# Poapegoais

| Poapegoais |
| --- |
|  E gryzn rôodsteirt of *jacko*. |
| Taxonomische indêlienge |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ryk: | Animalia (Bêestn) |
| Stamme: | Chordata |
| Klasse: | Aves (Veugels) |

 |
| Orde |
| **Psittaciformes** |

**Poapegoais** (*Psittaciformes*) zyn en orde van veugels die up te dêeln zyn in 3 families en 372 bekende sôortn.

## Systematiek

Vroegerder woarn poapegoais inedêeld in 2 families: *Psittacidae* (echte poapegoais) en *Cacatuidae* (kaketoes), mor oundertusschn is er e derde familie: *Strigopidae* (kakapo, kea en kaka).

't Zyn 2 grôte verschilln tusschn d'echte poapegoais en de kaketoes: kaketoes hen aar pluumn die 't lucht nie breekn en doadeure hen ze oek gin blienknde kleurn en ze kunn nundern kuif oek beweegn en rechte zettn, poapegoais kunn dadde nie.

## Verspreidienge

Poapegoais kommn up viere van de zes continentn vôorn: ollêne up Antarctica en in Europa zittn der ginne, olhoewel dan der ol sôortn parkietn zyn die hier nu wel overleevn, oundermêer halsbandparkietn. 't Zyn oek fossieln evoundn in Europa, dus t'hen der wel nog ezeetn.

Nu viend je ze in olle tropische en subtropische streekn en ze hen nunder anepast an verre olle sôortn leefomgevienge, van oerwoud over woestynn en koude bergstreekn.

## Beschryvienge

De mêeste poapegoais leevn in groepn en doadeure is 't beter voun ze nie ollêne in e kôoitje t'houdn. Êen dienk dan gelyk zyn voun olle poapegoais is nundern krommn, scherpn bek, woamei dan ze harde nootn kunn breekn of schorse van boomn kunn trekkn, doabuutn hen oek olle poapegoais pôotn met twêe têenn die vooruut stoan en twêe die achteruut stoan.

## Overzicht van bekende en specialle poapegoais

### Psittacidae

| Noame | Fotto | Verspreidienge | Uutleg |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Psittacus erithacus* – Grysdn rôodsteirt of jacko |  | Centroal- en Zuud-West-Afrika | E bekende sôorte van poapegoais, die ol hier vele houdn is omdan ze slim zyn en oek e bitje kunn koutn. |
| *Ara* – Echte ara's |  | Centroal en Nôordelik Zuud-Amerika, Zudelik Middn-Amerika, vroegerder oek up Caraïbische eilandn lik Cuba en Jamaica | E geslacht van grôte papegoais die styf bekend zyn deur nunder kleurn en omdan vele bêestenparkn (lik Bellewaerde) der hen. |
| *Anodorhynchus hyacinthinus* – Hyacinthara |  | Zuud-Amerika (oerwoud in Brazilië, Bolivië en Paraguay) | Grotste, vliegnde sôorte van poapegoais, gin echtn ara. Ze zyn van kleur bykan hêlegans kobaltblauw, met e bitje gilf an nundern bek en nunder oogn. |
| *Melopsittacus undulatus* – Paruche |  | Australië, nu oek up aar plekkn | Klêne sôorte van poapegoais die ol hier vele houdn in in kôoin en volièrn. |
| *Psittacula krameri* – Halsbandparkiete |  | Afrika en India, boovn 'n evenoare | De sôorte van parkiete die ol hier met 't mêeste zit, in Vloandern zoudn der ol 10 000 zittn. |
| *Loriinae* – Lori's |  | Zuud-Ôost-Azië, Australië, Tasmanië, eilandn in de Pacific, nie up Nieuw-Zêeland | E geslacht van poapegoais die fel ekleurd zyn en die surtout nectar drienkn. 't Bestoat oek e sôorte van hoolfoapn die lori's noemn. |
| *Psephotus haematonotus* – Rôodrug(parkiete) |  | Australië | E sôorte die vele in kôoin en volièrn houdn is. |
| *Platycercus* – Rosella |  | Australië en Tasmanië | Bekende volièresôorte. |
| *Neophema petrophila* – Rotsparkiete |  | Australië en êentige eilandn an de kust | De rotsparkiete is d'ênige sôorte van poapegoais die ollêne an de kust leeft en doar oek nest droagt. Ze kommn verre nôois mêer of 100 meiters van de zêe. |

