Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1918

1915 - 1916 - 1917 - **1918** - 1919 - 1920 - 1921
't Joar **1918** is 't 18e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

Den elfsten november 1918, os 't einde van den Êestn Weireldoorloge bekend gemakt wierd in Amerika, kwamen de mensen massaal ip stroate voe da te vieren, ier in Philadelphia, Pennsylvania
november
* 11 november: einde van de Êeste Weireldoorloge

## Geboorn

juli
* 18 - Nelson Mandela, Zuud-Afrikoanschn anti-apartheidstryder en polletieker

## Gestorvn

januoari
* 28 - John McCrae, Canadeeschn dokteur en dichter
* 31 - Léon Houa, Belgische coureur

oktober
* 5 - Roland Garros, Fransche piloot

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1918** van Wikimedia Commons. |
# Basknland (regio)

|  Basknland *Euskadi, País Vasco* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  Liggynge in Spanje |
| Hoofdstad | Vitoria-Gasteiz |
| Toaln | Spoans, Baskisch |
| Ippervlak | 7.234 km² |
| Inweuners | 2.220.504 (2020) |
| Bevolkiengsdichtheid | 307 inw./km² |
| President | Iñigo Urkullu |
| Website | www.euskadi.eus |

't **Basknland** (Baskisch: *Euskadi*, Spoans: *País Vasco*) of vuluyt den **Autonome Gemeenschap Basknland** (Baskisch: *Eusko Autonomia Erkidegoa*, Spoans: *Comunidad Autónoma del País Vasco*) is één van de zeevntiën autonome regio's van Spanje. Basknland ligt an den Atlantischn Oceoan in 't noordn van Spanje, te westn van de Pyreneeën en de grenze mè Vrankryk. Den hoofdstad van de regio is Vitoria-Gasteiz, moa de grotste stad is Bilbao. Den autonome regio Basknland is officieel twèetoalig: zowel 't Spoans of 't Baskisch zyn officiële toaln.

Alhoewel dat de regio Basknland dikwyls angeduyd wordt met den term 'Basknland', is 't eigntlyke Basknland, in 't Baskisch *Euskal Herria* genoemd, grodder of allene moa de regio die in 't Baskisch *Euskadi* genoemd wordt.

't Basknland in historisch, cultureel, etnisch en toalkundig ipzicht omvat buytn den Autonome Gemeenschap Basknland ook den angrenznde Autonome Forale Gemeenschap Navarra en Frans-Basknland, die bestoat uyt de drie historische Baskische provinsjes Labourd, Neder-Navarra en Soule in 't zuydn van 't departement Pyrénées-Atlantiques. Ook in die gebiedn weunn al styf lange surtout Baskn. De Baskische toale wordt bykan nie mè gesprookn in 't zuydn van Navarra en vele Spoanstoalign identificeern hunder nie mè 't Baskisch nationalisme. In Frans-Basknland wordt nog toamelyk vele Baskisch gesprookn, moar hier is de toale helegans nie erkend en moar e minderheid wilt echt ansluytynge bij de reste van Basknland.

## Geschiedenisse

De Baskn genootn oender de Fransche en Spoansche keunyngn dikwyls e grote moate van autonomie. Moa die autonomie wierd deur den tyd assan moa meer angetast, toet da 't gebied helegans g'integreerd was in de Fransche en Spoansche stoat.

Binn de Twèede Spoansche Republiek verkreegn de Baskn grote autonomie oender hunder president Aguirre. Oender 't bewynd van Franco wierdn ze sterk oenderdrukt en de reacsje doarip was uytendelyk de gewoapnde ofscheidyngsbewegynge ETA, met de pollitiekn tak Batasuna. Oender keunynk Juan Carlos kreeg de Spoansche regio Basknland meer autonomie. 't Autonomiestatuut van 't Basknland makt 't vo Navarra meugelyk vor hunder by Basknland an te sluytn, moa de provinsje hèt doa gin gevolg an gegeevn.

