk dêel)
* Turkeye 5% ('t Europees gedêelte)
# Nôordelyke Yszêe

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

De Nowrdelyke Yszeie
De **Nowrdelyke Yszeie** of **Arctischn Oceoan** is 'n oceoan te nowrd'n van de continent'n Eurazië en Nowrd-Amerika woarin da 't growt ysveld van de Nowrdpole ligt.

De Nowrdelyke Yszeie bedekt e gebied van oengeveer 14.056.000 km². De kustlyne is 45.390 km lank. De zeie is omgeevn deur de landmassa's van Eurazië, Nowrd-Amerika, Groewnland en verschillige eiland'n.

De Baffinboaie, de Barentszeie, de Beaufortzeie, de Tsjoektsjenzeie, d' Owst-Siberische Zeie, de Groewnlandzeie, d'n Hudsonboaie, de Stroate Hudson, de Karazeie, de Laptevzeie en de Witte Zeie word'n over 't algemein by de Nowrdelyke Yszeie gereek'nd.

Land'n die grenzn an d'n Arctischn Oceoan zyn Rusland, Nowrweegn, Ysland, Groewnland (autonoom gebied binn 't Keunienkryk Denemark'n), Canada en de Vereinigde Stoat'n.
# Oeralgebergte

Koarte van 't Oeralgebergte
't **Oeralgebergte** is e bergkeetn in Eurazië die van nôord noa zuud lopt, grôotndêels deur Rusland, van de kust van de Nôordelike Yszêe tout de riviere de Oeral en 't nôordwestn van Kazachstan dichte by de Kaspische Zêe. Met e lengte van a peu près 2.500 kilometer is den Oeral 't langste gebergte van Europa. Den hoogstn top is den berg Narodnaja (1.894 meter) in 't nôordn.

De bergkeetn makt dêel uut van de conventionele grenze tusschn de continentn Europa en Azië en markeert de schiddienge tusschn Europees Rusland en Siberië. 't Eiland Vajgatsj en d' eilandngroep Nova Zembla vormn e vôortzettienge van de keetn in 't nôordn tout in de Nôordelike Yszêe.

* Bergn in de Polairn Oeral
* Rotsformoasje by Saranpaul, in de Subpolairn Oeral
* Ingank tout d' Ignateva-grotte, Zuydelikn Oeral

't Gebied kan geografisch ounderverdêeld wordn in vuuf zones (van nôord noa zuud):

* Arctischn of Polairn Oeral
* Subarctischn of Subpolairn Oeral
* Nôordelikn Oeral
* Centroale of Middn-Oeral
* Zuydelikn Oeral

't Gebied is styf g'erodeerd en ryke an delfstoffn lik ysder, zilver, koper, uranium en edelstêens.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Ural Mountains** van Wikimedia Commons. |
# Arabische Zêe

Liggienge van d' Arabische Zêe tusschn 't Arabisch Schiereiland en Indië
D' **Arabische Zêe** (Arabisch: بحر العرب, *Bahr al-'Arab*) is e zêe van
den Indischn Oceoan die tusschn 't Arabisch Schiereiland en Indië ligt.

De zêe is ca 2.400 kilometer brêed en de maximumdiepte is 5.395 m. D' Arabische Zêe hèt twêe belangryke takkn: de Golve van Aden in 't zuudwestn, die via de zêestroate van Bab-el-Mandeb in verbiendienge stoat met de Rôo Zêe; en de Golve van Oman in 't nôordwestn, die ansluut ip de Perzische Golve. De Golve van Khambhat is een inham van d' Arabische Zêe an de westkust van Indië.

Landn die an de kust van d' Arabische Zêe liggn zyn Indië, Iran, Oman, Pakistan, Jemen en de Verênigde Arabische Emiroatn. Steedn an de kust zyn ounder andere Mumbai in Indië en Karachi in Pakistan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Arabian Sea** van Wikimedia Commons. |