Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Azië

Koarte van Azië
**Azië** is 't grotste en mêest bevolkte continent ip eirde, vôornoamelyk geleegn in 't ôostelyk en nôordelyk halfround.

De grenzn van Azië zyn cultureel bepoald, omdat er gêen duudelyke geografische scheidienge is met Europa. Tegoare vormn ze e landmassa die Eurazië genoemd wordt. De mêest algemêen anveirde grenzn situeern Azië in 't ôostn van 't Suezkanoal, de Oeralriviere en 't Oeralgebergte, en 't zuudn van 't Kaukasusgebergte (of de Kouma-Manytsjlêegte) en de Kaspische en Zwarte Zêe. 't Wordt in 't ôostn begrensd deur de Stilln Oceoan, in 't zuudn deur den Indischn Oceoan en in 't nôordn deur de Nôordelyke Yszêe.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Asia** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Landn in Azië | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Afghanistan • Armenië • Azerbeidzjan • Bahreyn • Bangladesh • Bhutan • Brunei • Cambodja • China • Cyprus • Egypte • Filipynn • Georgië • Indië • Indonesië • Irak • Iran • Israël • Japan • Jemen • Jordanië • Kazachstan • Kirgizië • Koeweit • Laos • Libanon • Maldievn • Maleisië • Mongoolje • Myanmar • Nepal • Nôord-Korea • Oezbekistan • Oman • Ôost-Timor • Pakistan • Palestina • Qatar • Rusland • Saoedi-Arabië • Singapore • Sri Lanka • Syrië • Tadzjikistan • Taiwan • Thailand • Turkeye • Turkmenistan • Verênigde Arabische Emiroatn • Vietnam • Zuud-Korea |

|  |  |
| --- | --- |
|   **Weirelddêeln** |  |
|
Afrika | Antarctica | Europa | Nôord-Amerika | Azië | Oceoanië | Zuud-Amerika |
# Nôorsche Zêe

Ligginge van de Nôorsche Zêe
De **Nôorsche Zêe** (Noors: *Norskehavet*, Yslands: *Noregshaf*) is e zêe van den Atlantischn Oceoan tusschn Spitsbergn in 't nôordn, Nôorweegn in 't ôostn, de Faeröereilandn in 't zuudn, Ysland in 't westn en Jan Mayen in 't nôordwestn.

De Nôorsche Zêe ligt tusschn de Nôordzêe in 't zuudn, den Atlantischn Oceoan in 't zuudwestn, de Groenlandzêe in 't nôordwestn en de Barentszêe in 't nôordôostn.

De zêe hèt 'n ippervlakte van 1,4 miljoen km² en is toet 4.000 km diepe.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Norwegian Sea** van Wikimedia Commons. |
# Scandinoavisch Schiereiland

't Scandinoavisch Schiereiland oender de snêeuw
't **Scandinoavisch Schiereiland** ligt in Nôord-Europa en omvat grofweg 't vasteland van Zweedn, Nôorweegn en 't nôordwestelyk dêel van Fins Lapland.

't Scandinoavische schiereiland is 't grotste van de schiereilandn van Europa. 't Is oengeveer 1.850 kilometer lank en de brèedte varieert van 370 tot 805 km. 't Scandinoavisch Hoogland, e bergkeetn, bepoalt over 't algemêen de grenze tusschn Nôorweegn en Zweedn.

De grenzn van 't schiereiland zyn:

* de Barentszêe in 't nôordn
* de Nôorsche Zêe in 't westn
* de Nôordzêe in 't zuudwestn
* de Baltische Zêe en de Botnische Golve in 't ôostn
* Denemarkn in 't zuudn

In 't westn van 't Scandinoavisch Schiereiland ligt de Nôorsche fjordnkust en in 't zuudn de grôte meern (Vänermeer en Vättermeer). Vo de kustn liggn klêene rotseilandn.
# Baltische Zêe

Liggienge van de Baltische Zêe tusschn Zweedn, Finland, Pooln, Duutsland, Denemarkn en de Baltische stoatn
De Ôostzêe by Międzyzdroje in Pooln
De **Baltische Zêe** of **Ôostzêe** is e binnzêe van den Atlantischn Oceoan die ruwweg tusschn Zweedn, Finland, Pooln, Duutsland, Denemarkn en de Baltische stoatn in ligt. In 't nôordn en 't ôostn zyn der uutlopers, de Botnische Golf, de Finsche Golf en de Golf van Riga.

## Geschiedenisse

De Baltische Zêe is êeuwn lank vo d' omliggnde landn e belangryke zêe gewêest vor an commerce te kunn doen. Ook vor Holland bracht den handel met de landn round de Ôostzêe mêer geld up of met de VOC.

Ol binst de oudheid ountstound er een handelsverbiendienge tusschn 't Baltisch gebied en de Middellandsche Zêe die de noame krêeg van Barnstêenroute. Barnstêen, fossiel van boomhars die gewonn wierd van de denneboomn die groein in de Baltische kuststreke, wos styf geliefd vo te verhandeln. Ze maktn der juweeln van, medicyne en amulettn.

## Riviern die uutmoundn in de Baltische Zêe

De "*Weichsel*" in Pooln, "*Oder*" by de Pools-Duutsche grenze, "*Westelyke Dvina*" in Letland en de "*Neva*" in Rusland.

## Trivia

* Handel me 't Ôostzêegebied wos crucioal vo de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën en vormde de basis vo de Goudn Êeuwe.

## Referensjes

* Bronnn toet de geschiedenisse van den Ôostzêehandel 1122-1499 - resources.huygens.knaw.nl
* Bronnn toet de geschiedenisse van den Ôostzêehandel 1588-1625 - resources.huygens.knaw.nl

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Baltic Sea** van Wikimedia Commons. |

|  |  |
| --- | --- |
|   **Zeeën in Europa** |  |
|
Baltische Zêe | Barentszzêe | Cantabrische Zêe | Groenlandzêe | Ierse Zêe | Keltische Zêe | Middellandsche Zêe | Nôordzêe | Nôorsche Zêe‎ | Waddnzêe | Zwarte Zêe |
| Voormoalige zêe in Europa
Zuuderzêe |
# Middellandsche Zêe

De Middellandsche Zêe vanuut de ruumte geziene
De **Middellansche Zêe** is e zêe tusschen Zuud-Europa, Nôord-Afrika en 't Wesn van Azië.
D'r zyn e masse landn die an de Middellansche Zêe grenzn:

* in 't nôorden: Spanje, Vrankryk, Monaco, Itoalië, Slovenië, Kroatie, Bosnië-Herzegovina, Montenegro, Albanië en Grieknland
* mêer na 't ôostn: Turkeye, Syrië, Libanon en Israël
* te zuudn: Egypte, Libië, Tunesië, Algereye en Marokko
* te middn d'rin: Malta en Cyprus

Ol die landn en e typisch klimoat: warme in de zomer, mild in de winter.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Middellansche Zêe** van Wikimedia Commons. |

|  |  |
| --- | --- |
|   **Zeeën in Europa** |  |
|
Baltische Zêe | Barentszzêe | Cantabrische Zêe | Groenlandzêe | Ierse Zêe | Keltische Zêe | Middellandsche Zêe | Nôordzêe | Nôorsche Zêe‎ | Waddnzêe | Zwarte Zêe |
| Voormoalige zêe in Europa
Zuuderzêe |