D' autonomie makte gin ende an de terreur van ETA, en doa kwam in de joarn '90 stroatgeweld by.
# Angola

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |

| Republiek Angola
*República de Angola* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  Angola in Afrika |
| Officiële toale | Portugees |
| Hoofdstad | Luanda |
| Stoatsvorm | Presidentiële republiek |
| Stoatshoofd | President: João Lourenço |
| Êerste minister | Bornito de Sousa |
| Ippervlak | 1.246.700 km² |
| Inweuners | 25.789.024 (2014) |
| Bevolkiengsdichtheid | 20,69 inw./km² |
| Munte | Kwanza (AOA) |
| Tydzone | UTC+1 |
| Landcode | AGO |
| Telefongcode | 244 |
| Internet-TLD | .ao |
| Nationale fêestdag | 11 november |

**Angola**, officieel de **Republiek Angola** (Portugees: *República de Angola*; Kikongo, Kimbundu, Umbundu: *Repubilika ya Ngola*), es een land in Zuudwest-Afrika. 't Wordt in 't zuudn begrensd deur Namibië, in 't nôordn deur Congo-Kinshasa, in 't ôostn deur Zambia en in 't westn grenst 't an den Atlantischn Oceoan. D' ôofdstad is Luanda woar dat oungeveer een derde van de bevolkienge weunt.

Koarte van Angola
Uutzicht up de marginal, 't gebied round de boaie van Luanda

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Angola** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Landn in Afrika | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Algereye • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Centraal-Afrikoansche Republiek • Comoorn • Congo-Brazzaville • Congo-Kinshasa • Djibouti • Egypte • Equatorioal-Guinea • Eritrea • Eswatini • Ethiopië • Gabon • Gambia • Ghana • Guinee • Guinee-Bissau • Ivôorkust • Kameroen • Kenia • Koapverdië • Lesotho • Liberië • Libië • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritanië • Mauritius • Mozambique • Namibië • Niger • Nigeria • Oeganda • Rwanda • Sao Tomé en Principe • Senegal • Seychelln • Sierra Leone • Soedan • Somalië • Tanzania • Togo • Tsjad • Tunesië • Zambia • Zimbabwe • Zuud-Afrika • Zuud-Soedan
**Frans overzees departement:** Mayotte • Réunion
**Andere gebiedn:** Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha • Westelikke Sahara |
# 1757

1754 - 1755 - 1756 - **1757** - 1758 - 1759 - 1760
't Joar **1757** is 't 57e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.

Pruusisch bataillong in de Slag by Kolin
Frederik II van Pruusn of Frederik de Grôotn
## Gebeurtenissn

januoari
* 5 - Robert François Damiens probeert in Parys keunienk Louis XV van Frankryk neere te steekn met e mes, woaby dat de keunienk moa lichte gekwetst gerakt.

moarte
* 28 - Damiens wordt achter folterienge terechtegesteld deur vierndêelienge.

Zeevnjoarign oorloge in Europa (1756-1763)
* 21 april - Slag by Reichenberg tusschn Pruusn en Ôostnryk (Pruusische overwinnienge)
* 6 meie - Slag by Praag tusschn Pruusn en Ôostnryk (Pruusische overwinnienge)
* 18 juni - Slag by Kolin tusschn Pruusn en Ôostnryk (Ôostnryksche overwinnienge)
* 26 juli - Slag by Hastenbeck tusschn keurvorstndom Brunswyk-Lüneburg en Frankryk (Frãnsche overwinnienge)
* 30 ogustus - Slag by Gross-Jagersdorf tusschn Pruusn en Rusland (Russische overwinnienge)
* 7 september - Slag by Moys tusschn Pruusn en Ôostnryk (Ôostnryksche overwinnienge)
* 5 november - Slag by Rossbach tusschn Pruusn en Frankryk, Ôostnryk (Pruusische overwinnienge)
* 22 november - Slag by Breslau tusschn Pruusn en Ôostnryk (Ôostnryksche overwinnienge)
* 5 december - Slag by Leuthen tusschn Pruusn en Ôostnryk (Pruusische overwinnienge)

