Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dwoallucht

E dwoalluchtje boovn 't woater
**Dwoalluchtn** of **dwoasluchtn** zyn luchtjes da je soms kut ziene boovn moerassn of kerkoovn.

## Volksgeloof

Die dwoalluchtjes keunn under verplekkn, 'n ene kee zie je z'ier, 'n andern kee doar. Lange tyd verstoundn de mienschn d'r under nie an.

Volgens oude vertelliengn woarn die luchtjes de zieln van nie gedopte kienders die de passantn ambeteerdn voe toch gedopt te geroakn. Volgens andere overleveriengn zyn de luchtjes geestn van dooie mienschn die mè e slicht geweetn doodgegoane zyn. Ze briengn oungeluk oe je ze teegnkomt en ze trachtn jou in de moerassn mè te sleurn. Of ze kommn up joun deure kloppn en loatn toun e bloedvlekke of e brandspoor achter.

## Verkloarienge

Die dwoalluchtn zyn ofkomstig van methoan, ook wel *moerasgoaze* genoemd. Die goaze ountstoat up e natuurlikke maniere by 't vortn van plantn of (mienschelik) vlees. Oe die goaze spontoan ountbrandt, kryg je e blauw vlammetje da omoge goat. Omda die vlammetjes meestol up verschillige plekkn ountstoan, gif da 'n indruk lik dan z'under an 't verplekkn zyn.

Kort achter 'n eestn weireldoorloge woarn d'r veel dwoalluchtn te ziene round de slagveldn van Yper deur de vele dooie soldoatn die overol round loagn.
# Gregorioansche kalender

Paus Gregorius XIII
De **gregorioansche kalender**, genoemd noa paus Gregorius XIII die hèm in 1582 invoerde, is bykans in al de land'n van de weireld d'n officiële kalender. De gregorioansche kalender is en anpassynge van de julioansche kalender die vodien gebruukt wierd.

In de julioansche kalender is èlk joartal die deilboar is deur 4 e schrikkeljoar. 't Gemiddelde kalenderjoar tèlt doarom exact 365,25 doagn. Moar e tropisch joar deurt à peu près 365,2422 doagn. De julioanschn doatum lopt azo per duusd joar omtrent 7,8 doagn achter ip de zunne. In de Gregorioansche kalender is 't système van schrikkeljoarn angepast vo da problème ip te losn.
# Zuud-Australië

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Zuud-Australië in Australië
Detailkoarte
**Zuud-Australië** is e stoat in 't zudelik centroal dêel van Australië. D'n hoofstad is Adelaide.

*
*

Zuud-Australië grenst in 't westn an West-Australië, in 't nôordn an 't Nôordelik Territorium, in 't nôordôostn an Queensland, in 't ôostn an New South Wales, in 't zuudôostn an Victoria en in 't zuudn ligt de Grôte Austroalische Boaie.

Zuud-Australië besloat ênigte van de mêest droge dêeln van 't land mè verschillige lêge bergkeetns. D' ippervlakte bedroagt 984.321 vierkante kilometer en der weunn 1,8 miljoën menschn. De stoat omvat minder of 8 percent van d' Austroalische bevolkynge. De mêerderheid weunt in Adelaide en omstreekn. De reste weunt surtout in vruchtboare gebiëdn langst de zuudôostkust en de riviere de Murray.

* Europeesche kolonistn met Aboriginals in Zuud-Australië, 1850
* Zicht ip Adelaide
* Dorre groend in 't Flindersgebergte
* Barossa-valleie, bekende wynstreke

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **South Australia** van Wikimedia Commons. |
# Colorado

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Colorado in de Verenigde Stoatn van Amerika
**Colorado** (CO) is e stoat in de Mountain states (bergstoatn), e gebied in 't westn van de Verenigde Stoatn. D'n hoofdstad is Denver.

* Vlagge
* Zegel

De bynoame is *The Centennial State* omda 't in 1876 lid kwam van de US, 100 joar achter dat de Verenigde Stoatn oenofhankelyk woarn verkloard. De stoat is vernoemd noa de Coloradoriviere die de Spoansche oentdekkyngsreizigers de *Río Colorado* noemdegn (rood gekleurde riviere).

