Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lady Gaga

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |

**Lady Gaga**, echte noame **Stefani Joanne Angelina Germanotta** (New York, 28 moarte 1986) is een Amerikoansche zangeresse.

Gaga het eur noame geript va e ploate va Queen, Radio Ga Ga. Z'het olsa specialle kleers an, z'het zels eki vlees angedoan ip de *MTV Video Music Awards*.

## Ploatn

* 2008 - *The Fame*
* 2009 - *The Fame Monster*
* 2011 - *Born This Way*
* 2013 - *Artpop*
* 2014 - *Cheek To Cheek*
* 2016 - *Joanne*
* 2018 - *A Star Is Born*
* 2020 - *Chromatica*
* 2024 - *Harlequin*

## Singles

* 2008 - *Just Dance*
* 2008 - *Poker Face*
* 2009 - *LoveGame*
* 2009 - *Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)*
* 2009 - *Paparazzi*
* 2009 - *Bad Romance*
* 2010 - *Telephone*
* 2010 - *Alejandro*
* 2010 - *Dance in the Dark*
* 2011 - *Born This Way*
* 2011 - *Judas*
* 2011 - *The Edge Of Glory*
* 2011 - *Scheibe*
* 2011 - *Yoü and i*
* 2011 - *Marry The Night*
* 2013 - *Applause*
* 2013 - *Do What u Want*
* 2013 - *Venus*
* 2014 - *G.U.Y*
* 2014 - *Anything Goes*
* 2015 - *Til it happens to you*
* 2016 - *Perfect Illusion*
* 2016 - *Million Reasons*
* 2017 - *John Wayne*
* 2017 - *The Cure*
* 2018 - *Joanne*
* 2018 - *Shallow*
* 2018 - *I'll never love again*
* 2019 - *Always remember us this way*
* 2020 - *Stupid Love*
* 2020 - *Rain on me*
* 2020 - *Sour Candy*
* 2020 - *911*

## Tournees

* 2009 - The Fame Ball
* 2009-2011 - The Monster Ball Tour
* 2012-2013 - Born This Way Ball
* 2014-2015 - Cheek to Cheek tour
* 2017-2018 - Joanne World Tour

* Lady Gaga Official Website
* Lady Gaga Official Twitter
* Lady Gaga Official Facebook
* Lady Gaga Song Lyrics
* Lady Gaga Official MySpace
* Lady Gaga Official Youtube Channel

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Lady Gaga** van Wikimedia Commons. |
# AC/DC

**AC/DC** is een Australische hardrockgroep, ol noemn ze't zeve wel rock 'n roll. Under noame is d' Ingelse ofkortinge vo wisselspanninge/gelykspanninge.

## Geschiedenisse

AC/DC is in 1973 upgericht in Sydney deur Malcolm Young. Da's ne gitarist, uut e muzikale emigrantnfamilie uut Schotland. D'n êestn bekendn zanger van de groep wos Bon Scott. AC/DC ad in eigen land rechtuut vele succes.

## Leedn

De groep bestoat uut zanger Brian Johnson (sedert 1980, achter de dôod va Bon Scott), de broers Angus en Malcolm Young (gitaar), Phil Rudd (drums) en Clyff Williams (basgitaar). Zyder weunn nu een heel ende uut mekoar. Johnson e Williams weun in Amerika, Angus in Olland (en is etrouwd met een Ollansche), Malcolm in Iengeland, Rudd in Nieuw-Zêeland.

## De noame en de controversje

De name *AC/DC*, die stoat vôor *Alternating Current/Direct Current* (wisselstroom/gelykstroom), eet de zuster van Angus en Malcolm (Margaret) bepeisd. Z'ad da geleezn up een elektrisch toestel. Sommige religieuze figuurn en AC/DC probeern te koppeln an satanisme (AC/DC = *Anti-Christ/ Devil's Child(ren)*, of oek nog *After Christ/Devil Comes* of *Anti Christ/Death to Christ*). Mor de groep eèt gezeid da 't ol gin woar is en da 't up undr systêem werkt wuk da zyder zeggn.