## Geboorn

moarte
* 21 - James Sowerby, Iengelschn bioloog en illustrateur

november
* 28 - William Blake, Iengelschn dichter, schilder en graveur

december
* 20 - Joseph Schubert, Duutsche componist en muzikant

## Gestorvn

moarte
* 1 - Edward Moore, Iengelsche (tonêel)schryver

juli
* 23 - Domenico Scarlatti, Italioansche componist, klavecinist en organist

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1757** van Wikimedia Commons. |
# 1853

1850 - 1851 - 1852 - **1853** - 1854 - 1855 - 1856
't Joar **1853** is 't 53e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

* Prins Leopold, den oudste zeune van Leopold I, wordt achttiene en trouwt teegn zyn gouste mè Maria Hendrika van Habsburg-Lotharingn. Je droagt den titel van hertog van Brabant.
* Franklin Pierce wordt president van de Verênigde Stoatn (tout 1857).

## Geboorn

moarte
* 30 - Vincent van Gogh

april
* 23 - Jules Auguste Lemire

juli
* 9 - Karel De Flou

## Gestorvn

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1853** van Wikimedia Commons. |
# Holland (regio)

Liggienge van de regio Holland
**Holland** is e streke in 't westn van 't land Holland, officieel Nederland. 't Is een oude provinsje die den dag van vandoage ipgedêeld is in de provinsjes Nôord-Holland en Zuud-Holland. De noame zou kommn van *Holtland* of *Holdland* (*houtland*).

De twi provinsjes t'hope hen een ippervlak van 5488 km², mè 6,06 miljoen inweuners (1104 inweuners per km²). Lik in de Vloanders wordt de noame *Holland* ook elders vele gebruukt vo hêel 't land.
# Zuud-Holland

|  Zuud-Holland |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Woapn |  Vlagge |

 |
|  Liggienge van de provinsje |
|  Koarte van de provinsje |
| Hoofdstad | Den Haag |
| Ippervlak totoal | 3307,86 km² |
| • Woarvan land | 2698,40 km² |
| • Woarvan woater | 609,46 km² |
| Inweuners | 3.862.920 (2025) |
| Bevolkiengsdichtheid | 1432 inw./km² (land) |
| Gemêentn | 50 |
| Commissoaris van de Keunienk | Wouter Kolff (VVD) |
| Website | www.zuid-holland.nl |

**Zuud-Holland** (officieel: *Zuid-Holland*) is e provinsje in 't westn van Holland an de Nôordzêekust met oungeveer 3.863.000 inweuners (2025) ip een totoal ippervlak van 3.308 km². D'n hoofdstad is Den Haag en de grotste stad is Rotterdam. Zuud-Holland is êen van de dichtstbevolkte en mêest g'industrialiseerde gebiedn ter weireld.

Angrenzende provinsjes zyn Zêeland in 't zuudn, Nôord-Broabant in 't zuudôostn en Gelderland en Utrecht in 't ôostn. De nôordgrenze wordt gevormd deur de provinsje Nôord-Holland woamee da Zuud-Holland tout de groundwetsherzienienge van 1840 êen provinsje Holland vormde. In 't westn grenst de provinsje an de Nôordzêe.

## Bevolkienge

Bevolkiengsontwikkelienge:

* 1850 — 571.000
* 1900 — 1.141.000
* 1950 — 2.383.000
* 2000 — 3.398.000
* 2025 — 3.863.000