De stoat Colorado besloat 269.837 km². 't Grenst in 't noordn an Wyoming, in 't noordoostn an Nebraska, in 't oostn an Kansas, in 't zuydoostn an Oklahoma, in 't zuydn an New Mexico en in 't westn an Utah. 't Rakt Arizona in 't zuydwestn an de Four Corners, 't punt woar da Utah, New Mexico, Arizona en Colorado t'hopekomn.

## Historie

't Gebied die nu de stoat Colorado vormt, wierd al 13.000 joar beweund deur indioann. De Ute bevolktn de bergdoaln van de zuydelyke en westelyke Rocky Mountains. De Arapaho en de Cheyenne trokn noa 't westn vo te joagn ip de High Plains.

In 1803 kochtn de Verenigde Stoatn de Fransche kolonie Louisiana, e gebied van oengeveer 2,1 miljoen km² te westn van de riviere de Mississippi.

De Colorado-oorloge was e gewoapnd conflict van 1863 toet 1865 tusschn de Verenigde Stoatn en Kiowa's, Comanches, Arapaho's en Cheyennes. 't Gevolg was dat al d' indioann gedeporteerd wierdn noar Oklahoma.

In 1876 kwam Colorado d'n 38ste stoat van de Verenigde Stoatn van Amerika.

## Geografie

Colorado stoat bekend vo zyn diverse geografie, woaroender bergn, hoogvlaktes, diepe kloovn en woestyne met enorme zandduynn.

Heel 't groendgebied ligt 1000 meter boovn de zeispegel. In 't oostelyk deel lign de Great Plains, in 't westelyk deel de Rocky Mountains en 't Coloradoplateau. Nationale parkn zyn Rocky Mountain National Park, Black Canyon of the Gunnison National Park, Mesa Verde National Park en Great Sand Dunes National Park and Preserve.

White River National Forest in Colorado
# Baku

| **Baku**
 |
| --- |
| **Koarte** | **Woapn** |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  **Land** |  Azerbeidzjan |
|  **Ippervlak:** | 2.130 km² |
|  **Inweuners:** | 2.122.300 (2012) |
|  **Burgemêester:** | Hajibala Abutalybov |
|  **Website** | www.baku-ih.gov.az  |

**Baku** (Azerbeidzjoans: *Bakı*) is d' hoofdstad en grotste stad van Azerbeidzjan. 't Is ook de grotste stad van de Kaukasus. De stad ligt in 't ôostn van 't land an de Kaspische Zêe, 28 meter oender de zêespegel. Baku is e belangryke hoavestad en toeriestische bestemmienge.

## Beziênsweirdigheedn

* Oude stad (*İçəri Şəhər*)
* Moagdetorre, e wachttorre van de 12e êeuwe, symbool van de stad
* Paleis van de Shirvanshah
* Bibi-Heybat moskee
* Yanar Dag (brandnde berg), nateurlyke eirdgasbronn die brandn sedert de oudheid

* Êen van de pôortn van d' oude stad
* Moagdetorre
* Paleis van de Shirvanshah
* Bibi-Heybat moskee

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Baku** van Wikimedia Commons. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {{{ofb\_links}}} | Hoofdsteedn in Europa | {{{ofb\_rechts}}} | {{{ofb\_groot}}} |
|
Amsterdam • Andorra la Vella • Athene • Baku • Belgrado • Berlyn • Bern • Boedapest • Boekarest • Bratislava • Brussel • Chisinau • Dublin • Helsinki • Kiev • Kopenhagen • Lissabon • Londn • Ljubljana • Luxemburg • Madrid • Minsk • Monaco-Ville • Moskou • Nicosia • Parys • Podgorica • Praag • Pristina • Oslo • Reykjavik • Riga • Rome • San Marino • Sarajevo • Skopje • Sofia • Stockholm • Tallinn • Tbilisi • Tirana • Vaduz • Valletta • Vaticoanstad • Vilnius • Warschau • Weenn • Yerevan • Zagreb |
# Cyrillisch schrift

Landn in de weireld die e Cyrillisch alfabet gebruukn.
██ Cyrillisch is 't ênigste officieel schrift.
██ Cyrillisch is co-officieel t'hope met 'n ander schrift.
██ Cyrillisch is nie officieel, moa wordt deur historische omstandigheedn nog vele gebruukt.
██ Cyrillisch wordt nie gebruukt.
't Cyrillisch alfabet
't **Cyrillisch schrift** is e schryfsysthème die vo verschillige toaln in Eurazië gebruukt wordt. 't Is 't nationaal schrift in verschillige landn in Zuudôost-Europa, Ôost-Europa, de Kaukasus, Centroal-Azië, Nôord-Azië en Ôost-Azië woar dan ze Sloavisch, Turks, Mongools, Oeroals, Kaukasisch en Iroans klappn, en 't wordt ook nog deur vele andere minderheidstoaln gebruukt.

