Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Veugelbekbêeste

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

| Veugelbekbêeste |
| --- |
|  Zwemmnde veugelbekbêeste |
| Taxonomische indêlienge |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ryk: | Animalia (Bêestn) |
| Stamme: | Chordata (Chordabêestn) |
| Klasse: | Mammalia (Zoogbêestn) |
| Orde: | Monotremata (Cloacabêestn) |
| Familie: | Ornithorhynchidae (Veugelbekbêestn) |
| Geslacht: | Ornithorhynchus |

 |
| Sôorte |
| Ornithorhynchus anatinus Shaw, 1799 |

De **veugelbekbêeste** (*Ornithorhynchus anatinus*) is e zoogbêeste die gedêeltelik in 't woater leeft en die vôornkomt in Ôost-Austroalië en Tasmanië. 't Is d' ênigste sôorte van de familie veugelbekbêestn (Ornithorhynchidae) die nog in leevn is. 't Zyn wel nog ênigte fossiele sôortn bekend.

T'hope met de miernegels (Tachyglossidae) moakn ze dêel uut van de cloacabêestn (Monotremata), d' ênigste orde van zoogbêestn die eiers legt.

De veugelbekbêeste hèt e gevoelige, eendachtige snoavel, die gebruukt wordt vo de jacht ip oengewervelde bêestjes ip de bodem van riviern en oendiepe meern. De neuzegoatn liggn an 't uutende van de snoavel. De bêeste hèt e platte steirt en e vacht die gin woater deure lat en die trekt ip de vacht van e mol. De korte pôotn mè zwemvliezn hèn vuuf têens. De zwemvliezn zyn 't grotst an de vôorpôotn en ze wordn noa van achtern geplooid on z' ip 't land loopn. D' achterpôotn hèn scherpe klauwers en e gifkliere by de vintjes.

* Kop en snoavel van de veugelbekbêeste
* Illustroasje deur John Lewin, 1808
* Veugelbekbêeste in 't woater
* Veugelbekbêestn leevn in hooln

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Ornithorhynchus anatinus** van Wikimedia Commons. |
# Queensland

*Dat artikel es geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.*

---

Queensland in Australië
Detailkoarte
**Queensland** is e stoat in 't nôordôost'n van Australië. D'n hoofdstad is Brisbane, geleegn in 't zuudôost'n van de stoat.

* Woap'nschild
* Vlagge

Queensland wordt begrensd deur 't Nôordelik Territorium in 't west'n, Zuud-Australië in 't zuudwest'n en New South Wales in 't zuud'n. In 't ôost'n wordt Queensland begrensd deur de Koroalzêe, e dêel van de Stiln Oceoan. In 't nôord'n ligt de Stroate van Torres, die 't Australisch vasteland schèidt van Papoea-Nieuw-Guinea. In 't nôordwest'n ligt de Golve van Carpentaria. 't Nôordelikste dêel van de stoat is 't driehoekig schiereiland Koap York.

Queensland besloat 1.730.648 vierkante kilometer. Vanwege zyn uutgestrektheid zyn 't klimoat en de geografische kenmerk'n styf divers, woaroender tropische reegnbusschn, riviern, koroalrifn, bergkeet'ns en zandstrange in de tropische en subtropische kustgebiëd'n, moar ook woestyne en savanne in 't binneland. Der zyn e goeie 5,3 miljoën inweuners, geconcentreerd langst de kust en surtout in Zuudôost-Queensland. Tiëne van de dertig grotste steed'n van Australië zyn te viend'n in Queensland. De grotste steed'n buut'n Brisbane zyn de Gold Coast, de Sunshine Coast, Townsville, Cairns, Ipswich en Toowoomba.

* Zicht ip Brisbane
* Gold Coast
* Elabana Falls, Lamington National Park
* Great Barrier Reef

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Queensland** van Wikimedia Commons. |
# Socrates

*Dat artikel es geschreevn in 't Kustwestvlams.*

---

Buste van Socrates in marmer, Romeinsche kopië uyt d' 1e eiwe (Louvre)
**Socrates** (Oedgrieks Σωκράτης Sōkrátēs; Alopeke (Athene), ca. 470 v.Chr. – Athene, 399 v.Chr.) was e Grieksche filosoof die anzien wordt lyk ein van de groendleggers van de westersche filosofië. Je schreif gèen tekst'n, moa j' is bekend gekomn deur de versloagn van zyn student'n, lyk Plato en Xenophon, en deur de toneilstik'n van Aristophanes die in zyn tyd leefde.