## Gemêentn

Zuud-Holland is sins 2023 ipgedêeld in 50 gemêentn. De gemêentn met hunder officiële noame zyn:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Alblasserdam
* Albrandswaard
* Alphen aan den Rijn
* Barendrecht
* Bodegraven-Reeuwijk
* Capelle aan den IJssel
* Delft
* Dordrecht
* Goeree-Overflakkee
* Gorinchem
* Gouda
* 's-Gravenhage
* Hardinxveld-Giessendam
* Hendrik-Ido-Ambacht
* Hillegom
* Hoeksche Waard
* Kaag en Braassem
 | * Katwijk
* Krimpen aan den IJssel
* Krimpenerwaard
* Lansingerland
* Leiden
* Leiderdorp
* Leidschendam-Voorburg
* Lisse
* Maassluis
* Midden-Delfland
* Molenlanden
* Nieuwkoop
* Nissewaard
* Noordwijk
* Oegstgeest
* Papendrecht
* Pijnacker-Nootdorp
 | * Ridderkerk
* Rijswijk
* Rotterdam
* Schiedam
* Sliedrecht
* Teylingen
* Vlaardingen
* Voorne aan Zee
* Voorschoten
* Waddinxveen
* Wassenaar
* Westland
* Zoetermeer
* Zoeterwoude
* Zuidplas
* Zwijndrecht
 |

## Referensjes

## Externe koppeliengn

* Plaatsengids
* AlleCijfers

Hoavn van Hoek van Holland
Blommn by Lisse

|   **Hollandsche provinsjes** |  |
| --- | --- |
| Drenthe | Flevoland | Friesland | Gelderland | Groningen | Limburg |
| Nôord-Broabant | Nôord-Holland | Overyssel | Utrecht | Zêeland | Zuud-Holland |
# Ystyd

Varioaties in temperateure, CO2, en stof van de Vostok yskern over de latste 400,000 joarn
Een **ystyd** of **glacioatie** is e geologisch tydvak woarin dat er yskappn vôornkommn.

## Pleistoceen Ystyd

On de mensn over den ystyd klappn, peizn ze mêestol an de koude periode die round 1.8 Ma begost hèt, en ongevêer tienduusd joar geleen gestopt is. Behalve dat 't eigentlik nog nie gedoan is: me zyn moa zjuuste in een interglacioale periode tussn twêe koude perioodn. Dat is omdat 't wel een bitje gecomplikeerder is dan êen langen ystyd. O je d'yskernn die in Groenland en Antarctica geboard zyn kunt geloovn, zyn de temperateurn verschillende kêern up en nere gegoan ounder den invloed van de Milankovitch cyclussn.

Gedeurende d'ystydn was West-Vloandern wel nie deur ys bedekt, moa 't was hier toch deftig koud, en hêel d'omgevienge was toendra. Boovn de gletsjers was 't er een constant hogedrukgebied, en van doaruut kreeg West-Vloandern veel nôordenwiend da stof en zand vanuut den (droge) Nôordzee bloasde. 't Is doavan dat 't grotste dêel van West-Vloandern mè zand of lêem is bedekt.

Hoe dat 't leevn olhier deruut zaag gedeurende 't Pleistoceen weetn we nie direct omda me gin fossieln van die periode gevoundn hèn, moa overbluufsels die vanup den Doggerbank upgevist zyn geevn wel een idee van wat dat 't moe gewist zyn.

## Oudere Ystydn

Veel verder in de prehistorie zyn der nog goed gedocumenteerde ystydn van 't Ordovicium (465 - 440Ma, mè poolkappn over de Sahara) en 't Carboon (300 - 270 Ma, mè poolkappn over Zudelik Afrika), mor omdat Avalonia ton dichter teegn den evenoare laag, zyn d' er doavan gin spôorn nageloatn in West-Vloandern.

Nog verderweg, in 't Precambrium is 't er een periode gewist tussn 800 en 700 Ma woa dat 't erup trekt dat de hêle eirde ounder 't ys zaat. Die periode is over 't olgemêen bekend as de "Snowball earth" (snêeuwboleirde).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Ice age** van Wikimedia Commons. |
# Iengels Kanoal

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

Liggienge van 't Kanoal
't **Iengels Kanoal** of kortweg '**t Kanoal** (Iengels: *The English Channel*; Frans: *La Manche*) is de zêe of zêestroate tusschn Grôot-Brittannië en Vrankryk, die 't zuudelyk dêel van de Nôordzêe verbiendt met den Atlantischn Oceoan. 't Ôostelykste en smalste gedêelte noemt ook 't Nauw van Kales of de Stroate van Dover.