Oengeveer 250 miljoen menschn in Eurazië gebruukn 't Cyrillisch schrift, woarvan oengeveer den helt deur Rusland. Met de toetredinge van Bulgareye toet d' Europeesche Unie den 1e januoari 2007, kwam 't Cyrillisch 't derde officieel schrift van d' Europeesche Unie, achter 't Latyns en 't Grieks.

't Cyrillisch alfabet is gebaseerd ip 't Glagolitisch alfabet uut de 9e êeuwe da wordt toegeschreevn an de monnikn Cyrillus en Methodius. Vandoar de noame van 't alfabet: Cyrillisch.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Cyrillic alphabet** van Wikimedia Commons. |
# West-Europa

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Subregio's van Europa volgns de VN:
██ Nôord-Europa
██ West-Europa
██ Ôost-Europa
██ Zuud-Europa
Volgns *CIA World Factbook*:
██ Nôord-Europa
██ West-Europa
██ Centroal-Europa
██ Zuudôost-Europa
██ Zuudwest-Europa
██ Ôost-Europa
██ Zuud-Europa
**West-Europa** is de regio die 't westelyk deel van Europa besloat. Alhoewel dat den term West-Europa algemeen wordt gebruukt, bestoat er gin concensus over welke landn der deel van uutmoakn.

De Vereenigde Noasjes (VN) verdeeln Europa in vier regio's: Noord-Europa, West-Europa, Oost-Europa en Zuud-Europa. West-Europa bestoat volgns hunder uut neegn landn:

* België
* Duutsland
* Holland
* Liechtnstein
* Luxemburg
* Monaco
* Ôostnryk
* Vrankryk
* Zwitserland

Volgns de *CIA World Factbook* bestoat West-Europa uut zeevn landn:

* België
* Holland
* Ierland
* Luxemburg
* Monaco
* Verênigd Keunienkryk
* Vrankryk

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Western Europe** van Wikimedia Commons. |
# Steyermark

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

Liggynge in Owst'nryk
**Steyermark** (Duyts: *Steiermark*, Nederlans: *Stiermarken*, Yngels: *Styria*) is e deilstoat (*Bundesland*) in 't zuydowst'n van Owst'nryk. Steyermark grenst an Slovenië in 't zuyd'n en an de deilstoat'n Karinthië, Salzburg, Ipper-Owst'nryk, Neder-Owst'nryk en Burgenland. D'n hoofdstad is Graz.

Steyermark is oenderverdeild in 1 zelfstandige stad (*Statutarstadt*: Graz), en 12 district'n (*Bezirke*).

Zicht ip Graz
# Landkreis

Landkreise in Duutsland. De stadsdistrictn stoan in 't geel
**Landkreis** of in Nôordreyn-Westfalen en Sleeswyk-Holstein **Kreis** is de Duutsche noame vor e regionaal administratief district in Duutsland, één besteurlik niveau boovn de gemêente.

E Landkreis makt zelve dêel uut van e *Regierungsbezirk* of direct van e dêelstoat.

Steedn mè mêer of 100.000 inweuners moakn over 't algemêen gin dêel uut van e *Landkreis* moa zyn zelve responsabel vo de districtdienstn. Die stadsdistrictn wordn **Kreisfreie Stadt** of **Stadtkreis** genoemd.
# Benelux

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Ligginge van de Benelux in Europa
Land'n van de Benelux
De **Benelux** is een intergouvernementele soamnwerkinge tusschn België, Holland en Luxemburg, ipgericht in 1944 os douoane-unie. Sindsdien is 't uytgegroeid tout e brèdere unie die hem richt ip economische, juridische en deurzoame soamnwerkinge.

