Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1991

1988 - 1989 - 1990 - **1991** - 1992 - 1993 - 1994
't Joar **1991** is 't 91e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

* Burgeroorloge in Joegosloavië.

januoari
* 16 - Golfoorloge - De luchtanvalln ip Irak begunn.

meie
* 21 - Rajiv Gandhi, Indische politieker, wordt vermôord.

juli
* 18 - In Luuk wordt André Cools, de 63-joarige politieker van de Woalsche socialistn, dôodgeschootn.

november
* 24 – De West-Vloamynk Jean-Pierre Van Rossem doe mee an de federoale verkieziengn me zyn partye ROSSEM met de slogan "Geen gezwijn, stem libertijn". J’hoalt drie zetels in de Koamer en één in de Senoat.

december
* 25 - De Sovjet Unie valt uut mekoar in d’ounofhankelikke republiekn Armenië, Azerbeidjan, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, Moldoavië, Oekraïne, Oezbekistan, Rusland, Tadjikistan, Turkmenistan en Wit-Rusland. Jeltsin wordt den êeste president van Rusland.

## Muziek

Hits:

* Raymond van het Groenewoud: *Liefde voor muziek*
* Stef Bos & Bob Savenberg: *Breek de stilte*
* Mama's Jasje: *Zo ver weg*
* Artiesten Met Een Hart: *Van nu af aan*
* Enigma: *Sadeness (Part I)*
* Vanilla Ice: *Ice ice baby*
* Chris Isaak: *Wicked game*
* Seal: *Crazy*
* Stevie B: *Because I love you*
* Roxette: *Joyride*
* REM: *Losing my religion*
* Scorpions: *Wind of change*
* Zucchero & Paul Young: *Senza una donna*
* Crystal Waters: *Gypsy woman (La da dee la da da)*
* Bryan Adams: *(Everything I do) I do it for you*
* LA Style: *James Brown is dead*
* Salt-n-Pepa: *Let's talk about sex*
* Michael Jackson: *Black or white*

## Geboorn

januoari
* 7 - Eden Hazard, Belgische foetballist

moarte
* 20 - Cilou Annys, West-Vlamsche Miss België 2010

juni
* 28 - Kevin De Bruyne, Vlamsche foetballist

## Gestorvn

moarte
* 2 - Serge Gainsbourg (62), Fransche zanger

april
* 3 - Graham Greene (86), Iengelsche schryver

juni
* 8 - Heidi Brühl (49), Duutsche zangeresse

juli
* 1 - Michael Landon (54), Amerikoanschn acteur
* 18 - André Cools (63), Belgische pollitieker
* 19 - Rik Slabbinck (76), West-Vlamsche kunstschilder

ogustus
* 8 - James Irwin (61), Amerikoanschn astronaut
* 28 - Vince Taylor (52), Iengelsche zanger

oktober
* 9 - Roy Black (58), Duutsche schlagerzanger

november
* 9 - Yves Montand (70), Franschn acteur en zanger
* 24 - Freddie Mercury (45), Britsche zanger

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1991** van Wikimedia Commons. |
# Ibiza (eiland)

*Dat artikel es geschreevn in 't Zuudôostelik West-Vlams.*

---

**Ibiza** (Kataloans: *Eivissa* [əjˈvisə]; Spoans: [iˈβiθa]) es e Spoans eiland, e stik van de Baleoarn. Me een ippervlakte va 575 km² es Ibiza 't dertienste grotste eiland in de Middellandsche Zêe. Ibiza wordt tope me 't eiland Formentera de Pitiuusn genoemd. Ten nôordôostn va 't eiland liggn Majorca en Minorca. De belangrykste plekkn zyn Ibiza-stad en Sant Antoni de Portmany. In 't zuudwestn ligt 't klêene rotseiland Es Vedrà. 't Ôogste punt es de berg Sa Talaiassa.

