Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Normandië

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

|  Normandië |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  Liggienge in Vrankryk |
| Hoofdstad (Préfecture) | Rouen |
| Departementn | Calvados, Eure, Manche, Orne, Seine-Maritime |
| Ippervlak | 29.906 km² |
| Inweuners | 3.328.364 (2013) |
| Bevolkiengsdichtheid | 111 inw./km² |
| Arrondissementn | 17 |
| Kantongs | 131 |
| Gemêentn | 2.884 |

**Normandië** (Frans: *La Normandie*, Normandisch: *Normaundie*, Iengels: *Normandy*) is een administratieve regio van Frankryk, die den 1e januoari 2016 oentstoan is deur de regio's Basse-Normandie en Haute-Normandie t'hope te voegn. De regio komt grofweg overêen mè 't historisch hertogdom Normandië.

De Kanoaleilandn (Iengels: *Channel Islands*, Frans: *Îles Anglo-Normandes*) moakn historisch ook dêel uut van Normandië.

De noame Normandië komt van de Noorsche en Deensche Vikings (Noormann'n), die under in de 9e êeuwe vestigdn in 't gebied.

## Departementn

| Regio's vo 2016 | Departementn | Zetels |
| --- | --- | --- |
| **Basse-NormandieLêeg-Normandië* | 14 Calvados | 21 |
| 50 Manche | 17 |
| 61 Orne | 9 |
| **Haute-NormandieHoog-Normandië* | 27 Eure | 16 |
| 76 Seine-Maritime | 39 |
| Totoal antal zetels in de Conseil Régional (Regionale Road): | 102 |

## Historische provinsjes

|  |  |
| --- | --- |
|  | ██ Normandië
██ Perche
██ Historisch Normandische gemêentn in andere regio's |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Région Normandie** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Regio's van Vrankryk | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Auvergne-Rhône-Alpes • Bourgogne-Franche-Comté • Bretagne • Centre-Val de Loire • Corsica • Grand Est • Hauts-de-France • Île-de-France • Normandië • Nouvelle-Aquitaine • Occitanie • Pays de la Loire • Provence-Alpes-Côte d'Azur
**Overzeese regio's:** Frans-Guyana • Guadeloupe • Martinique • Réunion
*Departementn van Vrankryk* |
# Egyptische mythologie

Beeld van den god Amon uut et tempelcomplex van Karnak.
Horus, Osiris en Isis-Hathor (Louvre, Parys)
De **Egyptische mythologie** goat over de goodn dien d'inweuners uut et antieke Egypte anbeedn.

In et antieke Egypte bestound der polytheïsme of veelgodery. Da wil zeggn dan d'Egyptenoarn in undern godsdienst veel goodn anbeedn. Ze woarn zynder dikkers voorngesteld lik beestn. Die gewunte komt nog van uut nen veel oudern tyd woarin da beestn anbeedn woarn. Dat artikel bespreekt ollene de belangrykste (bekendste) Egyptische goodn en godinn.

## Amon-Ra

Amon-Ra of Amon-Re wos den uppergod en zunnegod. De farao wos den zeune van Amon-Ra.

## Aton

Aton wos den upperstn zunnegod ounder farao Echnaton. Je wos voorgesteld lik e zunneschyve.

Echnaton èt geprobeerd vo ’t monotheïsme in te voern mè Aton lik enigste god, moar dat es mislukt. Achtern zynen dood gienk Egypte weer over noa de veelgodery van vroeger.

## Hathor

De moedergodinne **Hathor** es ofgebeeld lik en koe of en wuuf mè oorns woa da de zunneschyve tusschn zit. Ze wos zy de godinne van de liefde, van dans en muziek, van de boomn.

## Osiris

Osiris stelt d’eirde, et woater, de moane voor. Je wos em ook den god van den ounderweireld.

## Isis

Isis wos de troongodinne en de moeder van de goodn. Isis wos de zuster én ’t wuuf van Osiris.

## Isis-Hathor

In loatern tyd nom Isis kenmerkn van Hathor over. Isis-Hathor wos de verenigienge van die twee godinn. Ze wos zy de meest populaire godinne van heel Egypte.

## Horus

Horus, de valkgod, wos den zeune van Isis en Osiris. Je wos dikkers ofgebeeld lik en valke, of ollene mè nen valknkop.

## Thot

Thot wos den god van de moane, de toverkunste (nie ounbelangryk in antieke cultuurn), van den kalender en de kennisse.