Je was assan te vynd'n ip stroat'n en pleings van Athene, lyk d'n agora in 't center van de stad, vo te discuteern mè leirlyngn en vorbygangers over filosofische oenderwerp'n. Je voend 't belangryk vo jezelvn te leirn kenn en je wilde de menschn surtout kritisch leirn peizn. De dialoogn gyngn over 't algemein over deugd'n lyk rechtveirdigheid, zelfdiscipline, vroomheid, dapperheid en geleirdheid.

Socrates was nie alleine leiroare. Je vocht einigte keirn in 't leger van Athene teegn Sparta in de Peloponnesischn oorloge (431-404 v.Chr.) en je bemoeideg' hem ook mè pollitiek.

In 399 v.Chr. wierd Socrates berecht en schuldig bevoend'n an 't bedervn van de geist van de jeugd van Athene en in 't nie geloovn in de good'n van de stoat. Je wierd ter dowd verowrdeild deur 't drynk'n van e beker met 'n extract van e giftige plante.

D'n dowd van Socrates, deur Jacques-Louis David
# Busseboomfamilie

| Busseboomfamilie |
| --- |
|  Busseboom *Buxus sempervirens* |
| Taxonomische indêlienge |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ryk: | Plantae (Plantn) |
| Ounderryk: | Embryophyta (Landplantn) |
| *Clade*: | Angiospermae (Blommeplantn) |
| *Clade*: | Eudicotyledoneae (Eudicotyln) |
| Orde: | Buxales |

 |
| Familie |
| **Buxaceae** Dumortier, 1822 |

De **Busseboomfamilie** of de **Buxusfamilie** (Buxaceae) is e klêene familie van blommeplantn mè zes geslachtn en oengeveer 123 gekende sôortn. ’t Zyn groenbluuvnde struukn en klêene boomn die verspreid zyn over e grôot dêel van de weireld.

## Geslachtn

APG III-système (2009):

* *Buxus* (inclusief *Notobuxus*)
* *Didymeles*
* *Haptanthus*
* *Pachysandra*
* *Sarcococca*
* *Styloceras*

Vroeger wierd 't geslacht Didymeles deur sommigte ingedêeld by de familie Didymelaceae, Haptanthus by de Haptanthaceae en Styloceras by de Stylocerataceae.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Buxaceae** van Wikimedia Commons. |
# 1967

1964 - 1965 - 1966 - **1967** - 1968 - 1969 - 1970
't Joar **1967** is 't 67e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

Memorioal ip 't kerkhof van Brussel (Evere) vo de slachtoffers van de brand in den Innovation (22 meie 1967).

* 22 meie - 't Grôowoarnhuus *Innovation* in 't center van Brussel brandt hêlegans uut. 't Is den ergstn brand in de Belgische geschiedenisse mè 323 dôon en 150 gekwetste.
* 13 juli - Tour de France: den Iengelsche coureur Tom Simpson sterft by de beklemmienge van de Mont Ventoux.
* 3 september - Zweedn schoakelt over van lienks- noa reks ryen
* 9 oktober - Den Argentynsche marxistische revolutionair en guerrillaleider Che Guevara wordt deur 't Bolivioans leger g'executeerd.
* 3 december - E team van chirurgn ounder leidienge van Christiaan Barnard voert in Koapstad d' eerste transplantoasje van een herte uut.
* 9 december - Nicolae Ceauşescu wordt benoemd toet stoatshoofd van Roemenië.

## Muziek

Numero 1-hits:

* The Beatles: *Penny Lane* - *Strawberry Fields forever* - *All You Need Is Love* - *Hello, Goodbye*
* The Bee Gees: *Massachusetts*
* Petula Clark: *This is my song*
* Boudewijn de Groot: *Het Land van Maas en Waal*
* Tom Jones: *Green green grass of home*
* The Kinks: *Waterloo Sunset*
* Manfred Mann: *Ha ha said the clown*
* Scott McKenzie: *San Francisco (be sure to wear flowers in your hear)*
* The Monkees: *I'm a Believer*
* Procol Harum: *A whiter shade of pale* - *Homburg*
* The Rolling Stones: *We love you* - *Dandelion*
* Sandie Shaw: *Puppet on a string*
* Keith West: *Excerpt from a teenage opera*

## Geboorn

februoari
* 14 - Mark Rutte, Hollandsche polletieker
* 28 - Geert Lambert, West-Vlamsche polletieker

april
* 27 - Willem-Alexander van de Nederlandn

meie
* 1 - Zaza, pseudoniem van Klaas Storme, West-Vlamsche cartoonist
* 6 - Sven Gatz, Vlamsche polletieker

juni
* 28 - Hilde Crevits, West-Vlamsche politica

juli
* 8 - Dries Vanhegen, West-Vlamschn acteur

november
* 22 - Annemie Turtelboom, Vlamsche politica

december
* 15 - David Černý, Tsjechischn beeldhouwer

## Gestorvn

juli
* 24 - Jozef Cardijn, Belgische kardinoal en stichter van de KAJ

ogustus
* 15 - René Magritte, Belgische kunstschilder

september
* 13 - André Declerck, West-Vlamsche coureur

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1967** van Wikimedia Commons. |
# 1924