De Kataloansche noame es *Eivissa*; *Ibiza* es de Kastilioansche noame. By widder wordt Ibiza geweunlyks uutgesprookn lik [iˈbit͡sa], woabie de z klienkt lik in *pizza*. In 't Spoans wordt de letter uutgesprookn lik e stemlôze dentoale frikatief (de th in 't Iengelsche *think*). D'inweuners va Ibiza èn under eign dialect va't Kataloans, 't *Eivissenc*.

## Toerisme

't Eiland es e populaire vakansebestemmienge vo joenge menschn, metda 't gekend is vo 't nachtleevn ip 't eiland. Olle joare goan d'r styf gekende DJ's noa Ibiza, woa daze vele hêel de zommer an êen diskotheke verboendn zyn.

Ibiza-stad stoat sedert 1999 ip de Weirelderfgoedlyste. D'oede ogger geleegn ommeurde binnstad woarin de kathedroale en 't archeologisch museum de mêest belangryke beziensweirdigkeitn zyn, noemt Dalt Vila. Tien kilomèters noa 't westn liggn de ruienes va de Fenicische nederzettienge Sa Caleta.

## Geskiednisse

Acht miljoen joar geleedn wierdn de Baleoarn boovn de zêespegel omogegedoown. D'êeste menschelyke beweunienge wos roend 5000 v.Chr. Va de vroegste periode zyn d'r moa letter resten overgebleevn en ipgegroavn. Van achter 654 vô Christus zyn d'r echte historische feiten gekend. Ton èn de Fenisjers d'ôofdstad van Ibiza gesticht en èn ze zidder d'oavnstad de noame *Ibossim* gegeevn, genoemd achter d'Egyptische god Bes. De noame Ibiza en de Kataloansche versie Eivissa zyn olle twêe van *Ibossim* ofgeleid. Beist de Fenisisje periode èn de Griekn wok 't eiland bezocht en 't wos de Griek Diodoros va Sicilië da voe d'êeste kjê de noamn va d'eilandn Formentera en Ibiza in 't schrift zettigde en under de Pitiussn, oftewel *d'eilandn bedekt me dennebôomn*, a genoemd.

### Ibiza in film en tillevizje

D'Ollandske film *Verliefd op Ibiza* (2013) en de tillevizjefeuilletong va de zelste noame speeln under of ip 't eiland, juste lik d'Iengelske kluchtfilm *Kevin & Perry Go Large*. Wok de videoclip va Que sí que no va Jody Bernal wierd ip Ibiza ipgepakt.

## Teetn

Ibizoansche ploas zyn *bullit de peix* (e sôorte visstoofpotje), *arròs de matança* (zwinnevlêes me riest), *sofrit pagès* (gekokte patatn me zwinnevlêes), *arròs a la marinera*, e visploa, en de *fláo*, e tartje.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Ibiza** van Wikimedia Commons. |
# Hoorn (muziekinstrument)

Franschn hoorn
Den **hoorn** is e muziekinstrument van de familie van de koperbloazers.

't Instrument bestoat uyt e kopern buyze die begunt met e moendstik van ca. 17 mm deursnee en ton brèder wordt toet circa 12 cm. Achter e cilindervormig gedeelte moendt de buyze uyt in e beker met e deursnee van circa 30 cm. Den beker is vele grodder en anders van vorm of dendeen van e trompette. Teegnwoordig is e combinoasje van twèe hoorns in één instrument gebruykelyk, noamelyk den dubbelhoorn (F–Bes). Dat is 't instrument die gebruykt wordt by professionele symfonieorkestn.

Vroeger wierdn hoorns gebruykt vo signoaln deure te geevn, lyk de jachthoorn, de posthoorn en den alpnhoorn. D' eeste hoorns wierdn gemakt van hoorns van beestn of van schelpn.

