Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Iengels

**Iengels(English)* is e West-Germoansche toale die ountstoan is in Angelsaksisch Iengeland en die nu de mêest gebruukte toale is ter weireld.

't Wordt os êeste toale gebruukt in verschillige soevereine stoatn lik 't Verênigd Keunienkryk, de Verênigde Stoatn, Canada, Australië, Ierland, Nieuw-Zêeland en e dêel Caraïbische landn. 't Is de derde mêest gesprookn moedertoale in de weireld, achter Mandareyn Chinees en Spoans. 't Wordt styf vele angelêerd os twidde toale en 't is 'n officiële toale van d' Europeesche Unie, van vele Commonwealthlandn, van de Verênigde Noaties (VN) en ook van vele weireldorganisoasjes.

Iengels in de weireld:
██ Nationale toale of moedertoale
██ Officiële toale, moa nie van de mêerderheid
Modern Iengels, soms beschreevn lik d' êeste weireldwyde *lingua franca*, is de belangrykste internationale toale vo communicoasje, weetnschap, luchtvoart, amusement, toerisme, radio, diplomatie en in de zoaknweireld. D' uutbreidienge van de toale vanof de Britsche eilandn over hêel de weireld begost tegoare met de groei van 't Brits Ryk, en an 't ende van de negentienste êeuwe was de toale echt weireldwyd verspreid. De toale is dominant in de Verênigde Stoatn en deur zyn groeiende economische en culturele invloed, en status van weireldmacht sins de Twidde Weireldoorloge, is de posiesje van de toale weireldwyd versterkt.

E goeie kennisse van Iengels is e vereiste in e dêel werkgebiedn en beroepn lik geneeskunde en informatica.

## Woordnschat

D' Iengelsche toale het e styf grôte woordnschat (minimum 500.000 woordn), omda ter dikwils twi woordn zyn voe êen begrip, e Germoans en e Romoans (vôorbeeld *freedom* en *liberty*: vrydom). De Germoansche woordn wordn 't mêest gebruukt in 't doageliks leevn, de Romoansche synoniemn in officiële geschreevn toale.

Origine van Iengelsche woordn
Origine van Iengelsche woordn volgens 'n ounderzoek:

* Langues d'Oïl, inclusief Frans en Oudnormandisch: 28,3%
* Latyn, inclusief modern weetnschappelik en technisch Latyn: 28,24%
* Andere germoansche toaln, inclusief Oudiengels: 25%
* Grieks: 5,32%
* Ounbekend: 4,03%
* Ofgeleid van eignnoamn: 3,28%
* Overige toaln: minder of 1%

## Spellienge

By d' Iengelsche spellienge is ter winnig verband tusschn uutsproake en schryfwyze. Vêertig klankn wordn ip 1120 verschillige maniern geschreevn.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Zie de Iengelsche uutgoave van Wikipedia. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **English language** van Wikimedia Commons. |
# Charles Martel van Anjou

Charles Martel van Anjou
**Charles Martel van Anjou**, van 't Huus Capet-Anjou, (Noapels, 8 september 1271 - Noapels, 12 ogustus 1295), was de zeune van Charles II van Anjou en Maria van Hongareye (1257-1323), een dochter van keunienk Stefanus V van Hongareye, en zuster van keunienk Ladislaus IV van et Huus Árpád.

Ost ie 18 joar oud was, wierd ie deur de paus benoemd tout titulair keunienk van Hongareye, als ipvolger van zyn nounkel Ladislaus IV, die gestorvn was zounder jounges. Moar et lukteg hem nie van te regeern, want zyn rivoal Andreas III was de facto keunienk.

Charles Martel trouwde me Clemence van Habsburg, dochter van Rudolf I, den êeste keunienk van 't Hillig Rôoms Ryk van 't Huus Habsburg.
Z'haan drie jounges:

* Karel I Robert (1288-1342)
* Beatrice (1290-1354)
* Clementia van Hongareye (1293-1328). Ze was de twidde vrouwe van de Frãnsche keunienk Louis X, den oudste zeune van Philippe IV le Bel.

In 1308 kwam under zeune Karel I Robert den êeste keunienk van Hongareye van 't Huus Capet-Anjou.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **Charles Martel of Anjou** van Wikimedia Commons. |
# Romantiek

|  |  |
| --- | --- |
| Dat artikel ier is nog moa e klêen begun. Ge zyt g'inviteerd vôor ip **bewerkn** te klikkn vo mêer encyclopedische kennisse toe te voegn. |  |

De Belgische revolutie (1830) van Gustaaf Wappers
De **romantiek** was een strominge in de Westersche cultuur an 't ende van de 18e êeuw en 't begun van de 19e êeuw, in de kunst en 't intellectuele leevn, surtout in Duutsland, Vrankryk en 't Verênigd Keunienkryk.

In de romantiek weird, in reactie ip de Verlichtienge, de subjectieve ervaring als utgangspunt genomn. Ierdeure kaamn introspectie, intuïtie, emotie, spontaniteit en verbeeldienge centroal te stoan. De mentaliteit van de vulbloed romanticus valt soamn te vat met het nog steeds modieuze begrip "jezelf ountdekn".