1921 - 1922 - 1923 - **1924** - 1925 - 1926 - 1927
't Joar **1924** is 't 24e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Geboorn

januoari
* 1 - Gregoire Maertens

ogustus
* 18 - Maurits Sabbe, paster en theolôog

## Gestorvn

moarte
* 10 - Karel Mestdagh

juni
* 14 - Emile Claus

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1924** van Wikimedia Commons. |
# Périgord

Schild van de Périgord
De **Périgord** is e streke in Frankryk. Tout an de Fransche Revolutie was 't e provinsje. Vanof 1790 is d' ounderverdêlienge in provinsjes ommegezet in departementn. Nu is de vroegere provinsje Périgord 't departement Dordogne. De noame komt van de riviere de Dordogne. 't Ligt in de regio Nouvelle-Aquitaine.

De Périgord bestoat uut vier gebiedn:

* Périgord Vert (Groene Périgord), verwyst noa de groene omgevienge. 't Ligt in 't nôordn van de Périgord, round Nontron.
* Périgord Blanc (Witte Périgord), verwyst noa de groundloagn in kalkstêen. 't Ligt in 't center van de Périgord round Périgueux.
* Périgord Noir (Zwarte Périgord), verwyst noa de dounkere êkebusschn. 't Ligt in 't zuud-ôostn van de Périgord round Sarlat-la-Canéda.
* Périgord Pourpre (Purpern Périgord), verwyst noa de druvestreke. 't Ligt in 't zuud-westn van de Périgord round Bergerac.

D'inweuners wordn *Périgordins* of *Perigourdins* genoemd.

## Externe koppelienge

* Website Best of Dordogne Périgord

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Périgord** van Wikimedia Commons. |
# Nieuwstn tyd

De **Nieuwstn tyd** es een geschiedkundige andudienge van een periode die begoste round 1800 en liep tot achter de Twiddn Weireldôorloge (1945). 't Es de periode die volgt ip de Nieuwn tyd en vôorofgoat an de Eigntydsn tyd. Veel geschiedkundigen loatn de Nieuwstn tyd begunn'n me de Fransche Revolutie in 1789, moar andern startn vanof de Amerikoansche Revolutie (1776). In olle gevol, met die periode weirdt de periode angedud van het ountstoan van de moderne rechtsstoat (in Europa en Amerika) en de periode van de Industriële Revolutie.

## Belangrike gebeurtenissn

* Amerikoansche Revolutie
* Fransche Revolutie
* Ontstoan va België
* Industriële revolutie
* Marxisme
* Êeste Weireldoorloge
* Twiddn Weireldôorloge
# East Midlands

Liggienge in Iengeland
De **East Midlands** is e regio van Iengeland met een ippervlak van 15.627 km² en oengeveer 4,2 miljoen inweuners.

Groafschappn en unitary authorities in de regio:

| Koarte | Ceremonieel groafschap | Shire county/ unitary authority | Districtn |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Derbyshire | 1. Derbyshire | *a.* High Peak, *b.* Derbyshire Dales, *c.* South Derbyshire, *d.* Erewash, *e.* Amber Valley, *f.*  North East Derbyshire, *g.* Chesterfield, *h.* Bolsover |
| 2. Derby (UA) |
| Nottinghamshire | 3. Nottinghamshire | *a.* Rushcliffe, *b.* Broxtowe, *c.* Ashfield, *d.* Gedling, *e.* Newark and Sherwood, *f.* Mansfield, *g.* Bassetlaw |
| 4. Nottingham (UA) |
| Lincolnshire (gedêeltelyk) | 5. Lincolnshire | *a.* Lincoln, *b.* North Kesteven, *c.* South Kesteven, *d.* South Holland, *e.* Boston, *f.* East Lindsey, *g.* West Lindsey |
| Leicestershire | 6. Leicestershire | *a.* Charnwood, *b.* Melton, *c.* Harborough, *d.* Oadby and Wigston, *e.* Blaby, *f.* Hinckley and Bosworth, *g.* North West Leicestershire |
| 7. Leicester (UA) |
| 8. Rutland |
| 9. Northamptonshire | *a.* South Northamptonshire, *b.* Northampton, *c.* Daventry, *d.* Wellingborough, *e.* Kettering, *f.* Corby, *g.* East Northamptonshire |

UA = unitary authority