* Jachthoorn
* Posthoorn
* Alpnhoorn
* Primitief bloasinstrument, gemakt van 'n hoorn van e beeste
# Kestdag

Kestboom
**Kestdag** is ne feestdag en de dag woarip da de christnen de geboorte van Jezus Christus viern. 't Volt ieder joare ip 25 december. Den oavend dervôorn wordt *kestoavend* genoemd.

## Geschiedenisse

Volgns de evangeliën moestn Maria en Jozef, de ouders va Jezus, noa Bethlehem om udder te loatn registreern by de bezettiengsmacht, 't Romeins Ryk. De keunieng Herodes oat doar toe beslootn, om de innienge va belastiengn meugelik te moakn. 't Verhoal goat dat olle erbergn vul zoatn en da Jozef toun moa ne stol gezocht eit om in te sloapn omdat ie zag dat Maria ieder moment koste koopn. Jezus zoudt toun geboorn zyn in dien stol.

Het fêest van Kestdag es een typisch vôorbeeld van recuperoatie deur de Katholieke keirke, want vôorn da de christnen da vierdn, wos 't er ol een fêest in die periode. De Germoann vierdn midwinter round 21 december omdat vanof ton de doagn were langer koomn. In de 4de eeuwe eit Constantyn de Grote beslist da Kestdag ip de 25sten december moest volln. Tot toun wos de geboorte va Jezus nie echt belangryk in het christndom.

## Eedndoags gebruk

Oloewel da kestdag voo de christnen nog oltyd van grôot belang es, wordt het olgemêen gevierd in 't Westen, oa je nu gelôvig zyt of niet. Minsn zettn toun mêestol ne kestbôom, eventueel me een keststolleke. Ze versiern udder uus me verluchtienge, zowel binn of buutn. Kestdag eit ôok zyn typische muziek vôortgebrocht, mêestol nogol van meligen oard. Minsn viern kestoavend dikwyls in familieverband en kestdag zelve es nen typische dag om familie te bezoekn. Kestdag es ôok een moment om cadeautjes te geevn an u dierboarn. In sommige landn, lik Amerika weirdn die kadootjes gebrocht deur de Kestman (Santa Claus), een mêer Angelsaksische variant va Sintekloai. 't Es surtoe voo de kommérse da we kestdag nog viern: 't zyn nie vele minsn die nog weetn over wuk dat 't eignlik goat. Vele sjow ip den teevee, buuksje vul frettn, en och here moeder eerde no de wuppe elpn.
# Universiteit

Katholieke Universiteit Leuven
Een **universiteit** es een schole vo hoger ounderwys & wetenschappelyk ounderzoek.
Nen universiteit es ipgedêeld in verschillende faculteitn lik Lettern & Wysbegeerte, Rechtn, Geneeskunde, ...

In West-Vloandern es't er moar ênen universiteit en da es de KULAK (K.U.Leuven Campus Kortrijk).

## Geschiedenisse

Ol van in de Klassieke Oudeid bestoan er universiteitn. Peist moar an de oude Griek'n die ogere ipleidieng volgen me reken'n & schryvn a ge ton genoeg geld a.

## Universiteitn in Vloandern

Vloandern eit zes universiteitn die in associasie zyn me ogescholen.

Die universiteitn zyn:

* KUB: Katholieke Universiteit Brussel
* KUL: Katholieke Universiteit Leuven
* UA: Universiteit Antwerpen
* UG: Universiteit Gent
* UHasselt: Universiteit Hasselt
* VUB: Vrije Universiteit Brussel

## Oe zit nen universiteit in elkaar?

Êest moe je ne **bachelor** (*graduoat* of *kandidature* van vroeger) doen van drie joar. Moa a je vo dokteur studeert, moe je êest zeevn joar studeern, en ton zie je nog moa uusdokteur.

Achter jonne bachelor es't eigenlik de bedoelienge van verder te studeern. Da noemt ton ne **master** (*licencioat* van vroeger) bvb. ne master in de Toal- en Letterkunde: Romoansche Toaln, Germoansche Toaln...