## Goodngallery

De belangrykste Egyptische goodn:

* Amon
* Ra
* Hathor
* Osiris
* Isis
* Horus
* Thot
* Ptah
# 16 januoari

|  |
| --- |
| dec - **januoari** - feb |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

**16 januoari** is de 16stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 349 doagn (350 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissn

* 1547 - Ivan IV van Rusland, bynoame de Verschrikkelikn, wordt toet Tsar van al de Russn gekrôond.
* 1969 - De Tsjechische student Jan Palach stikt hemzelve in brand in Praag, Tsjechoslovakeye, uut protest teegn 't neresloan van de Praagsche Lente deur de Sovjets 't joar vodien. Je sterft drie doagn loater an zyn kwetseurn.
* 1979 - Revoluusje in Iran: De latstn Iroansche sjah oentvlucht Iran vo goed mè zyn menoage en verhuust noar Egypte.
* 1991 - Coaliesjetroepn begunn de Golfoorloge teegn Irak.
* 2003 - Latste lancerienge van de spaceshuttle Columbia. In 't werekêern ip 1 februori valt de Columbia in stikkn uutêen.
* 2023 - De mêest gezochtn Italioansche maffiaboas Matteo Messina Denaro wordt g'arresteerd in Palermo, Sicilië.

## Geboorn

* 1626 - Lucas Achtschellinck, Brabantsche landschapschilder (gestorvn: 1699)
* 1937 - Conny Vandenbos, Hollandsche zangeresse (gestorvn 2002)
* 1946 - André Nollet, West-Vlamsche cartoonist
* 1963 - Han Polman, Hollandsche polletieker

## Gestorvn

* 2023 - Gina Lollobrigida (95), Italioansche actrice
# Tsjad

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

| Republiek Tsjad *République du Tchad* جمهورية تشاد *Jumhūriyyat Tšād* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  Tsjad in Afrika |
| Officiële toale | Frans, Arabisch |
| Hoofdstad | N'Djamena |
| Stoatsvorm | Republiek |
| Stoatshoofd | President Mahamat Déby |
| Êerste minister | Djimadoum Tiraina |
| Ippervlak | 1.284.000 km² |
| Inweuners | 18.523.165 (2023) |
| Bevolkiengsdichtheid | 14,4 inw./km² |
| Munte | CFA-frank (XAF) |
| Tydzone | UTC +1 |
| Landcode | TD, TCD |
| Telefongcode | 235 |
| Internet-TLD | .td |
| Nationale fêestdag | 11 ogustus  (oenofhankelikheid) |

**Tsjad**, officieel de **Republiek Tsjad** (Frans: *République du Tchad*, Arabisch: جمهورية تشاد, *Jumhūriyyat Tshād*), is e land in 't centroal dêel van Afrika, ip 't kruuspunt van Nôord- en Centroal-Afrika, met 'n ippervlakte van circa 1.284.000 km². 't Is hêlegans omgeevn deur land en 't wordt begrensd deur Libië in 't nôordn, Soedan in 't ôostn, de Centroal-Afrikoansche Republiek in 't zuudn, Kameroen en Nigeria in 't zuudwestn, en Niger in 't westn. D'n hoofdstad is N'Djamena.

Detailkoarte

Der zyn verschillige regio's in Tsjad: de Sahara-woestyne in 't nôordn, e droge zone in 't center die bekend stoat lik de Sahel en e vruchtboardere Soedaneesche savannezone in 't zuudn. 't Land besloat e dêel van 't Tsjadmeer, êen van de grotste meern van Afrika. D' officiële toaln van Tsjad zyn Frans en Arabisch, moa der zyn ook mêer of 120 inheemsche toaln. D'n islam (55,1%) en 't christndom (41,1%) zyn de belangrykste religies in Tsjad.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Chad** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Landn in Afrika | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Algereye • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Centraal-Afrikoansche Republiek • Comoorn • Congo-Brazzaville • Congo-Kinshasa • Djibouti • Egypte • Equatorioal-Guinea • Eritrea • Eswatini • Ethiopië • Gabon • Gambia • Ghana • Guinee • Guinee-Bissau • Ivôorkust • Kameroen • Kenia • Koapverdië • Lesotho • Liberië • Libië • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritanië • Mauritius • Mozambique • Namibië • Niger • Nigeria • Oeganda • Rwanda • Sao Tomé en Principe • Senegal • Seychelln • Sierra Leone • Soedan • Somalië • Tanzania • Togo • Tsjad • Tunesië • Zambia • Zimbabwe • Zuud-Afrika • Zuud-Soedan
**Frans overzees departement:** Mayotte • Réunion
**Andere gebiedn:** Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha • Westelikke Sahara |
# 1980