## Discografie

### Bekendste nummers

* Whole Lotta Rosie (1977)
* Highway to Hell (1979)
* Thunderstruck (1990)

### Studioploatn

* High Voltage (Aus.) (1975)
* T.N.T. (1975)
* High Voltage (1976)
* Dirty Deeds Done Dirt Cheap (Aus.) (1976)
* Dirty Deeds Done Dirt Cheap (1976)
* Let There Be Rock (Aus.) (1977)
* Let There Be Rock (1977)
* Powerage (1978)
* Highway to Hell (1979)
* Back in Black (1980)
* For Those About to Rock We Salute You (1981)
* Flick of the Switch (1983)
* Fly on the Wall (1985)
* Blow Up Your Video (1988)
* The Razors Edge (1990)
* Ballbreaker (1995)
* Stiff Upper Lip (2000)
* Black Ice (2008)
* Rock Or Bust (2014)
* Power Up (2020)

## Gimmicks

* Angus Young lopt op 't podium ossan round in e schoolkostuumtje. E doet nu en toen ouk de *duckwalk*, e dansje da Chuck Berry uutgevoen et.
* Brian Johnson droagt ossan e klaksje op zyn oofd.
* By *Whole Lotta Rosie* (dat over en oure goat), bloazn ze e kweetnie oe grôte pup'up (me nie ol te vele klêers an).
* Nunder uptreens endigen ossan me *For Those About To Rock (We Salute You)*. 't Stoan toene kanongs up 't podium, die vele leevn moakn, ider kêe da Brian Johnson *Fire* roept.

## In Belgje

* 'n Latste kêe dan ze in Belgje espeeld en (in Flanders Expo in Gent in 2000), is er êen van nunder faans van e tribune evolln en ne wos me zyn oar.
* Z'en ouk ol êentige kêers in West-Vloandern espeeld. In 1977 deen z'uptreens in Poperienge, Erdryke en Oarelbeke. In 1978 wos 't in Kookloare te doen.

## Gallery

*
*
*
*

## Externe koppelienge

* Officieeln website

## Bronn
# Dôodstraffe

Cesare Beccaria, *Dei delitti e delle pene*
De **dôodstraffe** is 't terechtstelln van een persôon achter een juridisch proces as straffe vô zwoare misdryvn. Vroeger was de dôodstraffe olgemêen toegepast vo misdryvn goande van môord en 't schendn van sexuêle restrieksjes toet godslasterienge, en de terechtstellienge gebeurde mêestol met de byle of met de strop (olhoewel dat hekserye met den brandstoapel wierd bestraft).

Liechtnstein was in 1798 't êeste land da de dôodstraffe ofschaftige, en tegenwôordig zyn der veel landn gevolgd. 't Ofschaffn van de dôodstraffe is êen van de vorwoardn vo by den Europeesche Unie toe te treen.

## Dôodstraffe in België

Eigenoardig genoeg is België êen van de latste landn in West-Europa die de dôodstraffe officiêel hèn ofgeschaft: toet in 't joar 1996 stound de dôodstraffe nog olsan in de wetsboekn, olhoewel dat je in de praktyke sedert 1918 nie mè wierd uutgevoerd, moar ottomoatisch wierd ommegezet toet dwangarbeid. Vanof 1996 is levenslange upslutienge de zwoarste straffe die de wette toeloat.