Achter jonne master keunt dje ol goan werk'n, mo ge keunt ton nog een doctoraatsipleidienge volgn vo ton zelve lesse te geevn an nen universiteit of ogeschole.

## Externe koppeliengn

* Site van de Katholieke Universiteit Leuven
* Site van de KULAK
* Site van de Katholieke Universiteit Brussel
* Site van de Universiteit Antwerpen
* Site van de Universiteit Gent
* Site van de Universiteit Hasselt
* Site van de Vrije Universiteit Brussel

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Universities and colleges** van Wikimedia Commons. |
# Rechtoekigen drieoek

Nen rechtoekigen drieoek
Nen **rechtoekigen drieoek** es nen specioaln vorm van nen drieoek. In een rechtoekigen drieoek es't er ênen oek die 90° meet.

De stellienge van Pythagoras (a2 + b2 = c2) es allêne moa toepasselik ip nen rechtoekigen drieoek.
In woorden: 't Kwadroat van de scheve zyde es gelik an de somme van de kwadroaten van de 2 rechtoekszyden.

In een rechtoekigen drieoek meetn d'oek'n die gin 90° zyn tesoamn 90°. Het ippervlak van nen rechtoekigen drieoek es gelik an a . b / 2.

Oj je drie-oek nie rechtoekig is ton heft de cosinusreehl de foute were ten ipzichte va de stellienge van Pythagoras: a2 =b2 + b2 - 2 b c cos Â.
Den elft van die foute is dorom ok 't skalair product bc cosÂ.
# Algereye

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |

| الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية
(Al-Jumhuriyya al-Jazaïriyya ad-Dimuqratiyya aix-Xabiyya) Democratische Volksrepubliek Algereye |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  Algereye in Afrika |
| Officiële toale | Arabisch |
| Hoofdstad | Algiers |
| Stoatsvorm | Presidentiële republiek |
| Stoatshoofd | President: Abdelmadjid Tebboune |
| Êerste minister | Sifi Ghrieb |
| Ippervlak | 2.381.741 km² |
| Inweuners | 47.400.000 (2025) |
| Bevolkiengsdichtheid | 19,90 inw./km² |
| Munte | Dinar (DZD) |
| Tydzone | UTC +1 |
| Landcode | DZ, DZA |
| Telefongcode | 213 |
| Internet-TLD | .dz |
| Nationale fêestdag | 1 november (1954)  (dag van de revolutie) |

**Algereye**, officieel de **Democratische Volksrepubliek Algereye** (Arabisch: الجزائر al-Jazāʼir; Berbers: Dzayer, ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) is e land in Nôord-Afrika in de Maghreb.

Algereye grenst in 't nôordôostn an Tunesië, in 't ôostn an Libië, in 't westn an Marokko, in 't zuudwestn an de Westelikke Sahara, Mauritanië en Mali, in 't zuudôostn an Niger, en in 't nôordn an de Middellandsche Zêe. Dn hoofdstad en grotste stad is Algiers. Met een ippervlak van 2.381.741 km² is Algereye 't grotste land van Afrika.

Koarte van Algereye

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Algeria** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Landn in Afrika | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Algereye • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Centraal-Afrikoansche Republiek • Comoorn • Congo-Brazzaville • Congo-Kinshasa • Djibouti • Egypte • Equatorioal-Guinea • Eritrea • Eswatini • Ethiopië • Gabon • Gambia • Ghana • Guinee • Guinee-Bissau • Ivôorkust • Kameroen • Kenia • Koapverdië • Lesotho • Liberië • Libië • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritanië • Mauritius • Mozambique • Namibië • Niger • Nigeria • Oeganda • Rwanda • Sao Tomé en Principe • Senegal • Seychelln • Sierra Leone • Soedan • Somalië • Tanzania • Togo • Tsjad • Tunesië • Zambia • Zimbabwe • Zuud-Afrika • Zuud-Soedan
**Frans overzees departement:** Mayotte • Réunion
**Andere gebiedn:** Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha • Westelikke Sahara |
# Hendrik II van Iengeland