### Cacatuidae

| Noame | Fotto | Verspreidienge | Uutleg |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Cacatua sulphurea* – Klêenn geelkuifkaketoe |  | Indonesië (Sunda en Sulawesi), uutezet in Hong Kong | Bedreigde sôorte, surtout deur 'n handel in wilde bêestn. |
| *Cacatua gelerita* – Grôotn geelkuifkaketoe |  | Nieuw-Guinea, Australië (ôorsprounkelik in 't zuudn en 't ôostn, mor oek loseloatn in Perth en doa nu an 't uutbreidn) | Mêest verspreide sôorte van kaketoes en in sommigte steedn nie geirn ezien omdan der zovele zyn. |
| *Callocephalon fimbriatum* – Helmkaketoe |  | Zuud-Ôost-Australië | Grysde sôorte, woavan da 't vintje e rôo plekke vaboovn up zyn kop het. |
| *Calyptorhynchus* – Roafkaketoes |  | Verschillige plekkn in Australië, Tasmanië en klindere eilandn | Geslacht van 5 kaketoes die ollemoale in Australië te viendn zyn en die ollemoale zworte pluumn hen. |
| *Eolophus roseicapilla* – Roazn kaketoe |  | Verre hêel Australië en Tasmanië | Mêest verspreidn kaketoe, ollêne up plekkn woa dat er te vele bus is, zittn ze nie. |
| *Probosciger aterrimus* – Poolmkaketoe |  | Indonesië, Nieuw-Guinea en Nôord-Ôost-Australië | E grôotn, zwortn kaketoe met e rôo plekke up zyn koakn. |
| *Nymphicus hollandicus* – Valkparkiete |  | Australië | E sôorte die ol hier vele in volièrn en kôoin houdn is en die lange ounder de geweune poapegoais (*Psittacidae*) ezet is, mo nu en eign geslacht ounder de kaketoes ekommn is. |

### Strigopidae

| Noame | Fotto | Verspreidienge | Uutleg |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Strigops habroptila* – Kakapo of uulpoapegoai |  | Nieuw-Zêeland (Whenua Hou of Codfish en Puke Nul of Anchor), twêe eilandn zounder uutheemsche rovers lik houns, rattn, marterachtigen en kattn) | Sôorte die evolueerd is nor e nachtelik leevn en die oek nie ku vliegn. Deur dan der menschn ankwaamn up Nieuw-Zêeland (êest Maori en loater Europeoann) en dedie bus kaptn, joegn up de veugels en oek rovers lik kattn meibrochtn, gienk de populoasje stief achteruut. In 1992 is de regerienge me 't *Kakapo recovery plan* begunn, olle 50 nog leevndn veugels zyn toune overebrocht nor eilandn zounder rovers. Oundertusschn zyn der were mêer of 100 kakapo's, 't doel is nu voun dervôorn te zorgn dat er minimum 1 groep is die hêlegans zevve kut overleevn, zounder dat er teetn moet byegeevn zyn. |
| *Nestor notabilis* – Kea |  | Nieuw-Zêeland (Zudereiland) | Poapegoai die surtout in de bergn leeft en e slichte noame het: ze zoudn oltemets schoapn kokkeduunn. Ze zyn oek styf curieus en doadeure zyn meuzels en rugzakkn nôois veilig voun kea's. 't Gebeurt oek dan ze trekkn an stikkn calletjoe van otto's toet dan ze 't los krygn. |
| *Nestor meridionalis* – Kaka |  | Nieuw-Zêeland (Zudereiland, Nôordereiland, klindere eilandn lik Whenua Hou of Codfish en Kapiti) | Kākā wult simpelweg *poapegoai* zeggn in 't Maori, 't is e sôorte die surtout in busschn leeft. |
| *Nestor productus* – Norfolk-eilandkaka |  | Uutestorvn, leefde ollêne up Norfolk en Phillipeiland | Uutestorvn deur ankomste van menschn (Maori en Europeoann). Oek up Chatham zat er e sôorte van poapegoai die nu uutestorvn is, mo 't is nie zeker of dat e sôorte kaka wos. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Psittaciformes** van Wikimedia Commons. |