1977 - 1978 - 1979 - **1980** - 1981 - 1982 - 1983
't Joar **1980** is 't 80e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

* Jan Ceulemans wint de Goudn Schoe
* 27 januoari - Roland Liboton wordt weireldkampioen cyclocross
* 9 moarte - Incidentn in de Voerstreke
* 6 juni - Receptie in 't keuninklik paleis vo de vieringe van 150 joar België. VU, FDF en RW zendn hunder katte
* 12 juni - Serieuze incidentn in Zêebrugge os de *Andreas Smits* wil binnvoarn. 't Schip is geloadn me radioactief ofval
* 3 ogustus - Judoka Robert Van de Walle wint e goudn medaille ip d' Olympische Speeln in Moskou
* 9 september - Uprichtienge Nederlandse Taalunie
* 30 november - Ingrid Berghmans wint twêe medailles (brons en goud) ip de weireldkampioenschappn judo
* 25 december - De zanger Louis Neefs veroungelukt me zyn otto tegoare me zyn vrouwe

## Muziek

Hits:

* ABBA: *I have a dream*, *The winner takes it all*, *Super trouper*
* Joe Bataan: *Rap-o clap-o*
* Randy Crawford: *One day I'll fly away*
* Don McLean: *Crying*
* Garland Jeffreys: *Matador*
* Gibson Brothers: *Que sera mi vida*
* Jay & the Americans: *Cara mia*
* Goombay Dance Band: *Sun of Jamaica*
* Roland Kaiser: *Santa Maria*
* Lipps Inc: *Funkytown*
* Johnny Logan: *What's another year*
* Olivia Newton-John & Electric Light Orchestra: *Xanadu*
* Cliff Richard: *Dreamin*
* Telly Savalas: *Some broken hearts never mend*
* Spargo: *You and me*
* Barbra Streisand: *Woman in love*
* Urbanus: *Bakske vol met stro*

## Geboorn

januoari
* 10 - Anneleen Van Bossuyt, Vlamsche politica

februoari
* 18 - Piet De Bel

moarte
* 17 - Gorik Gardeyn, West-Vlamsche coureur

meie
* 21 - Gotye

juni
* 28 - Birger Maertens

juli
* 19 - Xavier Malisse

ogustus
* 4 - Gerrit Major
* 26 - Chris Pine

september
* 29 - Jan-Bart De Muelenaere

oktober
* 12 - Ann Wauters
* 15 - Tom Boonen
* 28 - Vincent Van Peteghem, Vlamsche polletieker

december
* 2 - David Galle

## Gestorvn

meie
* 29 - Albert Beckaert, West-Vlamsche coureur

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1980** van Wikimedia Commons. |
# 1920

1917 - 1918 - 1919 - **1920** - 1921 - 1922 - 1923
't Joar **1920** is 't 20e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Geboorn

januoari
* 2 - Armand Pien

meie
* 14 - Maurits Coppieters
* 18 - Paus Johannes Paulus II
* 23 - Cyriel Moeyaert

oktober
* 21 - Willy Lustenhouwer

## Gestorvn

* Gustaaf Flamen

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1920** van Wikimedia Commons. |
# Brêedtegroad

De lengte- en breedte groadn ip e koarte van d' Eirde.
De lengtegroadn lôopn rechte, divergeernd vanof de nôordpool.
De **brêedtegroad** es soamen met de lengtegroad een geogroafische posisieandudinge in bolcoördinoatn. Ie weird ip de volgende manier berekend:

* Pak et vlak van de evenoare
* Trekt een lyne deur uw punt en het middelpunt van de eirde
* Den oek tussn die lyne en het vlak es de brêedtegroad

Dienen oek kan maximum 90° bedroag'n. Lengtegroad en brêedtegroad zyn dus nie ip dezelfde maniere gedefinieerd. Ten nôord'n van de evenoare spreekn we van nôorderbrêedte, ten zuud'n van zuderbrêedte.

### Notoatie

Lengtegroadn wyrdn genoteerd ols 't oantol groadn verscil me den evenoar. Dus Kortryk ligt byvôorbeeld ip fiftig groadn, fiftig minuutn Nôorderbrêedte of 50°50′0″N of 50,833333.
# George Washington

Portrait van George Washington
**George Washington** (Westmoreland County (Virginia), 22 februoari 1732 – Mount Vernon (Virginia), 14 december 1799) was en Amerikoansche generoal, stoatsman, chef-commandant van de dertien kolonies binst d'n Amerikoanschn Oenofhankelykheidsoorloge (1775-1783) en d'n eiste president van de Vereinigde Stoat'n van Amerika van 1789 toet 1797.