## Historie

* 1944: Iprichtinge os douoane-unie in Lond'n deur de gevluchte regeringn
* 1958: Uytbreidinge tout de *Benelux Economische Unie*
* 2008: Nieuwe impuls mè 't *Benelux-Verdrag*, die soamnwerkinge uytbreidt noa justiesje, veiligheid en deurzoamheid

## Doel

* Versterk'n van d' interne markt en 't vry verkeer van goedern, personen, dienst'n en kapitoal
* Bevordern van deurzoame ountwikkelinge, lik klimoatadaptoasje en circulaire economië
* Soamnwerkinge ip gebied van justiesje en binnenlandsche zoak'n

De Benelux zet ook in ip Europeesche soamnwerkinge. Deur gezoamnlike project'n en beleid beïnvloed'n de drie land'n brèdere EU-initiatievn. Der is ook soamnwerkinge mè regio's buyt'n de Benelux, lik Noordreyn-Westfalen in Duytsland en Fransche departement'n.

't Bestierscentrum van de Benelux ligt in Brussel. 't Voorzitterschap rouleert joarliks tusschn de drie land'n. D' officiele toaln zyn Nederlands en Frans.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Benelux** van Wikimedia Commons. |
# Randstad

Schemoatische koarte van de Randstad
De **Randstad** is e conurboasje, e grootstedelyk gebiëd woar da verschillige agglomeroasjes met eign centrumsteedn an mekoar gegroeid zyn of nog groein. 't Ligt in 't westn van Holland. Der bestoan verschillige definiesjes, moa de Randstad omvat in ieder geval de vier grotste stadsagglomeroasjes van Holland: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Omda de grotste Hollandsche groeistad, Almere, toet de Randstad kan gereeknd wordn, is Flevoland de vierde provinsje die in de conurboasje betrokn is, achter Noord-Holland, Zuyd-Holland en Utrecht.

Met e bevolkynge van oengeveer 8,4 miljoen menschn en 'n ippervlak van oengeveer 8.287 km² is 't één van de grotste grootstedelyke regio's van Europa.

De belangrykste steedn van de Randstad zyn Almere, Amersfoort, Amsterdam, Delft, Dordrecht, Haarlem, Leydn, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Zaanstad en Zoetermeer. Andere plekn zyn oender andere Amstelveen, Hilversum, Gouda, Hoorn, Houten, Nieuwegein, Purmerend, Vlaardingen, Woerden en Zeist.
# 1764

1761 - 1762 - 1763 - **1764** - 1765 - 1766 - 1767
't Joar **1764** is 't 64e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

* Bouw van 't staduus van Oarelbeke

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1764** van Wikimedia Commons. |
# 21 februoari

|  |
| --- |
| jan - **februoari** - mrt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | (30 feb) | >> |

**21 februoari** is den 52stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. 't Volgn nog 313 doagn (314 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.

## Geboorn

* 1397 - Isabella van Portugal
* 1857 - Jules de Trooz, Belgische polletieker
* 1989 - Corbin Bleu, Amerikoansche zanger, danser en acteur

## Gestorvn

* 1030 - Ogiva van Luxemburg
* 1513 - Paus Julius II
# Indischn Oceoan

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Liggienge van den Indischn Oceoan in de weireld
Den **Indischn Oceoan** is qua grotte den derdn oceoan ter weireld en besloat 70.560.000 km² of 19,8% van 't woater ip 't eirdippervlak. 't Wordt begrensd deur Azië in 't noordn, Afrika in 't westn en Australië in 't oostn. In 't zuudn goat den oceoan over in de Zuudelykn Oceoan of Antarctischn Oceoan.

't Noordelykste gedeelte van den Indischn Oceoan wordt deur 't Indisch Schiereyland in twèe zeeën gesplitst: de Golf van Bengoaln in 't oostn en d' Arabische Zee in 't westn. De Golf van Bengoaln wordt door d' Andaman- en Nicobareylandn gescheid van d' Andamansche Zee, die langst de kust van Zuudoost-Azië ligt. Tusschn 't vasteland van Afrika en 't eyland Madagaskar ligt de Stroate van Mozambique.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Indian Ocean** van Wikimedia Commons. |