**Hendrik II** | 1133-1189 |
| --- |
|  |
|  Keunienk van Iengeland |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Periode** | 1154-1189 |
| **Vôorganger** | Stefan van Blois |
| **Ipvolger** | Richard Leeuwenhart |

 |
|  Hertog van Normandië |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Periode** | 1151-1189 |
| **Vôorganger** | Godfried Plantagenet |
| **Ipvolger** | Richard Leeuwenhart |

 |
|  Groaf van Anjou |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Periode** | 1151-1189 |
| **Vôorganger** | Godfried Plantagenet |
| **Ipvolger** | Richard Leeuwenhart |

 |
|  Hertog van Aquitanië |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Periode** | 1152-1189 |
| **Vôorganger** | Eleonora van Aquitanië |
| **Ipvolger** | Eleonora van Aquitanië en Richard Leeuwenhart |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Voader** | Godfried Plantagenet |
| **Moeder** | Mathilde van Iengeland |

 |

**Hendrik II van Iengeland** (Le Mans, 5 moarte 1133 – Chinon, 6 juli 1189), van 't Huus Anjou of de Angevins, loater ‘t Huus Plantagenet genoemd, was de zeune van Godfried Plantagenet en keizerinne Mathilde, weeuwe van keizer Hendrik V van ‘t Hillig Rôoms Ryk en dochter van Hendrik I van Iengeland. Je krêeg zyn bynoame **Henry Curtmantle** (Frãns: Court-manteau) omdat’n geirn korte mantels droeg.

Hendrik II was keunienk van Iengeland van 1154 toet 1189. Je was ook hertog van Normandië, groaf van Anjou, Maine, Touraine en Nantes. Deur te trouwn met Eleonora van Aquitanië kwamt ie ook hertog van Aquitanië en Gascogne, en groaf van Poitou, Auvergne en nog êenigte klindere groafschappn. J’haad ook nog macht in Ierland, Wales, Schotland en Bretagne.

## Vrouwe en jounges

Hendrik trouwde ip 18 meie 1152 met Eleonora van Aquitanië. Under jounges woarn:

1. Willem van Poitiers, jounk gestorvn
2. Hendrik de Joungn, getrouwd me Margaretha van Frankryk
3. Mathilde Plantagenet, getrouwd me de Welf Hendrik de Lêeuw. Under zeune Otto IV kwam Rôoms-Duutsche keunienk en keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.
4. Richard Leeuwenhart, zyn ipvolger en keunienk van Iengeland
5. Godfried II van Bretagne, hertog van Bretagne deur zyn huwelyk me Constance I van Bretagne. Under zeune Arthur I van Bretagne was ook groaf van Anjou en e rivoal van zyn nounkel Jan zounder Land. J’is verzekers in ipdracht van hem vermôord
6. Eleonora, getrouwd met Alfons VIII van Castilië
7. Johanna, getrouwd me Willem II van Sicilië en me Raymond VI van Toulouse
8. Jan zounder Land ipvolger van Richard leeuwenhart en keunienk van Iengeland

|  |
| --- |
| De bezittiengn van Hendrik II in ‘t roze |

|  |
| --- |
| Hendrik en zyn acht wettige jounges (l no r): Willem van Poitiers, Hendrik de Joungn, Richard Leeuwenhart, Mathilde, Godfried II van Bretagne, Eleonora, Johanna en Jan zounder Land |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Henry II of England**  van Wikimedia Commons. |
# 24 juni

|  |
| --- |
| meie - **juni** - jul |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

**24 juni** is den 175stn dag van 't joar (176stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 190 doagn toet 't ende van 't joar.

## Geboorn

* 1987 - Lionel Messi, Argentynsche foetboller