De name romantiek is ountlêend an de Middeleeuwse romances - veroaln woarin feilboare mensn de droom van volmaaktheid najoagn. In 't begun aat et woord de mispryzende connotatie die teegnwoordig an een woord lik sentimenteel kleeft.

Beroemde romantici zyn Johann Wolfgang von Goethe, Johann Gottlieb Fichte, John Keats, Johann Gottfried von Herder, Victor Hugo, Arthur Schopenhauer, Samuel Taylor Coleridge, Jean-Jacques Rousseau, William Wordsworth, Friedrich Wilhelm Schelling, Percy Bysshe Shelley en Gustaaf Wappers.
# 1999

1996 - 1997 - 1998 - **1999** - 2000 - 2001 - 2002
't Joar **1999** is 't 99e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gebeurtenissn

Eurozone (1999/2002)
Eirdbevienge in İzmit, Turkeye
januoari
* 1 - Den euro wordt de nationale munteenheid van Europa.

februoari
* 16 - Koerdische rebeln bezetn verschillige ambassades in Europa achter da Turkeye Abdullah Öcalan, êen van under leiders, g'arresteerd èt.

moarte
* 24 - By e brand in de Mont Blanctunel in d' Alpn tusschn Frankryk en Italië komn 39 menschn an under ende.

april
* 5 - Libië levert de twêe verdachtn van de Lockerbie-anslag in 1988 uut an Schotland vor under te berechtn in Holland. De VN schorsn under sancties teegn 't land.

meie
* 16 - Voetbolclub KRC Genk is den êeste Limburgsche club die kampioen wordt van België.
* 27 - 't Joegosloavië-tribunoal in Den Haag (Holland) kloagt Slobodan Milošević en nog vier andere an vor oorlogsmisdoadn en misdoadn teegn de menschelykheid in Kosovo.
* 28 - Achter e restauroasje van 22 joar wordt 't mêesterwerk van Leonardo da Vinci '*t Latste Avondmaal* were g'exposeerd.
* 29 - De Zweedsche Charlotte Nilsson wint 't 44ste Euroviezjesongfestival mè *Take me to Your Heaven*.

juni
* 9 - Joegosloavië en de NAVO têeknn e vredesverdrag.
* 10 - De NAVO stopt met eur bombardementn achter da Slobodan Milošević akkoord goat mè 't wegtrekn van zyn Joegosloavische troepn uut Kosovo.
* 13 - Parlementsverkieziengn in België, gecombineerd met de verkieziengn vo 't Europees Parlement.

juli
* 12 - Guy Verhofstadt (VLD) wordt êeste minister in de federoale regerienge van België.
* 13 - Patrick Dewael (VLD) wordt minister-president in de Vlamsche regerienge.

ogustus
* 17 - E zwoare eirdbevienge van 7,4 ip de schoale van Richter treft Turkeye. Der valn noa schattienge mêer of 17.000 dôoie en 44.000 gekwetste.

september
13 - Russische troepn trekn were Tsjetsjenië binn.

oktober
* 31 - Vlucht 990 van EgyptAir van New York noa Caïro stort nere vo de kust van Massachusetts (VS). Al de 217 menschn in de vlieger veroengelukn.

december
* 4 - Prins Filip van België trouwt mè Mathilde d'Udekem d'Acoz.
* 31 - Keuniginne Elizabeth II van 't Verênigd Keunienkryk oopnt de Millennium Dome (loater The O2) in Londn.

zoender doatum
* België wordt getrofn deur 't dioxineschandoal.

## Geboorn

juli
* 19 - De 6 miljardste mens wordt (symbolisch) geboorn in Sarajevo.

## Gestorvn

februoari
* 8 - Iris Murdoch (79), Iersche schryfster en filosofe
* 15 - Roger Hostekint (80), West-Vlamsche politieker

moarte
* 2 - Dusty Springfield (59), Iengelsche zangeresse
* 7 - Stanley Kubrick (70), Amerikoansche regisseur

juli
* 2 - Mario Puzo (78), Amerikoansche schryver

oktober
* 2 - Heinz G. Konsalik (78), Duutsche schryver
* 10 - Louis De Lentdecker (75), Vlamsche journalist
* 12 - Wilt Chamberlain (63), Amerikoanschn basketter
* 26 - Rex Gildo (63), Duutsche schlagerzanger

december
* 19 - Jef Anthierens (74), Vlamsche journalist

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie **1999** van Wikimedia Commons. |
# 12 april

|  |
| --- |
| mrt - **april** - meie |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

**12 april** is den 102dn dag van 't joar (103dn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 263 doagn toet 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissn

* 2003 - Prins Laurent va België trouwt me Claire Coombs

## Geboorn

* 1935 - Andries Van den Abeele
* 1961 - Lisa Gerrard
* 1964 - Michiel Devlieger
* 1969 - Els De Rammelaere

## Gestorvn

* 1555 - Johanna van Kastilië