Achter de twidden weireldôorloge zyn der 241 collaborateurs gefusijèrd. Normoal gezien wierd in België de dôodstraffe vultrokkn met de guillotine, moa de collaborateurs wierdn gefusjèrd omdan ze deur een militair gerecht woarn verôordêeld. De latste kê dat de dôodstraffe wierd uutgevoerd in België was in ogustus 1950, ot den Duutsen kampcommandant van 't concentroasjekamp in Breendonk, Philipp Schmitt, teegn Antwerpn wierd gefusijèrd.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Death penalty** van Wikimedia Commons. |
# David Bowie

David Bowie in 1987
**David Robert Jones**, beter bekend lik **David Bowie** (Brixton, 8 januoari 1947 – 10 januoari 2016) wos een Iengelschn muzikant. 't Wos een artist die ni ollêne artistik moar ouk commercieel succes adde. David Bowie wos bekend van liedjes lik *Ziggy Stardust*, *Let's Dance* en *Heroes*. Zyn invloed op anger groepn en zangers is ni t'ounderschattn. E verangerde geirn van styl, na volgens zyn goeste. Buutn zyn carrière van zanger wos 'n ouk acteur en kunstenoare.

## Zyn leevn

### Jounge joarn

David Bowie wos ebôorn in Brixton in Londn, moar e wos opekwikt in Kent. Hêel in 't begun wos 'n zanger van bluesgroeptjes lik *The Lower Third* en *The King Bees*. In zyn jounge joarn wos 'n styf interesseerd in tonêel en mime. Dat gounk loater nog te ziene zyn in de verschillige personages dat 'n nerezette op de scène: Ziggy Stardust, de Thin White Duke, enzovodders. In 't begun wos zyn artistenoame Davie Jones. Moar omdat er ol e Davy Jones wos (by The Monkees) verangert 'n na David Bowie. En adde op dat moment juste etwot eleezn over Jim Bowie, een Amerikoanschen soldoat die 't Bowie-mes adde uutevoun.

### Eêste succes: 1969-1971

In 1969 zoung Bowie Space Oddity. E liedje over etwien die na de moane goat. Dat was over de hêle weireld e grôot succes, nie in 't minst omdat Neil Armstrong in dat joar op de moane landege. E joar loater trouwn'de met Mary Angela Barnett (Angie Bowie), de moeder van zyn loatere zeune.

### Ziggy Stardust: 1972-1973

In 1972 verangerde Bowie in zyn êeste personage: Ziggy Stardust. Ziggy wos Bowie, en Bowie was Ziggy: e zanger die zyn eigen vrèmde voelde op de weireld. In de joarn die volgnde rocht Bowie an de drugs (cocaïne). E wilde Amerika veroovern; en doarom verangernde were zyn styl; nu mak'nde soul-muzik.

## Zyn ploatn

* David Bowie (1967)
* Space Oddity (1969)
* The Man Who Sold the World (1970)
* Hunky Dory (1971)
* The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972)
* Aladdin Sane (1973)
* Pin Ups (1973)
* Diamond Dogs (1974)
* Young Americans (1975)
* Station to Station (1976)
* Low (1977)
* "Heroes" (1977)
* Lodger (1979)
* Scary Monsters (and Super Creeps) (1980)
* Let's Dance (1983)
* Tonight (1984)
* Never Let Me Down (1987)
* Black Tie White Noise (1993)
* The Buddha of Suburbia (1993)
* Outside (1995)
* Earthling (1997)
* 'Hours...' (1999)
* Heathen (2002)
* Reality (2003)
* The Next Day (2013)
* ★ (2016)

## Externe koppelienge

* Zyn officieeln website

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |
# Joseph Haydn

Portrait van Haydn deur Thomas Hardy (1792)
**(Franz) Joseph Haydn** (Rohrau, 31 moarte 1732 – Wenen, 31 meie 1809) was en Owst'nryksche compositeur uyt de klassieke periode. Ie speelde e belangryke rolle in d' oentwikkelynge van koamermuziek.

Haydn brocht e growt deil van zyn carrière deure ols hofmuzikant vo de ryke Hongoarsche familie Esterházy ip hunder ofgeleegn landgoewd. Ie was moat en mentor van Wolfgang Amadeus Mozart, tutor van Ludwig van Beethoven, en oedere broere van compositeur Michael Haydn.

Ie schreif concerto's, mesn, opera's, strykkwartet'n en symfonieën.

Haydn die e kwartet speelt