't Kanoal is gemiddeld oengeveer 60 m diepe, met e maximoale diepte van 120 m, en 't wordt intensief gebruukt vo de scheepvoart.

Vlak vo de Fransche kust van Normandië liggn de Kanoaleilandn, e groep eilandn die dêel uutmoakn van 't Brits Krôonbezit (*Crown dependencies*). 't Zyn semi-oenofhankelyke stoatn. Wight is 't grotste eiland van 't Kanoal. Andere eilandn, vo de Fransche kust, zyn de Chausey-eilandn, Mont Saint-Michel, Tatihou en de Sint-Marcouf-eilandn.

De langste riviern die in 't Kanoal uutmoendn zyn de Seine en de Somme.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **English Channel** van Wikimedia Commons. |
# Hauts-de-France

|  **Hauts-de-France** |
| --- |
|  Liggienge in Vrankryk |
| Hoofdstad (Préfecture) | Rysel |
| Departementn | Aisne, Nord, Oise, Pas-de-Calais, Somme |
| Ippervlak | 31.813 km² |
| Inweuners | 5.987.883 (2013) |
| Bevolkiengsdichtheid | 188 inw./km² |
| Arrondissementn | 26 |
| Kantongs | 145 |
| Gemêentn | 3838 |

**Hauts-de-France** is e regio van Frankryk die den 1e januoari 2016 oentstoan is deur de regio's Nord-Pas-de-Calais en Picardie tegoare te voegn. De regio omvat e gebied van 31.813 km.

## Indêlienge in departement'n

| Regio's vo 2016 | Departement'n | Zetels |
| --- | --- | --- |
| **Nord-Pas-de-CalaisNôord-Nauw van Kales* | 59 Nord, *Noorderdepartement* | 76 |
| 62 Pas-de-Calais, *Nauw van Kales* | 44 |
| **PicardiePicardië* | 02 Aisne | 17 |
| 60 Oise | 25 |
| 80 Somme | 18 |
| Totoal antal zetels in de Regionale Road: | 170 |

## Historische provinsjes

* Artesië
* Champagne
* Frans-Henegouwn
* Frans-Vloandern
* Île-de-France
* Koameryk en 't Koamerykse
* Picardie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Hauts-de-France** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Regio's van Vrankryk | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Auvergne-Rhône-Alpes • Bourgogne-Franche-Comté • Bretagne • Centre-Val de Loire • Corsica • Grand Est • Hauts-de-France • Île-de-France • Normandië • Nouvelle-Aquitaine • Occitanie • Pays de la Loire • Provence-Alpes-Côte d'Azur
**Overzeese regio's:** Frans-Guyana • Guadeloupe • Martinique • Réunion
*Departementn van Vrankryk* |
# Oblast Belgorod

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Ligginge van den oblast Belgorod in Rusland
Den **oblast Belgorod** (Russisch: Белгородская область, *Belgorodskaja oblast*) is e federoal subject (oblast) in 't Centroal Federoal District van Rusland met een ippervlakte van 27.134 km² en 1.540.486 inweuners (2021). 't Administratief center is de stad Belgorod die op 70 kilometer ligt van den Oekraïensche stad Charkov.

*
*

Den oblast Belgorod ligt an de zuydelike boord van 't Centroal-Russisch Plateau, teegn de grenze met Oekraïne, ip 500 tout 700 kilometer te zuydn van Moskou.

't Grenst an d' oblastn Lougansk, Charkov en Soumy in 't zuydn en 't westn, den oblast Koursk in 't noordn en 't noordwestn en den oblast Voronezj in 't oostn.

't Gebied is surtout gericht ip landbouw, 't delvn van yzererts en de verwerkinge dervan in de metoalverwerknde industrie. Meer of 40% van de Russische yzererts komt uyt de streke.

* Riviere Nezjegol in de wynter
* Riviere Severski Donets an 't dorp Solomino
* De stad Belgorod

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Belgorod Oblast** van Wikimedia Commons. |